ଏଵଂଗୁଣଵିଶିଷ୍ଟସ୍ଯ କୈଲାସଵନକୁଞ୍ଜକେ । ତପଃ ପ୍ରଚରତୋ ରାମ ମମ କାଲୋ ଽତ୍ଯଵର୍ତତ
ହେ ରାମ, ଏଭଳି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, କୈଳାସ ପାହାଡ଼ର ଜଙ୍ଗଲ ଗଛମାନଙ୍କ ଛାୟାରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ମୋର ସମୟ ଏଭଳି ଚାଲିଗଲା।
ଅଥୈକଦା କଦାଚିତ୍ ତୁ ବହୁଲସ୍ଯାଷ୍ଟମେ ଦିନେ । ଗତେ ଶ୍ରାଵଣପକ୍ଷସ୍ଯ ରାତ୍ର୍ଯର୍ଧେ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ
ତାପରେ ଏକ ଦିନ, ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ରାତିର ଆଧା ଅଂଶ କଟିଯିବାବେଳେ, ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଲା।
ଦିକ୍ଷୁ ସଂଶାନ୍ତରୂପାସୁ କାଷ୍ଠମୌନସ୍ଥିତାସ୍ଵ୍ ଇଵ । ଖଡ୍ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯାନ୍ଧକାରେଷୁ କୁଞ୍ଜେଷୁ ଗହନେଷୁ ଚ
ଯେତେବେଳେ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଶାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ଗଭୀର ମୌନରେ ବସିଛି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଝାଡ଼ିରେ ଏମିତି ଅନ୍ଧାର ଥିଲା ଯାହାକୁ ତଳୱାରରେ କାଟି ଦେଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା,
ଅଵଶ୍ଯାଯଲସନ୍ମୁକ୍ତାହାସେ ସରତି ମାରୁତେ । ଆଲଵାଲୋପଧାନେଷୁ ମୃଗେଷ୍ଵ୍ ଆଶ୍ରମଶାଯିଷୁ
ସେଠାରେ ପବନ ହଳୁକ ତରଳ ହାସରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଘାସର ଛାଡ଼ି ଓ ଆଶ୍ରମରେ ଶୁଅଁଥିବା ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଯାଉଥିଲା,
ଅମୃତାଂଶୁକରସ୍ଯନ୍ଦମ୍ ଆତ୍ମନଃ ପରିଵୃଦ୍ଧଯେ । ଲିହତ୍ସୁ ଶଶିରଶ୍ମିଭ୍ଯଃ ପଲ୍ଲଵେଷ୍ଵ୍ ଅମୃତଦ୍ରଵମ୍
ଏଉଁ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ଅମୃତ ରଶ୍ମି ନିଜର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପତ୍ରରେ ପଡ଼ିଥିବା ଅମୃତ ତରଳକୁ ଚୁଷି ନେଉଥିଲା,
କୁମୁଦ୍ଵତୀଷ୍ଵ୍ ଓଷଧୀଷୁ ଚକୋରୀଷୁ ଲତାସୁ ଚ । ପିବନ୍ତୀଷ୍ଵ୍ ଅମୃତସ୍ଯନ୍ଦଂ କରୈର୍ ଆକୀର୍ଣମ୍ ଐନ୍ଦଵମ୍
ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଭରିଥିବା ଅମୃତ ଝରଣାକୁ କମଳ, ଔଷଧି, ଚକୋରୀପକ୍ଷୀ ଓ ଲତାମାନେ ପିଇଉଥିଲେ,
ଶୈଲଵିଶ୍ରାନ୍ତନୀଲାଭ୍ରପଲ୍ଲଵସ୍ଯ ଵିସାରିଣଃ । କୃତ୍ତିକାଗୁଚ୍ଛକେ ଵ୍ଯୋମତାପିଞ୍ଛସ୍ଯ ତ୍ରିଭାଗଗେ
ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ନୀଳ ମେଘର ଗୁଛ, କିମ୍ବା କୃତ୍ତିକା ତାରାମାଳା, କିମ୍ବା ଆକାଶର ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ପଙ୍ଖା—ଏହାମାନେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ତାରୌଘପ୍ରତିବିମ୍ବେନ ଗିରୌ ସ୍ଫଟିକଭୂମିଷୁ । ଵିକାସିପୁଷ୍ପପ୍ରକରେ ଦ୍ଵିଗୁଣତ୍ଵମ୍ ଉପାଗତେ
ପାହାଡ଼ର ସ୍ଫଟିକ ଭୂମିରେ ତାରାମାଳାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା, ଖିଲିଥିବା ଫୁଲମାଳା ଦୁଇଗୁଣି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛି।
ମଯି ପଲ୍ଲଵପଲ୍ଯଙ୍କଗତେ ମୁକ୍ତେହଯା ଧିଯା । ଚିନ୍ତଯତ୍ଯ୍ ଅମଲାଭାସମ୍ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଵିପ୍ଲୁତମ୍
ମୁଁ କୋମଳ ପତ୍ରର ଶଯ୍ୟାରେ ବସି, ଇଚ୍ଛାରହିତ ମନେ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅବିଚଳିତ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଛି।
ଦ୍ଵିତୀଯମଦ୍ଦେହଵତି ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଲେ । ମଦର୍ଥମ୍ ଇଵ ତାମ୍ ଏଵ ଦିଶମ୍ ଆପତତୀଵ ଚ
ଆକାଶରେ ସପ୍ତୃଷି ତାରାମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ ଦେହ ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେଉଁଟି ମୋ ପାଇଁ ସେଇ ଦିଗକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଉଛି ବୋଲି ଲାଗୁଛି।
ତାରକାତ୍ରିତଯେ ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଗୃହମୂର୍ଧନି ମଧ୍ଯଗେ । ମୃଗତ୍ରଯେ କିରାତାତ୍ତେ ସଦା ଭ୍ରମମ୍ ଇଵାଗତେ
ଆକାଶର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତିନିଟି ତାରା, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ, ମୃଗ ତାରାମାଳା ତିନିଟି ତାରା ମନେ ହୁଏ ସଦା ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୂରୁଛି, ଯେପରି ଜଣେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଶିକାରି ତାଙ୍କୁ ଧାଉଛି।
ଉତ୍ଫୁଲ୍ଲକୁମୁଦାମୋଦଦ୍ଵିଗୁଣୋଦ୍ଦାମମନ୍ମଥେ । ଚକ୍ରଵାକଗଣେ ଶୈଲସରସୀଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯତାଂ ଗତେ
ରାତିରେ ଫୁଟିଥିବା କମଳର ଗନ୍ଧ ଦୁଗୁଣି ହୋଇ ବାତାସରେ ଭରିଯାଏ, ଏହି ସୁଗନ୍ଧରେ ବନ୍ଧୁ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଏକ ପାହାଡ଼ର ଝିଲିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଝିଲିକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଶିଲାଶିଖୋପଵିଷ୍ଟାସୁ ଶୈଲୋତ୍କୀର୍ଣାସ୍ଵ୍ ଇଵାଭିତଃ । ପିବନ୍ତୀଷୁ ଚକୋରୀଷୁ ଶୀତଂ ଶଶିକରାମୃତମ୍
ପାହାଡ଼ର ପଥର ଶିଖର ଉପରେ ବସିଥିବା ଚକୋରୀ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଯେପରି ଶିଳା ମଧ୍ୟରୁ ତିଆରି, ଚାରିପାଖରେ ବସି ଶଶୀର ଶୀତଳ କିରଣର ଅମୃତ ପାନ କରୁଛନ୍ତି।
ଵହତି ମଧୁରମାରୁତେ ଵନେ ଽନ୍ତଶ୍ ଶଶିକରଶୀକରଵର୍ଷଣୈକଶୀତେ । ଦଲଚଯଚଲନୋତ୍ଥଶବ୍ଦଗୀତେ କୁମୁଦଵଧୂପ୍ରଥମାଭିସାରିଣୀଵ
ବନରେ ମଧୁର ପବନ ବହୁଛି, ପତ୍ର ହଲୁଚିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶୀତଳ ତୁଷାର ବର୍ଷା କରୁଛି, ଏହି ରାତିର ସଙ୍ଗୀତରେ କମଳବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରଥମ ମିଳନ ପାଇଁ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଏତସ୍ମିନ୍ ସମଯେ ତତ୍ର ଯାମାର୍ଧେ ପ୍ରଥମେ ଗତେ । ସମାଧିଂ ତନୁତାଂ ନୀତ୍ଵା ସ୍ଥିତୋ ଽହଂ ବାହ୍ଯଲଗ୍ନଦୃକ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ରାତିର ପ୍ରଥମାର୍ଧ ଯିବା ପରେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ବସିଥିଲି; ମୋ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ବାହାରକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଶାନ୍ତ ରହିଥିଲି।
ଅପଶ୍ଯଂ କାନନେ ତେଜୋ ଝଗିତ୍ଯ୍ ଏଵ ସମୁତ୍ଥିତମ୍ । ମନ୍ଦରାହନନୋଦ୍ଧୂତକ୍ଷୁବ୍ଧକ୍ଷୀରୋଦଭାସୁରମ୍
ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ହଠାତ୍ ଉଦୟ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ମନ୍ଦରା ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀରସାଗର ମଥାଯିବା ବେଳେ ଯେପରି ଚମକ ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଶୁଭ୍ରାଭ୍ରଶତସଙ୍କାଶଂ ନୃତ୍ଯଦିନ୍ଦୁଗଣୋପମମ୍ । ଚଣ୍ଡାନିଲବଲୋଦ୍ଧୂତଂ ହିମରାଶିମ୍ ଇଵାଚଲମ୍
ସେଇ ଆଲୋକ ଶତଶଃ ଧଳା ମେଘମାଳା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦଳ ପରି, ତୀବ୍ର ପବନରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବରଫ ପାହାଡ଼ ପରି।
ଯୁଗାନ୍ତତାପଗଲିତଂ ସୁସ୍ଫାଟିକମ୍ ଇଵାଚଲମ୍ । ନାଵନୀତମ୍ ଇଵାମ୍ଭୋଦଂ କେତକୌଘମ୍ ଇଵୋତ୍ଥିତମ୍
ଏହା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ତାପରେ ଗଳିଯାଇଥିବା ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପାହାଡ଼, କିମ୍ବା ଘିଅ ମେଘ ପରି, କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା କେତକୀ ଫୁଲର ଗୁଛ ପରି।
ଶଙ୍ଖଶୌକ୍ଲ୍ଯମ୍ ଇଵୋଡ୍ଡୀନଂ ଶୁଭ୍ରାଭ୍ରମ୍ ଇଵ ସମ୍ଭୃତମ୍ । କ୍ଷୀରଫେନମ୍ ଇଵୋତ୍ଫାଲଂ ମୁକ୍ତାସାରମ୍ ଇଵୋଦ୍ଧତମ୍
ସେହି ଜ୍ୟୋତି ଉଠା ଶଂଖ ପରି ଧଳା ଥିଲା, ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମେଘ ଭଳି ଏକଠା ହୋଇଥିଲା, ମଥାଯାଇଥିବା ଖୀରର ଫେନ ପରି ଫୁଲିଉଠିଥିଲା, ଏବଂ ଛିଟିଯାଇଥିବା ମୁକ୍ତାମାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଗଙ୍ଗାତରଙ୍ଗଭରଵତ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ କନ୍ଦରାନ୍ତରମ୍ । ପିଣ୍ଡହାର୍ଯଂ ସୁଦଧିଵଚ୍ ଛାର୍ଵଂ ହାସମ୍ ଇଵାତତମ୍
ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ସେହି ଜ୍ୟୋତି ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଦହିର ଗଠିକା ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ସମୁଦ୍ର ପରି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ହସ ପରି ସାରା ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା।
ପ୍ରକଟୀକୃତଦିକ୍ ତେଜସ୍ ତଦ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ମଯା ସ୍ମଯାତ୍ । ଅନ୍ତଃପ୍ରକାଶଶାଲିନ୍ଯା ବୁଦ୍ଧିଦୃଷ୍ଟ୍ଯାଵଲୋକିତମ୍
ସେହି ଦିଗ୍ବ୍ୟାପୀ ତେଜ ଦେଖି, ମୁଁ ମନର ଆଲୋକିତ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ହସି ହସି ତାହାକୁ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲି।
ଯାଵତ୍ ପଶ୍ଯାମି ତଂ ସାନୁଂ ଲୀଲଯୈଵ ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ଵିହରନ୍ ସ୍ଵଗିରୌ ହୃଦ୍ଯେ ତାଵଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରକଲାଧରଃ
ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେହି ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖୁଥିଲି, ତେତେବେଳେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁଠି ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିହାର କରୁଥିଲେ, ସେଠି ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପାହାଡ଼ରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖିଲି।
ପାଶ୍ଚାତ୍ଯଗୁଲ୍ମାନ୍ତରିତଗଣଜାଲୋପମାଲିତଃ । ଗୌରୀକରାର୍ପିତକରୋ ନନ୍ଦିପ୍ରୋତ୍ସାରିତାଗ୍ରଗଃ
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେପରି ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ ଗୌରୀଙ୍କର ହାତରେ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ନନ୍ଦି ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲେ।
ପଶ୍ଚାତ୍ପରିକ୍ରାନ୍ତଵୃଷସ୍ ସର୍ଵରାତ୍ରିଚରାଵୃତଃ । କଲ୍ହାରଦାମଵଲିତୋ ମନ୍ଦାରକୃତଶେଖରଃ
ତାଙ୍କ ପଛରେ ବୃଷ ଘୂରୁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ବୃଷ କଳହାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲା ଏବଂ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରହିଥିଲା।
ଜଟାମୌଲୀନ୍ଦୁକଲିକୋ ଭୋଗୀନ୍ଦ୍ରକୃତକୁଣ୍ଡଲଃ । ଚଲତ୍ତୁଷାରଶୈଲାଭସ୍ ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପିତାର୍ଥଦଃ
ତାଙ୍କର ଜଟାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିଥିଲା, ନାଗରାଜ ତାଙ୍କ କଣ୍ ଶୂଣ୍ଡର ଅଳଙ୍କାର ହୋଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ଚଳିଥିବା ହିମପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦେଇଥିଲେ।
ମନୋଦୃଷ୍ଟସ୍ ସ ଭଗଵାନ୍ ମନସୈଵ ତତୋ ମଯା । ଦତ୍ତମନ୍ଦାରପୁଷ୍ପେଣ ପ୍ରଣତେନାଭିଵନ୍ଦିତଃ
ସେ ଭଗବାନ୍କୁ ମୁଁ ମନରେ ଦେଖିଥିଲି, ଏବଂ ମନରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଦେଇ, ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମସ୍କାର କରିଥିଲି।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମଯା ଦେହଃ ପର୍ଯଙ୍କଶଯନାଦ୍ ଅଯମ୍ । କ୍ଷଣାଦ୍ ଉତ୍ଥାପିତସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଭୂତେନେଵ ମହାଶଵଃ
ଏଭଳି କରି, ମୋ ଦେହଟି ଶୋଇଥିବା ଶୟନରୁ ଏକାଏକି ଉଠିଗଲା, ମନେ ହେଲା କିଛି ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ ଏହାକୁ ଉଠାଇଦେଲା, ଏକ ବଡ଼ ମୃତଦେହ ପରି।
ଶିଷ୍ଯାନ୍ ଉଦ୍ବୋଧ୍ଯ ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ ଗୃହୀତ୍ଵାର୍ଘଂ ସୁସଂଯତଃ । ଅଗମଂ ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟିପୂତମ୍ ଅହଂ ପୁରଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜଗାଇ, ଶାନ୍ତ ମନେ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ।
ତତ୍ର ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦୂରାଦ୍ ଏଵ ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ଦତ୍ତାର୍ଘେଣ ମଯା ଦେଵସ୍ ସ ପ୍ରଣମ୍ଯାଭିଵନ୍ଦିତଃ
ସେଠାରେ, ଦୂରରୁ ମୁଁ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଫୁଲ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲି ଏବଂ ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲି।
ତତଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାମୃଦ୍ଵ୍ଯା ଋଜ୍ଵ୍ଯା ଶୀତଲଯା ତଯା । ଦୃଶା ସର୍ଵାର୍ତିହାରିଣ୍ଯା ସରଣ୍ଯା ଶାଶ୍ଵତେ ପଦେ
ତାପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ପରି ଶୀତଳ, ସିଧା ଏବଂ ମୃଦୁ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ମୋତେ ଶାଶ୍ୱତ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଗଲେ।