ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାସ୍ମାନ୍ ପିତା ତତ୍ର ଚୁଚୁମ୍ବାଭ୍ଯାଲିଲିଙ୍ଗ ଚ । ଦଦୌ ଦେଵ୍ଯୈ ଯଦ୍ ଆନୀତମ୍ ଅସ୍ମଭ୍ଯଂ ଚ ତଦ୍ ଆମିଷମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେଠାରେ ଆମ ପିତା ଆମକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ ଏବଂ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ସେ ନେଇଆସିଥିବା ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା, ତାହା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଲେ ଏବଂ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ ।
ତଦ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚରଣୌ ଦେଵ୍ଯାଃ ପିତୁଶ୍ ଚୈଵାଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ଚ । ଵିନ୍ଧ୍ଯକଚ୍ଛାଦ୍ ଵଯଂ ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଥାନାଦ୍ ଆଲମ୍ବୁସାତ୍ ପ୍ଲୁତାଃ
ସେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ଦେବୀଙ୍କ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଶିର ନମାଇ, ଆମେ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ତଳସ୍ଥଳ ଅଳମ୍ବୁସାଠାରୁ ଚାଲିଗଲୁ ।
କ୍ରମେଣାକାଶମ୍ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ନିର୍ଗତ୍ଯାମ୍ବୁଦକୋଟରୈଃ । ପଵନସ୍କନ୍ଧମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ଵନ୍ଦିତଵ୍ଯୋମଚାରିଣଃ
କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଆମେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି, ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ମାଧ୍ୟମରେ ବାହାରିଲୁ । ପଛରେ ବାୟୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଚଢ଼ି, ଆମେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲୁ ।
ପରିହୃତ୍ଯ ଦିନାଧୀଶଂ ଲୋକାନ୍ତରପୁରାଦ୍ ଗତାଃ । ସ୍ଵର୍ଗମ୍ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଯାତାସ୍ ସ୍ମୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ମୁନୀଶ୍ଵର
ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଟାଳି, ଅନ୍ୟ ଲୋକର ନଗରକୁ ଗଲୁ । ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଆମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ପ୍ରଣାମପୂର୍ଵଂ ତତ୍ରୈତଦ୍ ଯଥାଵସ୍ତୁ ପିତୁର୍ ଵଚଃ । ମାତ୍ରେ ଚ ଭଗଵତ୍ଯୈ ଚ ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯୈ ଚାଶୁ ନିଵେଦ୍ଯ ହ
ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ମୋ ପିତାଙ୍କ କଥାକୁ ଯେପରି ଥିଲା ସେପରି ମୋ ମାଆଙ୍କୁ, ମହିଳା ଦେବୀଙ୍କୁ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମୀଙ୍କୁ ଜଣାଇଲି।
ତାଭ୍ଯାଂ ସସ୍ନେହମ୍ ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଗଚ୍ଛଥେତ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞଯୈଧିତାଃ । ଵଯଂ କୃତନମସ୍କାରା ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦ୍ ଵିନିର୍ଗତାଃ
ସେମାନେ ଆମକୁ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଯିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ଆମେ ନମସ୍କାର କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରୁ ବାହାରିଗଲୁ।
ଉଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଲୋକପାଲାନାଂ ପୁରୀସ୍ ତପନଭାସୁରାଃ । ଆକାଶଗାମିନୋ ଲୋଲାଃ ପଵନସ୍କନ୍ଧଚାରିଣଃ
ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁରୀକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଆମେ ଆକାଶରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଲୁ, ପବନର ଶକ୍ତିରେ ଭ୍ରମଣ କଲୁ।
ଇମଂ କଲ୍ପତରୁଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନିଜଂ ନୀଡଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ । ନିରସ୍ତବାଧଂ ତିଷ୍ଠାମୋ ମୁନେ ମୌନମ୍ ଅଵସ୍ଥିତାଃ
ଏହି କଳ୍ପବୃକ୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଜ ନିଡ଼ରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଆମେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ଛଡ଼ା ଶାନ୍ତିରେ ରହୁଛୁ, ମୁନି, ମୌନ ଅବସ୍ଥାରେ।
ଜାତା ଯଥା ଵଯମ୍ ଇମେ ସ୍ଥିତିମ୍ ଆଗତାଶ୍ ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତବୋଧମ୍ ଉପଶାନ୍ତଧିଯୋ ଯଥା ଚ । ଏତତ୍ ତଦ୍ ଉକ୍ତମ୍ ଅଵିଖଣ୍ଡମ୍ ଅଲଂ ମଯା ତେ ଶେଷେଣ ମାଂ ସମନୁଶାଧି ମହାନୁଭାଵ
ଯେପରି ଆମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ଏମିତି ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଯେପରି ଆମେ ବୁଝିବାକୁ ଏବଂ ମନର ଶାନ୍ତିକୁ ଲାଭ କରିଛୁ, ସେପରି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି; ଏବେ ମୋତେ ଆଉ ଅଧିକ ଶିଖାଅ, ହେ ମହାନ ମନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତି।
ଆସୀତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ପୁରାକଲ୍ପେ ଜଗଦ୍ ଯଚ୍ ଚିରଵିସ୍ମୃତମ୍ । ସନ୍ନିଵେଶେନାମୁନୈଵ ତଦ୍ ଯଦ୍ ଅଦ୍ଯାତିଦୂରଗମ୍
ପୂର୍ବ ଏକ କାଳରେ ଏମିତି ଏକ ବିଶ୍ୱ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ବହୁତ ଦିନ ହେବାକୁ ଭୁଲିଯାଇଛି; ତାହାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏଠି ପରି ଥିଲା, ଯଦିଓ ଏବେ ସେଠା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରରେ ଅଛି।
ତଦ୍ ଏତଦ୍ ଵୃତ୍ତମ୍ ଅଭ୍ଯାସାଦ୍ ଵର୍ତମାନେନ ଵର୍ଣିତମ୍ । ମଯା ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ବୋଧାଯ ପ୍ରାଗ୍ଜଗତ୍ସାମ୍ଯଦର୍ଶିନା
ଏହି ଘଟଣାକୁ ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ମନେ ପକାଇ, ବର୍ତ୍ତମାନରେ ତୁମ ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ମୁଁ ପୂର୍ବ ବିଶ୍ୱମାନଙ୍କର ସମତାକୁ ଦେଖିଛି।
ଅଦ୍ଯ ମେ ଫଲିତଂ ପୁଣ୍ଯୈଶ୍ ଚିରକାଲୋପବୃଂହିତୈଃ । ନିର୍ଵିଘ୍ନମ୍ ଏଵଂ ପଶ୍ଯାମି ଯଦ୍ ଭଵନ୍ତଂ ମୁନେ ତତଃ
ଆଜି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ଫଳରେ, ମୋର ଇଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି; ଏହିପରି ଅବାଧ ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁଛି, ହେ ମୁନି।
ଇଦଂ ନୀଡମ୍ ଇମାଶ୍ ଶାଖା ଅଯଂ ଚାହମ୍ ଅଯଂ ଦ୍ରୁମଃ । ଅଦ୍ଯ ପାଵନତାଂ ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଯ୍ ଏତାନି ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
ଏହା ହେଉଛି ଗୁହା, ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଡାଳି, ମୁଁ ଏଠି ଅଛି, ଏହା ହେଉଛି ଗଛ; ଆଜି ତୁମେ ଦେଖିବାରୁ ଏହି ସବୁଠାରେ ପବିତ୍ରତା ଆସିଛି।
ଇଦମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ପାଦ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଭଵାର୍ପିତମ୍ । ନୂନଂ ପାଵନତାଂ ନୀତ୍ଵା ଶେଷେଣାଦିଶ ମାଂ ମୁନେ
ଏଠି ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏଠି ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନର ପାଣି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦିଆଯାଇଛି; ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ଏବେ ମୁଁକୁ ଆଉ ଶିଖାଅ, ମହାମୁନି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ପାଦ୍ଯଂ ଚ ଭୂଯୋ ଦତ୍ତଵତି ସ୍ଵଯମ୍ । ଭୁସୁଣ୍ଡଵିହଗେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଇଦଂ ରାମାହମ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍
ଏଭଳି କହି ମୁଁ ନିଜେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଦେଲି, ତାପରେ ମୁଁ, ରାମ, ଭୁସୁଣ୍ଡା ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲି।
ଭ୍ରାତରସ୍ ତେ ଵିହଙ୍ଗେଶ ତାଦୃକ୍ସତ୍ତ୍ଵା ମହାଧିଯଃ । ଇହ କସ୍ମାନ୍ ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତ୍ଵମ୍ ଏଵୈକୋ ହି ଦୃଶ୍ଯସେ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ତୁମର ଭାଇମାନେ ଏପରି ଉତ୍ତମ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ; ତେବେ ସେମାନେ ଏଠି କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି, କେବଳ ତୁମେ ଏଠି ଅଛ।
ତିଷ୍ଠତାମ୍ ଇହ ନଃ କାଲୋ ମହାନ୍ ଅତିଗତୋ ମୁନେ । ଯୁଗାନାଂ ପଙ୍କ୍ତଯଃ କ୍ଷୀଣା ଦିଵସାନାମ୍ ଇଵାନଘ
ମୁନି, ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ବହୁତ ବଡ଼ ସମୟ କଟିଗଲା; ଯେପରି ନିର୍ମଳ ଲୋକଙ୍କର ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଯୁଗମାନଙ୍କର ଶୃଙ୍ଖଳା ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।
ଏତାଵତା ଚ କାଲେନ ସର୍ଵ ଏଵ ମମାନୁଜାଃ । ତନୂସ୍ ତୃଣମ୍ ଇଵ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶିଵେ ପରିଣତାଃ ପରେ
ଏତେ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ସମସ୍ତ ଛୋଟ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀରକୁ ଘାସର ତିନିକିଆ ପରି ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ମହାନ୍ତୋ ଽପି ସନ୍ତୋ ଽପି ବଲିନୋ ଽପି ଚ । ସର୍ଵ ଏଵ ନିଗୀର୍ଯନ୍ତେ କାଲେନାକଲିତାତ୍ମନା
ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବଡ଼, ଉତ୍ତମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂକୁ ନ ଜାଣିଥିବା ସମୟରେ ଗଳିଯାନ୍ତି।
ସ୍କନ୍ଧରୂଢାର୍କଶଶିଷୁ ଵହତ୍ସ୍ଵ୍ ଅଵିରତଂ ଜଵାତ୍ । ଵାତସ୍କନ୍ଧାତିଵାତେଷୁ କଚ୍ଚିତ୍ ତାତ ନ ଖିଦ୍ଯସେ
ପୁତ୍ର, ଆକାଶର ମଣ୍ଡିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ଅବିରତ ବାତାସରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି, ତୁମେ କି ଥକିଯାଉନାହାଁତ?
ଦଗ୍ଧୋଦଯାସ୍ତଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଵନଵ୍ଯୂହୈ ରଵେଃ କରୈଃ । ଚିରମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଆସନ୍ନୈଃ କଥଂ ତାତ ନ ଖିଦ୍ଯସେ
ହେ ବାପା, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଜଳିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏତେ ନିକଟରେ ଥିବା ସେଇ ତାପକୁ ଦେଖି ତୁମେ କିପରି କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ?
ଇନ୍ଦୋର୍ ଅଥ କରୈଶ୍ ଶୀତୈଃ ପାଷାଣୀକୃତଵାରିଭିଃ । ଆସନ୍ନତରତାଂ ଯାତୈଃ କଚ୍ଚିତ୍ ତାତ ନ ଖିଦ୍ଯସେ
ହେ ବାପା, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ଶୀତଳ କିରଣ ଜଳକୁ ପଥର କରିଦେଇ ଆଉ ଅଧିକ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ କି ଏହାରେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ?
ଅଜସ୍ରମ୍ ଇହ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୈଃ କଲ୍ପଜୀମୂତମଣ୍ଡଲୈଃ । ପରଶୁଚ୍ଛେଦ୍ଯନୀହାରୈଃ କଥଂ ତାତ ନ ଖିଦ୍ଯସେ
ହେ ବାପା, ଏଠାରେ ସଦା ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ଏଇ କଳ୍ପର ମେଘମାଳା, ଯାହାର ବୃଷ୍ଟି କୁହାଡ଼ିରେ କଟାଯାଉଛି, ଏହାକୁ ଦେଖି ତୁମେ କିପରି କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ?
ଵିଷମୈର୍ ଜାଗତୈଃ କ୍ଷୋଭୈର୍ ଉଚ୍ଚୈସ୍ତରପଦସ୍ଥିତଃ । କଥଂ ନ କ୍ଷୋଭମ୍ ଆଯାତି କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୋ ଽଯମ୍ ଉନ୍ନତଃ
ଏହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବଡ଼ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ଜଗତର କଠିନ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଅଶାନ୍ତିକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ କିପରି ଅଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ?
ନିରାଲମ୍ବାସ୍ପଦା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସର୍ଵଲୋକାଵଧୀରିତା । ତୁଚ୍ଛେଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଵିହଗଜୀଵିକା
ହେ ବ୍ରହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପକ୍ଷୀର ଜୀବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଅନାଧାରିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ।
ଯଦ୍ ଈଦୃଶେଷୁ ଦୂରେଷୁ ନିର୍ଜନେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ । କଲ୍ପିତାସ୍ଯାସ୍ ସ୍ଥିତିର୍ ଧାତ୍ରା ଶୂନ୍ଯେ ଵା ଵ୍ଯୋମଧନ୍ଵନି
ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି ପକ୍ଷୀର ଅବସ୍ଥାକୁ ଏମିତି ଦୂର ଏବଂ ନିର୍ଜନ ଜଙ୍ଗଲରେ କିମ୍ବା ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶରେ ଭାବିଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହାର ସ୍ଥାନ କେମିତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ?
କଥମ୍ ଅସ୍ଯାଂ ପ୍ରଭୋ ଜାତୌ ଜାତସ୍ଯ କିଲ ଜୀଵତଃ । ଆଶାପାଶନିବଦ୍ଧସ୍ଯ ଵିହଗସ୍ଯ ଵିଶୋକତା
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ପକ୍ଷୀ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଆଶାର ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି ଦୁଃଖରହିତ ରହିପାରେ?
ଵଯଂ ତୁ ଭଗଵନ୍ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାତ୍ମସନ୍ତୋଷସଂଯୁତାଃ । ନ କଦାଚନ ନୀରୂପୈର୍ ମୁହ୍ଯାମୋ ଜାଗତୈର୍ ଭ୍ରମୈଃ
କିନ୍ତୁ, ହେ ଭଗବାନ, ଆମେ ସଦା ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇ ରହୁଛୁ, ଏବଂ ଜଗତର ଅର୍ଥହୀନ ଭ୍ରମଣରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୁହଁ ହେଉନାହିଁ ।
ସ୍ଵଭାଵମାତ୍ରସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ କଷ୍ଟୈର୍ ମୁକ୍ତା ଵିଚେଷ୍ଟିତୈଃ । କ୍ଷିପାମଃ କେଵଲଂ କାଲମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନିଜାଲଯେ
ଆମେ କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହୁଛୁ, କଷ୍ଟଦାୟକ ପ୍ରୟାସରୁ ମୁକ୍ତ, ଏଠି ନିଜ ଘରେ ଏହି ସମୟକୁ ଶାନ୍ତିରେ କାଟୁଛୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ।
ନ ଜୀଵିତାନ୍ ନ ମରଣାତ୍ କୁର୍ମୋ ଦେହସ୍ଯ ରୋଧନମ୍ । ଯଥା ସ୍ଥିତେନ ତିଷ୍ଠାମସ୍ ତଥୈଵାସ୍ତଙ୍ଗତେହିତାଃ
ଆମେ ଜୀବନକୁ ଧରି ରଖୁନାହିଁ, ନାହିଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ, ଦେହ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅପେକ୍ଷାହୀନ ଭାବେ ରହୁଛୁ।