ସ୍ନିଗ୍ଧଗମ୍ଭୀରମସୃଣମଧୁରୋଦାରଧୀରଵାକ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପଦ୍ମକୋଶେ ଽସ୍ମିଂସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଏକଷ୍ ଷଟ୍ପଦାଯସେ
ତୁମର କଥା ମୃଦୁ, ଗଭୀର, ସ୍ନିଗ୍ଧ, ମଧୁର, ଉଦାର ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ; ଏହି ତିନି ଲୋକର ପଦ୍ମରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ମଧୁମକୁ ହେଉଛ।
ଅଧିଗତପରମାତ୍ମନୋ ଽପି ମନ୍ଯେ ଭଵଦଵଲୋକନଶାନ୍ତଦୁଷ୍କୃତସ୍ଯ । ମମ ସଫଲମ୍ ଇହାଦ୍ଯ ଜନ୍ମ ସାଧୋ ସକଲଭଯାପହରୋ ହି ସାଧୁସଙ୍ଗଃ
ଯେଉଁମାନେ ପରମାତ୍ମାକୁ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖିବା—ଯାହାର ପାପ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି—ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମକୁ ସାର୍ଥକ କରେ, ହେ ସାଧୁ; କାରଣ, ସାଧୁଙ୍କ ସଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଭୟକୁ ଦୂର କରେ।
ଯୁଗକ୍ଷୋଭେଷୁ ଘୋରେଷୁ ଵାତ୍ଯାସୁ ଵିଷମାସୁ ଚ । ସୁସ୍ଥିରଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୋ ଽଯଂ ନ କଦାଚନ କମ୍ପତେ
ଏହି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଗ ଉପଦ୍ରବ ଓ ତୀବ୍ର ପବନରେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ରହେ, କେବେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅଗମ୍ଯୋ ଽଯଂ ସମଗ୍ରାଣାଂ ଲୋକାନ୍ତରଵିହାରିଣାମ୍ । ଭୂତାନାଂ ତେନ ତିଷ୍ଠାମସ୍ ସୁଖମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଵନସ୍ପତୌ
ଏହି ବୃକ୍ଷ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଘୁରୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ, ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଏହାର ଛାୟାରେ ସୁଖରେ ବସୁଛୁ।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ଧରାପୀଠଂ ଦ୍ଵୀପସପ୍ତକଵେଷ୍ଟିତମ୍ । ଯଦା ଜହାର ତରସା ନାକମ୍ପତ ତଦା ଦ୍ରୁମଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଶକ୍ତିବାନ୍ ହୋଇ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଯେତେବେଳେ ଛିଣିନେଲେ, ସେ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବୃକ୍ଷ କମ୍ପିତ ହେଲା ନାହିଁ।
ଯଦା ଦୋଲାଯିତଵପୁର୍ ବଭୂଵାମରପର୍ଵତଃ । ସର୍ଵତୋ ଦତ୍ତଝମ୍ପାଦ୍ରିର୍ ନାକମ୍ପତ ତଦା ଦ୍ରୁମଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଦେହରେ ଡୋଳିଗଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଝଟକା ଲାଗିଲା, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବୃକ୍ଷ କମ୍ପିତ ହେଲା ନାହିଁ।
ଭୁଜାଵଷ୍ଟମ୍ଭଵିନମନ୍ମେରୁର୍ ନାରାଯଣୋ ଯଦା । ମନ୍ଦରଂ ପ୍ରୋଦ୍ଦଧାରାଦ୍ରିଂ ନାକମ୍ପତ ତଦା ଦ୍ରୁମଃ
ଯେତେବେଳେ ନାରାୟଣ ନିଜ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାନି।
ଉନ୍ମୂଲିତାଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରଶିଲା ଯଦୋତ୍ପାତାନିଲା ଵଵୁଃ । ଆଧୂତମେରୁତରଵସ୍ ତଦା ନାକମ୍ପତ ଦ୍ରୁମଃ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପବନ ଗିରିଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଖାଡ଼ି ନେଲା, ମେରୁ ପର୍ବତର ଗର୍ଜନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାନି।
ଯଦା ସୁରାସୁରକ୍ଷୋଭସ୍ଫୁରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମଣ୍ଡଲମ୍ । ଆସୀଜ୍ ଜଗଦ୍ ଅତିକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ତଦା ନାକମ୍ପତ ଦ୍ରୁମଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଦୁନିଆକୁ ବିପ୍ଳବିତ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ କମ୍ପିତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାନି।
ଯଦା କ୍ଷୀରୋଦଲୋଲାଦ୍ରିକନ୍ଦରାନିଲକମ୍ପିତାଃ । କଲ୍ପାଭ୍ରପଙ୍କ୍ତଯଃ ପେତୁସ୍ ତଦା ନାକମ୍ପତ ଦ୍ରୁମଃ
ଯେତେବେଳେ କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନ ପରେ ପର୍ବତ ଗୁହାରୁ ବହୁଥିବା ବାତାସ ଦ୍ୱାରା ଯୁଗାନ୍ତର ମେଘମାଳା ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାନି।
ଯଦା ସମନ୍ତତୋ ମେରୁଃ କାଲନେମିଭୁଜାନ୍ତରେ । କିଞ୍ଚିଦ୍ ଉନ୍ମୂଲିତୋ ଽତିଷ୍ଠତ୍ ତଦା ନାକମ୍ପତ ଦ୍ରୁମଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କାଳଚକ୍ରର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ମେରୁ ପର୍ବତ କିଛି ଉଖଳି ଯିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗଛ କେବେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲା ନାହିଁ।
ପକ୍ଷୀଶପକ୍ଷପଵନା ଅମୃତାକ୍ରାନ୍ତିସଙ୍ଗରେ । ଯଦା ଵଵୁଃ ପତତ୍ସିଦ୍ଧାସ୍ ତଦା ନାକମ୍ପତ ଦ୍ରୁମଃ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ପକ୍ଷ ପବନ ଅମୃତ ପାଇବା ହୁଁରାହୁଁରେ ବହିଲା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଝରିପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗଛ କେବେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲା ନାହିଁ।
ଯଦା ଶେଷାକୃତିଂ କର୍ଷନ୍ନ୍ ଅସମାପ୍ତୈକଵେଷ୍ଟନାତ୍ । ଯଯୌ ଗରୁତ୍ମାନ୍ ଅମୃତଂ ତଦା ନାକମ୍ପତ ଦ୍ରୁମଃ
ଶେଷ ଏକ ଚକ୍ର ବନ୍ଧି ପୂରା କରିପାରିନଥିବା ବେଳେ, ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଇ ଅମୃତ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗଛ କେବେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲା ନାହିଁ।
ଯଦା କଲ୍ପାନଲଶିଖାଶ୍ ଶୈଲାବ୍ଧିଵଲନୋଲ୍ବଣାଃ । ଶେଷଃ ଫଣାଭିସ୍ ତତ୍ଯାଜ ତଦା ନାକମ୍ପତ ଦ୍ରୁମଃ
ଯେତେବେଳେ କଳ୍ପାନ୍ତର ଅଗ୍ନିର ଭୟଙ୍କର ଶିଖା ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଉଠିଲା, ଶେଷ ତାଙ୍କର ଫଣା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗଛ କେବେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲା ନାହିଁ।
ଏଵଂରୂପେ ଦ୍ରୁମଵରେ ତିଷ୍ଠତାମ୍ ଆପଦଃ କୁତଃ । ଅସ୍ମାକଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଦୌସ୍ସ୍ଥିତ୍ଯେନ କିଲାପଦଃ
ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ଦଶାରେ ଦୃଢ଼ତାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠୁ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ବିପଦ ଆସିପାରିବ? ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଅସ୍ଥିର ହୁଅଁ, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ଦୁଃଖ ଆସେ।
କଲ୍ପାନ୍ତେଷୁ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଵହତ୍ସ୍ଵ୍ ଅଗ୍ନ୍ଯମ୍ବୁଵାଯୁଷୁ । ପ୍ରତପତ୍ସୁ ତଥାର୍କେଷୁ କଥଂ ତିଷ୍ଠସି ଵିଜ୍ଵରମ୍
ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ବାୟୁ ତିବ୍ର ଭାବରେ ବହୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ତୀବ୍ର ତାପ ଦେଉଥିବା ବେଳେ ତୁମେ କିପରି ନିର୍ବିକାର ଓ ଶାନ୍ତ ରହୁଛ?
ଯଦୋପଯାତି କଲ୍ପାନ୍ତଵ୍ଯଵହାରୋ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତୌ । କୃତଘ୍ନ ଇଵ ସନ୍ମିତ୍ରଂ ତଦା ନୀଡଂ ତ୍ଯଜାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଶେଷ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଯେପରି ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକେ ନିଜ ସଂଗୀକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋ ଘଉଁକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ଆକାଶ ଏଵ ତିଷ୍ଠାମି ଵିଗତାଖିଲକଲ୍ପନମ୍ । ସ୍ତବ୍ଧପ୍ରସୃତସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ମନୋ ନିର୍ଵାସନଂ ଯଥା
ମୁଁ ଆକାଶରେ ଏକାକି ରହେ, ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ଓ କଳ୍ପନା ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ମୋର ଶରୀର ନିଷ୍ପ୍ରଭାବ ଓ ନିର୍ମଳ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ମନ ନିଜ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ପ୍ରତପନ୍ତି ଯଦାଦିତ୍ଯାସ୍ ସଲିଲୀକୃତଭୂଧରାଃ । ଵାରୁଣୀଂ ଧାରଣାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତଦା ତିଷ୍ଠାମି ଧୀରଧୀଃ
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ତୀବ୍ର ତାପ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ପାହାଡ଼ମାନେ ପାଣିରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଜଳ ଧ୍ୟାନରେ ଅବିଚଳ ମନେ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଯଦା ଶକଲିତାଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରା ଵାନ୍ତି ପ୍ରଲଯଵାଯଵଃ । ପାର୍ଵତୀଂ ଧାରଣାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଖେ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯ୍ ଅଚଲସ୍ ତଦା
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଳୟର ବାତାସ ପାହାଡ଼ମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ ବହୁଛି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଧ୍ୟାନକୁ ଧରି ଆକାଶରେ ଅଚଳ ଭାବେ ଦଢ଼ ରହେ।
ଜଗଦ୍ ଗଲିତମେର୍ଵାଦି ଯାତ୍ଯ୍ ଏକାର୍ଣଵତାଂ ଯଦା । ଵାଯଵୀଂ ଧାରଣାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଖଂ ପ୍ଲଵେ ଽଚଲଧୀସ୍ ତଦା
ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହିତ, ଗଳିଯାଇ ଏକ ମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବାୟୁ ଧ୍ୟାନକୁ ଧରି ଅଚଳ ମନେ ଆକାଶରେ ଭସି ରହେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପାରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵାନ୍ତେ ଵିମଲେ ପଦେ । ସୁଷୁପ୍ତାଵସ୍ଥଯା ତାଵତ୍ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯ୍ ଅଚଲରୂପଯା
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚି, ତତ୍ତ୍ୱର ଶେଷରେ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଭଳି ଅଚଳ ରୂପେ ଅବିଚଳ ରହେ।
ଯାଵତ୍ ପୁନଃ କମଲଜସ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି ତିଷ୍ଠତି । ତତଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତିଷ୍ଠାମି ପତଗାଲଯେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଗୃହରେ ବସିଥାଏ।
ଯଥା ତିଷ୍ଠସି ପକ୍ଷୀଶ ଧାରଣାଭିର୍ ଅଖଣ୍ଡିତଃ । କଲ୍ପାନ୍ତେଷୁ ତଥା କସ୍ମାନ୍ ନାନ୍ଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯୋଗିନଃ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ଯେପରି ଆପଣ ଅଟୁଟ ଧ୍ୟାନରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହନ୍ତି, ସେହିପରି କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଅନ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ କାହିଁକି ଏମିତି ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ?
ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନିଯତିର୍ ଏଷା ହି ଦୁର୍ଲଙ୍ଘ୍ଯା ପାରମେଶ୍ଵରୀ । ମଯେଦୃଶେନ ଵୈ ଭାଵ୍ଯଂ ଭାଵ୍ଯମ୍ ଅନ୍ଯୈସ୍ ତୁ ତାଦୃଶୈଃ
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହା ଏକ ଅଟଳ ନିୟମ, ଯାହାକୁ କେହି ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ମୋ ପରି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଘଟିବାକୁ ଥାଏ, ତାହା ଅନ୍ୟ ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଘଟେ।
ନ ଶକ୍ଯତେ ତୋଲଯିତୁମ୍ ଅଵଶ୍ଯଭଵିତଵ୍ଯତା । ଯଦ୍ ଯଥା ତତ୍ ତଥୈତଦ୍ ଧି ସ୍ଵଭାଵସ୍ଯୈଷ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବାକୁ ଥାଏ, ତାହାକୁ କେହି ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ଯାହା ଯେପରି ଘଟେ, ସେହିପରି ଘଟେ—ଏହିଠାରେ ସ୍ୱଭାବର ନିଶ୍ଚିତତା ରହିଛି।
ମତ୍ସଙ୍କଲ୍ପଵଶେନୈଵ କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଗିରେଶ୍ ଶୃଙ୍ଗେ ତରୁର୍ ଇତ୍ଥଂ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଯମ୍
ମୋର ଇଚ୍ଛାର ଶକ୍ତିରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟିରେ ପୁନିପୁନି ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ଏହି ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଏଵ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ ଭଵାନ୍ ଵିହଗନାଯକ । ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ ଵୀରୋ ଯୋଗଯୋଗ୍ଯମନୋଗତିଃ
ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ନାୟକ, ତୁମେ ବହୁତ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସାହସୀ ଏବଂ ତୁମର ମନ ଯୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଦୃଷ୍ଟାନେକଵିଧାନଲ୍ପସର୍ଗସଙ୍ଘସମାଗମଃ । କିଂ କିଂ ସ୍ମରସି କଲ୍ଯାଣିଂଶ୍ ଚିତ୍ରମ୍ ଅସ୍ମିଞ୍ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ଏକଠା ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖିଛ, ଏହି ତିନି ଜଗତରେ କେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶୁଭ ଘଟଣା ମନେ ପକାଉଛ?
ବୃହଦ୍ଗିରିଶିଲାରୂକ୍ଷାମ୍ ଅଜାତତୃଣଵୀରୁଧମ୍ । ଅଶୈଲଵନଵୃକ୍ଷୌଘାଂ ସ୍ମରାମୀମାଂ ଧରାମ୍ ଅଧଃ
ମୁଁ ଏହି ଭୂମିକୁ ମନେ ପକାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପଥର ରହିଥିଲା, ଘାସ ବା ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ ଏଉଁ ଭଳି ଏକଠା ହୋଇନଥିଲେ।