ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମୈଵ କିଲାସ୍ତୀହ ପାରାଵାରଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ସର୍ଵତ୍ରାସମ୍ଭଵଚ୍ଚେତ୍ଯଂ ଯତ୍ କଲ୍ପାନ୍ତେଷୁ ଶିଷ୍ଯତେ
ଏଠାରେ କେବଳ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଛି, ଯାହାର କୌଣସି ସୀମା କିମ୍ବା ପାରାପାର ନାହିଁ। ସମସ୍ତ କାଳର ଶେଷରେ, ସେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ ଯାହା କେବେଠି ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏନି, ତାହା ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ତଦ୍ ଯତ୍ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରକଚତି ତସ୍ଯ ସ୍ଵକଚନସ୍ଯ ତୁ । ସ୍ଵଯଂ ସଂଵିଦିତଂ ନାମ ତେନେଦଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଯାହା ନିଜେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ତାହା ପାଇଁ ନିଜର ଜ୍ଞାନ ଏହି ସଂସାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଏହି ବୁଝିବା ପାଇଁ ପୂରାପୂରି ଯଥେଷ୍ଟ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସ୍ଵପ୍ନପୁରଵଜ୍ ଜଗଦ୍ ଭାତି ଚିଦାତ୍ମକମ୍ । ଏଵଂ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରାତ୍ମ ଜଗଦ୍ ଅଚ୍ଛଂ ନ ଭିତ୍ତିମତ୍
ଏହିପରି, ସ୍ୱପ୍ନର ଏକ ସହର ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ରୂପେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି, ଚେତନାର ଆକାଶ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନଥିବା ଏହି ସଂସାର ସୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅସାର।
ଅତ୍ଯନ୍ତାସମ୍ଭଵଚ୍ଚେତ୍ଯଦୃଷ୍ଟି ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରକମ୍ । ଚିତ୍ତ୍ଵାତ୍ କଚତି ସର୍ଗାଦୌ ଯତ୍ ତଜ୍ ଜଗଦ୍ ଇତି ସ୍ମୃତମ୍
ଯାହା କେବେଠି ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନି, ସେଇ ଚେତନାର ଆକାଶ ମାତ୍ର ଅଛି। ଏହା ଚେତନାର ଗୁଣରୁ ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ସେଇକୁ ସଂସାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵପ୍ନପୁରାକାରଂ ଯଦ୍ ଇଦଂ ଭାସତେ ଜଗତ୍ । ତତ୍ର ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯତା ନାମ କା କୁତଃ
ସେଠାରୁ ଏହି ସଂସାରଟି ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନର ଏକ ସହର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେତନାର ଆକାଶରେ ହିଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଥିବାର ସମ୍ଭାବନା କେଉଁଠୁ ଆସିପାରିବ?
ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଏଵ ଗିରଯଶ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ଜଗଦମ୍ବରମ୍ । ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଆତ୍ମା ଜୀଵଶ୍ ଚ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ଭୂତସନ୍ତତିଃ
ପାହାଡ଼, ଏହି ସଂସାରର ଆକାଶ, ଆତ୍ମା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବ, ପ୍ରକୃତିର ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ—ସବୁଠି ଚେତନା ଛଡ଼ା କିଛି ନାହିଁ।
ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରାଦ୍ ଇତରତ୍ ସର୍ଗାଦୌ ସର୍ଗଵେଦନେ । ଭିନ୍ନଂ ସ୍ଵପ୍ନପୁରେ ଚାଙ୍ଗ କିଂ ସମ୍ଭଵତି କଥ୍ଯତାମ୍
ଚେତନାର ଆକାଶ ଛଡ଼ା, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭୂତିରେ, ସ୍ୱପ୍ନର ସହର ଭିତରେ ଅଲଗା କିଛି ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ସମ୍ଭବ କି? କହ, ପ୍ରିୟ।
ଆକାଶଂ ପରମାକାଶଂ ବ୍ରହ୍ମାକାଶଂ ଜଗଚ୍ ଚିତିଃ । ଇତି ପର୍ଯାଯନାମାନି ତରୁପାଦପଵୃକ୍ଷଵତ୍
ଆକାଶ, ପରମ ଆକାଶ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆକାଶ, ସଂସାର ଏବଂ ଚେତନା—ଏହାମାନେ ସବୁ ଏକାଇ ପରିଚୟ ଦେଉଥିବା ନାମ, ଯେପରି ଗଛ, ଗଛପୋଦା, ଜଡି ଏକାଇ ଅର୍ଥ ଦିଏ।
ଏତଚ୍ ଚ ସ୍ଵପ୍ନସଙ୍କଲ୍ପମାଯାଦିଷ୍ଵ୍ ଅନୁଭୂଯତେ । ତଦା କିଲ ଚିଦାକାଶମ୍ ଏଵ ଭାତି ଜଗତ୍ତଯା
ଏହି ଅନୁଭୂତି ସ୍ୱପ୍ନ, କଳ୍ପନା, ମାୟା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ହୁଏ; ଏବେଳେ ଚେତନାର ଆକାଶ ମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ଯଥୈତତ୍ ସଂଵିଦାକାଶଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଭାତି ଜଗଦ୍ଵପୁଃ । ତଥେଦଂ ଜାଗ୍ରଦାଖ୍ଯେ ଽପି ସ୍ଵପ୍ନେ ଭାତି ତଦ୍ ଏଵ ନଃ
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଜଗତର ଆକାର ଚେତନାର ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯେଉଁଠି ସ୍ୱପ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖୁଛୁ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତ ଆମକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନପୁରେ ଚିତ୍ଖଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵେତରତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ । ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗ ଜଗତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଇହାଦିତଃ
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନର ନଗରରେ ଚେତନାର ଆକାଶ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ସଂସାରରେ ଆରମ୍ଭରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛିନାହିଁ, ଓ ପ୍ରିୟ।
ଯତୋ ନ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଚ୍ ଚେଦଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ତତୋ ଽଖିଲମ୍ । ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ସଚେତ୍ଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଅଚେତ୍ଯଂ ସଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଥିତମ୍
ଯେହেতୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛିନାହିଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ଚେତନା ମାତ୍ର; ଯାହା ଜଣାପଡ଼େ ଓ ଯାହା ଅଜଣା, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହି ଚେତନା ଭାବରେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଯଥା ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରାତ୍ମ ସ୍ଵପ୍ନେ ଘଟପଟାଦିକମ୍ । ସର୍ଗାଦାଵ୍ ଏଵ ସର୍ଗୋ ଽଯଂ ତଥା ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରକମ୍
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଘଡ଼ା, କପଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ ଠାରୁ ଉପଜିଥାଏ, ସେହିପରି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଶୁଦ୍ଧସଂଵିତ୍ତିମାତ୍ରତ୍ଵାଦ୍ ଋତେ ଽନ୍ଯତ୍ ସ୍ଵପ୍ନପତ୍ତନେ । ଯଥା ନ ଵିଦ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିତ୍ ତଥାସ୍ମିନ୍ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ଏହା କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ହେବାରୁ, ସ୍ୱପ୍ନର ସହରରେ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ସେହିପରି, ଏହି ତିନୋଟି ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଯାଃ କାଶ୍ଚନ ଦୃଶୋ ଯେ ଯେ ଭାଵାଭାଵାଃ କିଲାଗମାଃ । ସଦେଶକାଲଚିତ୍ତାସ୍ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରକମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଭାବ କିମ୍ବା ଅଭାବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ମନ ସହିତ—ଏସବୁ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ସ ଏଷ ଦେଵଃ କଥିତୋ ଯଃ ପରଃ ପରମାର୍ଥତଃ । ଯସ୍ ତ୍ଵଂ ଯୋ ଽହମ୍ ଅଶେଷଂ ଵା ଜଗଦ୍ ଏଵ ଚ ଯୋ ଽଖିଲମ୍
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଦେବତା, ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଯିଏ ତୁମେ, ଯିଏ ମୁଁ, ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଯିଏ।
ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୂତଜାତସ୍ଯ ଜଗତୋ ଽନ୍ଯସ୍ଯ ତେ ମମ । ଦେହୋ ହି ଚେତନାକାଶଂ ପରମାତ୍ମୈଵ ନେତରତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଏହି ଜଗତ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଗତ, ତୁମେ କିମ୍ବା ମୁଁ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହ ମାନେ ଚେତନାର ଆକାଶ, ସେଇ ପରମାତ୍ମା; ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ସଙ୍କଲ୍ପନେ ସ୍ଵପ୍ନପୁରେ ଶରୀରଂ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମତୋ ଽନ୍ଯନ୍ ନ ଯଥାସ୍ତି କିଞ୍ଚିତ୍ । ତଥେହ ସର୍ଗେ ପ୍ରଥମୈକସର୍ଗାନ୍ ମୁନେ ପ୍ରଭୃତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ନ ରୂପମ୍ ଅନ୍ଯତ୍
ସ୍ୱପ୍ନର ପୁରରେ, କଳ୍ପନା ମାଧ୍ୟମରେ, ଚେତନାର ଆକାଶ ଛାଡ଼ି ଦେହ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ଏହିପରି, ମୁନି, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ପରମାତ୍ମୈଵ କେଵଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈଵ ପରମାକାଶ ଏଷ ଦେଵଃ ପରସ୍ ସ୍ମୃତଃ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପରମାତ୍ମା ଏକମାତ୍ର; ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଆକାଶ, ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ତଦ୍ ଏତତ୍ପୂଜନଂ ଶ୍ରେଯସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଅଵାପ୍ଯତେ । ସ ଦେଵସ୍ ସର୍ଵଗସ୍ ସର୍ଵସ୍ ସର୍ଵଂ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଏହି ପୂଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଲାଭ ହୁଏ; ସେଇ ଦେବତା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସବୁ କିଛି ଅଟୁଟ ଭାବେ ତାଙ୍କରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଅକୃତ୍ରିମମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ଅଖଣ୍ଡିତମ୍ । ଅବହିସ୍ସାଧନାସାଧ୍ଯଂ ସୁଖଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଅଵାପ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ଯେଉଁ ସୁଖଟି ନିଷ୍ପ୍ରୟାସ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏକମାତ୍ର ଓ ଅଖଣ୍ଡ, ବାହ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳେନାହିଁ, ସେହି ସୁଖକୁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ ତ୍ଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେନେଦଂ ତଵ ଵର୍ଣ୍ଯତେ । ନାସି ଦେଵାର୍ଚନେ ଯୋଗ୍ଯଃ ପୁଷ୍ପଧୂପମଯେ ମହାନ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତୁମେ ଜାଗୃତ ହେଇଛ, ଏହିକଥା ତେଣୁ ତୁମ ପାଇଁ କୁହାଯାଉଛି। ତୁମେ ଫୁଲ, ଧୂପ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
ଅଵ୍ଯୁତ୍ପନ୍ନଧିଯୋ ଯେ ହି ବାଲାଃ ପେଲଵଚେତସଃ । କୃତ୍ରିମାର୍ଚାମଯଂ ତେଷାଂ ଦେଵାର୍ଚନମ୍ ଉଦାହୃତମ୍
ଯେମାନେ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ମନ ଓ ଅପକ୍ୱ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିଶୁ ଓ ଦୁର୍ବଳ ମନର ଲୋକ; ସେମାନଙ୍କର ଦେବପୂଜା କୃତ୍ରିମ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଗନ୍ଧାକ୍ଷତୈଶ୍ ଚ ଦୀପୈଶ୍ ଚ ପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯନ୍ତି ହି । ମିଥ୍ଯୈଵ କଲ୍ପିତୈର୍ ଦେଵମ୍ ଆକାରେ କଲ୍ପିତାତ୍ମକମ୍
ଗନ୍ଧ, ଅକ୍ଷତ, ଦୀପ ଓ ଫୁଲ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଚାର କଳ୍ପିତ ଓ ମିଥ୍ୟା, ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ଆକାର ଓ ସ୍ୱଭାବରେ କଳ୍ପନା କରିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପକୃତୈଃ କୃତ୍ଵା କ୍ରମୈର୍ ଅର୍ଚନମ୍ ଆଦୃତାଃ । ବାଲାସ୍ ସନ୍ତାପମ୍ ଆଯାନ୍ତି ପୁଷ୍ପଧୂପଲଵାର୍ଚନୈଃ
ନିଜ ମନରେ ଭାବିଥିବା ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ପଦେପଦେ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରି, ଏହି ଶିଶୁମନ ଲୋକମାନେ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ ପୂଜା କରି କେବଳ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପକୃତୈର୍ ଅର୍ଥୈଃ କୃତ୍ଵା ଦେଵାର୍ଚନଂ ମୁଧା । ଯତଃ କୁତଶ୍ଚିନ୍ ମିଥ୍ଯାତ୍ମ ଫଲମ୍ ଅତ୍ରାର୍ପଯନ୍ତି ତେ
ନିଜ ମନରେ ଭାବିଥିବା ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ମିଥ୍ୟା ଭାବରେ କେଉଁଠୁସି ଅନ୍ୟ କିଛି ଫଳ ପାଇଯାନ୍ତି।
ପୁଷ୍ପଧୂପାର୍ଚନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଲ୍ପିତଂ ବାଲବୁଦ୍ଧିଷୁ । ଯତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଭଵାଦୃଶେ ଽଯୋଗ୍ଯମ୍ ଅର୍ଚନଂ ତଦ୍ ଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଏହି ଶିଶୁମନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପାୟ ହେଉଛି; ତୁମ ପରି ଜଣେ ପାଇଁ ଏହି ପୂଜା ଅଯୋଗ୍ୟ, ଏହିଥିରେ କଣ ଅଛି, ମୁଁ କହୁଛି।
ଅସ୍ମଦାଦିସ୍ ତୁ ନୋ କଶ୍ଚିଦ୍ ଦେଵୋ ମତିମତାଂ ଵର । ଦେଵସ୍ ତ୍ରିଭୁଵନାଧାରଃ ପରମାତ୍ମୈଵ ନେତରଃ
କିନ୍ତୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେହି ଦେବତା ନୁହଁନ୍ତି; ଏହି ତିନି ଲୋକର ଆଧାର ଯେଉଁ ଦେବତା, ସେ ପରମାତ୍ମା ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।
ଶିଵସ୍ ସର୍ଵପଦାତୀତସ୍ ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପନାତିଗଃ । ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପଵଲିତୋ ନ ସର୍ଵୀ ନ ଚ ସାର୍ଵିକଃ
ଶିବ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ପାରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ଚିନ୍ତାରୁ ଉପରେ। ତଥାପି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାହିଁ, ନ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଟେ।
ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନସ୍ ସର୍ଵାରମ୍ଭପ୍ରକାରକୃତ୍ । ଚିନ୍ମାତ୍ରମୂର୍ତିର୍ ଅମଲୋ ଦେଵ ଇତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ମୁନେ
ଯିଏ ଦିଗ, ସମୟ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୀମାରେ ବନ୍ଧା ନାହାଁନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ମୂଳ ରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ସେଉଁଠି 'ଦେବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମୁନି।