ତ୍ଵାମ୍ ଇହାଭ୍ଯାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ନମାମ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଦୃଷ୍ଟେନ୍ଦୁର୍ ଜଲଧିର୍ ଯଥା
ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଓ ଶିର ନମାଇ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଏ। ପରେ, ମୋ ମନରେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେପରି ଜଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଦେଖି ସମୁଦ୍ର ନମସ୍କାର କରେ।
ଯତ୍ କାର୍ଯଂ ଯେନ ଚାର୍ଥେନ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସି ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ । କୃତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ତଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ମାନ୍ଯୋ ଽସି ହି ଭୃଶଂ ମମ
ମହାମୁନି, ତୁମେ ଯେଉଁ କାରଣରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଯେଉଁ କାମ ପାଇଁ ଆସିଛ, ସେହି କାମକୁ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରି ଭାବିବା। କାରଣ, ମୋ ପାଖରେ ତୁମେ ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ।
ସ୍ଵକାର୍ଯେଣ ଵିମର୍ଶଂ ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି କୌଶିକ । ଭଗଵନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଦେଯଂ ହି ତ୍ଵଯି ଯତ୍ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
କୌଶିକ, ତୁମେ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଭଗବନ୍, ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ ଆରମ୍ଭ କର, ସେଥିରେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କାର୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵିଚାରଂ ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଧର୍ମତଃ । କର୍ତା ଚାହମ୍ ଅଶେଷଂ ତେ ଦୈଵତଂ ପରମଂ ଭଵାନ୍
ତୁମେ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କାମ ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିବାକୁ ଉଚିତ। ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମର ସେବକ, ଆଉ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା।
ଇଦମ୍ ଅତିମଧୁରଂ ନିଶମ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିସୁଖମ୍ ଅର୍ଥଵିଦା ଵିନୀତମ୍ ଉକ୍ତମ୍ । ପ୍ରଥିତଗୁଣଵଶାଦ୍ ଗୁଣୈର୍ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ମୁନିଵୃଷଭଃ ପରମଂ ଜଗାମ ହର୍ଷମ୍
ଏହି ଅତି ମଧୁର, କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଅର୍ଥ ବୁଝି ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ କହିଥିବା ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜସିଂହସ୍ଯ ଵାକ୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଭୁତଵିସ୍ତରମ୍ । ହୃଷ୍ଟରୋମା ମହାତେଜା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଽଭ୍ଯଭାଷତ
ରାଜାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେ କହିଲେ।
ସଦୃଶଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତଵୈଵୈତନ୍ ମହୀତଲେ । ମହାଵଂଶପ୍ରସୂତସ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠଵଶଵର୍ତିନଃ
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତୁମେ ବଡ଼ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁଛ। ଏହି କଥା ଏକମାତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ ଅଟେ।
ଯତ୍ ତୁ ମେ ହୃଦ୍ଗତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ଯ କାର୍ଯଵିନିର୍ଣଯମ୍ । କୁରୁ ତ୍ଵଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଧର୍ମଂ ସମନୁପାଲଯ
ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ କଥା ଅଛି, ତାହାର ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି କର। ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅହଂ ନିଯମମ୍ ଆତିଷ୍ଠେ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ତସ୍ଯ ଵିଘ୍ନକରା ଘୋରା ରାକ୍ଷସା ମମ ସଂସ୍ଥିତାଃ
ହେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସଫଳତା ପାଇଁ ଏକ ନିୟମ ନେଇଛି। କିନ୍ତୁ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋ ଉଦ୍ୟମରେ ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି।
ଯଦା ଯଦା ତୁ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜେ ଽହଂ ଵିବୁଧଵ୍ରଜମ୍ । ତଦା ତଦା ମେ ଯଜ୍ଞଂ ତଂ ଵିନିଘ୍ନନ୍ତି ନିଶାଚରାଃ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେତେବେଳେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋର ଯଜ୍ଞକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି।
ବହୁଶୋ ଵିହିତେ ତସ୍ମିନ୍ ମମ ରାକ୍ଷସନାଯକାଃ । ଅକିରଂସ୍ ତେ ମହୀଂ ଯାଗେ ମାଂସେନ ରୁଧିରେଣ ଚ
ସେଠାରେ ବହୁବାର ମୋ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନେତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଛିଟିଇଛନ୍ତି।
ଅଵଧୂତେ ତଥାଭୂତେ ତସ୍ମିନ୍ ଯାଗକଦମ୍ବକେ । କୃତଶ୍ରମୋ ନିରୁତ୍ସାହସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଦେଶାଦ୍ ଅପାଗମମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଯଜ୍ଞସଭା ଏଭଳି ଅପବିତ୍ର ହେଲା, ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ନିରୁତ୍ସାହ ହୋଇ, ସେଠାରୁ ବେରିଯାଇଲି।
ନ ଚ ମେ କ୍ରୋଧମ୍ ଉତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଭଵତି ପାର୍ଥିଵ । ତଥାଭୂତଂ ହି ତତ୍ କର୍ମ ନ ଶାପସ୍ ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ମୋ ମନେ କେବେ କ୍ରୋଧ ଆସେ ନାହିଁ; ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଈଦୃଶୀ ଚ କ୍ଷମା ରାଜନ୍ ମମ ତସ୍ମିନ୍ ମହାକ୍ରତୌ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଅଵିଘ୍ନେନ ପ୍ରାପଯେଯଂ ମହାଫଲମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଇ ମହାଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ମୋର ଏପରି ଧୈର୍ୟ ଅଛି; ତୁମ ଦୟାରେ, କୌଣସି ବାଧା ଛଡ଼ା, ମୁଁ ସେ ମହାଫଳ ପାଇଁପାରିବି।
ତ୍ରାତୁମ୍ ଅର୍ହସି ମାମ୍ ଆର୍ତଂ ଶରଣାର୍ଥିନମ୍ ଆଗତମ୍ । ଅର୍ଥିନାଂ ଯନ୍ ନିରାଶତ୍ଵଂ ସତାମ୍ ଅଭିଭଵୋ ହି ସଃ
ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅଶ୍ରୟ ଚାହିଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍; କାରଣ ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଥିବାକୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେଠି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ମାନେ ତାହାକୁ ଅପମାନ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।
ତଵାସ୍ତି ତନଯଶ୍ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦୃପ୍ତଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରମଃ । ମହେନ୍ଦ୍ରସଦୃଶୋ ଵୀରୋ ରାମୋ ରକ୍ଷୋଵିଦାରଣଃ
ତୁମର ଏକ ପୁଅ ଅଛି, ଯିଏ ମହାଶ୍ରୀମାନ୍, ସିଂହ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ବୀର, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେହି ରାମ।
ତଂ ପୁତ୍ରଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ରାମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ । କାକପକ୍ଷଧରଂ ଶୂରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ମେ ଦାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ସେଇ ତୁମ ପୁଅ ରାମ, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଅଟୁଟ, କଳା କେଶ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସୂରବୀର ଏବଂ ବଡ଼, ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଶକ୍ତୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ମଯା ଗୁପ୍ତୋ ଦିଵ୍ଯେନ ସ୍ଵେନ ତେଜସା । ରାକ୍ଷସା ଯେ ଽପକର୍ତାରସ୍ ତେଷାଂ ମୂର୍ଧଵିନିଗ୍ରହେ
ସେ ରାମ, ମୋର ସୁରକ୍ଷା ଓ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ, ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବେ।
ଶ୍ରେଯଶ୍ ଚାସ୍ମୈ କରିଷ୍ଯାମି ବହୁରୂପମ୍ ଅନନ୍ତକମ୍ । ତ୍ରଯାଣାମ୍ ଅପି ଲୋକାନାଂ ଯେନ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବି, ଯାହା ଅନେକ ରୂପରେ ଅନନ୍ତ ହେବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ତିନୋଟି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ।
ନ ଚ ତେନ ସମାସାଦ୍ଯ ସ୍ଥାତୁଂ ଶକ୍ତା ନିଶାଚରାଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧଂ କେସରିଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଣେ ଵନ ଇଵୈଣକାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ମିଳିବେ, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ରଣଭୂମିରେ ରୁଷ୍ଟ ସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି ମୃଗମାନେ ଅଟିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତେଷାଂ ନାନ୍ଯଶ୍ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥାଦ୍ ଯୋଦ୍ଧୁମ୍ ଉତ୍ସହତେ ପୁମାନ୍ । ଋତେ କେସରିଣଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାନ୍ ମତ୍ତାନାଂ କରିଣାମ୍ ଇଵ
ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କ ସେବକମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ଯେପରି ମତାଳ ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହାତୀମାନେ ସାମ୍ନାରେ କେବଳ ସିଂହ ଟିକିପାରେ।
ଵୀର୍ଯୋତ୍ସିକ୍ତା ହି ତେ ପାପାଃ କାଲକୂଟୋପମା ରଣେ । ଖରଦୂଷଣଯୋର୍ ଭୃତ୍ଯାଃ କୃତାନ୍ତାଃ କୁପିତା ଇଵ
ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିରେ ଅତି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳକୂଟ ବିଷ ପରି ଭୟଙ୍କର। ସେମାନେ ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କ ଦାସ, ଯେପରି କ୍ରୁଧ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।
ରାମସ୍ଯ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ସହିଷ୍ଯନ୍ତେ ନ ସାଯକାନ୍ । ଅନାରତାଗତା ଧାରା ଜଲଦସ୍ଯେଵ ପାଂସଵଃ
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ରାମଙ୍କ ତୀରମାନେ ସେମାନେ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମେଘର ଅବିରତ ବର୍ଷା ଧାରାକୁ ଧୂଳି ରୋକିପାରେ ନାହିଁ।
ନ ଚ ପୁତ୍ରଗତଂ ସ୍ନେହଂ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ପାର୍ଥିଵ । ନ ତଦ୍ ଅସ୍ତି ଜଗତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯନ୍ ନ ଦେଯଂ ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ରାଜା, ପୁଅ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ଏହି ସଂସାରରେ ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ, ଯାହା ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଇଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।
ହନ୍ତ ନୂନଂ ଵିଜାନାମି ହତାଂସ୍ ତାନ୍ ଵିଦ୍ଧି ରାକ୍ଷସାନ୍ । ନ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ମଦାଦଯଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାସ୍ ସନ୍ଦିଗ୍ଧେ ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତଯଃ
ହଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣେଉଛି—ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ଆମେ ପରି, ସେମାନେ କୌଣସି କାମ କରିବାକୁ ଦ୍ୱିଧା କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଅହଂ ଵେଦ୍ମି ମହାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ରାଜୀଵଲୋଚନମ୍ । ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ମହାତେଜା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଃ
ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଜାଣେଉଛି—ସେ ମହାତ୍ମା ଓ ପଦ୍ମନୟନ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେଉଛି, ସେ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ। ଏହିପରି ଦୂରଦର୍ଶୀ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଯଦି ଧର୍ମୋ ମହତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଯଶସ୍ ତେ ମନସି ସ୍ଥିତମ୍ । ତନ୍ ମହ୍ଯଂ ସ୍ଵମ୍ ଅଭିପ୍ରେତମ୍ ଆତ୍ମଜଂ ଦାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଯଦି ତୁମ ମନରେ ଧର୍ମ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଟୁଟ ଅଛି, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ ତୁମ ପୁଅକୁ ମୋତେ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।
ଦଶରାତ୍ରଶ୍ ଚ ମେ ଯଜ୍ଞୋ ଯସ୍ମିନ୍ ରାମେଣ ରାକ୍ଷସାଃ । ହନ୍ତଵ୍ଯା ଵିଘ୍ନକର୍ତାରୋ ମମ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵୈରିଣଃ
ମୋର ଦଶ ରାତି ଧରି ଯଜ୍ଞ ହେବ; ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ରାମଙ୍କୁ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଓ ବାଧାଦାନ୍ତା ରାକ୍ଷସମାନେଂକୁ ବଧ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ଅତ୍ରାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦଦତାଂ ତଵ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ । ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାସ୍ ସର୍ଵେ ତେନ ରାମଂ ଵିସର୍ଜଯ
ଏଠାରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ କରି ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ; ତାପରେ ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ପଠାଇଦିଅ।
ନାତ୍ଯେତି କାଲଃ କାଲଜ୍ଞ ଯଥାଯଂ ମମ ରାଘଵ । ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମା ଚ ଶୋକେ ମନଃ କୃଥାଃ
ହେ କାଳଜ୍ଞ, ସମୟ କେବେ ତାହାର ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରେନାହିଁ, ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ତେଣୁ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ ଏହିପରି କର; ଏବଂ ମନକୁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିବା ଦିଅନି।