କ୍ଵଚିନ୍ ନରକସଂଲୀନା କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ଵର୍ଗନିଵାସିନୀ । କ୍ଵଚିତ୍ ସୁରପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତା କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ରିମିତଯା ସ୍ଥିତା
କେତେବେଳେ ଏହା ନରକରେ ଲିନ ହୋଇଯାଉଛି; କେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଯାଉଛି। କେତେଠି ଦେବତା ପଦ ଲାଭ କରିଛି; କେତେଠି କୀଟ ଭଳି ରହିଯାଉଛି।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ କ୍ଵଚିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଵଚିଦ୍ ରୁଦ୍ରଃ କ୍ଵଚିଦ୍ ରଵିଃ । କ୍ଵଚିଦ୍ ଅଗ୍ନିଃ କ୍ଵଚିଦ୍ ଵାଯୁଃ କ୍ଵଚିଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଵଚିଦ୍ ଯମଃ
କେତେଠି ଏହା ବିଷ୍ଣୁ, କେତେଠି ବ୍ରହ୍ମା, କେତେଠି ରୁଦ୍ର, କେତେଠି ରବି, କେତେଠି ଅଗ୍ନି, କେତେଠି ବାୟୁ, କେତେଠି ଚନ୍ଦ୍ର, କେତେଠି ଯମ ଭାବରେ ରହିଯାଉଛି।
ଯତ୍ କିଞ୍ଚନାଙ୍ଗ ଭୁଵନେଷୁ ମହାମହିମ୍ନା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଜରତ୍ତୃଣଲଵତ୍ଵମ୍ ଉପାଗତଂ ଵା । ଦୃଶ୍ଯଂ ସ୍ଫୁରତ୍ତନୁ ହରାଦ୍ଯ୍ ଅପି ତାମ୍ ଅଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଧି କ୍ଷଯାଯ ତଦତୀତତଯାତ୍ମଲାଭଃ
ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଯେଉଁ କିଛି ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି, କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ହୋଇ ଶୁଷ୍କ ଘାସ ଭଳି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, କିମ୍ବା ଦେଖାଯାଉଛି, କିମ୍ବା ଚମକୁଥିବା ଦେହ ଅଛି — ହର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଦେହ ସମେତ — ଏ ସବୁକୁ ଅଜ୍ଞାନ ଭାବିବା। ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉଛି ଏହି ଅଜ୍ଞାନର ଶେଷ।
ଆକାରଜାତମ୍ ଉଦିତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ହରିହରାଦ୍ଯ୍ ଅପି । ଅଵିଦ୍ଯୈଵେତ୍ଯ୍ ଅହଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଭ୍ରମମ୍ ଇଵାଗତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ଯେଉଁ ଦେହ ଉପଜିଛି, ହର ଓ ହରିଙ୍କର ଦେହ ସମେତ, ସେଗୁଡିକ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅଜ୍ଞାନ। ଏହା ଶୁଣି ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।
ସଂଵେଦ୍ଯେନାପରାମୃଷ୍ଟଂ ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵାତ୍ମକଂ ଚ ଯତ୍ । ତତ୍ ସଚ୍ ଚିଦ୍ ଅପି ଚାଭାସମ୍ ଅସ୍ତୀହ କଲନୋଜ୍ଝିତମ୍
ଯାହା ଜଣାଯାଉଥିବା ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପର୍ଶିତ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତର ନିଜରୂପ, ଏହା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଏକ ଭାସା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହା ସମସ୍ତ ଧାରଣାରୁ ମୁକ୍ତ।
ସମୁଦେତି ତତସ୍ ତସ୍ମାତ୍ କଲା କଲନରୂପିଣୀ । ଜଲାଦ୍ ଆଵର୍ତରୂପେଵ ସ୍ଫୁରଦ୍ରୂପତଯୋଦିତା
ସେହିଠାରୁ ଏକ ଶକ୍ତି ଉପଜିଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରକାଶର ଆକାର ନେଇଥାଏ; ଏହା ଜଳରୁ ଉପଜିଥିବା ଘୁର୍ଣ୍ଣିର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଦେହରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ସୂକ୍ଷ୍ମା ମଧ୍ଯା ତଥା ସ୍ଥୂଲା ଚେତି ସା କଲ୍ପ୍ଯତେ ତ୍ରିଧା । ପଶ୍ଚାନ୍ ମନସ୍ତ୍ଵଂ ଯାତେନ ସ୍ଵେନୈଵ ଵପୁଷା ପୁନଃ
ଏହାକୁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବିଚାର କରାଯାଏ—ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ଥୁଲ। ପରେ, ନିଜର ନିଜ ଗୁଣରେ, ଏହା ପୁନି ମନର ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇଥାଏ।
ତିସୃଷ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥାସ୍ଵ୍ ଏତାସୁ ଭେଦତଃ କଲ୍ପିତାଭିଧା । ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ ତମ ଇତି ସୈଷୈଵ ପ୍ରକୃତିସ୍ ସ୍ଫୁଟା
ଏହି ତିନି ଅବସ୍ଥାରେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି—ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଏବଂ ତମସ୍। ଏହି ହେଉଛି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରକୃତି।
ଅଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଵିଦ୍ଧି ଗୁଣତ୍ରିତଯଧର୍ମିଣୀମ୍ । ଏଷୈଵ ସଂସୃତିର୍ ଜନ୍ତୋର୍ ଅସ୍ଯାଃ ପାରଂ ପରଂ ପଦମ୍
ଅଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରକୃତି ଭାବରେ ଜାଣ, ଯାହା ତିନି ଗୁଣର ଲକ୍ଷଣ ଧରିଥାଏ। ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର; ଏହାର ପାର ହେଉଛି ପରମ ପଦ।
ଅତ୍ରୈତେ ଯେ ତ୍ରଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଗୁଣାସ୍ ତେ ଽପି ତ୍ରିଧା ସ୍ମୃତାଃ । ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ ତମ ଇତି ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଭିଦ୍ଯତେ ଗୁଣଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ତିନି ଗୁଣ କଥା ହେଲା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଏବଂ ତମସ୍—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁଣ ଆଉ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ଅଛି।
ନଵଧୈଵ ଵିଭକ୍ତେଯମ୍ ଅଵିଦ୍ଯା ଗୁଣଭେଦତଃ । ଯାଵତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଅନଯୈଵ ତଦ୍ ଆଶ୍ରିତମ୍
ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଗୁଣର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ନଉ ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଉଛି, ସେସବୁ କେବଳ ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ଅଛି।
ଋଷଯୋ ମୁନଯସ୍ ସିଦ୍ଧା ନାଗା ଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ ସୁରାଃ । ଇତି ଭାଗମ୍ ଅଵିଦ୍ଯାଯାସ୍ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ଵିଦ୍ଧି ରାଘଵ
ଋଷି, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଦେବତାମାନେ— ରାଘବ, ଏହାମାନେ ଅଜ୍ଞାନର ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶ ବୋଲି ଜାଣ।
ସାତ୍ତ୍ଵିକସ୍ଯାସ୍ଯ ଭାଗସ୍ଯ ନାଗା ଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ ତମଃ । ରଜସ୍ ତୁ ମୁନଯସ୍ ସାଧ୍ଯାସ୍ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵା ହରାଦଯଃ
ଏହି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟରେ, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ତମସ ଗୁଣରେ, ମୁନି ଓ ସାଧ୍ୟମାନେ ରଜସ ଗୁଣରେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରିକି ହରି ଓ ହର, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଅଛନ୍ତି।
ସତ୍ତ୍ଵଜାତେ ଦେଵଯୋନାଵ୍ ଅଵିଦ୍ଯାପ୍ରକୃତେର୍ ଗୁଣେ । ନିର୍ମଲଂ ପଦମ୍ ଆଯାତଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ହରିହରାଦଯଃ
ଅଜ୍ଞାନର ସ୍ୱଭାବର ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସତ୍ତ୍ୱ ଜନ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ଦେବ ଯୋନିରେ ଆସି, ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ହରି, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ ପ୍ରକୃତେର୍ ଭାଗୋ ରାମ ତଜ୍ଜ୍ଞୋ ହି ଯୋ ଭଵେତ୍ । ନ ପ୍ରମୁହ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅସୌ ଭୂଯସ୍ ତେନାସୌ ମୁକ୍ତ ଉଚ୍ଯତେ
ହେ ରାମ, ପ୍ରକୃତିର ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶକୁ ଯେଉଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣାନ୍ତି, ସେ କେବେ ଭ୍ରମିତ ହେଉନାହିଁ। ଏହିପରି ଲୋକକୁ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ।
ତେନ ରୁଦ୍ରାଦଯୋ ହ୍ଯ୍ ଏତେ ସତ୍ତ୍ଵଭାଗା ମହାମତେ । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ମୁକ୍ତପୁରୁଷା ଯାଵଦ୍ଦେହଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତୌ
ଏହିପରି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶର ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜଗତରେ ଅଛି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ପୁରୁଷ ଭାବରେ ରହନ୍ତି।
ଯାଵଦ୍ଦେହଂ ମହାତ୍ମାନୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ । ଵିଦେହମୁକ୍ତା ଦେହାନ୍ତେ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ପରମେଶ୍ଵରାଃ
ମହାତ୍ମାମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶରୀର ଅଛି, ଜୀବନମୁକ୍ତ ଭାବରେ ରହନ୍ତି; ଶରୀର ଶେଷ ହେଲେ, ସେମାନେ ଦେହବିହୀନ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପରମେଶ୍ୱର ଭାବରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଭାଗ ଏଷ ତ୍ଵ୍ ଅଵିଦ୍ଯାଯା ଏଵ ଵିଦ୍ଯାତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ । ବୀଜଂ ଫଲତ୍ଵମ୍ ଆଯାତି ଫଲମ୍ ଆଯାତି ବୀଜତାମ୍
ଅବିଦ୍ୟାର ଏହି ଅଂଶ ନିଜେ ଜ୍ଞାନର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ବିଜ ଫଳ ହୋଇଯାଏ, ଫଳ ପୁଣି ବିଜ ହୋଇଯାଏ।
ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅଵିଦ୍ଯା ଵିଦ୍ଯାଯାସ୍ ସଲିଲାଦ୍ ଇଵ ବୁଦ୍ବୁଦଃ । ଵିଦ୍ଯାଯାଂ ଲୀଯତେ ଽଵିଦ୍ଯା ପଯସୀଵ ହି ବୁଦ୍ବୁଦଃ
ଅଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନରୁ ପାଣିର ଫୁଲା ଭଳି ଉପଜେ; ଏ ଅଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନରେ ପାଣିର ଫୁଲା ଭଳି ମିଶିଯାଏ।
ପଯସ୍ତରଙ୍ଗଯୋର୍ ଦ୍ଵିତ୍ଵଭାଵନାଦ୍ ଏଵ ଭିନ୍ନତା । ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯାଦୃଶୋର୍ ଭେଦଭାଵନାଦ୍ ଏଵ ଭିନ୍ନତା
ପାଣି ଓ ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ଭାବ ଭଲି ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଲାଗେ; ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଭିନ୍ନ ଭାବ ଭଲି ଅଲଗା ଲାଗେ।
ପଯସ୍ତରଙ୍ଗଯୋର୍ ଐକ୍ଯଂ ଯଥୈଵ ପରମାର୍ଥତଃ । ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯାଦୃଶୋର୍ ଐକ୍ଯଂ ତଥୈଵ ପରମାର୍ଥତଃ
ପାଣି ଓ ତରଙ୍ଗ ସତ୍ୟରେ ଏକ; ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଏକ।
ନାଵିଦ୍ଯାତ୍ଵଂ ନ ଵିଦ୍ଯାତ୍ଵମ୍ ଇହ କିଞ୍ଚନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯାଦୃଶୌ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଦ୍ ଅସ୍ତୀହ ତଦ୍ ଅସ୍ତି ହି
ଏଠାରେ ନ ଅଜ୍ଞାନ ଅଛି, ନ ଜ୍ଞାନ ଅଛି; ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଭାବକୁ ଛାଡି ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ଏଠାରେ ସତ୍ୟ।
ପ୍ରତିଯୋଗିଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦଵଶାଦ୍ ଏତେ ରଘୂଦ୍ଵହ । ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯାଦୃଶୌ ନ ସ୍ତଶ୍ ଶେଷେ ବଦ୍ଧପଦୋ ଭଵ
ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଟିକୁ ବାଦ ଦେଇ ଅଛନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ସବୁ ଅନ୍ୟ କଥା ଛାଡ଼ି ଦିଅ, ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଟୁଟ ରୁହ।
ନାଵିଦ୍ଯାସ୍ତି ନ ଵିଦ୍ଯାସ୍ତି କୃତଂ କଲ୍ପନଯାନଯା । କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅସ୍ତି ନକିଞ୍ଚିଦ୍ ଯଚ୍ ଚିତ୍ସଂଵିଦ୍ ଇତି ତତ୍ ସ୍ଥିତମ୍
ଏଠାରେ ନ ଅଜ୍ଞାନ ଅଛି, ନ ଜ୍ଞାନ ଅଛି; ଏହି ଭାବନା ଶେଷ ହେଉ। ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେ କିଛି କିମ୍ବା କିଛି ନୁହେଁ—ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଏକାଟିଏ ଅଟୁଟ ରହିଯାଏ।
ତଦ୍ ଏଵାଵିଦିତାଭାସଂ ସଦ୍ ଅଵିଦ୍ଯେତ୍ଯ୍ ଉଦାହୃତଂ । ଵିଦିତଂ ସତ୍ ତଦ୍ ଏଵେଦମ୍ ଅଵିଦ୍ଯାକ୍ଷଯସଞ୍ଜ୍ଞିତମ୍
ଯାହା ଅଜ୍ଞାନର ଅନୁଭୂତି ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେଠିକୁ 'ଅଜ୍ଞାନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯାହା ଜଣାପଡ଼ିଛି, ସେଠିଏଁ ଏଠାରେ 'ଅଜ୍ଞାନ ନାଶ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।
ଵିଦ୍ଯାଭାଵାଦ୍ ଅଵିଦ୍ଯାଖ୍ଯା ମିଥ୍ଯୈଵୋଦେତି କଲ୍ପନା । ମିଥସ୍ ସତ୍ତୈତଯୋର୍ ଅନ୍ତେ ଛାଯାତାପଦୃଶୋର୍ ଇଵ
ଜ୍ଞାନ ନଥିବାରୁ 'ଅଜ୍ଞାନ' ବୋଲି ଯେଉଁ ଧାରଣା ଉପଜେ, ସେଟି ମିଥ୍ୟା; ଶେଷରେ, ଏହି ଦୁଇଟିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଛାୟା ଓ ଧୂପର ସମ୍ପର୍କ ପରି ଅଛି।
ଅଵିଦ୍ଯାଯାଂ ତୁ ଲୀନାଯାଂ କ୍ଷଣାଦ୍ ଦ୍ଵେ ଏଵ କଲ୍ପନେ । ଏତେ ରାଘଵ ଲୀଯେତେ ଅଵାଚ୍ଯଂ ପରିଶିଷ୍ଯତେ
ହେ ରାଘବ, ଯେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ ହରାଯାଏ, ସେଇ ସମୟରେ ଏହି ଦୁଇଟି ଧାରଣା ତୁରନ୍ତ ହରାଯାଏ; ଶେଷରେ କେବଳ କହିପାରିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ଏକ ଅବସ୍ଥା ରହିଯାଏ।
ଅଵିଦ୍ଯାସଙ୍କ୍ଷଯାତ୍ କ୍ଷୀଣେ ଵିଦ୍ଯାପକ୍ଷେ ଽପି ରାଘଵ । ଯଚ୍ ଛିଷ୍ଟଂ ତନ୍ ନକିଞ୍ଚିଦ୍ ଵା କିଞ୍ଚିଦ୍ ଵାପୀଦମ୍ ଆତତମ୍
ହେ ରାଘବ, ଯେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଅଂଶ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଯାହା ରହିଯାଏ, ସେଟି କିଛି ନୁହେଁ ବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଜଗତ୍ ହିଁ ଅଟୁଟ ରହିଯାଏ।
ତତ୍ରେଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ନ ଚ କିଞ୍ଚନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଵଟସ୍ ସ୍ଵଵଟଧାନାଯାମ୍ ଇଵ ପୁଷ୍ପଫଲାଦିମାନ୍
ଏଠାରେ ସବୁକିଛି ଦେଖାଯାଏ ବୋଲି ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଆସଲରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ—ଯେପରିକି ବଟବୃକ୍ଷ ତାହାର ଗୁଟିକା ଭିତରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି।
ତତ୍ ସର୍ଵଶକ୍ତି କଚିତଂ ସର୍ଵଶକ୍ତିସମୁଦ୍ଗକମ୍ । ନଭସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧିକଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଅଵେଦ୍ଯଂ ଚ ଚିଦାତ୍ମକମ୍
ସେଠି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ରହିଛି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ସ୍ତୋତ୍ର; ଏହା ଆକାଶଠାରୁ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶୂନ୍ୟ, ଅଜ୍ଞେୟ ଏବଂ ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପ।