ପ୍ରାଣେ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତେ ବାହ୍ଯାଦ୍ ଅପାନଃ ପ୍ରୋଦଯେତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ । ଆତପେ ପରିତୋ ନଷ୍ଟେ ଛାଯେଵାଶୁ ପଦେ ନଵା
ଯେତେବେଳେ ବାହାର ପ୍ରାଣ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେଇ ସମୟରେ ଅପାନ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଉଦୟ ହୁଏ, ଯେପରି ଚାରିପଟି ଧୂପ ହେଲେ ନୂଆ ଛାୟା ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରାଣଜନ୍ମାଵନୌ ନଷ୍ଟମ୍ ଅପାନଂ ଵିଦ୍ଧି ସନ୍ମତେ । ଅପାନଜନ୍ମଭୂମୌ ଚ ପ୍ରାଣଂ ନଷ୍ଟମ୍ ଅଵୈହି ହି
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଅପାନ ପୃଥିବୀରେ ଲୟ ହୁଏ; ଏବଂ ଅପାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ପ୍ରାଣ ସେଠି ଲୟ ହୁଏ।
ଅସ୍ତଙ୍ଗତଵତି ପ୍ରାଣେ ତ୍ଵ୍ ଅପାନେ ଽଭ୍ଯୁଦଯୋନ୍ମୁଖେ । ବହିଃକୁମ୍ଭକମ୍ ଆଲମ୍ବ୍ଯ ଚିରଂ ଭୂଯୋ ନ ଶୋଚ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଅପାନ ଉଦୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେତେବେଳେ ବାହାର କୁମ୍ଭକ ବହୁଦିନ ଧରି ଧରିଲେ ଆଉ ଦୁଃଖ ରହେନାହିଁ।
ଅପାନେ ଽସ୍ତଙ୍ଗତେ ପ୍ରାଣେ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅଭ୍ଯୁଦଯୋନ୍ମୁଖେ । ଅନ୍ତଃକୁମ୍ଭକମ୍ ଆଲମ୍ବ୍ଯ ଚିରଂ ଭୂଯୋ ନ ଶୋଚ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଅପାନ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରାଣ ଉଦୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେତେବେଳେ ଭିତର କୁମ୍ଭକ ବହୁଦିନ ଧରିଲେ ଆଉ ଦୁଃଖ ରହେନାହିଁ।
ପ୍ରାଣରେଚକମୂଲସ୍ଥମ୍ ଅପାନାପୂରକୋଟିଗମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥଂ କୁମ୍ଭକମ୍ ଅଭ୍ଯସ୍ଯ ନ ଭୂଯଃ ପରିତପ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣର ବାହାର ଶ୍ୱାସ ମୂଳରେ ରହିଛି ଏବଂ ଅପାନର ଭିତର ଶ୍ୱାସ ଶିରାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ସେଠି କୁମ୍ଭକ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ରହେ, ପୁନି ଦୁଃଖ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅପାନରେଚକାଧାରଂ ପ୍ରାଣପୂରାନ୍ତସଂସ୍ଥିତମ୍ । ସ୍ଵସଂସ୍ଥଂ କୁମ୍ଭକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଭୂଯଃ ପରିତପ୍ଯତେ
ଅପାନର ବାହାର ଶ୍ୱାସ ତଳେ ଓ ପ୍ରାଣର ଭିତର ଶ୍ୱାସ ଶେଷରେ ଯେଉଁଠି କୁମ୍ଭକ ନିଜ ମନରେ ରହିଥାଏ, ସେଥିରେ ଦୃଢ଼ ହେଲେ ପୁନି କେବେ ଦୁଃଖ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଣାପାନାଵ୍ ଉଭାଵ୍ ଅନ୍ତର୍ ଯତ୍ରୈତୌ ଵିଲଯଂ ଗତୌ । ତଦ୍ ଆଲମ୍ବ୍ଯ ପଦଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଆତ୍ମନା ନାନୁତପ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଦୁଇଁଟି ଭିତରେ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ, ସେଇ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଧାରଣ କଲେ ଆତ୍ମା କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଣଭକ୍ଷ୍ଯୋନ୍ମୁଖାପାନଂ ଦେଶଂ କାଲଂ ଚ ନିଷ୍କଲମ୍ । ଵିଚାର୍ଯ ବହିର୍ ଅନ୍ତର୍ ଵା ନ ଭୂଯଃ ପରିଶୋଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଅପାନ ପ୍ରାଣକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ସେଥିକୁ ଭିତରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ ଭାବିଲେ, ପୁନି କେବେ ଦୁଃଖ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅପାନଭକ୍ଷଣପରଂ ପ୍ରାଣଂ ହୃଦି ତଥା ବହିଃ । ଦେଶଂ କାଲଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନ ଭୂଯୋ ଜାଯତେ ମନଃ
ଯେତେବେଳେ ଅପାନ ପ୍ରବାହ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଏବଂ ବାହାରେ ଥାଏ, ସେଥିରେ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ, ମନ ପୁନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯତ୍ର ପ୍ରାଣୋ ହ୍ଯ୍ ଅପାନେନ ପ୍ରାଣେନାପାନ ଏଵ ଚ । ନିଗୀର୍ଣୋ ବହିର୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚ ଦେଶୌ କାଲୌ ଚ ପଶ୍ଯ ତୌ
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣ ଅପାନ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅପାନ ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସିତ ହୁଏ, ସେଠି ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ।
କ୍ଷଣମ୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତପ୍ରାଣମ୍ ଅପାନୋଦଯଵର୍ଜିତମ୍ । ଅଯତ୍ନସିଦ୍ଧଂ ବାହ୍ଯସ୍ଥଂ କୁମ୍ଭକଂ ତତ୍ ପଦଂ ଵିଦୁଃ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ କିଛି କ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ ଏବଂ ଅପାନ ଉଦୟ ହୁଏନି, ସେ ସହଜରେ ହେଉଥିବା ବାହ୍ୟ କୁମ୍ଭକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଏହି ପଦ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
କ୍ଷଣମ୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତାପାନଃ ପ୍ରାଣୋଦଯଵିଵର୍ଜିତଃ । ଅଯତ୍ନସିଦ୍ଧୋ ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥଃ କୁମ୍ଭକଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯେତେବେଳେ ଅପାନ କିଛି କ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରାଣ ଉଦୟ ହୁଏନି, ସେ ସହଜରେ ହେଉଥିବା ଭିତର କୁମ୍ଭକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥା।
ଏତତ୍ ତଦ୍ ଆତ୍ମନୋ ରୂପଂ ଶୁଦ୍ଧୈଷା ସା ପରୈଵ ଚିତ୍ । ଏତତ୍ ସଦ୍ ଅସଦାଭାସମ୍ ଏତତ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ଶୋଚ୍ଯତେ
ଏହାହେଉଛି ନିଜର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ — ପବିତ୍ର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଚେତନା। ଏହି ଚେତନା ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ କେବେ ଦୁଃଖ ରହିନଥାଏ।
ପୁଷ୍ପସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଇଵାମୋଦଂ ପ୍ରାଣସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍ । ନ ଚ ପ୍ରାଣଂ ନ ଚାପାନଂ ଚିଦାତ୍ମାନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଫୁଲ ଭିତରେ ଯେପରି ଗନ୍ଧ ଥାଏ, ସେପରି ଶ୍ୱାସରେ ଚେତନା ବସିଥାଏ। ଆମେ ଶ୍ୱାସ କିମ୍ବା ତାହାର ବାହାରିବାକୁ ପୂଜା କରୁନାହିଁ, ଆମେ ନିଜ ମନ୍ଦିର ଭିତର ଥିବା ଚେତନାକୁ ପୂଜା କରୁ।
ପ୍ରାଣକ୍ଷଯପଦାନ୍ତସ୍ଥମ୍ ଅପାନକ୍ଷଯକୋଟିଗମ୍ । ଅପାନପ୍ରାଣଯୋର୍ ମଧ୍ଯଂ ଚିଦାତ୍ମାନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଶ୍ୱାସ ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ, ବାହାରିବାର ଶୀର୍ଷ ସୀମାରେ, ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରତିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଚେତନା ଅଛି, ଆମେ ସେହି ଆତ୍ମାର ଚେତନାକୁ ପୂଜା କରୁ।
ପ୍ରାଣସ୍ଯ ପ୍ରାଣନଂ ପ୍ରୋଚ୍ଚୈଃ ପରଂ ଜୀଵସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍ । ଦେହସ୍ଯ ଧାରଣଂ ଧୁର୍ଯଂ ଚିଦାତ୍ମାନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯେଉଁ ଚେତନା ଶ୍ୱାସର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ଜୀବର ପ୍ରମୁଖ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ଆମେ ସେହି ଆତ୍ମାର ଚେତନାକୁ ପୂଜା କରୁ।
ଯସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵଂ ଯତସ୍ ସର୍ଵଂ ଯସ୍ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତଶ୍ ଚ ଯଃ । ଯଶ୍ ଚ ସର୍ଵମଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଚିଦାତ୍ମାନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯେଉଁଠାରେ ସବୁ କିଛି ଅଛି, ଯାହାଠାରୁ ସବୁ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯିଏ ସବୁଠି ଅଛନ୍ତି, ସବୁ କିଛି ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ସବୁଠି ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି, ସେହି ଚେତନା ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ।
ଆଲୋକାଲୋକନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାଵନପାଵନମ୍ । ଭାଵାଭାଵନମ୍ ଅନ୍ଯୂନଂ ଚିଦାତ୍ମନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯିଏ ପବିତ୍ର ଆଲୋକର ଦର୍ଶନ, ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭାବ ଓ ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, କିଛି ଅଭାବ ନାହିଁ, ସେହି ଚେତନା ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ।
ପରସ୍ପରୋପସଙ୍ଘଟ୍ଟେ ହୃଦଯେ ମରୁତୋସ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ବହିର୍ ଅନ୍ତସ୍ ତଥାକାଶେ ଚିଦାତ୍ମନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯିଏ ହୃଦୟରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଓ ଅପାନବାୟୁ ମିଶିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବିରାଜିତ, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଆକାଶର ଭଳି ଅଛନ୍ତି, ସେହି ଚେତନା ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ।
ଅପାନୋ ଽସ୍ତଙ୍ଗତୋ ଯତ୍ର ପ୍ରାଣୋ ନାଭ୍ଯୁଦିତଃ କ୍ଷଣମ୍ । କଲାକଲଙ୍କରହିତଂ ତଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯେଉଁଠାରେ ବାହାରକୁ ଯିବା ଶ୍ୱାସ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଭିତରକୁ ଆସୁଥିବା ଶ୍ୱାସ ଏଉଁଠି ଆରମ୍ଭ ହୋଇନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ଚାୟା ନାହିଁ, ସେହି ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ।
ନାପାନୋ ଽଭ୍ଯୁଦିତୋ ଯତ୍ର ପ୍ରାଣଶ୍ ଚାସ୍ତମ୍ ଉପାଗତଃ । ନାସାଗ୍ରଗଗନାଵର୍ତଂ ତଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ମୁ ଏହି ଚିତ୍ତର ସ୍ୱରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ନ ତଳ ଶ୍ୱାସ ଉଠେ, ନ ଉପର ଶ୍ୱାସ ଅସ୍ତମାନେ, ନାକର ଟିପ୍ରେ ଥିବା ଆକାଶ ଭଳି ଘୁରଣି — ଏହି ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁ ଉପାସନା କରେ।
ପ୍ରାଣାପାନୋଦ୍ଭଵସ୍ଥାନେ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରସଂସ୍ଥିତେ । ଯେ ଦ୍ଵେ ଯୋଗିପଦାଧାରଂ ତଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯେଉଁଠାରେ ତଳ ଓ ଉପର ଶ୍ୱାସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ବାହାର ଓ ଭିତରେ ରହେ, ଦୁଇଟି ଯୋଗ ଅବସ୍ଥାର ଆଧାର ହେଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ତର ସ୍ୱରୂପକୁ ମୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।
ପ୍ରାଣାପାନରଥାରୂଢମ୍ ଅପ୍ରାଣାପାନମ୍ ଆତତମ୍ । ଯଚ୍ ଛକ୍ତିରୂପଂ ଶକ୍ତୀନାଂ ତଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଉପର ଓ ତଳ ଶ୍ୱାସର ରଥରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ୱାସରୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ହେଉଛି — ଏହି ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।
ହୃତ୍ପ୍ରାଣକୁମ୍ଭକଂ ଦେଵଂ ବହିଶ୍ ଚାପାନକୁମ୍ଭକମ୍ । ପୂରକାଂଶଵିମୃଷ୍ଟଂ ଯତ୍ ତଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ହୃଦୟରେ ଶ୍ୱାସ ଧରି ରଖିବା ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ, ବାହାରେ ତଳ ଶ୍ୱାସ ଧରିବା, ଏବଂ ପୂରକ ଶ୍ୱାସର ମାପରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ହେଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।
ପ୍ରାଣାପାନପରାମର୍ଶସତ୍ତାରୂପାଵବୋଧକମ୍ । ଯତ୍ ପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାଣମନନାତ୍ ତଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଉପର ଓ ତଳ ସ୍ୱାସର ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସତ୍ୟ ଜଣାପଡ଼େ, ଏବଂ ଯାହାକୁ ସ୍ୱାସ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ, ସେଇ ମନର ସାରକୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ।
ଯତ୍ ପ୍ରାଣପଵନସ୍ପନ୍ଦୋ ଯତ୍ ସ୍ପନ୍ଦାନନ୍ଦକାରଣମ୍ । କାରଣଂ କାରଣାନାଂ ଯତ୍ ତଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣର ଗତି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଗତିର ଆନନ୍ଦର କାରଣ ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଯାହା, ସେଇ ମନର ସାରକୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ।
ଯଦ୍ ଅଖିଲକଲନାକଲଙ୍କହୀନଂ ପରିଵଲିତଂ ଚ ସଦା କଲାଗଣେନ । ଅନୁଭଵଵିଭଵଂ ପଦଂ ତଦ୍ ଅଗ୍ର୍ଯଂ ସକଲସୁରାଵନତଂ ପରଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ
ଯେଉଁ ପରମ ପଦ ସମସ୍ତ କଳାରେ ଚିରକାଳ ଘିରିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଓ କଳ୍ପନାର ଦୌଷରୁ ମୁକ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କରେ ପୂଜିତ, ସେଇ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନୁଭୂତିରେ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।
ଏଷା ହି ଚିତି ଵିଶ୍ରାନ୍ତିର୍ ମଯା ପ୍ରାଣସମାଧିନା । କ୍ରମେଣାନେନ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମନି ନିର୍ମଲେ
ଏହି ହେଉଛି ଚେତନାର ସ୍ୱସ୍ଥତା, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ସମାଧି ଦ୍ୱାରା ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ନିଜ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।
ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୋ ଽସ୍ମି ମହାମୁନେ । ନ ଚଲାମି ନିମେଷାଂଶମ୍ ଅପି ମେରୁର୍ ଇଵାଚଲଃ
ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି। ମେରୁ ପର୍ବତ ଯେପରି ଅଚଳ, ସେପରି ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଡାହାଡ଼ି ନଉଠେ।
ଗଚ୍ଛତସ୍ ତିଷ୍ଠତୋ ଵାପି ଜାଗ୍ରତସ୍ ସ୍ଵପତୋ ଽପି ଵା । ସ୍ଵପ୍ନେ ଽପି ନ ଚଲତ୍ଯ୍ ଏଷ ସୁସମାଧିର୍ ମମାତ୍ମନି
ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ରୁହିଥିବା ବେଳେ, ଜାଗୁଥିବା କିମ୍ବା ସୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଆତ୍ମାରେ ଏହି ଗଭୀର ଏକାଗ୍ରତା କେବେ ଅପସାରି ନାହିଁ।