ଵିକସିତେନ ସିତେନ ମନୋମୁଷା ଵରଵିଚାରଣଶୀତଲରୋଚିଷା । ଗୁଣଵତା ହୃଦଯେନ ଵିରାଜସେ ତ୍ଵମ୍ ଅମଲେନ ନଭଶ୍ ଶଶିନା ଯଥା
ଖୋଲା ଓ ପବିତ୍ର ମନ, ଉତ୍ତମ ବିଚାରର ଶୀତଳ ଆଲୋକରେ ତୁମେ ଗୁଣମୟ ଓ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ସହ ଜଗତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅଛ । ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଆକାଶ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକିତ କରେ ।
ପରିପୂର୍ଣମନା ମାନ୍ଯଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଜାନାସି ରାଘଵ । ଵେତ୍ସି ଚୋକ୍ତଂ ଚ ତେନାହଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଵକ୍ତୁମ୍ ଆଦରାତ୍
ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ମାନ୍ୟ, ତୁମର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କିପରି କରିବା ଜାଣ, କହିଥିବା କଥାକୁ ବୁଝିପାର, ଏହିଥିରୁ ମୁଁ ଆଉ ଅଧିକ କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁଛି ।
ରଜସ୍ତମୋଭ୍ଯାଂ ରହିତାଂ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵାନୁପାତିନୀମ୍ । ମତିମ୍ ଆତ୍ମନି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଜ୍ଞାନଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ସ୍ଥିରୋ ଭଵ
ତୁମେ ରଜ ଓ ତମ ରହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଦିଗରେ ଝୁକିଥିବା ମନକୁ ନିଜ ମନରେ ଦୃଢ଼ କର, ଏବଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଡ଼ିଗ ରୁହ।
ଵିଦ୍ଯତେ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵୈଵ ପୃଚ୍ଛକସ୍ଯ ଗୁଣାଵଲୀ । ଵକ୍ତୁର୍ ଗୁଣାଲୀ ଚ ମଯି ରତ୍ନଶ୍ରୀର୍ ଜଲଧୌ ଯଥା
ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଯେତେ ଗୁଣ ଅଛି, ସେସବୁ ତୁମରେ ଅଛି; ଏବଂ କଥା କହିବାର ଯେତେ ଗୁଣ ଅଛି, ସେମାନେ ମୋରେ ଅଛନ୍ତି; ଯେପରି ରତ୍ନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମୁଦ୍ରରେ ଥାଏ।
ଆତ୍ତଵାନ୍ ଅସି ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଵିଵେକାସଙ୍ଗଜଂ ମୁନେ । ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଇଵାର୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ଲଗ୍ନଚନ୍ଦ୍ରକରୋତ୍କରଃ
ହେ ମୁନି, ବିବେକ ଓ ଅସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ବୈରାଗ୍ୟ ଅଛି, ସେଠାକୁ ତୁମେ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛ; ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରୁ ଶୀତଳତା ପାଏ।
ଚିରମ୍ ଆ ଶୈଶଵାଦ୍ ଏଵ ତଵାଭ୍ଯାସୋ ଽସ୍ତି ସଦ୍ଗୁଣୈଃ । ଶୁଦ୍ଧୈଶ୍ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଦୀର୍ଘୈଶ୍ ଚ ପଦ୍ମସ୍ଯେଵାତିସନ୍ତତୈଃ
ତୁମେ ଶୈଶବ କାଳରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଅଭ୍ୟାସ କରୁଛ; ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୀର୍ଘ ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଅତଶ୍ ଶୃଣୁ କଥାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତ୍ଵମ୍ ଏଵାସ୍ଯା ହି ଭାଜନମ୍ । ନ ହି ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଵିନା ଶୁଦ୍ଧା ସଵିକାସା କୁମୁଦ୍ଵତୀ
ତେଣୁ, ଏହି କଥାଟିକୁ ମୁଁ କହିବି, ତୁମେ ଏହାକୁ ଶୁଣ। ଏହି କଥା ପାଇଁ ତୁମେ ହିଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା କୁମୁଦ ଫୁଲ ସଫା ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖିଲିପାରେନାହିଁ, ସେପରି ତୁମେ ନଥିଲେ ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ।
ଯେ କେଚନ ସମାରମ୍ଭା ଯାଶ୍ ଚ କାଶ୍ଚନ ଦୃଷ୍ଟଯଃ । ତେ ଚ ତାଶ୍ ଚ ପଦେ ଦୃଷ୍ଟେ ନିଶ୍ଶେଷଂ ଯାନ୍ତି ଵୈ ଶମମ୍
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପ୍ରୟାସ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଧାରଣା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେସବୁ ଉଚ୍ଚତମ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଯଦି ଵିଜ୍ଞାନଵିଶ୍ରାନ୍ତିର୍ ନ ଭଵେଦ୍ ଭଵ୍ଯଚେତସଃ । ତଦ୍ ଅସ୍ଯାଂ ସଂସୃତୌ ସାଧୁଶ୍ ଚିନ୍ତାଂ ସୋଢୁଂ ସହେତ କଃ
ଯଦି ଜ୍ଞାନରେ ମନ ଶାନ୍ତି ନ ପାଏ, ତେବେ ଏହି ସଂସାରରେ କିଏ ସଦ୍ବୁଧି ସହିତ ଏତେ ଚିନ୍ତା ଭାର ବହିପାରିବ?
ପରପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ଵିଲୀଯନ୍ତେ ସର୍ଵା ମନନଵୃତ୍ତଯଃ । କଲ୍ପାନ୍ତାର୍କଗଣାସଙ୍ଗାତ୍ କୁଲଶୈଲଶିଲା ଇଵ
ଉଚ୍ଚତମ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାର ଚଳାଚଳି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ପାହାଡ଼ର ଶିଳାଗୁଡ଼ିକ ଗଳିଯାଏ।
ଦୁସ୍ସହା ରାମ ସଂସାରଵିଷାଵେଶଵିଷୂଚିକା । ଯୋଗଗାରୁଡମନ୍ତ୍ରେଣ ପାଵନେନ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି
ହେ ରାମ, ଏହି ସଂସାର ଜୀବନର ଅସହ୍ୟ ବିଷାକ୍ତ ରୋଗ, ଯାହା ମୃଗ୍ମାୟାର ବିଷରେ ଭରିଛି, ଯୋଗର ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ ଅଔଷଧ ଭଳି ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ଵିକୌତୁକା ଵିଗତଵିକଲ୍ପଵିପ୍ଲଵା ଯଥା ସ୍ଥିତା ହରିହରପଦ୍ମଜାଦଯଃ । ନରୋତ୍ତମାସ୍ ସମଧିଗତାତ୍ମଦୀପକାସ୍ ତଥା ସ୍ଥିତା ଜଗତି ଵିବୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧଯଃ
ଯେପରି ହରି, ହର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୌତୁହଳ ଓ ଅଶାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତି, ସେପରି ଯେଉଁ ମହାନ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ମନର ଆଲୋକକୁ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ଜାଗୃତ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।
ପରିକ୍ଷୀଣେ ମୋହେ ଗଲତି ଚ ଘନେ ଽଜ୍ଞାନଜଲଦେ ପରିଜ୍ଞାତେ ତତ୍ତ୍ଵେ ସମଧିଗତ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଭିମତେ । ଵିଚାର୍ଯାର୍ଯୈସ୍ ସାର୍ଧଂ ଗଲିତଵପୁଷୋର୍ ଵା ସଦସତୋର୍ ଧିଯା ଦୃଷ୍ଟେ ତତ୍ତ୍ଵେ ରମଣମ୍ ଅଟନଂ ଜାଗତମ୍ ଇଦମ୍
ଯେତେବେଳେ ମୃଗ୍ମାୟା ଶେଷ ହୁଏ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନର ଘନ ମେଘ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ, ତଥା ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜଣାଯାଏ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜର ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ—ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ସହ ବିଚାର କରି କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱର ସତ୍ୟକୁ ଦେଖି—ତେବେ ଏହି ସଂସାରର ଭ୍ରମଣ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖେଳ ହୋଇଯାଏ।
ପ୍ରସନ୍ନେ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵେ ହୃଦି ସଵିଭଵେ ଵଲ୍ଗତି ପରେ ସମାଭୋଗୀଭୂତାସ୍ଵ୍ ଅଖିଲକଲନାଦୃଷ୍ଟିଷୁ ପୁରଃ । ଶମଂ ଯାନ୍ତୀଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ତଃକରଣଘଟନାସ୍ଵ୍ ଆହିତରସଂ ଧିଯା ଦୃଷ୍ଟେ ତତ୍ତ୍ଵେ ରମଣମ୍ ଅଟନଂ ଜାଗତମ୍ ଇଦମ୍
ଯେତେବେଳେ ଚିତ୍ତର ସ୍ୱରୂପ ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଭାବନା ଏକାତ୍ମ ଅନୁଭୂତି ଭଳି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏବଂ ମନର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ତେବେ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ସଂସାରର ଭ୍ରମଣ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖେଳ ହୋଇଯାଏ।
ରଥସ୍ ସ୍ଫାରୋ ଦେହସ୍ ତୁରଗରଚନା ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଗତିଃ ପରିସ୍ପନ୍ଦୋ ଵାତାଦ୍ ଅହମ୍ ଅକଲିତାନନ୍ତଵିଷମଃ । ପରୋ ଵାର୍ଵାଗ୍ ଦେହୀ ଜଗତି ଵିହରାମୀତ୍ଯ୍ ଅନଘଯା ଧିଯା ଦୃଷ୍ଟେ ତତ୍ତ୍ଵେ ରମଣମ୍ ଅଟନଂ ଜାଗତମ୍ ଇଦମ୍
ଏହି ଦେହଟି ହେଉଛି ରଥ, ଏହାର ଦୃଢତା ହେଉଛି ତାର ମଜବୁତି; ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ ହେଉଛି ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଦୌଡ଼; ସୂକ୍ଷ୍ମ ହିଲୁଚିଲା ହେଉଛି ବାୟୁର ଚଳନ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଅପରିମିତ, ଅନନ୍ତ, ଭେଦହୀନ — ଏହାମାନେ କିଛି ମୁଁ ନୁହେଁ। ଦେହୀ ଭାବେ ମୁଁ ଯଦି ଏହି ଜଗତରେ ଘୁରୁଛି ବା ପରମ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିରେ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖି ରହିଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚଳାଚଳ କେବଳ ଏକ ଖେଳ ମାତ୍ର।
ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ପୁଷ୍ଟାତ୍ମାନସ୍ ସୁବୁଦ୍ଧଯଃ । ଵିଚରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସମୁନ୍ନଦ୍ଧା ମହାନ୍ତୋ ଽଭ୍ଯୁଦିତା ଇଵ
ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆଧାର କରି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ପଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଅଶାନ୍ତିହୀନ ଭାବରେ ଚାଲିଉଛନ୍ତି, ବଡ଼ ମନିଷ୍ୟମାନେ ନୂତନ ଭାବେ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ପରି।
ନ ଶୋଚନ୍ତି ନ ଯାଚନ୍ତେ ନ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ସର୍ଵମ୍ ଏଵ ଚ କୁର୍ଵନ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତି ନ ଚ କିଞ୍ଚନ
ସେମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମାଗନ୍ତି ନାହିଁ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଆଶା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କାମ କରନ୍ତି, ତଥାପି କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ଵସ୍ଥମ୍ ଏଵାଵତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ଵସ୍ଥଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯାନ୍ତି ଚ । ହେଯୋପାଦେଯତାପକ୍ଷରହିତାସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମନି ସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି; ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣର ଭାବନା ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।
ଆଯାନ୍ତି ଚ ନ ଚାଯାନ୍ତି ଵନଂ ଯାନ୍ତି ନ ଯାନ୍ତି ଚ । ନ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି କୁର୍ଵନ୍ତି ନ ଵଦନ୍ତି ଵଦନ୍ତି ଚ
ସେମାନେ ଆସନ୍ତି ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଆନ୍ତି ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, କିଛି କାମ କରୁନାହାନ୍ତି ମଧ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି, କଥା କହୁନାହାନ୍ତି ମଧ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି।
ଯେ କେଚନ ସମାରମ୍ଭା ଯାଶ୍ ଚ କାଶ୍ଚନ ଦୃଷ୍ଟଯଃ । ହେଯାଦେଯଦୃଶୋ ଯାସ୍ ତାଃ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଽଧିଗତେ ପଦେ
ଯେଉଁଠି କିଛି ପ୍ରୟାସ ହେଉଛି, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି କିଛି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଭାବାଯାଏ, ସେସବୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ପରିତ୍ଯକ୍ତସମସ୍ତେହଂ ମନୋ ମଧୁରଵୃତ୍ତିମତ୍ । ସର୍ଵତସ୍ ସୁଖମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଛାଡିଦେଲେ, ମନ ମଧୁର ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ, ସବୁଠାରେ ସୁଖ ପାଏ, ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ଭଳି ଶାନ୍ତ ଓ ଅଡ଼ିଗୁଡ଼ିଏ ରହିଯାଏ।
ଅପି ନିର୍ମନନାରମ୍ଭମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତାଖିଲକୌତୁକମ୍ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ମାତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଇନ୍ଦାଵ୍ ଇଵ ରସାଯନମ୍
କିଛି ତିଆରି କିମ୍ବା ଆରମ୍ଭ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଆଗ୍ରହ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ମନରେ ମତ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଅମୃତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ମତ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।
ନ କରୋତୀନ୍ଦ୍ରଜାଲାନି ନାନୁଧାଵତି ଵାସନାମ୍ । ବାଲଚାପଲମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ପୂର୍ଣମ୍ ଏଵ ଵିରାଜତେ
ସେ ମାୟା କରେନାହିଁ, ନାହିଁ ଆକାଂକ୍ଷା ପଛରେ ଦୌଡ଼େ। ପିଲାମାନଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତା ଛାଡ଼ି, ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ସ୍ଵାନୁଭୂତେସ୍ ସୁଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଗୁରୋଶ୍ ଚୈଵୈକଵାକ୍ଯତା । ଯତ୍ରାଭ୍ଯାସେନ ତେନାତ୍ମା ସନ୍ତତେନାଵଲୋକ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଅନୁଭୂତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଏକାତ୍ମ ହୁଏ, ସେଠି ଆତ୍ମାକୁ ସବୁବେଳେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଵହେଲିତଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥୈର୍ ଅଵଜ୍ଞାତମହାଜନୈଃ । କଷ୍ଟାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନ ମୂଢୈସ୍ ସମତାମ୍ ଇଯାତ୍
ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ଅବହେଳା କରିଛି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବମାନିତ, ସେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ମୂର୍ଖମାନେ ସହିତ ସମତା ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଵ୍ଯାଧିର୍ ନ ଵିଷଂ ନାପତ୍ ତଥା ନାମାସ୍ତି ଭୂତଲେ । ଖେଦାଯ ସ୍ଵଶରୀରସ୍ଥଂ ମୌର୍ଖ୍ଯମ୍ ଏଵ ଯଥା ନୃଣାମ୍
ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ରୋଗ, ବିଷ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଘଟନା ଏମିତି ଦୁଃଖ ଦେଉନାହିଁ, ଯେପରି ନିଜ ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ମୂର୍ଖତା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଉଛି।
କିଞ୍ଚିତ୍ସଂସ୍କୃତବୁଦ୍ଧୀନାଂ ଶ୍ରଵ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରମ୍ ଇଦଂ ଯଥା । ମୌର୍ଖ୍ଯାପହଂ ତଥା ଶାସ୍ତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଅସ୍ତି ନ କିଞ୍ଚନ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି କିଛି ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇଛି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଅଜ୍ଞାନକୁ ଏତେ ଭଲ ଭାବରେ ଦୂର କରିପାରିବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ।
ଇଦଂ ଶ୍ରଵ୍ଯଂ ସୁଖକରଂ କଥାଦୃଷ୍ଟାନ୍ତସୁନ୍ଦରମ୍ । ଅଵିରୁଦ୍ଧମ୍ ଅଶେଷେଣ ଶାସ୍ତ୍ରଵାକ୍ଯାର୍ଥବନ୍ଧୁନା
ଏହି ଶିକ୍ଷା ଶୁଣିବାକୁ ସୁଖଦାୟକ, କଥା ଓ ଉଦାହରଣରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମେଳ ରଖିଛି।
ଆପଦୋ ଯା ଦୁରୁତ୍ତାରା ଯାଶ୍ ଚ ତୁଚ୍ଛାଃ କୁଯୋନଯଃ । ତାସ୍ ତା ମୌର୍ଖ୍ଯାତ୍ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଖଦିରାତ୍ କଣ୍ଟକା ଇଵ
ଯେଉଁ ସମସ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଓ ଯେଉଁ ଛୋଟ ଭୁଲ କାମ ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ସବୁ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଖଦିର ଗଛରୁ କାଁଟା ଉଠେ।
ଵରଂ ଶରାଵହସ୍ତସ୍ଯ ଚଣ୍ଡାଲାଗାରଵୀଥିଷୁ । ଭିକ୍ଷାର୍ଥମ୍ ଅଟନଂ ରାମ ନ ମୌର୍ଖ୍ଯହତଜୀଵିତମ୍
ହେ ରାମ, ଅଜ୍ଞାନରେ ନଷ୍ଟ ଜୀବନ ଚାଲାଇବାଠାରୁ ଚଣ୍ଡାଳ ଗଲିରେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ହାତରେ ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର ନେଇ ଘୁରିବା ଅଧିକ ଭଲ।