ଅଥାସୌ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲସ୍ ତଯୈଵ ସହ ସେନଯା । ଗୃହଂ ଦାଶରଥଂ କଲ୍ଯେ ରାମାଦ୍ଯନୁଗତୋ ଯଯୌ
ତାପରେ, ମୁନିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସେନା ସହିତ ଏବଂ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ସକାଳେ ଦାଶରଥଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ରୈନଂ ପୂର୍ଵସମ୍ବୁଦ୍ଧଃ କୃତସନ୍ଧ୍ଯୋ ମହୀପତିଃ । ଦୂରମ୍ ଅଗ୍ରେ ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ସାଦରମ୍
ସେଠାରେ, ରାଜା ଆଗରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା କରି ସଜିଥିଲେ, ଦୂରକୁ ଆଗକୁ ଯାଇ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ପୁଷ୍ପମୁକ୍ତାମଣିଵ୍ରାତୈର୍ ଭୂଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧିକଭୂଷିତାମ୍ । ସଭାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଵିଶୁର୍ ଵିଷ୍ଟରାଦିଷୁ
ଫୁଲ ଓ ମୁକ୍ତା ମଣିର ମାଳାରେ ଅଧିକ ଶୋଭିତ ସଭାଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଆସନରେ ବସିଗଲେ।
ଅଥୈତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅଵସରେ ହ୍ଯସ୍ତନାସ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ । ଶ୍ରୋତାରସ୍ ସମୁପାଜଗ୍ମୁର୍ ନଭଶ୍ଚରମହୀଚରାଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଗତକାଲିର ସମସ୍ତ ଶ୍ରୋତା—ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଚଳିଥିଲେ—ସମେତ ଆସିଗଲେ।
ଵିଵେଶ ସା ସଭା ସୋମ୍ଯଂ କୃତାନ୍ଯୋଽନ୍ଯାଭିଵାଦନା । ବଭୌ ସମସମାଭୋଗା ଶାନ୍ତଵାତେଵ ପଦ୍ମିନୀ
ସେ ସଭାରେ ସମସ୍ତେ ଏକାପରେକା ସମ୍ବିତ୍ତି ଦେଇ, ସମ୍ମିଳିତ ଶାନ୍ତିରେ ରହିଲେ । ଏହି ସଭା ଏକ ଶାନ୍ତ ହାସ ପଦ୍ମପୋକରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଯଥାପ୍ରଦେଶମ୍ ଏଵାଶୁ ନିଵିଷ୍ଟେଷୁ ଯଥାସୁଖମ୍ । ତେଷୁ ତଦ୍ଦେଶଯୋଗ୍ଯେଷୁ ଵିପ୍ରର୍ଷିମୁନିରାଜସୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି ଓ ରାଜାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ସୁବିଧାନୁସାରେ ବସିଗଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ପାଇଁ ଉଚିତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ ।
ମୃଦୁନି ସ୍ଵାଗତରଵେ ଶନୈଶ୍ ଶମମ୍ ଉପାଗତେ । ସଭାକୋଣୋପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଶାନ୍ତଶବ୍ଦେଷୁ ଵନ୍ଦିଷୁ
ନରମ ଆତିଥ୍ୟ ମାଟରେ ଶାନ୍ତି ଆସିଗଲା । ସଭାର କୋଣରେ ବନ୍ଦୀମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ରହିଲା ।
ତ୍ଵରଯେଵୋଦିତେଷ୍ଵ୍ ଆଶୁ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତେଷ୍ଵ୍ ଇଵ । ଗଵାକ୍ଷାଦ୍ ଇଵ ଜାତେଷୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେଷ୍ଵ୍ ଅର୍କରଶ୍ମିଷୁ
ସମସ୍ତେ ଏକ ଉତ୍ସାହରେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ରୂପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ।
ସତ୍ଵରଂ ପ୍ରଵିଶଚ୍ଛ୍ରୋତୃହସ୍ତସ୍ପର୍ଶଵଶୋଦ୍ଭଵେ । ମୁକ୍ତାଜାଲଝଣତ୍କାର ଓଙ୍କାର ଇଵ ଶାମ୍ଯତି
ଶ୍ରୋତାଙ୍କର ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ମୁକ୍ତାମାଳାର ଝଣ୍ଡାର ଶବ୍ଦ ତୁରନ୍ତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଓଁର ଧ୍ୱନି ଶାନ୍ତ ହେବା ପରି ନିରବ ହୋଇଯାଏ।
କୁମାରଶ୍ ଶଙ୍କରସ୍ଯେଵ କଚୋ ଦେଵଗୁରୋର୍ ଇଵ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଇଵ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ସୁପର୍ଣ ଇଵ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଃ
ଯେପରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ପୁଅ କୁମାର, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ କଚ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ — ସେପରି।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାନନେ ରାମଶ୍ ଶନୈର୍ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅପାତଯତ୍ । ଭ୍ରମନ୍ତୀମ୍ ଅମ୍ବରେ ଵାତଃ ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମ ଇଵାଲିନୀମ୍
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମୁହଁକୁ ରାମ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ମଧୁମକ୍ଷୀ ସହିତ ପବନରେ ଆକାଶରେ ଭାସିଯାଏ।
ମୁନିସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଝିତେନାଥ ତେନୈଵ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ । କ୍ରମେଣୋଵାଚ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯାର୍ଥକୋଵିଦମ୍
ମୁନି ନିଜ ଶାନ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରିନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଅନୁକ୍ରମରେ କଥା କହିଲେ; ଯେଉଁଠି କଥାର ଅର୍ଥ ଜଣା ଯାଏ, ସେଠି କଥା କହିବାରେ ପ୍ରଜ୍ଞା।
କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ମରସି ଯତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ହ୍ଯୋ ମଯା ରଘୁନନ୍ଦନ । ଵାକ୍ଯମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଗୁର୍ଵର୍ଥଂ ପରମାର୍ଥାଵବୋଧକମ୍
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଗତକାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିଥିଲି, ସେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟକୁ ଖୋଲିଦେଇଥିବା କଥାଟିକୁ ତୁମେ ମନେ ପକାଇଛ କି?
ଇଦାନୀମ୍ ଅଵବୋଧାର୍ଥମ୍ ଅନ୍ଯଚ୍ ଚ ରିପୁମର୍ଦନ । ଉଚ୍ଯମାନଂ ମଯେଦଂ ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ଶାଶ୍ଵତସିଦ୍ଧଯେ
ଏବେ, ତୁମର ଜ୍ଞାନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ମୁଁ ଆଉ କିଛି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସିଦ୍ଧି ମିଳିବ; ଏହି କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।
ଵୈରାଗ୍ଯାଭ୍ଯାସଵଶତସ୍ ତଥା ତତ୍ତ୍ଵାଵଲୋକନାତ୍ । ସଂସାରାତ୍ ତୀର୍ଯତେ ତେନ ତେଷ୍ଵ୍ ଏଵାଭ୍ଯାସମ୍ ଆହର
ବିରାଗ୍ୟର ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସତ୍ୟର ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହି ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ନିରନ୍ତର କର।
ସମ୍ଯକ୍ ତତ୍ତ୍ଵାଵବୋଧେନ ଦୁର୍ବୋଧେ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । ଗଲିତେ ଵାସନାଵେଶେ ଵିଶୋକଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପଦମ୍
ଯେତେବେଳେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ବୁଝିବା କଠିନ, ମନର ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ଦୂରିଯାଏ।
ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନମ୍ ଅଦୃଷ୍ଟୋଭଯକୋଟିକମ୍ । ଏକଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ହି ଜଗତ୍ ସ୍ଥିତଂ ଦ୍ଵିତ୍ଵମ୍ ଇଵାଗତମ୍
ଦିଗ୍, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ଅସୀମିତ, ଦୁଇଟି ଚରମ ପ୍ରକାରରେ ଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଅସମ୍ଭବ, ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ; ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି।
ସର୍ଵଭାଵାନଵଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ । ଶାନ୍ତଂ ସମସମାଭାସଂ ତତ୍ରାନ୍ଯତ୍ ତତ୍ କଥଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଭାବ ଓ ଅବସ୍ଥାରେ ଅସୀମ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି, ଶାନ୍ତ ଓ ସମ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସେଠି ଅନ୍ୟ କିଛି କିପରି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇପାରିବ?
ଇତି ମତ୍ଵାହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁକ୍ତଵପୁର୍ ମହାନ୍ । ଏକରୂପଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ମୌନୀ ସ୍ଵାତ୍ମମଯୋ ଭଵ
ଏପରି ଭାବି, 'ମୁଁ' ଭାବକୁ ମନରୁ ଛାଡି, ବନ୍ଧନର ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକ ରୂପରେ, ଶାନ୍ତ ମନରେ, ନିରବ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଏକତା ଆଣି, ଏହି ଭାବରେ ରହ।
ନାସ୍ତି ଚିତ୍ତଂ ନ ଚାଵିଦ୍ଯା ନ ମନୋ ନ ଚ ଜୀଵକଃ । ଏତାଶ୍ ଚ କଲନା ରାମ କୃତା ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵ ତାଃ
ମନ ନାହିଁ, ଅଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, ଜୀବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏସବୁ ରାମ, ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମାୟା ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଯାସ୍ ସମ୍ପଦୋ ଯାଶ୍ ଚ ଦୃଶୋ ଯାଶ୍ ଚିତୋ ଯାଶ୍ ଚିଦେଷଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମୈଵ ତଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅବ୍ରହ୍ମେହ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସଫଳତା, ଦୃଶ୍ୟ, ଚିନ୍ତା ଓ ଚେତନା ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ସେ ସବୁ ଅନାଦି ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଛି; ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ପାତାଲେ ଭୂତଲେ ସ୍ଵର୍ଗେ ତ୍ରିନେତ୍ରାନ୍ତଂ ତୃଣାଦି ଯତ୍ । ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚିଦ୍ରୂପଂ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅସ୍ତି ହି
ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ଏକ ତିନିକି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହା କି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଚେତନାମୟ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ଏଠାରେ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ଉପେକ୍ଷ୍ଯଂ ହେଯମ୍ ଆଦେଯଂ ବନ୍ଧଵୋ ଵିଭଵା ଵପୁଃ । ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଵିଗତାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅବ୍ଧିଵତ୍ ପ୍ରଵିଜୃମ୍ଭତେ
ଯାହାକୁ ଅନଦେଖା କରିବା, ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରିବା, ବନ୍ଧୁ, ଧନ-ଦୌଲତ କିମ୍ବା ଦେହ—ଏ ସବୁ ଅନାଦି ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ, ସମୁଦ୍ର ପରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ।
ଯାଵଦ୍ ଅଜ୍ଞାନକଲନା ଯାଵଦ୍ ଅବ୍ରହ୍ମଵାସନା । ଯାଵଦ୍ ଆସ୍ଥା ଜଗଜ୍ଜାଲେ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିକଲ୍ପନା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନର ଭ୍ରାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ବିପରୀତ ଆଶା, ଓ ସଂସାର ଜାଳରେ ଆସକ୍ତି ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ତାହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବନା ଚାଲିଥାଏ।
ଦେହେ ଯାଵଦ୍ ଅହମ୍ଭାଵୋ ଦୃଶ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆତ୍ମତା । ଯାଵନ୍ ମମେଦମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆସ୍ଥା ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିଵିଭ୍ରମଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହରେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ରହିଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ଆତ୍ମତ୍ୱ ଅନୁଭବ ଅଛି, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 'ଏହା ମୋର' ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ଏହା ସହିତ ଜଡିତ ଭ୍ରମ ଚାଲିଥାଏ।
ଯାଵନ୍ ନୋଦିତମ୍ ଉଚ୍ଚୈସ୍ତ୍ଵଂ ସଜ୍ଜନାସଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗତଃ । ଯାଵନ୍ ମୌର୍ଖ୍ଯଂ ନ ସଙ୍କ୍ଷୀଣଂ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିନିମ୍ନତା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଥିବାର ଶିଖରକୁ ଉଠିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂର୍ଖତା କମିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ଏହା ସହିତ ଥିବା ନିମ୍ନତା ରହିଥାଏ।
ଯାଵଚ୍ ଛିଥିଲତାଂ ଯାତଂ ନେଦଂ ଭୁଵନଭାଵନମ୍ । ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନଶକ୍ତ୍ଯାନ୍ତସ୍ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତୋଦଯସ୍ ସ୍ଫୁଟଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସଂସାର ନେଇ ଧାରଣା ଢିଲା ହୋଇନାହିଁ, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିତରେ ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଦିତ ହୁଏ।
ଯାଵଦ୍ ଅଜ୍ଞତ୍ଵମ୍ ଅନ୍ଧତ୍ଵଂ ଵୈଵଶ୍ଯଂ ଵିଷଯାଶଯା । ମୂର୍ଛାମୋହସମୁଚ୍ଛ୍ରାଯସ୍ ତାଵଚ୍ ଚିତ୍ତାଦିକଲ୍ପନା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନ, ଅନ୍ଧତା, ଅସହାୟତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଆକାଂକ୍ଷା, ଏବଂ ମୂର୍ଛା ଓ ମୋହର ଉଚ୍ଚତା ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ଏହା ସହିତ ଥିବା କଳ୍ପନା ଚାଲିଥାଏ।
ଯାଵଦ୍ ଆଶାଵିଷାମୋଦଃ ପରିସ୍ଫୁରତି ହୃଦ୍ଵନେ । ପ୍ରଵିଚାରଚକୋରୋ ଽତ୍ର ନ ତାଵତ୍ ପ୍ରଵିଶତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶାର ବିଷର ଗନ୍ଧ ହୃଦୟର ଅଟାରେ ଘୋରିଉଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବେକର ଚକୋରପଂକ୍ଷୀ ସେଠିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେନାହିଁ।
ଭୋଗେଷ୍ଵ୍ ଅନାସ୍ଥମନସଶ୍ ଶୀତଲାମଲନିର୍ଵୃତେଃ । ଛିନ୍ନାଶାପାଶଜାଲସ୍ଯ କ୍ଷୀଯତେ ଚିତ୍ତଵିଭ୍ରମଃ
ଯାହାଙ୍କର ମନ ଭୋଗବିଳାସରେ ଆସକ୍ତ ନୁହେଁ, ଶିତଳ ଓ ପବିତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ, ଆଶାର ଜାଳ କଟିଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କର ମନର ଭ୍ରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।