ଵିଵେକଵିଶଦଂ ଚେତସ୍ ସତ୍ତ୍ଵମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିଧୀଯତେ । ଭୂଯଃ ଫଲତି ନୋ ମୋହଂ ଦଗ୍ଧଂ ବୀଜମ୍ ଇଵାଙ୍କୁରମ୍
ବିବେକରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତକୁ 'ସତ୍ତ୍ୱ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହା ଆଉ ମୂଢ଼ତାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳିଯାଇଥିବା ଦାଣା ଆଉ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏନାହିଁ ।
ଯା ଵାସନା ଵିମୂଢାନ୍ତର୍ ପୁନର୍ଜନନଧର୍ମିଣୀ । ଚିତ୍ତଶବ୍ଦାଭିଧା ସୋକ୍ତା ଵିପର୍ଯସ୍ଯତି ବୋଧତଃ
ଯେଉଁ ଅଭିପ୍ରାୟ ଭିତରେ ମୂଢ଼ତାରେ ରହି ଆଉ ପୁନଃଜନ୍ମକୁ ଆଣିଥାଏ, ତାହାକୁ 'ଚିତ୍ତ' ନାମରେ କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଜାଗୃତି ଆସିଲେ ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଏ ।
ପ୍ରାପ୍ତପ୍ରାପ୍ଯୋ ଭଵାନ୍ ରାମ ସତ୍ତ୍ଵଭାଵମ୍ ଉପାଗତମ୍ । ଚିତ୍ତଂ ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିନା ଦଗ୍ଧଂ ନ ତେ ଭୂଯଃ ପ୍ରରୋହତି
ହେ ରାମ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଉପଲବ୍ଧି ହେବା ଉଚିତ, ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସତ୍ତ୍ୱର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଛ । ତୁମର ଚିତ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନିରେ ଦାହିଯାଇଛି, ଏହା ଆଉ ଅଙ୍କୁରିତ ହେବେନାହିଁ ।
ସଂରୋହତୀଷୁଣା ଵିଦ୍ଧଂ ତଥା ପରଶୁନାଗ୍ନିନା । ନ ହି ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧଂ ପ୍ରବୋଧଵିଶଦଂ ମନଃ
ଯେପରି ଗଛକୁ କଠିନ କିଛି ଦ୍ୱାରା ଘାତ କରିଲେ କିମ୍ବା କୁହାଡିରେ କାଟିଦିଲେ ଏହା ଆଉ ଫୁଟିବେନାହିଁ, ସେପରି ଜାଗୃତିରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିରେ ଦାହିଯାଇଥିବା ମନ ଆଉ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେନାହିଁ ।
ବ୍ରହ୍ମବୃଂହୈଵ ହି ଜଗଜ୍ ଜଗଚ୍ ଚ ବ୍ରହ୍ମବୃଂହଣାତ୍ । ଵିଦ୍ଯତେ ନାନଯୋର୍ ଭେଦଶ୍ ଚିଦ୍ଘନବ୍ରହ୍ମଣୋର୍ ଇହ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମାର ବିସ୍ତାର ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଛି, ଏହି ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମାର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ଅଛି; ଏଠାରେ ଚେତନାର ଏକତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଚିଦନ୍ତର୍ ଅସ୍ତି ତ୍ରିଜଗନ୍ ମରିଚେ ତିକ୍ତତା ଯଥା । ନାତଶ୍ ଚିଜ୍ଜଗତୀ ଭିନ୍ନେ ତସ୍ମାତ୍ ସଦସତୀ ମୁଧା
ତିନି ଜଗତର ମଧ୍ୟରେ ଚେତନା ଏମିତି ବ୍ୟାପି ଅଛି, ଯେପରି ଲଙ୍କାରେ ତୀତ୍ତିତା ଅଛି; ଏହିପରି ଚେତନା ଜଗତ ତାହାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ତେଣୁ ସତ ଓ ଅସତ ବିଚାର କରିବା ଅନବଶ୍ୟକ।
ଅଚିନ୍ମଯତ୍ଵାନ୍ ନାସି ତ୍ଵଂ ଖାତ୍ମା କିମ୍ ଇଵ ରୋଦିଷି । ଅଚିନ୍ମଯତ୍ଵାଜ୍ ଜଗତାମ୍ ଅଭାଵେ କଲନାଃ କୁତଃ
ତୁମେ ଅଚେତନ ନୁହେଁ, ଆକାଶ ସ୍ଵରୂପ ଆତ୍ମା, ତେଣୁ କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରୁଛ; ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଅଚେତନ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହାର ଅଭାବରେ କେମିତି କୌଣସି ବିଚାର ହେବ?
ଚିନ୍ମଯଶ୍ ଚେଦ୍ ଭଵାନ୍ ସର୍ଵଂ ତଚ୍ ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିଚାରଯ । ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତତ୍ରାଙ୍ଗ କଲନାଃ କୁତଃ
ଯଦି ତୁମେ ଚେତନା ସ୍ଵରୂପ, ତେବେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ମନ ଭାବିବା; ଏହି ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଏକତାରେ, କୌଣସି ବିଚାର କିପରି ହେବ?
ଚିଦାତ୍ମାସି ନିରଂଶୋ ଽସି ପାରାଵାରଵିଵର୍ଜିତଃ । ରୂପଂ ସ୍ମର ନିଜଂ ସ୍ଫାରଂ ମାସ୍ମୃତ୍ଯା ସମ୍ମିତୋ ଭଵ
ତୁମେ ଅଚ୍ୟୁତ ଚେତନା, ଅଂଶରହିତ, ଏପାର ଓ ପାରାପାରର ସମସ୍ତ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ। ନିଜର ବିଶାଳ ଏବଂ ସତ୍ୟ ରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କର, ଭୁଲିଯିବାରେ ନିଜକୁ ସୀମିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତାଂ ସ୍ଵସତ୍ତାଂ ଗତସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଅସର୍ଵଂ ଵା ଭଵୋଦଯୀ । ତାଦୃଗ୍ରୂପୋ ଽସି ଶାନ୍ତୋ ଽସି ଚିଦ୍ ଅସି ବ୍ରହ୍ମରୂପ୍ଯ୍ ଅସି
ନିଜ ସ୍ଵରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରି, ତୁମେ ସମସ୍ତର ଉତ୍ସ, କିମ୍ବା କିଛି ନୁହେଁ; ଏହି ତୁମର ସ୍ଵଭାବ—ଶାନ୍ତ, ଚେତନାମୟ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ର ସ୍ଵରୂପ।
ଚିଚ୍ଛିଲୋଦରମ୍ ଏଵାସି ନାସି ନାନସ୍ଯ୍ ଅଥୋମ୍ ଅସି । ଯୋ ଽସି ସୋ ଽସି ନ ସୋ ଽସୀଵ ସଦ୍ ଅସ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଅସି ସ୍ଵଭାଃ
ତୁମେ ଚେତନାର ଅପାର ଆକାଶ, ନ ଏହା, ନ ତାହା, ତଥାପି ଉଭୟ; ଯେତେ ତୁମେ, ସେତେ ଅଛ, ତୁମେ ନ ଅଛ, ନିଜ ସ୍ଵଭାବରେ ତୁମେ ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି ଉଭୟ।
ଯଃ ପଦାର୍ଥଵିଶେଷୋ ଽନ୍ତର୍ ନ ତ୍ଵଂ ନାନ୍ଯୋ ନ ସୋ ଽସ୍ତି ତେ । ତଦ୍ ଅସ୍ଯ୍ ଅତଦ୍ ଅସି ସ୍ଵଚ୍ଛଚିଦ୍ଘନାତ୍ମନ୍ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ମନରେ ଯେ କିଛି ବିଶେଷ ପଦାର୍ଥ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ତୁମେ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କିଏ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ତୁମ ପାଇଁ ସେ ଏକାଉ ନୁହେଁ; ତୁମେ ତାହା ଓ ତାହା ନୁହେଁ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଘନ ଚେତନାର ସ୍ଵରୂପ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଆଦ୍ଯନ୍ତଵର୍ଜିତଵିଶାଲଶିଲାନ୍ତରାଲସମ୍ପୀନଚିଦ୍ଘନଵପୁର୍ ଗଗନାମଲସ୍ ତ୍ଵମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵାଜରଢପଲ୍ଲଵକୋଶଲେଖାଲୀଲାସ୍ଥିତାଖିଲଜଗଜ୍ଜଲଧେ ଜଯସ୍ ତେ
ତୁମେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ବିଶାଳ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି, ଚେତନାରେ ଗଢ଼ିଥିବା ଦୃଢ଼ ଦେହ ଅଟୁଟ ଅଛ। ଅନନ୍ତ ପାଥର ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକୁଳ ଅଟୁଟ ରହିଛ। ତୁମେ ସ୍ବୟଂରେ ବସିଥିବା, ଜନ୍ମ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଖେଳ ଯେଉଁଠି ଚାଲିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାଗର ତୁମେ। ତୁମେ ଜୟ ହେଉ।
ଭାଵି ଭୂରିତରଙ୍ଗାଣାଂ ପଯୋ ଵୃନ୍ଦମ୍ ଇଵାନ୍ତରେ । ଯା ଚିଦ୍ ଵହତ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତାନି ଜଗନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନଘ ସା ଭଵାନ୍
ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେ ସେଇ ଚେତନା, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ତରଙ୍ଗ ଭରିଥିବା ଜଳର ଏକ ଗୁଚ୍ଛ ପରି, ଅନନ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ଭଵ ଭାଵନଯା ମୁକ୍ତୋ ଭାଵାଭାଵଵିଵର୍ଜିତଃ । ଚିଦାତ୍ମନ୍ ସଂସ୍ଥିତାଃ କ୍ଵେଵ ଵଦ ତେ ଵାସନାଦଯଃ
ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେବା, ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତିରୁ ଦୂର ରହିବା; ଚେତନାର ଆତ୍ମାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ତୁମେଠାରେ ଆଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଭିପ୍ରାୟ କେଉଁଠି ରହିପାରିବ?
ଜୀଵୋ ଽଯଂ ଵାସନାଦୀଦମ୍ ଇତି ଚିତ୍ କଚତି ସ୍ଵତଃ । ଇତରୋକ୍ତ୍ଯର୍ଥଯୋର୍ ଅତ୍ର କଃ ପ୍ରସଙ୍ଗୋ ଽଥ ଵର୍ଣ୍ଯତାମ୍
ଏହି ଜୀବ, ଆଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବରୁ 'ଏହା ମୋର' ଭାବି, ସ୍ବୟଂ ଚେତନାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ। ଅନ୍ୟମାନେ କହିଥିବା ଭିନ୍ନତାର କଣ ଅର୍ଥ ଅଛି? ଏହା ବ୍ୟଖ୍ୟା କର।
ମହାତରଲଗମ୍ଭୀରଭାସୁରାତ୍ମଂଶ୍ ଚିଦର୍ଣଵ । ରାମାଭିଧୋ ଽସି ସ୍ତିମିତସ୍ ସମସ୍ ସୋମ୍ଯୋ ଽସି ସୋମଵତ୍
ତୁମେ ରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବିଶାଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଗଭୀର ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆତ୍ମାର ଏକ କିରଣ, ଚେତନାର ସମୁଦ୍ର। ତୁମେ ଶାନ୍ତ, ସମ, ମୃଦୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି।
ଯଥା ନ ଭିନ୍ନମ୍ ଅନଲାଦ୍ ଔଷ୍ଣ୍ଯଂ ସୌଗନ୍ଧ୍ଯମ୍ ଅମ୍ବୁଜାତ୍ । କାର୍ଷ୍ଣ୍ଯଂ କଜ୍ଜଲତଶ୍ ଶୌକ୍ଲ୍ଯଂ ହିମାନ୍ ମାଧୁର୍ଯମ୍ ଇକ୍ଷୁତଃ
ଯେପରି ଅଗ୍ନିରୁ ତାପ, ପଦ୍ମରୁ ସୁଗନ୍ଧ, କାଳିରୁ କଳା, ହିମରୁ ଧଳା, ଏବଂ ଇଖୁରୁ ମିଠା ଅଲଗା ନୁହେଁ—
ଆଲୋକଶ୍ ଚ ପ୍ରକାଶାଙ୍ଗାଦ୍ ଅନୁଭୂତିସ୍ ତଥା ଚିତେଃ । ଜଲାଦ୍ ଵୀଚିଶ୍ ଚିଦାତ୍ମନ୍ ଭୋଶ୍ ଚିତ୍ସ୍ଵଭାଵାତ୍ ତଥା ଜଗତ୍
ସେପରି ଆଲୋକ ତାହାର ଦୀପ୍ତିରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ଅନୁଭୂତି ଚେତନାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ଜଳରୁ ତରଙ୍ଗ ଉପଜେ, ଏ ଚେତନାର ସ୍ୱଭାବର, ଏଭଳି ଜଗତ ଚେତନାରୁ ଉପଜେ।
ଚିତୋ ନ ଭିନ୍ନୋ ଽନୁଭଵୋ ଭିନ୍ନୋ ନାନୁଭଵାଦ୍ ଅହମ୍ । ନ ମତ୍ତୋ ଭିଦ୍ଯତେ ଜୀଵୋ ନ ଜୀଵାଦ୍ ଭିଦ୍ଯତେ ମନଃ
ଚେତନାରୁ ଅନୁଭୂତି ଅଲଗା ନୁହେଁ, ଅନୁଭୂତିରୁ 'ମୁଁ' ଭାବ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ମୋତେ ଜୀବ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ଜୀବରୁ ମନ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ମନସୋ ନେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଭିନ୍ନଂ ପୃଥଗ୍ ଦେହଶ୍ ଚ ନେନ୍ଦ୍ରିଯାତ୍ । ନ ଶରୀରାଜ୍ ଜଗଦ୍ ଭିନ୍ନଂ ଜଗତୋ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅସ୍ତି ହି
ମନରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଦେହ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ; ଶରୀରରୁ ଏହି ସଂସାର ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସଂସାରରୁ ଅଲଗା କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍ ଇଵ ମହାଚକ୍ରମ୍ ଇଦଂ ଚିରମ୍ । ନ ଚ ପ୍ରଵର୍ତିତଂ କିଞ୍ଚିନ୍ ନ ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ନୋ ଚିରମ୍
ଏଭଳି ଏହି ବଡ଼ ଚକ୍ର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଚକ୍ର ଆସଲେ କିଛି ଚାଲିନାହିଁ, ଏହା ତେଜ ନୁହେଁ, ନା ଦୀର୍ଘ।
ନାନେଵେଦମ୍ ଅନାନୈଵ ସର୍ଵମ୍ ଏକମ୍ ଅଖଣ୍ଡିତମ୍ । ଵିଦ୍ଯତେ ଵ୍ଯୋମନି ଵ୍ଯୋମ ନକସ୍ମିଂଶ୍ଚିନ୍ ନକିଞ୍ଚନ
ଏହା ବହୁ ରୂପ ନୁହେଁ, ନା ଅବହୁ ରୂପ; ସବୁ ଏକାଟି ଅଖଣ୍ଡ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଆକାଶ ଆକାଶରେ ଅଛି; ଶୂନ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଶୂନ୍ଯେ ଶୂନ୍ଯଂ ସମୁଚ୍ଛୂନଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣି ବୃଂହିତମ୍ । ସତ୍ଯଂ ଵିଜୃମ୍ଭତେ ସତ୍ଯେ ପୂର୍ଣେ ପୂର୍ଣମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଶୂନ୍ୟରେ ଶୂନ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାରେ ବିସ୍ତାରିତ ଅଛି। ସତ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ବସିଛି।
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରାନ୍ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅପି ନ କିଞ୍ଚନ । ଜ୍ଞଃ କରୋତ୍ଯ୍ ଅନୁପାଦେଯାନ୍ ଉପାଦେଯେ ହି କର୍ତୃତା
ଜଣାଇବା, ଦେଖିବା ଓ ଚିନ୍ତା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଜଣାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିଛି ନବେ କାରଣ ଯାହା ଅପେକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ସେଥିରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ; କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅଧିକାର କେବଳ ଯାହା ଅପେକ୍ଷିତ, ସେଥିରେ ଅଛି।
ଯଦ୍ ଉପାଦେଯବୁଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ତଂ ତଦ୍ ଦୁଃଖାଯ ସୁଖାଯ ଵା । ଭାଵାଭାଵୈର୍ ଅନାଦେଯମ୍ ଅକର୍ତୃ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ
ଯାହାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ସେଥିରେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଆସେ; ଯାହା ଅପେକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ତାହା ରହିଲା କି ନାରହିଲା, ସେଥିରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।
ଯଥା ନାନାପ୍ଯ୍ ଅନାନୈଵ ଖଂ ଖେ ଵାରୀଵ ଵାର୍ଗଣଃ । ସାର୍ଥକୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅତିଶୂନ୍ଯାତ୍ମା ତଥାତ୍ମଜଗତୋଃ କ୍ରମଃ
ଯେପରି ଆକାଶ ନାନା ପବନରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, କିମ୍ବା ପାଣି ତରଙ୍ଗରେ ଅପ୍ରଭାବିତ ରହେ, ସେପରି ଦେଖିଲେ ଉପଯୋଗୀ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ମୂଳ ଅତି ଶୂନ୍ୟ; ଏହିପରି ଆତ୍ମା ଓ ଜଗତର ଅନୁକ୍ରମ।
ଅନ୍ତର୍ ଵ୍ଯୋମାମଲୋ ବାହ୍ଯେ ସମ୍ଯଗାଚାରଚଞ୍ଚୁରଃ । ହର୍ଷାମର୍ଷଵିକାରେଷୁ କାଷ୍ଠଲୋଷ୍ଟସମସ୍ଥିତିଃ
ଭିତରେ ଆକାଶ ପରି ଶୁଧ୍ଧ, ବାହାରେ ଠିକ୍ ଆଚରଣରେ ଚଳିତ, ସୁଖ ଦୁଃଖର ରୂପାନ୍ତରରେ କାଠ କିମ୍ବା ମାଟି ପରି ସ୍ଥିର ରହିଥିବା।
ଯ ଏଵାତିତରାଂ ଶତ୍ରୁର୍ ମତ୍ସରୀ ମାରଣୋଦ୍ଯତଃ । ତମ୍ ଏଵାକୃତ୍ରିମଂ ମିତ୍ରଂ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ସ ପଶ୍ଯତି
ଯିଏ ଅତି ଶତ୍ରୁତା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସତ୍ୟ ମିତ୍ର ଭାବେ ଦେଖିପାରେ, ସେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖିପାରେ ।
ସମୂଲକାଷଂ କଷତି ନଦୀଵେଗ ଇଵ ଦ୍ରୁମମ୍ । ଯସ୍ ସୌହୃଦଂ ମତ୍ସରଂ ଚ ସ ହର୍ଷାମର୍ଷଦୋଷହା
ଏକ ନଦୀର ଧାରା ଯେପରି ଗଛକୁ ମୂଳସହ କାଟି ଦେଇଥାଏ, ଏହିପରି ଯିଏ ମିତ୍ରତା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ମୂଳସହ ଦୂର କରେ, ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ କ୍ଷୁଭ୍ଧାର ଦୋଷକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ।