ଭୁକ୍ତେନ୍ଦୁଖଣ୍ଡକବିସା ନୀଲନୀରଦଶେଵଲେ । ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗସରସ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତି ସୁରସାରସାଃ
ଦେବମାର୍ଗର ଝିଲିକିଥିବା ଝିଲିକା ମଧ୍ୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଟୁକୁଡ଼ା, ନୀଳ ମେଘ ଭଳି ଶାଉଳି ଓ ପଦ୍ମ ଗଠିକା ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ରସ ଚମକୁଛି।
ନାନାଫଲାଵଲିମତୀ ଵାସନାଜଲମାଲିତା । ସ୍ପନ୍ଦାମୋଦମଯୀ ସ୍ଫୀତା କ୍ରିଯାଵିକସିତାବ୍ଜିନୀ
ନାନା ପ୍ରକାର ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇଚ୍ଛାର ଜାଲରେ ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫୁଲିଉଠିଛି।
ଵରାକୀ ସୃଷ୍ଟିଶଫରୀ ସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ଭଵପଲ୍ଵଲେ । କୃତାନ୍ତଵୃଦ୍ଧଗୃଧ୍ରେଣ ଶଠେନ ଵିନିଗୀର୍ଯତେ
ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅଭାଗା ମାଛଟି, ଭବସାଗରରେ ଡାହା ମାରୁଥିବାବେଳେ, ବୁଢ଼ା ଓ ଚତୁର ମୃତ୍ୟୁ ଗିଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଗିଳିଯାଏ।
ତରଙ୍ଗଫେନମାଲେଵ ସୈଵାନ୍ଯେଵ ଚ ଭଙ୍ଗୁରା । ଶ୍ଵଶ୍ ଶ୍ଵୋ ଽପରେନ୍ଦୁଲେଖେଵ ସମୁଦେତି ଵିଚିତ୍ରତା
ଝାଲ ଓ ଫେନ ଯେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଙ୍ଗୁର, ସେପରି ଏହି ବିଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ; ପ୍ରତିଦିନ ନୂଆ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଏକ ନୂଆ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଭୂରିଭୂତଶରାଵାଣି କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୀନି କୁର୍ଵତା । ଇଦଂ କାଲକୁଲାଲେନ ଚକ୍ରଂ ଵିପରିଵର୍ତ୍ଯତେ
ଅନେକ ଭାଗରେ ଭାଗିଯାଇଥିବା ଏହି ସଂସାର, ପ୍ରତିକ୍ଷଣରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ । ସମୟ ନାମକ କୁମ୍ଭକାର ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଏ ଓ ଫେରାଏ ।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯାତାନ୍ଯ୍ ଅନଲ୍ପାନି ସଞ୍ଜାତାନ୍ଯ୍ ଅଚଲେ ପଦେ । ଜଗଜ୍ଜଙ୍ଗଲଜାଲାନି ଦଗ୍ଧାନି ଯୁଗଵହ୍ନିନା
ଅଚଳ ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ଅସଂଖ୍ୟ ସଂସାର ଜାଲ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି, ଯାହାକୁ ଯୁଗର ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଦେଇଛି ।
ଭାଵାଭାଵୈର୍ ଅପର୍ଯନ୍ତୈସ୍ ସୁଖଦୁଃଖଦଶାଶତୈଃ । ଵୈପରୀତ୍ଯଂ ପ୍ରଯାତୀଯମ୍ ଅଜସ୍ରଂ ଜାଗତୀ ସ୍ଥିତିଃ
ଅନେକ ଭାବ ଓ ଅଭାବ, ଶତଶଃ ସୁଖ ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସଂସାରର ଅବସ୍ଥା ସଦା ବିପରୀତ ହୁଏ ।
କ୍ଷୁବ୍ଧୈର୍ ଯୁଗପରାଵର୍ତୈର୍ ଵାସନାଶୃଙ୍ଖଲୋମ୍ଭିତା । ମୋହାଶନିନିପାତୈଶ୍ ଚ ନ ରୁଗ୍ଣା ଧ୍ରୁଵଧୀରତା
ଯୁଗର ଉଥଳପାଥଳ ଦ୍ୱାରା ହେଉ, ଆସକ୍ତିର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ହେଉ, ମୂଢତାର ବଜ୍ରପାତ ଦ୍ୱାରା ହେଉ, ଦୃଢ଼ ଧୈର୍ୟ କେବେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ ।
ଶତଶୋ ଵିଦ୍ରୁତାରୀନ୍ଦ୍ରୈର୍ ଦନୁପୁତ୍ରୈର୍ ଅଭିଦ୍ରୁତାମ୍ । ଭଗଭଗ୍ନତ୍ରପାମ୍ ଐନ୍ଦ୍ରୀଂ ତନୁଂ ଵହତି ଵାସନା
ବହୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦାନବପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚୁଆଁଇ ନେଉଛନ୍ତି, ଯାହାର ଲଜ୍ଜା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହ ଭଳି ଭାବନା ଚାଲିଯାଉଛି।
ଵିଶତ୍ଯ୍ ଅଵିରତଂ ଧୂତସର୍ଗପାଂସୁପରମ୍ପରା । ନିତ୍ଯଂ ନିଯତିଵାତ୍ଯେଯଂ କାଲଵ୍ଯାଲଗଲାନ୍ତରମ୍
ଏହି ଭାଗ୍ୟର ବାତାସ, ସୃଷ୍ଟିର ଅଶାନ୍ତ ଧୂଳିର ଅନ୍ତହୀନ ଶୃଙ୍ଖଳା ମାଧ୍ୟମରେ ଲାଗାତାର ପ୍ରବେଶ କରି, ସଦା ସମୟ ନାଗର ଗଳା ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଛି।
ପଦାର୍ଥାମ୍ଭାଂସି ସର୍ଵାଣି ଫଲଫେନାନି ସର୍ଵତଃ । ପତନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିରତାପାତମ୍ ଅଭାଵଵଡଵାମୁଖମ୍
ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥର ଜଳ, ସବୁଠାରେ ଫଳ ଓ ଫେନ ଭଳି, ଅବିରତ ଝରଣାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନତାର ଅଗ୍ନିର ମୁହଁକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି।
ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଆକସ୍ମିକୋଦ୍ଭୂତା ଵିଚିତ୍ରା ଦ୍ରଵ୍ଯଶକ୍ତଯଃ । ସ୍ଵଭାଵମାତ୍ରସମ୍ପନ୍ନାସ୍ ସ୍ପନ୍ଦଶ୍ରିଯ ଇଵାମ୍ଭସାମ୍
ଅଚାନକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବିଚିତ୍ର ପଦାର୍ଥର ଶକ୍ତିମାନ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ, ନିଜ ଗୁଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଜଳର ତରଙ୍ଗର ଶୋଭା ପରି ଝଲମଲ କରେ।
ଭୂତମୌକ୍ତିକସମ୍ପୂର୍ଣାନ୍ ବୃହତସ୍ ସୁବହୂନ୍ ଅପି । ଜଗତ୍କଲଭକାନ୍ ଅତ୍ତି କୃତାନ୍ତୋଦ୍ରିକ୍ତକେସରୀ
ମୃତ୍ୟୁର ସିଂହ, ତାହାର ରୋମ ଦଣ୍ଡ ଉଠିଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଳା ଭଳି ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ଗିଲି ଦିଏ।
କୁଲଶୈଲଫଲା ମେଘପକ୍ଷପୁଞ୍ଜା ଜଲାସୃଜଃ । ଜାଯନ୍ତେ ଚ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚ ଡୀଯନ୍ତେ ଚ ଜଗତ୍ଖଗାଃ
ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଜଣ୍ଟିଥିବା ଫଳ, ମେଘମାନେ, ପରିବାଳ ଚିଡ଼ିଆ ଓ ଜଳଧାରା — ଏହି ସମସ୍ତେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରି, ଶେଷରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି — ଏହି ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ପକ୍ଷୀମାନେ।
ଚିଦ୍ଭିତ୍ତୌ ସ୍ପନ୍ଦଶୁଭ୍ରାଯାଂ ରଙ୍ଗୈଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ । ଉନ୍ମୀଲଯତି ସଂସାରଚିତ୍ରାଣି ଵିଧିଚିତ୍ରକୃତ୍
ଚେତନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଟରେ, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ବିଧି ନାମକ କଳାକାର ଏହି ସଂସାରର ଅନେକ ଚିତ୍ର ଖୋଲି ଦେଉଛନ୍ତି।
ଅଜସ୍ରଗତ୍ଵରୀଂ ସର୍ଵପରିସ୍ପନ୍ଦଵିଧାଯିନୀଂ । ନିମେଷଶତଭାଗାଙ୍ଗୀମ୍ ଅଚ୍ଛାମ୍ ଉତ୍ସାହିତାଙ୍କୁରାମ୍
ଏହା ସଦା ଗତିଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଚଳନର ମୂଳ କାରଣ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରଭାସ୍ୱର, ଏହାର ଅଂଶ ଏତେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଯେ ଏକ ମିଷି ମଧ୍ୟର ଶତଭାଗ ପରି, ଏହା ଅବିରତ ଭାବେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ।
ସୂକ୍ଷ୍ମାଂ କାଲସ୍ଯ କଲନାଂ ସ୍ଵସମୁତ୍ଥାନକାରିଣୀମ୍ । ଧ୍ଯାନେନେଵାନ୍ଵଵେକ୍ଷନ୍ତେ ସ୍ଥିରାସ୍ ସ୍ଥାଵରଜାତଯଃ
ଯେଉଁ ସ୍ଥିର ପ୍ରକୃତିର ଜୀବମାନେ, ସେମାନେ ସ୍ୱଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ସମୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗଣନାକୁ ଧ୍ୟାନ ଭଳି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ରାଗଦ୍ଵେଷସମୁତ୍ଥେନ ଭାଵାଭାଵମଯେନ ଚ । ଜରାମରଣମୋହେନ ଜୀର୍ଣା ଜଙ୍ଗମଜାତଯଃ
ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରଜାମାନେ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ, ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁର ମୋହରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵଦୁଷ୍କୃତୋତ୍ତମଧ୍ଯାନଧାରିଣ୍ଯୋ ଧରଣୀତଲେ । ନିଯତ୍ଯା ନିଯତଂ କାଲଂ ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ କୀଟପଙ୍କ୍ତଯଃ
ଧରଣୀରେ ଥିବା ପୋକମାନେ ନିଜ କୁକର୍ମ, ସୁକର୍ମ ଓ ଧ୍ୟାନର ଚିହ୍ନ ବୋକି, ନିୟତି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
କ୍ଷଣେନାଦୃଶ୍ଯ ଏଵେଦଂ ନିଗିରତ୍ଯ୍ ଅଖିଲଂ ସୁଖୀ । ସୁଦୁର୍ଲକ୍ଷ୍ଯବିଲଃ କାଲଵ୍ଯାଲୋ ଵିପୁଲଭୋଗଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ସମୟ ନାଗ, ଯାହାର ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ବିଲା ଅଛି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଆନନ୍ଦରେ ଗିଳିଯାଏ।
କ୍ଷଣାଦିକଲ୍ପପର୍ଯନ୍ତସ୍ ତେଜସ୍ତିମିରରଞ୍ଜନାତ୍ । କାଲେନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଆଲକ୍ଷ୍ଯସ୍ ସ୍ଵକାଯ ଉରରୀକୃତଃ
ଏକ କ୍ଷଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧକାରର ଖେଳରେ, ସମୟ କେବଳ ହଳୁକ ଭାବେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ନିଜ ଦେହକୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଶୀତଵାତାତପପ୍ରୌଢାଃ ପ୍ରୋଲ୍ଲସତ୍ପୁଷ୍ପଦୀପ୍ତଯଃ । ଫଲପ୍ରଦାଶ୍ ଚରନ୍ତୀହ କାଲଖେ ଷଡୃତୁଗ୍ରହାଃ
ଏଠାରେ ଛଅ ଋତୁର ଗ୍ରହମାନେ, ଠଣ୍ଡ, ପବନ ଓ ତାପରେ ପକା, ଫୁଲରେ ଝଲମଲ କରୁଥିବା, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଭୈକ୍ଷଭାଣ୍ଡେ ଽସୌ କାଲୀ ଭଗଵତୀ କ୍ରିଯା । ସ୍ଵଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵୈଵ ଦତ୍ତ୍ଵୈଵ ଭୂତଭିକ୍ଷାଂ ଜିଘୃକ୍ଷତି
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନାମକ ପାତ୍ରରେ, କାଳୀ ଭଗବତୀ ନାମକ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଜେ ପୁନିପୁନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ସେମାନେକୁ ଆପଣ ନିଜେ ଧରିବାକୁ ଚାହେ।
ପଯଃପଟଲଵିଶ୍ରାନ୍ତତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାମ୍ଭୋଜକୋଟରେ । କରୋତି ଘୁଙ୍ଘୁମଂ ଭୂରି ଭୂତଭ୍ରମରପେଟକଃ
ତିନି ଲୋକର ପଦ୍ମ ଗୁହାରେ, ଦୁଧର ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମହାମଣ୍ଡଳ, ମୂହା ଝୁଣ୍କାର ଦେଇ ଶବ୍ଦ କରେ।
ତିମିରାନୀଲକଵରୀ ଅର୍କେନ୍ଦୁଚପଲେକ୍ଷଣା । ବ୍ରହ୍ମୋପେନ୍ଦ୍ରହରେନ୍ଦ୍ରାଦିଧରାଗିରିଵରାଙ୍ଗିକା
ତାଙ୍କର କେଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ ଅନ୍ଧାର ଭଳି, ଚକ୍ଷୁ ରବି-ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଝଲମଲାଏ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ହରି ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ।
ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵୈକପିତୃକା ଲମ୍ବମାନପଯୋଧରା । ଚିଚ୍ଛକ୍ତିମାତୃକା ସ୍ଥୂଲା ତରଲା ଘନଚାପଲା
ତାଙ୍କର ପିତା ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ, ତାଙ୍କର ସ୍ତନ ଭରିଆ ଓ ଝୁଲିଛି, ସେ ଚେତନାଶକ୍ତିର ମାଆ, ଦେହ ମୋଟା, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅତି କ୍ରିୟାଶୀଳ।
ତାରକାଜାଲଦଶନା ସନ୍ଧ୍ଯାରୁଣତରାଧରା । ସମସ୍ତପଦ୍ମିନୀହସ୍ତା ଶତକ୍ରତୁପୁରାନନା
ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ତାରାମାଳା ଭଳି, ଓଠ ସଂଧ୍ୟା ରଙ୍ଗ ଠାରୁ ଅଧିକ ଲାଲ, ହାତରେ ସମସ୍ତ ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି, ମୁହଁ ଶତବାର ଯଜ୍ଞ ହୋଇଥିବା ସହର ଭଳି।
ସପ୍ତାବ୍ଧିମୁକ୍ତାଲତିକା ନୀଲାମ୍ବରପରାଵୃତା । ଜମ୍ବୁଦ୍ଵୀପମହାନାଭିର୍ ଵନଶ୍ରୀରୋମରାଜିକା
ସେ ସାତ ସମୁଦ୍ରର ମୁକ୍ତା ମାଳା, ଗାଢ଼ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନାଭି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ବଡ଼ କେନ୍ଦ୍ର, ଦେହର ରୋମ ଅଟବୀର ଶୋଭା।
ଭୂତ୍ଵା ଭୂତ୍ଵା ଵିନଶ୍ଯନ୍ତୀ ତ୍ରିଲୋକୀଵୃଦ୍ଧକାମିନୀ । ଅସକୃଜ୍ ଜାଯତେ ନଷ୍ଟା ଭୂରିଵିଭ୍ରମକାରିଣୀ
ତିନି ଜଗତର ପୁରୁଣିଆ ବେଶ୍ୟା ପୁଣିପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇ ଓ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ସେ ଅନେକ ଥର ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ଓ ହାରାଯାଏ, ଏହିଭଳି ଅନେକ ଭ୍ରମର କାରଣ ହୁଏ।
ମଗ୍ନମ୍ ଅନ୍ଯୈର୍ ଅଥୋନ୍ମଗ୍ନଂ ଭୀମେ କାଲମହାର୍ଣଵେ । ପ୍ରତିକଲ୍ପକ୍ଷଣଂ କ୍ଷୀଣୈର୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସ୍ଫୁଟବୁଦ୍ବୁଦୈଃ
ଭୟଙ୍କର କାଳ ସମୁଦ୍ରରେ କେବେ ଡୁବିଯାଏ, କେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପରକୁ ଆସେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଫୁଟିଯାଉଥିବା ବୁଲିବୁଲି ଭଳି।