ନୋଦଗୁଃ କାର୍ଯସମ୍ପତ୍ତାଵ୍ ଆକ୍ରାନ୍ତା ନାସ୍ତମ୍ ଆଯଯୁଃ । ଜହୃଷୁର୍ ନ ସୁଖପ୍ରାପ୍ତୌ ମମ୍ଲୁର୍ ନୈଵ ଚ ସଙ୍କଟେ
ସେମାନେ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର କରିଲେ ନାହିଁ, ବିପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ଭାଙ୍ଗିଲେ ନାହିଁ; ସୁଖ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ମର୍ମାହତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ମୁମୁହୁର୍ ନ ଵିମୋହେଷୁ ମମଜ୍ଜୁର୍ ନ ଵିପତ୍କ୍ରମେ । ଶୁଶୁଚୁର୍ ନ ଶୁଚା ଶୋକେ ରୁରୁଦୁର୍ ନ ଭଵାନ୍ ଇଵ
ଭ୍ରମରେ ସେମାନେ ଅବାକ୍ ହେଲେ ନାହିଁ, ବିପତ୍ତିରେ ମନ ହାରିଲେ ନାହିଁ; ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପରି କଦାପି କାନ୍ଦିଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରକୃତାଚାରସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ କୁର୍ଵନ୍ତଃ କର୍ମ କେଵଲମ୍ । ସ୍ଥିତା ଵିଗତସଂରମ୍ଭମ୍ ଅପରା ଇଵ ମେରଵଃ
ସେମାନେ ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନେ କେବେ ଅଶାନ୍ତି ଆସିଲା ନାହିଁ; ସେମାନେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତମାନେ ପରି ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ରହିଲେ।
ତାଂ ତ୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ରାଘଵାଘଵିଘାତିନୀମ୍ । ଅନହଙ୍କୃତ୍ଯଲଙ୍କାରୋ ଵିହରେହ ଯଥାସୁଖମ୍
ହେ ରାମ, ଯେ ଦୃଷ୍ଟି ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ, ସେହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଧରି, ନମ୍ରତାର ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କର।
ଯଥାଭୂତାମ୍ ଇମାମ୍ ଏଵଂ ପଶ୍ଯନ୍ ସର୍ଗପରମ୍ପରାମ୍ । ମେରୁସ୍ଥିରୋ ଽବ୍ଧିଗମ୍ଭୀରସ୍ ସମାସ୍ସ୍ଵ ଵିଗତଭ୍ରମଃ
ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁକ୍ରମକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖି, ତୁମେ ଶିଳାପର୍ବତ ମେରୁ ପରି ଅଡିଗ ରୁହ, ସାଗର ପରି ଗଭୀର ଓ ଶାନ୍ତ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଅଚଳ ରୁହ।
ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ସର୍ଵମ୍ ଏଵେଦମ୍ ଇତ୍ଥମ୍ ଆଭାସତାଂ ଗତମ୍ । ନେହ ସତ୍ଯମ୍ ଅସତ୍ଯଂ ଵା କ୍ଵଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି କିଞ୍ଚନ
ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ମାତ୍ର, ଏଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ କୌଣସି ଜିନିଷ ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ମହତ୍ତାମ୍ ଅଲମ୍ ଆଲମ୍ବ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵେଦମ୍ ଅଵହେଲଯା । ଅସକ୍ତବୁଦ୍ଧିସ୍ ସର୍ଵତ୍ର ଭଵ ଭଵ୍ଯ ଭଵକ୍ଷଯୀ
ବଡ଼ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଏହି ସଂସାରକୁ ଅବହେଳାରେ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତଠାରେ ଅସକ୍ତ ମନ ରଖ, ହେ ଭବିଷ୍ୟତର ଶେଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା।
କିଂ ରୋଦିଷି ଘନୋଦ୍ଵେଗଂ ମୂଢଵଚ୍ ଚାନୁଶୋଚସି । ଭ୍ରମସ୍ଯ୍ ଉଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତଂ ଚ ସୋମ୍ଯାଵର୍ତେ ତୃଣଂ ଯଥା
ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ ଚିନ୍ତାରେ କାନ୍ଦୁଛ, ମୂଢ଼ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଦୁଃଖ କରୁଛ? ତୁମର ମନ ଭ୍ରମରେ ଉଲଟାପାଲଟି ଯାଉଛି, ଯେପରି ହଳୁକ ଝରଣାରେ ଘାସ ଘୁରୁଛି।
ଅହୋ ନୁ ଭଗଵନ୍ ନୂନଂ ସମ୍ଯଗ୍ରୂପଂ ଵିଲକ୍ଷଯେ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽସ୍ମି ସୂର୍ଯାସଙ୍ଗାଦ୍ ଇଵାମ୍ବୁଜମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଠିକ୍ ରୂପକୁ ଦେଖିପାରୁଛି; ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୋ ଜ୍ଞାନ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ସ୍ପର୍ଶରେ ପଦ୍ମ ଖୋଲିଯାଏ।
ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତା ନୂନଂ ମିହିକା ଶରଦୀଵ ମେ । ସଂଶାନ୍ତାଖିଲସନ୍ଦେହଃ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
ନିଶ୍ଚୟ, ମୋର ଭ୍ରମ ଶରଦ୍ ଋତୁର କୁହୁଡ଼ି ପରି ଅପସାରିଗଲା; ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି—ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବି।
ଵ୍ଯପଗତମଦମୋହୋ ମାନମାତ୍ସର୍ଯମୁକ୍ତଶ୍ ଚିରତରମ୍ ଉଦିତାତ୍ମା ଶାନ୍ତଶୋକଶ୍ ଚିରେଣ । ପୁନର୍ ଅସୁଖମ୍ ଅଗଚ୍ଛନ୍ ସ୍ଵଚ୍ଛଯୈକାନ୍ତବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵଦସି ଯଦ୍ ଅସି ସାଧୋ ତତ୍ କରିଷ୍ଯେ ଵିଶଙ୍କମ୍
ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଁଠାରୁ ଅଭିମାନ, ମୂର୍ଖତା, ଅହଂକାର ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ; ଆତ୍ମା ଉଦିତ, ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ପୁଣି ଦୁଃଖକୁ ଫେରିଯିବିନାହିଁ। ନିର୍ମଳ ଓ ଏକାଗ୍ର ବୁଦ୍ଧି ସହିତ, ହେ ସାଧୁ, ଆପଣ ଯାହା କହିବେ, ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ସେହି କାମ କରିବି।
ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଵିଲାସେନ ଵାସନାଵିଲଯୋଦଯେ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତପଦେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵଦ ଵିଶ୍ରମ୍ଯତେ କଥମ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯେତେବେଳେ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନର ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆଦତ ଅପସାରିଯାଏ ଏବଂ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତିର ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କିପରି ଏକାଗ୍ର ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥାଏ? ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ସଂସାରୋତ୍ତରଣେ ଯୁକ୍ତିର୍ ଯୋଗଶବ୍ଦେନ କଥ୍ଯତେ । ତାଂ ଵିଦ୍ଧି ଦ୍ଵିପ୍ରକାରାଂ ତ୍ଵଂ ଚିତ୍ତୋପଶମଧର୍ମିଣୀମ୍
ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ପାର ହେବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ପଦ୍ଧତିକୁ 'ଯୋଗ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହି ପଦ୍ଧତି ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଅଛି—ଏହି ଦୁଇଟିର ମୂଳ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ମନ ଶାନ୍ତ ରଖିବା।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରକାରୋ ଽସ୍ଯା ଏକଃ ପ୍ରକଥିତୋ ଭୁଵି । ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରାଣସଂରୋଧଶ୍ ଶୃଣୁ ସୋ ଽଯଂ ମଯୋଚ୍ଯତେ
ଏହାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରକାର ହେଉଛି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକାର ହେଉଛି ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ।
ସୁଲଭତ୍ଵାଦ୍ ଅଦୁଃଖତ୍ଵାତ୍ କତରଶ୍ ଶୋଭନୋ ଽନଯୋଃ । ଯେନାଵଗତମାତ୍ରେଣ ଭୂଯଃ କ୍ଷୋଭୋ ନ ବାଧତେ
ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଟି ସହଜ ଏବଂ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ସେହିଟି ଉତ୍ତମ। ଏହାକୁ ମାତ୍ର ଅନୁଭବ କଲେ, ପୁନିଥରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ଦୁଃଖ ଆସେନାହିଁ।
ପ୍ରକାରୌ ଦ୍ଵାଵ୍ ଅପି ପ୍ରୋକ୍ତୌ ଯୋଗଶବ୍ଦେନ ଯଦ୍ଯ୍ ଅପି । ତଥାପି ରୂଢିମ୍ ଆଯାତଃ ପ୍ରାଣଯୁକ୍ତାଵ୍ ଅସୌ ଭୃଶମ୍
ଯଦିଓ ଦୁଇଟି ପଦ୍ଧତିକୁ 'ଯୋଗ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତଥାପି ଶ୍ୱାସ ସହିତ ଯୋଗିତ ପଦ୍ଧତିଟି ଅଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଏଵଂ ଯୋଗସ୍ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ସଂସାରୋତ୍ତରଣକ୍ରମେ । ସମାଵ୍ ଉପାଯୌ ଦ୍ଵାଵ୍ ଏଵ ପ୍ରୋକ୍ତାଵ୍ ଏକଫଲପ୍ରଦୌ
ଏହିପରି, ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନ — ଏହି ଦୁଇଟି ଉପାୟ ମାନେ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ପାର ହେବା ପାଇଁ କହାଯାଇଛି; ଏହି ଦୁଇଁ ଉପାୟ ଏକେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅସାଧ୍ଯଃ କସ୍ଯଚିଦ୍ ଯୋଗଃ କସ୍ଯଚିଜ୍ ଜ୍ଞାନନିଶ୍ଚଯଃ । ମମ ତ୍ଵ୍ ଅଭିମତସ୍ ସାଧୋ ସୁସାଧୋ ଜ୍ଞାନଜଃ କ୍ରମଃ
କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଆଉ କିଛିଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି କଷ୍ଟକର; କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ, ହେ ସାଧୁ, ଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ପଥ ସବୁଠାରୁ ସହଜ।
ଯଜ୍ ଜ୍ଞାତଂ ନ ତଦ୍ ଅଜ୍ଞାତଂ ସ୍ଵପ୍ନେଷ୍ଵ୍ ଅପି ପୁନର୍ ଭଵେତ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ସର୍ଵାସ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥାସୁ ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯାହା ଜଣାଗଲା, ସେଥିରେ ପୁଣି ଅଜଣା ହେବା ନାହିଁ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସଦା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଧାରଣାସନଦେଶାଦିସାଧ୍ଯତ୍ଵେନ ସୁସାଧତାଂ । ନାଯାତି ଯୋଗୋ ହ୍ଯ୍ ଅଥ ଵା ଵିକଲ୍ପୋ ନୈଷ ଶୋଭନଃ
ଧ୍ୟାନ, ଆସନ, ସ୍ଥାନ ଓ ଏହାଦି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିବା ଯୋଗ ସହଜରେ ସାଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଭଲ ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵାଵ୍ ଏଵ କିଲ ଯତ୍ନୋତ୍ଥୌ ଜ୍ଞାନଯୋଗୌ ରଘୂଦ୍ଵହ । ତତ୍ରୋକ୍ତଂ ଭଵତୋ ଜ୍ଞାନମ୍ ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥଜ୍ଞେଯନିର୍ମଲମ୍
ରଘୁବଂଶୀ, ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ମାତ୍ର ଉପାୟ ଅଛି—ଏକଟି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ଯୋଗ, ଅନ୍ୟଟି କ୍ରିୟାର ଯୋଗ। ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆପଣ କହିଥିବା ଜ୍ଞାନ ଅତି ଶୁଦ୍ଧ, ଭିତରେ କୌଣସି ଜାଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଣାପାନରଥାରୂଢୋ ଗୂଢଦେହଗୁହାଶଯଃ । ଅନନ୍ତସିଦ୍ଧିଦସ୍ ସାଧୋ ଯୋଗୋ ଽଯଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଶୃଣୁ
ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ରଥରେ ବସି, ଦେହର ଗୁପ୍ତ ଗୁହାରେ ରହିଥିବା, ଏହି ଯୋଗ ହେଉଛି ଅସଂଖ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ମୁନି, ଏହାକୁ ଶୁଣ।
ମୁଖାନିଲସ୍ଫୁରଣନିରୋଧସମ୍ଭଵେ ସ୍ଥିତିଂ ଗତେ ନୃପସୁତ ଚେତସଃ କ୍ଷଯେ । ସମାହିତସ୍ଥିତିର୍ ଇହ ଯୋଗଯୁକ୍ତିତଃ ପରେ ପଦେ ଵିଗଲିତଭୀର୍ ନିଵତ୍ସ୍ଯସି
ମୁଖରୁ ବାୟୁର ଗତି ଥମିଗଲେ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଶୁନ୍ୟ ହେଲେ, ରାଜପୁତ୍ର, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଏକାଗ୍ରତାରେ ରହି, ତୁମେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିବ।
ଅସ୍ତି ତାଵଦ୍ ଅନନ୍ତସ୍ଯ ଖସ୍ଯ କ୍ଵଚିଦ୍ ଅଯଂ କିଲ । ଜଗଦ୍ରୂପଃ ପରିସ୍ପନ୍ଦୋ ମୃଗତୃଷ୍ଣା ମରାଵ୍ ଇଵ
ଅନନ୍ତ ଆକାଶ କେଉଁଠି ଅଛି, ଏହି ସଂସାର ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ କମ୍ପନ ମାତ୍ର, ମରୁଭୂମିରେ ମୃଗତୃଷ୍ଣା ପରି।
ତତ୍ର କାରଣତାଂ ଯାତୋ ବ୍ରହ୍ମା କମଲସମ୍ଭଵଃ । ସ୍ଥିତଃ ପିତାମହତ୍ଵେନ ସୃଷ୍ଟଭୂତଭରଭ୍ରମଃ
ସେଠାରେ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କାରଣ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି । ସେ ଜଗତର ପିତାମହ ଭାବେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଭାର ବହି ରହିଛନ୍ତି ।
ତସ୍ଯାହଂ ମାନସଃ ପୁତ୍ରୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠଚେଷ୍ଟିତଃ । ଋକ୍ଷଚକ୍ରେ ଧ୍ରୁଵଵୃତେ ନିଵସାମି ଯୁଗଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଅ ବସିଷ୍ଠ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ । ମୁଁ ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଧ୍ରୁବ ତାରା ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ବସି ରହେ ।
ସୋ ଽହଂ କଦାଚିଦ୍ ଆସ୍ଥାନେ ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠଞ୍ ଶତକ୍ରତୋଃ । ଶ୍ରୁତଵାନ୍ ନାରଦାଦିଭ୍ଯଃ କଥାଂ ସୁଚିରଜୀଵିନାମ୍
ମୁଁ ଏକଥର ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସଭାରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଥିଲି ।
କଥାପ୍ରସଙ୍ଗେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ ଅଥ ତତ୍ରାଭ୍ଯୁଵାଚ ହ । ଶାତାତପୋ ନାମ ମୁନିର୍ ମୌନୀ ମାନୀ ମହାମତିଃ
ସେଇ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଏକ ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ମୌନୀ, ଅହଂକାରୀ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ଶାତାତପ ନାମକ ଋଷି କଥା କହିଲେ ।
ମେରୋର୍ ଈଶାନକୋଣସ୍ଥପଦ୍ମରାଗମଯେ ଦିଵି । ଅସ୍ତି କଲ୍ପତରୁଶ୍ ଶ୍ରୀମାଞ୍ ଶୃଙ୍ଗେ ଚୂଡ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣର ଆକାଶରେ, ପଦ୍ମରାଗ ମଣିରେ ତିଆରି ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଚୂଡ଼ା ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।
ତସ୍ଯ କଲ୍ପତରୋର୍ ମୂର୍ଧ୍ନି ଦକ୍ଷିଣସ୍କନ୍ଧକୋଟରେ । କଲଧୌତଲତାପ୍ରାନ୍ତେ ଵିଦ୍ଯତେ ଵିହଗାଲଯଃ
ସେଇ କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଶିର ଉପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଶାଖାର ଏକ ଗହ୍ବରରେ, ଚାନ୍ଦି ରେ ଚମକୁଥିବା ଏକ ଲତାର ଶେଷ ଅଂଶରେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଏକ ନିବାସ ଅଛି।