ରାଗଦ୍ଵେଷଵିକାରାଣାଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଚେନ୍ ନ ଭାଵ୍ଯତେ । ତେ ତୁ ସନ୍ତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ରୂପାସ୍ ସେଵିତା ଅପ୍ଯ୍ ଅସେଵିତାଃ
ଆକର୍ଷଣ ଓ ଦ୍ୱେଷର ପରିବର୍ତ୍ତନର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବକୁ ଯଦି ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସେଗୁଡିକ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଚାହିଁ କରିଲେ କିମ୍ବା ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହିପରି ଅସତ୍ୟ ରହିଥାନ୍ତି ।
ଯସ୍ଯ ନାହଙ୍କୃତୋ ଭାଵୋ ଯସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିର୍ ନ ଲିପ୍ଯତେ । ହତ୍ଵାପି ସ ଇମାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ନ ହନ୍ତି ନ ନିବଧ୍ଯତେ
ଯାହାର ଆତ୍ମବୋଧ ନାହିଁ, ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ଅପରିଷ୍କୃତ, ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଷ୍ଟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ହନନ କରେନି, ଓ ବାନ୍ଧି ରହେନି ।
ଯନ୍ ନାସ୍ତି ତସ୍ଯ ସଦ୍ଭାଵପ୍ରତିପତ୍ତିର୍ ଉଦାହୃତା । ମାଯୈଵ ସା ପରିଜ୍ଞାନାଦ୍ ଏଵ ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଯାହା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଏକ ଆସଲ ଦେଖା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଏହା ମାୟା ଅଟୁଟ, ଏବଂ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ନିସ୍ସ୍ନେହଦୀପଵଚ୍ ଛାନ୍ତୋ ଯସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଵାସନାରସଃ । ତେନ ଚିତ୍ରଂ କୃତଂ ନୈଵ ଜିତଂ ଜ୍ଞେନାପି କାରିଣା
ଯେପରି ତେଲ ନଥିବା ଦୀପ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମନରେ ଆଗ୍ରହ ଓ ଆସକ୍ତି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଯେଉଁ କାମ କରିଥାଏ, ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ।
ଯସ୍ଯାନୁପାଦେଯମ୍ ଇଦଂ ସମସ୍ତଂ ପଦାର୍ଥଜାତଂ ସଦସଦ୍ଦଶାସୁ । ନ ଦୁଃଖଦାହାଯ ସୁଖାଯ ନୈଵ ସ ମୁକ୍ତ ଏଵେହ ସଜୀଵ ଏଵ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକ, ତାହା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲେ କିମ୍ବା ନଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଜଳିନାହିଁ, ସୁଖକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ଏଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତ ଅଟୁଟ।
ମନୋ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଅହଙ୍କାର ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଦି ତଥାନଘ । ଅଚେତ୍ଯଚିନ୍ମଯଂ ସର୍ଵଂ କ୍ଵ ତେ ଜୀଵାଦଯସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ହେ ନିର୍ମଳ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାହା ଜଡ କିମ୍ବା ଚେତନ, ସମସ୍ତ ଭିତରେ ଏହି ଜୀବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?
ଏକେନୈଵାତ୍ମନା ଦତ୍ତା ନାନାତା ଯା ମହାତ୍ମନା । ଵିଦ୍ଧି ତାଂ ତ୍ଵମ୍ ଅନାନାତାଂ ହେମ୍ନଃ କଟକତାମ୍ ଇଵ
ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା ଯାହା ଦେଇଛି, ତାହାର ବହୁତ୍ୱ କେବଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭାବ; ତୁମେ ଏହାକୁ ଏକତ୍ୱ ଭାବିବା, ସୁନାର ଗହଣା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସୁନା ହେବା ପରି।
ଯାଵଦ୍ ଅଜ୍ଞାନସମ୍ମୋହସ୍ ତାଵତ୍ ସଂସାରଚିତ୍ତକମ୍ । ଅଜ୍ଞାନସଙ୍କ୍ଷଯେ ଜାତେ କ୍ଵ ଚେତ୍ଯଂ ଚିତ୍ତକଂ ଚ ଵା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନର ଭ୍ରମ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂସାରର ଚିତ୍ତ ରହିଥାଏ; ଅଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତେବେ କେଉଁଠି ଚିନ୍ତାବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ଚିତ୍ତ ରହିବ?
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଵିଦ୍ଯାଭ୍ଯସନାଜ୍ ଜାଡ୍ଯମ୍ ଏତି କ୍ଷଯଂ ତଥା । ହୁତାଶସେଵନାଦ୍ ଅନ୍ତର୍ଜାଡ୍ଯଂ ଜଲକୃତଂ ଯଥା
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ, ଜଡତା ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ସାମିପ୍ୟରେ ଜଳର ଭିତର ଜଡତା ମିଶିଯିବା ପରି।
ଭୋଗତୃଷ୍ଣାଵିଷାଵେଶୋ ଯଦୈଵୋପଶମଂ ଗତଃ । ତଦୈଵ ନଷ୍ଟମ୍ ଅଜ୍ଞାନମ୍ ଆନ୍ଧ୍ଯଂ ଧ୍ଵାନ୍ତକ୍ଷଯାଦ୍ ଇଵ
ଭୋଗ ଆଶାର ବିଷ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ତୁରନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହେଲେ ଅନ୍ଧତା ମିଶିଯିବା ପରି।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଶାସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ ତୃଷ୍ଣାଵିଷଵିଷୂଚିକା । କ୍ଷୀଯତେ ଭାଵିତେନାନ୍ତଶ୍ ଶରଦା ମିହିକା ଯଥା
ଆତ୍ମସାଧନାର ଶାସ୍ତ୍ରର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭିତରରେ ଆସକ୍ତିର ବିଷ ମନେ ହେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ମନେ ହେଉଥିବା ତୃଷ୍ଣା ଦୀରେ-ଦୀରେ କମିଯାଏ, ଯେପରି ଶରତ୍ ରୂଦ୍ର ରୋଦି ମିଷ୍ଟିକୁ ଗଳାଇ ଦେଉଥାଏ।
ମୌର୍ଖ୍ଯେ କ୍ଷୀଣେ କ୍ଷତଂ ଵିଦ୍ଧି ଚିତ୍ତଂ ରାମ ସବାନ୍ଧଵମ୍ । ଵିଲୀନେ ଽମ୍ବୁଧରେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଜାଡ୍ଯଂ ଶାମ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଵିଘ୍ନତଃ
ଯେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ରାମ, ତୁମେ ଜାଣିବା ଯେ ମନ ଏବଂ ତାହାର ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ସୁସ୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ଆକାଶରେ ମେଘ ଗଳିଯାଏ, ତେବେ ମନର ଜଡତା ଅଟକା ନଥିବା ଭାବରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଅଚିତ୍ତତ୍ଵଂ ଗତେ ଚିତ୍ତେ କ୍ଷୀଯତେ ଵାସନାଭ୍ରମଃ । ହାରମୁକ୍ତାସମାଵେଶଶ୍ ଛିନ୍ନେ ତନ୍ତାଵ୍ ଇଵାନଘ
ମନ ନିର୍ମନ ହେଇଯିବା ପରେ, ମନର ଗୁପ୍ତ ଆସକ୍ତି ଭ୍ରମ ଦୀରେ-ଦୀରେ ହରାଇଯାଏ, ଯେପରି ହାରର ତାଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ମୁକ୍ତାଗୁଡିକ ଚିଁଡିଯାଏ, ମନ୍ଦ ଅପରାଧ ହୀନ।
ନ ଘନାଘଵିଘାତାଯ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଂ ଭାଵଯନ୍ତି ଯେ । କ୍ରିମିକୀଟତ୍ଵଭୋଗାଯ ଚେତସସ୍ ସମ୍ମିଲନ୍ତି ତେ
ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ଚିନ୍ତା କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଘନ ମେଘକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ମନକୁ କେବଳ କୀଟ ଏବଂ ପୋକର ଜୀବନ ଅନୁଭବ ପାଇଁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି।
ତଵ ତାମରସାକାରକାନ୍ତଲୋଚନ ଲୋଲତା । ଶାନ୍ତା ମୌର୍ଖ୍ଯକୃତା ଵାତଚଲତା ସରସୋ ଯଥା
ତୋର ପଦ୍ମାକାର ମନୋହର ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ୟାନରେ ଅସ୍ଥିର ଥିଲା, ଏବେ ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ଯେପରି ହାଲୁକା ପବନରେ ଝିଁପିଥିବା ଝିଲି ଜଳ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ସ୍ଥିରତାମ୍ ଉପଯାତୋ ଽସି ଭାଵାଭାଵଵିଵର୍ଜିତେ । ପଦେ ପରମଵିସ୍ତାରେ ନଭସୀଵ ପ୍ରଭଞ୍ଜନଃ
ତୁମେ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିରତା ପାଇଛ; ଯେପରି ଆକାଶରେ ପବନ ସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।
ମନ୍ଯେ ମଦ୍ଵଚନୈର୍ ବୋଧମ୍ ଆଯାତୋ ଽସି ରଘୂଦ୍ଵହ । ଵିତତାଜ୍ଞାନନିଦ୍ରାତୋ ନିଦ୍ରାତଃ ପଟହୈର୍ ଇଵ
ରଘୁବଂଶୀ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ମୋର କଥାରେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ଜାଗୃତି ପାଇଛ; ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରୁ ଢୋଲର ଶବ୍ଦରେ କିଉଁ ଜାଗିଯାଏ।
ସାମାନ୍ଯେ ଽପି ଲଗନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ମନ୍ଯେ କୁଲଗୁରୋର୍ ଗିରଃ । ଅତ୍ଯୁଦାରମତୌ ରାମ ନ ଲଗନ୍ତି କଥଂ ତ୍ଵଯି
ସାଧାରଣ ପରିବାର ଗୁରୁଙ୍କର କଥା ମଧ୍ୟ ମନରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ; ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଥିବା ରାମ, କିପରି ତୁମେ ମନରେ ଏହା ଘୁଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ?
ଯତ୍ରୋପାଦେଯଵାକ୍ଯତ୍ଵଂ ଭାଵିତଂ ସ୍ଵେନ ଚେତସା । ତଦ୍ଵଚୋ ଽନ୍ତର୍ ଵିଶତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈସ୍ ତପ୍ତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ଯଥା ପଯଃ
ଯେଉଁଠି ମନ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ, ସେଠି ସେ କଥାଗୁଡିକ ମନରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ, ଯେପରି ଭଲଭାବେ ତାପିଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଣି ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଵଯମ୍ ଇହ ହି ମହାନୁଭାଵ ନିତ୍ଯଂ କୁଲଗୁରଵୋ ଗୁରଵୋ ରଘୂଦ୍ଵହାନାମ୍ । ତଦୁଦିତମ୍ ଇଦମ୍ ଆଶୁ କାର୍ଯମ୍ ଆର୍ଯ ସ୍ଫୁଟଵଚନଂ ହୃଦି ହାରଵତ୍ ତ୍ଵଯେତି
ଏଠି, ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି, ଆମେ ସଦା ରଘୁବଂଶୀୟମାନଙ୍କର ପରିବାର ଗୁରୁ ଭାବେ ରହୁଛୁ। ତେଣୁ, ଆପଣ ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ କଥାଗୁଡିକୁ ହୃଦୟରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହଣା ଭଳି ଧରି, ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅହୋ ବତ ମହଚ୍ ଚିତ୍ରଂ ଭଵଦ୍ଵାକ୍ଯାର୍ଥଭାଵନାତ୍ । ଶାନ୍ତଂ ଜଗଜ୍ଜାଲମ୍ ଇଦମ୍ ଅଗ୍ରସ୍ଥମ୍ ଅପି ନାଥ ମେ
ଆହା, କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଆପଣଙ୍କ କଥାର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ମୋ ପାଖରେ ଥିବା ଏହି ବିଶାଳ ଜଗତ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।
ପରାମ୍ ଅନ୍ତଃ ପ୍ରଯାତୋ ଽସ୍ମି ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମନି ନିର୍ଵୃତିମ୍ । ଦୀର୍ଘାଵଗ୍ରହସନ୍ତପ୍ତଂ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯେଵ ଵସୁଧାତଲମ୍
ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଛି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାପିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ବର୍ଷା ଶିତଳ କରିଥିବା ପରି।
ଶାମ୍ଯାମି ଶୀତଲାକାରସ୍ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠାମି କେଵଲମ୍ । ପ୍ରସାଦମ୍ ଉପଯାତୋ ଽସ୍ମି ସରୋ ନିର୍ଵାରଣଂ ଯଥା
ମୁଁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି, ଶୀତଳ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଭ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛି; ମୋର ମନ ଏକ ଅଶାନ୍ତିହୀନ ହ୍ରଦାର ପରି ସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।
ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରସନ୍ନମ୍ ଅଖିଲଂ ଦିଙ୍ମଣ୍ଡଲମ୍ ଇଦଂ ମୁନେ । ଯଥାଭୂତଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ନିର୍ନୀହାରମ୍ ଇଵାଧୁନା
ହେ ମୁନି, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି; ମୁଁ ସବୁ କଥାକୁ ତାହାର ସତ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖୁଛି, ମେଘ ହଟିଯିବା ପରେ ଯେପରି ଦୃଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଜାତୋ ଽସ୍ମି ଗତସନ୍ଦେହଶ୍ ଶାନ୍ତାଶାମୃଗତୃଷ୍ଣିକଃ । ରଜୋନୀହାରନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵୃଷ୍ଟଜଙ୍ଗଲଶୀତଲଃ
ମୁଁ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି, ମୋର ମନର ମୃଗତୃଷ୍ଣା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ଧୂଳି ଓ କୁହୁଡ଼ିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବର୍ଷା ପରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେପରି ଶୀତଳତା ଆସେ, ମୋର ମନ ତେଣିଏ ଶୀତଳ।
ଆତ୍ମନୈଵାନ୍ତର୍ ଆନନ୍ଦଂ ତଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅନ୍ତଵର୍ଜିତମ୍ । ରସାଯନରସାସ୍ଵାଦୋ ଯତ୍ର ନାଥ ତୃଣାଯତେ
ମୁଁ ନିଜ ମନର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆନନ୍ଦକୁ ଅପରିମିତ ଭାବରେ ପାଇଛି; ହେ ନାଥ, ଯେଉଁଠାରେ ରସାୟନର ରସ ମଧ୍ୟ ତୃଣ ସମାନ ମନେ ହୁଏ।
ଅଦ୍ଯାଯଂ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋ ଽସ୍ମି ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଽସ୍ମି ମୁଦିତୋ ଽସ୍ମି ଚ । ଲୋକାରାମୋ ଽସ୍ମି ରାମୋ ଽସ୍ମି ନମୋ ମହ୍ଯଂ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ସ୍ବଭାବରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଶାନ୍ତ ଅଛି, ଆନନ୍ଦରେ ଅଛି; ଏହି ଜଗତରେ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି, ମୁଁ ରାମ ଅଛି—ମୋତେ ନମସ୍କାର, ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।
ତେ ସଂଶଯାସ୍ ତାଃ କଲନାସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତଂ ମମ । ରାତ୍ରିଵେତାଲସଞ୍ଚାରଃ ପ୍ରଭାତ ଇଵ ଭାସ୍ଵରେ
ମୋର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଓ ଗଣନା ଏବେ ଶେଷ ହୋଇଗଲା; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ରାତିରେ ଭୂତ-ପ୍ରେତର ଉଡ଼ାଉଡ଼ି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାତ ଆସିଲେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ନିର୍ମଲେ ହୃଦି ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ସପଦ୍ମେ ହିମଶୀତଲେ । ମତିର୍ ନିର୍ଵୃତିମ୍ ଆଯାତା ସାରସୀ ସରସୀଵ ମେ
ନିର୍ମଳ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶୀତଳ ପଦ୍ମପୋଖରୀ ପରି ମୋ ହୃଦୟରେ, ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଛି; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଶାନ୍ତ ଝିଲିକରେ ଶାରସ ପକ୍ଷୀ ଆସି ବସିଥାଏ।
କଲଙ୍କ ଆତ୍ମନଃ କସ୍ମାତ୍ କଥଂ ଵେତ୍ଯାଦିସଂଶଯଃ । ନୂନଂ ନିର୍ମୂଲତାଂ ଯାତୋ ମମାର୍କାଗ୍ରେ ଯଥା ତମଃ
‘ଆତ୍ମାରେ କଳଙ୍କ କେଉଁଠୁ, କିପରି?’ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋରୁ ଦୂର ହୋଇଗଲା; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସିଲେ ଅନ୍ଧାର ମୁକ୍ତି ପାଏ।