ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାନନେ ରାମଶ୍ ଶନୈର୍ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅପାତଯତ୍ । ଭ୍ରମନ୍ତୀମ୍ ଅମ୍ବରେ ଵାତଃ ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମ ଇଵାଲିନୀମ୍
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମୁହଁକୁ ରାମ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ମଧୁମକ୍ଷୀ ସହିତ ପବନରେ ଆକାଶରେ ଭାସିଯାଏ।
ମୁନିସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଝିତେନାଥ ତେନୈଵ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ । କ୍ରମେଣୋଵାଚ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯାର୍ଥକୋଵିଦମ୍
ମୁନି ନିଜ ଶାନ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରିନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଅନୁକ୍ରମରେ କଥା କହିଲେ; ଯେଉଁଠି କଥାର ଅର୍ଥ ଜଣା ଯାଏ, ସେଠି କଥା କହିବାରେ ପ୍ରଜ୍ଞା।
କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ମରସି ଯତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ହ୍ଯୋ ମଯା ରଘୁନନ୍ଦନ । ଵାକ୍ଯମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଗୁର୍ଵର୍ଥଂ ପରମାର୍ଥାଵବୋଧକମ୍
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଗତକାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିଥିଲି, ସେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟକୁ ଖୋଲିଦେଇଥିବା କଥାଟିକୁ ତୁମେ ମନେ ପକାଇଛ କି?
ଇଦାନୀମ୍ ଅଵବୋଧାର୍ଥମ୍ ଅନ୍ଯଚ୍ ଚ ରିପୁମର୍ଦନ । ଉଚ୍ଯମାନଂ ମଯେଦଂ ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ଶାଶ୍ଵତସିଦ୍ଧଯେ
ଏବେ, ତୁମର ଜ୍ଞାନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ମୁଁ ଆଉ କିଛି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସିଦ୍ଧି ମିଳିବ; ଏହି କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।
ଵୈରାଗ୍ଯାଭ୍ଯାସଵଶତସ୍ ତଥା ତତ୍ତ୍ଵାଵଲୋକନାତ୍ । ସଂସାରାତ୍ ତୀର୍ଯତେ ତେନ ତେଷ୍ଵ୍ ଏଵାଭ୍ଯାସମ୍ ଆହର
ବିରାଗ୍ୟର ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସତ୍ୟର ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହି ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ନିରନ୍ତର କର।
ସମ୍ଯକ୍ ତତ୍ତ୍ଵାଵବୋଧେନ ଦୁର୍ବୋଧେ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । ଗଲିତେ ଵାସନାଵେଶେ ଵିଶୋକଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପଦମ୍
ଯେତେବେଳେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ବୁଝିବା କଠିନ, ମନର ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ଦୂରିଯାଏ।
ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନମ୍ ଅଦୃଷ୍ଟୋଭଯକୋଟିକମ୍ । ଏକଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ହି ଜଗତ୍ ସ୍ଥିତଂ ଦ୍ଵିତ୍ଵମ୍ ଇଵାଗତମ୍
ଦିଗ୍, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ଅସୀମିତ, ଦୁଇଟି ଚରମ ପ୍ରକାରରେ ଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଅସମ୍ଭବ, ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ; ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି।
ସର୍ଵଭାଵାନଵଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ । ଶାନ୍ତଂ ସମସମାଭାସଂ ତତ୍ରାନ୍ଯତ୍ ତତ୍ କଥଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଭାବ ଓ ଅବସ୍ଥାରେ ଅସୀମ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି, ଶାନ୍ତ ଓ ସମ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସେଠି ଅନ୍ୟ କିଛି କିପରି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇପାରିବ?
ଇତି ମତ୍ଵାହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁକ୍ତଵପୁର୍ ମହାନ୍ । ଏକରୂପଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ମୌନୀ ସ୍ଵାତ୍ମମଯୋ ଭଵ
ଏପରି ଭାବି, 'ମୁଁ' ଭାବକୁ ମନରୁ ଛାଡି, ବନ୍ଧନର ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକ ରୂପରେ, ଶାନ୍ତ ମନରେ, ନିରବ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଏକତା ଆଣି, ଏହି ଭାବରେ ରହ।
ନାସ୍ତି ଚିତ୍ତଂ ନ ଚାଵିଦ୍ଯା ନ ମନୋ ନ ଚ ଜୀଵକଃ । ଏତାଶ୍ ଚ କଲନା ରାମ କୃତା ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵ ତାଃ
ମନ ନାହିଁ, ଅଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, ଜୀବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏସବୁ ରାମ, ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମାୟା ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଯାସ୍ ସମ୍ପଦୋ ଯାଶ୍ ଚ ଦୃଶୋ ଯାଶ୍ ଚିତୋ ଯାଶ୍ ଚିଦେଷଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମୈଵ ତଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅବ୍ରହ୍ମେହ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସଫଳତା, ଦୃଶ୍ୟ, ଚିନ୍ତା ଓ ଚେତନା ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ସେ ସବୁ ଅନାଦି ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଛି; ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ପାତାଲେ ଭୂତଲେ ସ୍ଵର୍ଗେ ତ୍ରିନେତ୍ରାନ୍ତଂ ତୃଣାଦି ଯତ୍ । ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚିଦ୍ରୂପଂ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅସ୍ତି ହି
ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ଏକ ତିନିକି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହା କି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଚେତନାମୟ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ଏଠାରେ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଉପେକ୍ଷ୍ଯଂ ହେଯମ୍ ଆଦେଯଂ ବନ୍ଧଵୋ ଵିଭଵା ଵପୁଃ । ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଵିଗତାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅବ୍ଧିଵତ୍ ପ୍ରଵିଜୃମ୍ଭତେ
ଯାହାକୁ ଅନଦେଖା କରିବା, ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରିବା, ବନ୍ଧୁ, ଧନ-ଦୌଲତ କିମ୍ବା ଦେହ—ଏ ସବୁ ଅନାଦି ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ, ସମୁଦ୍ର ପରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ।
ଯାଵଦ୍ ଅଜ୍ଞାନକଲନା ଯାଵଦ୍ ଅବ୍ରହ୍ମଵାସନା । ଯାଵଦ୍ ଆସ୍ଥା ଜଗଜ୍ଜାଲେ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିକଲ୍ପନା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନର ଭ୍ରାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ବିପରୀତ ଆଶା, ଓ ସଂସାର ଜାଳରେ ଆସକ୍ତି ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ତାହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବନା ଚାଲିଥାଏ।
ଦେହେ ଯାଵଦ୍ ଅହମ୍ଭାଵୋ ଦୃଶ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆତ୍ମତା । ଯାଵନ୍ ମମେଦମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆସ୍ଥା ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିଵିଭ୍ରମଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହରେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ରହିଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ଆତ୍ମତ୍ୱ ଅନୁଭବ ଅଛି, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 'ଏହା ମୋର' ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ଏହା ସହିତ ଜଡିତ ଭ୍ରମ ଚାଲିଥାଏ।
ଯାଵନ୍ ନୋଦିତମ୍ ଉଚ୍ଚୈସ୍ତ୍ଵଂ ସଜ୍ଜନାସଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗତଃ । ଯାଵନ୍ ମୌର୍ଖ୍ଯଂ ନ ସଙ୍କ୍ଷୀଣଂ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିନିମ୍ନତା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଥିବାର ଶିଖରକୁ ଉଠିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂର୍ଖତା କମିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ଏହା ସହିତ ଥିବା ନିମ୍ନତା ରହିଥାଏ।
ଯାଵଚ୍ ଛିଥିଲତାଂ ଯାତଂ ନେଦଂ ଭୁଵନଭାଵନମ୍ । ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନଶକ୍ତ୍ଯାନ୍ତସ୍ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତୋଦଯସ୍ ସ୍ଫୁଟଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସଂସାର ନେଇ ଧାରଣା ଢିଲା ହୋଇନାହିଁ, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିତରେ ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଦିତ ହୁଏ।
ଯାଵଦ୍ ଅଜ୍ଞତ୍ଵମ୍ ଅନ୍ଧତ୍ଵଂ ଵୈଵଶ୍ଯଂ ଵିଷଯାଶଯା । ମୂର୍ଛାମୋହସମୁଚ୍ଛ୍ରାଯସ୍ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିକଲ୍ପନା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନ, ଅନ୍ଧତା, ଅସହାୟତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଆକାଂକ୍ଷା, ଏବଂ ମୂର୍ଛା ଓ ମୋହର ଉଚ୍ଚତା ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ଏହା ସହିତ ଥିବା କଳ୍ପନା ଚାଲିଥାଏ।
ଯାଵଦ୍ ଆଶାଵିଷାମୋଦଃ ପରିସ୍ଫୁରତି ହୃଦ୍ଵନେ । ପ୍ରଵିଚାରଚକୋରୋ ଽତ୍ର ନ ତାଵତ୍ ପ୍ରଵିଶତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶାର ବିଷର ଗନ୍ଧ ହୃଦୟର ଅଟାରେ ଘୋରିଉଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବେକର ଚକୋରପଂକ୍ଷୀ ସେଠିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେନାହିଁ।
ଭୋଗେଷ୍ଵ୍ ଅନାସ୍ଥମନସଶ୍ ଶୀତଲାମଲନିର୍ଵୃତେଃ । ଛିନ୍ନାଶାପାଶଜାଲସ୍ଯ କ୍ଷୀଯତେ ଚିତ୍ତଵିଭ୍ରମଃ
ଯାହାଙ୍କର ମନ ଭୋଗବିଳାସରେ ଆସକ୍ତ ନୁହେଁ, ଶିତଳ ଓ ପବିତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ, ଆଶାର ଜାଳ କଟିଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କର ମନର ଭ୍ରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ତୃଷ୍ଣାମୋହପରିତ୍ଯାଗାନ୍ ନିତ୍ଯଶୀତଲସଂଵିଦଃ । ପୁଂସସ୍ ସଂଶାନ୍ତଚିତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ଯ କ୍ଵ ଚିତ୍ତଭୂଃ
ଯିଏ ତୃଷ୍ଣା ଓ ମୋହକୁ ଛାଡିଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସଦା ଶିତଳ ଓ ଶାନ୍ତ, ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଓ ଜାଗୃତ—ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମନର ଅଞ୍ଚଳ କେଉଁଠି ରହିପାରିବ?
ଅସଂସ୍ତୁତମ୍ ଇଵାନାସ୍ଥମ୍ ଅଵସ୍ତୁ ପରିପଶ୍ଯତଃ । ଦୂରସ୍ଥମ୍ ଇଵ ଦେହଂ ସ୍ଵମ୍ ଅସନ୍ତଂ ଚିତ୍ତଭୂଃ କୁତଃ
ଯିଏ ଅସତ୍ୟକୁ ଅପ୍ରସଙ୍ଗିକ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି, ନିଜ ଦେହକୁ ଦୂର ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି—ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମନର ଅଞ୍ଚଳ କେଉଁଠି ହେବ?
ଭାଵିତାନନ୍ତଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵରୂପରୂପାନ୍ତରାତ୍ମନଃ । ସ୍ଵାଙ୍ଗାଂଶଲୀନଜଗତଶ୍ ଶାନ୍ତୋ ଜୀଵାଦିଵିଭ୍ରମଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମନ ଅନନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ଚେତନାର ସତ୍ୟ ରୂପ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରୁ ମୁକ୍ତ ଅନ୍ତର ଅଛି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗରେ ଲିନ ହୋଇଯାଇଛି—ସେଉଁଠି ଜୀବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥାଏ।
ଅସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନେ ଶାନ୍ତେ ମିଥ୍ଯାଭ୍ରମଭରାତ୍ମନି । ଉଦିତେ ପରମାଦିତ୍ଯେ ପରମାର୍ଥୈକଦର୍ଶନେ
ଯେତେବେଳେ ଭୁଲ ଦୃଷ୍ଟି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ସତ୍ୟର ଦର୍ଶନ ହୁଏ, ଯାହା ଆତ୍ମାର ଭ୍ରମର ଭାରକୁ ଦୂର କରେ।
ଅପୁନର୍ଦର୍ଶନାଯୈଵ ଦଗ୍ଧଂ ସଂଶୁଷ୍କପର୍ଣଵତ୍ । ଚିତ୍ତଂ ଵିଗଲିତଂ ଵିଦ୍ଧି ଵହ୍ନୌ ଘୃତଲଵଂ ଯଥା
ଯେପରି ଏକ ଗୁଁଡ଼ ଫୁଟି ଅଗ୍ନିରେ ଲିନ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଜଣା, ମନ ଜଳି ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ରହେନି।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ମହାତ୍ମାନୋ ଯେ ପରାଵରଦର୍ଶିନଃ । ତେଷାଂ ଯା ଚିତ୍ତପଦଵୀ ସା ସତ୍ତ୍ଵମ୍ ଇତି କଥ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଦୁଇଁକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମନ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ତାହାକୁ 'ସତ୍ତ୍ୱ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶରୀରେଷୁ ଵାସନା ଵ୍ଯଵହାରିଣୀ । ନ ଚିତ୍ତନାମ୍ନୀ ଭଵତି ସା ହି ସତ୍ତ୍ଵପଦଂ ଗତା
ଯେଉଁ ଜୀବନମୁକ୍ତଙ୍କ ଶରୀରରେ ବ୍ୟବହାରିକ ଆଦତ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡିକୁ 'ମନ' ଭାବି ହୁଏନାହିଁ; କାରଣ, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱର ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ନିଶ୍ଚେତସୋ ହି ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞା ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ତ୍ଵପଦେ ସ୍ଥିତାଃ । ଲୀଲଯା ପ୍ରଭ୍ରମନ୍ତୀହ ସତ୍ତ୍ଵସଂସ୍ଥିତିହେଲଯା
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମନବିହୀନ ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ; ଏଠାରେ ସେମାନେ ଖେଳର ଭଳି, ସତ୍ତ୍ୱର ଶକ୍ତିରେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି।
ଶାନ୍ତା ଵ୍ଯଵହରନ୍ତୋ ଽପି ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥାସ୍ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ । ନିତ୍ଯଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଚିଜ୍ଜ୍ଯୋତିର୍ ନ ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯେ ନ ଵାସନାଃ
ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସଦା ଚେତନାର ଆଲୋକକୁ ଦେଖନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ, ଏକତା ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ଆଦତ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅନ୍ତର୍ମୁଖତଯା ସର୍ଵଂ ଚିଦ୍ଵହ୍ନୌ ତ୍ରିଜଗତ୍ତୃଣମ୍ । ଜୁହ୍ଵତୋ ଽନ୍ତର୍ ଵିଚେଷ୍ଟନ୍ତେ ମୂଢଵଚ୍ ଛୀତଲାଶଯାଃ
ସେମାନେ ମନକୁ ଭିତରେ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଘାସପତ୍ରର ଭଳି ଚେତନାର ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଭିତରେ କୌଣସି ଚଞ୍ଚଳତା ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶୀତଳ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ମୂଢ଼ମାନଙ୍କ ଭଳି ନୁହେଁ।