ବ୍ରହ୍ମୈଵାହମ୍ ଇତି ଜ୍ଞାତେ ସତ୍ଯଂ ସୋଦେତି ଭାଵନା । ତସ୍ମିନ୍ ସତ୍ଯେ ନିଜେ ରୂପେ ଯଯାନ୍ତଃ ପରିଲୀଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ହୁଏ ଯେ, 'ମୁଁ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମ', ସେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ଭାବ ଉପଜେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ।
ସର୍ଵମ୍ ଏଵେହ ବ୍ରହ୍ମେତି ଜ୍ଞାତେ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଶିଷ୍ଯତେ । ପୀତେ ଽମୃତେ ଽମୃତମଯଃ କୋ ନାମ ନ ଭଵେତ୍ କିଲ
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ହୁଏ ଯେ, 'ଏଠାରେ ସବୁ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ', ସେତେବେଳେ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ। ଅମୃତ ପିଇଲେ, କିଏ ଅମୃତମୟ ହେବେ ନାହିଁ?
ଚେତୋ ଯଦ୍ ଏଵାହରତି ତଦ୍ ଏଵାଶୁ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈକାଭ୍ଯଵହାରେଣ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଭଵତି କ୍ଷଣାତ୍
ମନ ଯେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଧରିଥାଏ, ସେଉଁଠି ତୁରନ୍ତ ସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଯଦି କେବଳ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦେଖିବାରେ ଲାଗିଯାଏ, ତେବେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇଯାଏ।
ଯନ୍ ମିଥ୍ଯା ତନ୍ ମୁଧୈଵେତି ଜ୍ଞାତେ ସୋଦେତି ଭାଵନା । ମିଥ୍ଯାପ୍ରତୀତିର୍ ଅଖିଲା ଯଯା ନୂନଂ ପ୍ରମାର୍ଜ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଜଣାଯାଏ — 'ଯାହା ମିଥ୍ୟା ତାହା ନିର୍ଥକ' — ତେବେ ଏମିତି ଭାବ ଆସିଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମିଥ୍ୟା ଧାରଣା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ସର୍ଵଂ ସଦ୍ ଏଵେତି ତତେ ଜ୍ଞାତେ ସୋଦେତି ଭାଵନା । ତସ୍ମିନ୍ ସତ୍ଯେ ତତେ ସ୍ଫାରେ ଯଯାନ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ସ୍ଥିତିଃ
ଯେତେବେଳେ ଜଣାଯାଏ — 'ସମସ୍ତ କିଛି ସତ୍ୟ' — ତେବେ ଏମିତି ଭାବ ଆସିଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶାଳ ସତ୍ୟରେ ମନ ଭିତରେ ନିଶ୍ଚିତ ଶାନ୍ତି ମିଳିଯାଏ।
ଯଥାଭୂତେ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵେ ଯଥାରୂପେ ଯଥାସ୍ଥିତେ । ଭାଵନା ସ୍ଥିତିମ୍ ଆଯାତି ନାନ୍ଯତ୍ରାଙ୍ଗ କଦାଚନ
ଯାହା ଯେପରି ଅଛି, ଯାହା ଯେପରି ସତ୍ୟ, ଯାହା ଯେପରି ରୂପରେ ଅଛି, ଯାହା ଯେପରି ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି — ଭାବ ତାହିଁଠି ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠାରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ, କେବେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସମାଶତୋପଯାତେ ଽପି ଵିସ୍ମୃତେ ଽପି ନିଜେ ଜନେ । ଅବନ୍ଧୁଵତ୍ ସ୍ଥିତେ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସ୍ନିହ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵ ବଲାନ୍ ମନଃ
ଶତବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ଭୁଲି ଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣା ଆପଣା ଅନ୍ୟମାନେ ନାହିଁ ଭାବି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭିତରେ ଆସକ୍ତି ରଖିଥାଏ ।
ଜନ୍ମାନ୍ତରଶତାଭ୍ଯସ୍ତେ ସ୍ଥିତେ ଽପି ହି ଭଵଭ୍ରମେ । ଆତ୍ମାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ଵିମଲେ ନିର୍ଵୃତିଂ ଵିନ୍ଦତେ ପରାଂ
ଅନେକ ଜନ୍ମର ଅନୁଭବ ହେଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଜଗତର ଭ୍ରମାଣ୍ଡରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ନିଜ ଆପଣାରେ ଏକାନ୍ତ ସନ୍ତୋଷ ମିଳାଏ ।
ନିତ୍ଯମ୍ ଅନ୍ତିକସଂସ୍ଥେ ଽପି ପରେ ବନ୍ଧାଵ୍ ଇଵାଶ୍ରିତେ । ବନ୍ଧୁଭାଵଂ ଗତେ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ମନୋ ଯାତି ନ ନିର୍ଵୃତିମ୍
କେହି ନିକଟରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଆତ୍ମୀୟତା ଭାବ ନାହିଁ, ମନ ଭିତରେ ସନ୍ତୋଷ ପାଉନାହିଁ ।
ଅତ୍ଯନ୍ତଗୁପ୍ତେ ଽପି ଵିଷେ ଭୋଜନସ୍ଥେ ନନୁ ସ୍ମୃତିଃ । ନିଵୃତ୍ତାପି ପ୍ରଵୃତ୍ତାପି ସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଏଵ ଚକୋରଵତ୍
ଖାଇବା ରେ ବିଷ ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବିଷର ସ୍ମୃତି ଚିତ୍ତରେ ଉପଜେ; ଦମି ରଖିଲେ କିମ୍ବା ଚାଲୁ ରହିଲେ, ସେ ସ୍ମୃତି ଚକୋର ପକ୍ଷୀ ପରି ଚମକି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ।
ଜନ୍ମାନ୍ତରଶତାଭ୍ଯସ୍ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଆଗତେ ସୌହୃଦଂ ପରମ୍ । ଅନାତ୍ମଭୂତେ ଦୃଶ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ନାଯମ୍ ଆତ୍ମା ପ୍ରସୀଦତି
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ଶତ ଶତ ସଂଗତି ଓ ଗଭୀର ମିତ୍ରତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା ଏହି ଅନ୍ୟ ଜଗତରେ କେବେ ଖୁସି ମନେ କରେନି ।
ଅତ୍ଯନ୍ତଗୁପ୍ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଅମୃତେ ଭୋଜନସ୍ଥେ ନନୁ ସ୍ମୃତିଃ । ରାଜତେ ରଜନୀ ମେଘଚ୍ଛନ୍ନେ ଽପୀଵ ନିଶାକରେ
ଖାଦ୍ୟରେ ଅତି ଲୁଚିଥିବା ଅମୃତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ସ୍ମୃତି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାତିର ମେଘରେ ଲୁଚିଥିଲେ ଯେପରି ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଚମକେ ।
ନିତ୍ଯେ ସତ୍ଯେ ତଥାଭୂତ ଆତ୍ମାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ହୃଷ୍ଯତି । ନାନାତାଚିରଗୁପ୍ତେ ଽପି ଲୁପ୍ତେ ଽପି କଲନାମଲୈଃ
ଏହି ନିତ୍ୟ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ଆନନ୍ଦ ପାଏ; ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ଥାୟୀ ମଳ ଲୁଚିଥିଲେ କିମ୍ବା ହରାଇଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ ।
ତାଵଦ୍ ଆତ୍ମାତ୍ମନା ଯତ୍ନାତ୍ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯେଦଂ ମଲଂ ମଲୈଃ । ଦୁର୍ଭାଵନମଲଶ୍ ଶାସ୍ତ୍ରୈଶ୍ ଶୋଧ୍ଯୋ ଯାଵଦ୍ ଭଵେତ୍ ସିତଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୁଲ ଚିନ୍ତାର ମଳ ରହିଛି, ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସାଫ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଦରକା; ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁର୍ଭାବନା ମଳ ସଫା ହେଇ ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।
ଶାନ୍ତଦୁର୍ଵାସନେ ଜ୍ଞାନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଗତି ଚେତସି । ନିଷ୍କଲଙ୍କେ ସିତେ ଵସ୍ତ୍ରେ ଯଥା କୁଙ୍କୁମରଞ୍ଜନମ୍
ଯେତେବେଳେ ମନ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଖରାପ ଆଚରଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ ତାହାର ମନରେ ବସିଯାଏ; ଯେପରି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଧଳା କପଡ଼ାକୁ କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଯାଏ।
ସର୍ଵଂ ସକଲନିର୍ମାଣଂ କାଲେଷୁ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଅପି ସ୍ଥିତମ୍ । ନିତ୍ଯମ୍ ଏକଂ ସମଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵେତି ସୁନିଶ୍ଚଯଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ତିନି କାଳରେ ଥିବା ନିର୍ମାଣଗୁଡିକ ଏକା, ନିତ୍ୟ, ସମ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ; ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ବିଶ୍ୱାସ।
ସର୍ଵଥା ସର୍ଵଦା ସାର୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ଘଟପଟାଦିମତ୍ । ଜଗଜ୍ଜନିତଵିସ୍ତାରଂ ବ୍ରହ୍ମେଦମ୍ ଇତି ଵେଦ୍ମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ସମସ୍ତ ଦିନ, ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଘଡ଼ା, ପଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ ଭିତରେ, ମୁଁ ଜାଣେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ବିସ୍ତାର ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ।
ନ ମେ ଦୁଃଖଂ ନ କର୍ମାଣି ନ ମମେହା ନ ଵାଞ୍ଛିତମ୍ । ସମସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଵିଶୋକୋ ଽସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମାହମ୍ ଇତି ସତ୍ଯତା
ମୋର କେହି ଦୁଃଖ ନାହିଁ, କେହି କର୍ମ ନାହିଁ, ଏଠାରେ କିଛି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ମୁଁ ସମ, ସ୍ୱସ୍ଥ, ଦୁଃଖ ହୀନ; ସତ୍ୟରେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ।
ଅହଂ ରକ୍ତମ୍ ଅହଂ ମାଂସମ୍ ଅହମ୍ ଅସ୍ଥୀନ୍ଯ୍ ଅହଂ ଵପୁଃ । ଚିଦ୍ ଅହଂ ଚେତନଂ ଚାହଂ ବ୍ରହ୍ମାହମ୍ ଇତି ସତ୍ଯତା
ମୁଁ ରକ୍ତ, ମୁଁ ମାଂସ, ମୁଁ ହାଡ଼, ମୁଁ ଏହି ଦେହ; ମୁଁ ଚେତନା, ମୁଁ ଜାଗୃତି, ଏହି ସତ୍ୟରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ।
ଅହଂ ତୃଣମ୍ ଅହଂ ଵଲ୍ଲୀ ଗୁଲ୍ମୋ ଽହଂ କାନନାନ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଶୈଲସାଗରସାର୍ଥୋ ଽହଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵେତ୍ଥଂ କିଲ ସ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ ଘାସ, ମୁଁ ଲତା, ମୁଁ ଝାଡ଼, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ; ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଓ ସାଗରର ଏକାଠି, ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ।
ଆଦାନଦାନସଙ୍କୋଚପୂର୍ଵିକା ଭୂତଶକ୍ତଯଃ । ସର୍ଵମ୍ ଏଵ ଚିଦାତ୍ମାସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯାତତରୂପଧୃତ୍
ଉଠିବା, ଦେବା ଓ ହଟିଯିବା ଭାବରେ ଭୂତମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଗୁଡିକ ମୋ ଚେତନା; ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ, ବିଶାଳ ଆକାର ଧରିଛି।
ଲତାଗୁଲ୍ମାଙ୍କୁରାଦୀନାମ୍ ଅହମ୍ ଉଦ୍ଭାଵନୈଷଣାଃ । ଚିଦାତ୍ମାନ୍ତର୍ଗତଂ ଶାନ୍ତଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ରସାତ୍ମକମ୍
ଲତା, ଝାଡ଼ ଓ ଅଙ୍କୁର ଉଠିବା ଚେଷ୍ଟା ମୋ ଭିତରେ; ଶାନ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦର ସାର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ମୋ ଚେତନାର ଭିତରେ ବସିଛି।
ଯସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵଂ ଯତସ୍ ସର୍ଵଂ ଯସ୍ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତଶ୍ ଚ ଯଃ । ସୋ ଽଯଂ ଚିଦ୍ ଅହମ୍ ଏକାତ୍ମା ପରଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସବୁ ବସିଛି, ଯାହାରୁ ସବୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯିଏ ସବୁ କିଛି ଓ ସବୁଠାରେ ଅଛନ୍ତି—ସେଇ ଚେତନା, ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା, ସେଇ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ସତ୍ୟ।
ଚିଦ୍ ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଋତଂ ଜ୍ଞ ଇତି ନାମଭିଃ । ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସର୍ଵଗଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ଚେତ୍ଯଵର୍ଜିତମ୍
ଚେତନାର ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ, ନିଜେ ଅସଲି ସତ୍ୟ, ତଥା ଜ୍ଞାନ—ଏହି ସବୁ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ଯାହାରେ କୌଣସି ବିଷୟ ନାହିଁ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ଆଭାସମାତ୍ରମ୍ ଅମଲଂ ସର୍ଵଭୂତାଵବୋଧକମ୍ । ସର୍ଵତ୍ରାଵସ୍ଥିତଂ ଶାନ୍ତଂ ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯ୍ ଅନୁଭୂଯତେ
ଏହା କେବଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ଶାନ୍ତ—ଏହି ଅନୁଭୂତି ହେଉଛି ଚେତନା-ବ୍ରହ୍ମ।
ମନୋବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯଵ୍ରାତସମସ୍ତକଲନାଚିତମ୍ । ଭେଦଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵମ୍ ଆଭାସଂ ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାହମ୍ ଅନାମଯମ୍
ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତା ତିଆରି କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ନିଜର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭାବେ ଅପରିସ୍ଥିତ, ଦୁଃଖରହିତ ଚେତନା-ବ୍ରହ୍ମ।
ଶବ୍ଦାଦୀନାମ୍ ଅଶେଷାଣାଂ କାରଣାନାଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ତତ୍ତ୍ଵାଵଭାସକଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି ନ ମେ କ୍ଷଯଃ
ମୁଁ ସେଇ ପବିତ୍ର ଚେତନାର ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ସବୁ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ଓ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ମୋର କେବେ କ୍ଷୟ ନାହିଁ।
ଅନାରତଗଲତ୍ସ୍ଵଚ୍ଛଚିଦ୍ଧାରାଵହନାତ୍ମକମ୍ । ଆଲୋକସ୍ ସମନୋମୌନଂ ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମ୍ଯ୍ ଅମୃତଂ ପରମ୍
ମୁଁ ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅମୃତ ଚେତନା ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ହେଉଛି ଅବିରତ ପବିତ୍ର ଚେତନାର ଧାରା, ଆଲୋକର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଭରିଥିବା, ଶାନ୍ତି ପରି ସମ।
ଅନାରତଗଲଦ୍ରୂପଂ ନିତ୍ଯଂ ଚାନୁଭଵାମୃତମ୍ । ଅହର୍ନିଶଂ କଚତ୍କାନ୍ତି ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାହମ୍ ଅଲେପକଃ
ମୁଁ ସେଇ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଚେତନା ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହାର ରୂପ ଅବିରତ ପ୍ରବାହ, ନିତ୍ୟ ଅନୁଭୂତିର ଅମୃତ, ଦିନ ରାତି ଚମକୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାନ୍ତି।
ସୁଷୁପ୍ତସଦୃଶଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଆଲୋକଵିମଲାତ୍ମକମ୍ । ସମ୍ଭୋଗାନ୍ତସମାଭାସଂ ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି ଵିଵାସନଃ
ମୁଁ ସେଇ ଚେତନା ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଆଲୋକର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୋଗର ଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଏବଂ କୌଣସି ଅବଶେଷ ନଥିବା।