ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ସହିତୋ ଵସିଷ୍ଠୋ ଗନ୍ତୁମ୍ ଆଶ୍ରମମ୍ । ଉତ୍ତସ୍ଥାଵ୍ ଆସନାଚ୍ ଛ୍ରୀମାନ୍ ନମସ୍କୃତନଭଶ୍ଚରଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ । ଦେବମାନ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ ।
ଦଶରଥପ୍ରଭୃତଯୋ ରାଜାନୋ ମୁନଯସ୍ ତଥା । ଯଥାନୁରୂପଂ ଵକ୍ତାରମ୍ ଅନୁଗମ୍ଯ ଚିରଂ ମୁନିମ୍
ଦଶରଥ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ଏବଂ ମୁନିମାନେ, ଯଥାଯଥା ଭାବରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଥା କହିଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ ।
ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ କେଚିଦ୍ ଗଗନଂ ଯଯୁଃ କେଚିଦ୍ ଵନାନ୍ତରମ୍ । କେଚିଦ୍ ରାଜଗୃହଂ ସନ୍ତୋ ଭୃଙ୍ଗାଃ ପଦ୍ମୋତ୍ଥିତା ଇଵ
କିଛି ଲୋକ ନମସ୍କାର କରି ଆକାଶକୁ ଗଲେ, କିଛି ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲର କୋଣାକୁ ଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଘରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ ମନ୍ଦିରରୁ ମଧୁମାକୁ ଫୁଲ ଛାଡି ଯିବା ପରି ରାଜମହଲକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ଵସିଷ୍ଠପାଦଯୋସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିମ୍ ଅନାବିଲମ୍ । ପୌରୈର୍ ଅନୁଗତୋ ରାଜା ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହାନ୍ତରମ୍
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଦରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଫୁଲର ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ରାଜା ପୌରଜନଙ୍କ ଅନୁସରଣରେ ତାଙ୍କ ଘରର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଶତ୍ରୁଘ୍ନାଃ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଗୁରୋଃ । ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚରଣୌ ଭକ୍ତା ଆଜଗ୍ମୁର୍ ନୃପମନ୍ଦିରମ୍
ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦକୁ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ରାଜପାଳେସକୁ ଯାଇଲେ।
ସଦନାନି ସମାସାଦ୍ଯ ଶ୍ରୋତାରସ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ । ସସ୍ନୁର୍ ଆନର୍ଚୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଦେଵାନ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ପିତୄଂସ୍ ତଥା
ସମସ୍ତ ଶ୍ରୋତାମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୀଘ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଯଥାକ୍ରମଂ ଚ ଵିପ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଭୃତ୍ଯାନ୍ତୈଶ୍ ଚ ପରିଚ୍ଛଦୈଃ । ସମଂ ବୁଭୁଜିରେ ଭୋଜ୍ଯଂ ଵର୍ଣଧର୍ମକ୍ରମୋଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୃତ୍ୟ ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ, ଯଥାକ୍ରମରେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଜାତି ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ।
ଅସ୍ତଙ୍ଗତେ ଦିନକରେ ସମଂ ଦିଵସକର୍ମଭିଃ । ଅଭ୍ଯାଗତେ ରାତ୍ରିକରେ ସମଂ ରଜନିକର୍ମଭିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତେ ଦିନର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ କଲେ; ରାତି ଆସିଲା ପରେ, ସମସ୍ତେ ରାତିର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ କଲେ।
ସ୍ଥିତାସ୍ ତଲ୍ପେଷୁ କୌଶେଯଶଯନେଷ୍ଵ୍ ଆସନେଷୁ ଚ । ଭୂଚରା ମୁନିରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରା ମହର୍ଷଯଃ
କଉଶେୟ ଶୟ୍ୟା ଓ ଆସନରେ ବସି, ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ମୁନି, ରାଜପୁତ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ସଂସାରୋତ୍ତରଣୋପାଯଂ ଵସିଷ୍ଠଵଚନେରିତମ୍ । ଯଥାଵଦ୍ ଏକାଗ୍ରଧିଯଶ୍ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଆଦୃତାଃ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଉପାୟକୁ, ସମ୍ମାନ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହରମାତ୍ରେଣ ନିଦ୍ରାମ୍ ଆମୁଦ୍ରିତାନନାଃ । ତତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁନ୍ଦରୀମ୍ ଈଯୁଃ ପଦ୍ମା ଇଵ ଦିନାର୍ଥିନଃ
ଏକ ପ୍ରହର ପରେ, ନିଦ୍ରାରେ ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରି, ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱପ୍ନ ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦିନ ଆଶା କରୁଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଶତ୍ରୁଘ୍ନାଃ ପ୍ରହରତ୍ରଯମ୍ ଏଵ ତତ୍ । ଵାସିଷ୍ଠମ୍ ଉପଦେଶଂ ତେ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଅକ୍ଷତମ୍
ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତିନି ପ୍ରହର ସାରା ଅବିରତ ଭାବରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ଚିନ୍ତା କରି ରହିଲେ।
ପ୍ରହରସ୍ଯାର୍ଧମାତ୍ରଂ ତୁ ତତ ଆମୁଦ୍ରିତେକ୍ଷଣାଃ । ତତ୍ସ୍ଵପ୍ନାମ୍ ଆଯଯୁର୍ ନିଦ୍ରାଂ କ୍ଷଣାଦ୍ ଵିଦ୍ରାଵିତଶ୍ରମାମ୍
ତାପରେ ଅଧା ପହର ସମୟ ପାଇଁ ସେମାନେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ଶୁଇଗଲେ । ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେଇଗଲା ।
ଇତି ଶୁଭମନସାଂ ଵିଵେକଭାଜାମ୍ ଅଧିଗତସାରତଯୋଦିତାଶଯାନାମ୍ । ଅଭଜତ ଵିରତିଂ ତଦା ତ୍ରିଯାମା ମଲିନନିଶାକରଵକ୍ତ୍ରତାଂ ଜଗାମ
ଏଭଳି ଶୁଭ ମନ ଥିବା, ବିବେକ ଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ ବୁଝିପାରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିରକ୍ତି ଉପଜିଲା । ତିନି ପହର ରାତି ଚନ୍ଦ୍ରର ମଲିନ ମୁହଁ ଭଳି ଦେଖାଗଲା ।
ତତଃ ଖିନ୍ନେନ୍ଦୁଵଦନା ପର୍ଯାକୁଲତମଃପଟା । କ୍ଷୀଯମାଣା ବଭୌ ଶ୍ଯାମା ଵିଵେକାନ୍ତେଵ ଵାସନା
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ମୁହଁ ଭଳି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିବା ଏବଂ ଘନ ଅନ୍ଧାରରେ ଢକା ରାତି ଦୀରେ ଦୀରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯାଉଥିଲା, ବିବେକର ଶେଷରେ ଥିବା ଅନୁଭୂତିର ଭଳି ଶ୍ୟାମ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ପୂର୍ଵେ ଧ୍ଵସ୍ତତଯାଲୋକାଦ୍ ଦୃଶ୍ଯମାନୋ ଽପରେ ଽଚଲେ । ଶେଫାଲିକାଵତଂସାଭାଂ ତାରକାନିକରୋ ଦଧୌ
ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହେଇଯିବା ପରେ, ନିଶ୍ଚଳ ଆକାଶରେ ତାରାମାନଙ୍କ ଗୁଛ ଜାସ୍ମିନ ଫୁଲର ମାଳା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା ।
ଅଵଶ୍ଯାଯକଣାକର୍ଷୀ ପରାମୃଷ୍ଟେନ୍ଦୁମଣ୍ଡଲଃ । ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାକଵଲନାଲୋଲୋ ଵଵୌ ପ୍ରାଭାତିକୋ ଽନିଲଃ
ସକାଳ ସମୟର ପବନ ଶିତଳ ତୁଷାରକଣାକୁ ଆଣି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ର ଗୋଳକକୁ ଛୁଇଁ, ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକକୁ ମଜାରେ ଗିଲି ଦେଇ ହଲା ହଲା ହୁଅଉଥିଲା ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଶତ୍ରୁଘ୍ନା ଉତ୍ଥାଯାନୁଚରୈସ୍ ସହ । ଯଯୁର୍ ଵନ୍ଦିତସନ୍ଧ୍ଯାସ୍ ତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଵାସିଷ୍ଠମ୍ ଆଶ୍ରମମ୍
ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ଉଠି, ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପବିତ୍ର ଵାସିଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ।
ତତ୍ର ଵନ୍ଦିତସନ୍ଧ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଗତସ୍ଯାଗ୍ନିସଦ୍ମନଃ । ମୁନେର୍ ଵଵନ୍ଦିରେ ପାଦାଵ୍ ଆଦୌ ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯସନ୍ତତିମ୍
ସେଠାରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଅଗ୍ନିଗୃହରୁ ବାହାରି, ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ମୁନିଙ୍କର ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
କ୍ଷଣାତ୍ ତତ୍ ସଦନଂ ମୌନଂ ମୁନିବ୍ରାହ୍ମଣରାଜଭିଃ । ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥଯାନୈଶ୍ ଚ କ୍ଷଣାନ୍ ନୀରନ୍ଧ୍ରତାଂ ଯଯୌ
କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ଘରଟି ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଓ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା ।
ଅଥାସୌ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲସ୍ ତଯୈଵ ସହ ସେନଯା । ଗୃହଂ ଦାଶରଥଂ କଲ୍ଯେ ରାମାଦ୍ଯନୁଗତୋ ଯଯୌ
ତାପରେ, ମୁନିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସେନା ସହିତ ଏବଂ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ସକାଳେ ଦାଶରଥଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ରୈନଂ ପୂର୍ଵସମ୍ବୁଦ୍ଧଃ କୃତସନ୍ଧ୍ଯୋ ମହୀପତିଃ । ଦୂରମ୍ ଅଗ୍ରେ ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ସାଦରମ୍
ସେଠାରେ, ରାଜା ଆଗରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା କରି ସଜିଥିଲେ, ଦୂରକୁ ଆଗକୁ ଯାଇ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ପୁଷ୍ପମୁକ୍ତାମଣିଵ୍ରାତୈର୍ ଭୂଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧିକଭୂଷିତାମ୍ । ସଭାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଵିଶୁର୍ ଵିଷ୍ଟରାଦିଷୁ
ଫୁଲ ଓ ମୁକ୍ତା ମଣିର ମାଳାରେ ଅଧିକ ଶୋଭିତ ସଭାଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଆସନରେ ବସିଗଲେ।
ଅଥୈତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅଵସରେ ହ୍ଯସ୍ତନାସ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ । ଶ୍ରୋତାରସ୍ ସମୁପାଜଗ୍ମୁର୍ ନଭଶ୍ଚରମହୀଚରାଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଗତକାଲିର ସମସ୍ତ ଶ୍ରୋତା—ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଚଳିଥିଲେ—ସମେତ ଆସିଗଲେ।
ଵିଵେଶ ସା ସଭା ସୋମ୍ଯଂ କୃତାନ୍ଯୋଽନ୍ଯାଭିଵାଦନା । ବଭୌ ସମସମାଭୋଗା ଶାନ୍ତଵାତେଵ ପଦ୍ମିନୀ
ସେ ସଭାରେ ସମସ୍ତେ ଏକାପରେକା ସମ୍ବିତ୍ତି ଦେଇ, ସମ୍ମିଳିତ ଶାନ୍ତିରେ ରହିଲେ । ଏହି ସଭା ଏକ ଶାନ୍ତ ହାସ ପଦ୍ମପୋକରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଯଥାପ୍ରଦେଶମ୍ ଏଵାଶୁ ନିଵିଷ୍ଟେଷୁ ଯଥାସୁଖମ୍ । ତେଷୁ ତଦ୍ଦେଶଯୋଗ୍ଯେଷୁ ଵିପ୍ରର୍ଷିମୁନିରାଜସୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି ଓ ରାଜାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ସୁବିଧାନୁସାରେ ବସିଗଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ପାଇଁ ଉଚିତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ ।
ମୃଦୁନି ସ୍ଵାଗତରଵେ ଶନୈଶ୍ ଶମମ୍ ଉପାଗତେ । ସଭାକୋଣୋପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଶାନ୍ତଶବ୍ଦେଷୁ ଵନ୍ଦିଷୁ
ନରମ ଆତିଥ୍ୟ ମାଟରେ ଶାନ୍ତି ଆସିଗଲା । ସଭାର କୋଣରେ ବନ୍ଦୀମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ରହିଲା ।
ତ୍ଵରଯେଵୋଦିତେଷ୍ଵ୍ ଆଶୁ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତେଷ୍ଵ୍ ଇଵ । ଗଵାକ୍ଷାଦ୍ ଇଵ ଜାତେଷୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେଷ୍ଵ୍ ଅର୍କରଶ୍ମିଷୁ
ସମସ୍ତେ ଏକ ଉତ୍ସାହରେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ରୂପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ।
ସତ୍ଵରଂ ପ୍ରଵିଶଚ୍ଛ୍ରୋତୃହସ୍ତସ୍ପର୍ଶଵଶୋଦ୍ଭଵେ । ମୁକ୍ତାଜାଲଝଣତ୍କାର ଓଙ୍କାର ଇଵ ଶାମ୍ଯତି
ଶ୍ରୋତାଙ୍କର ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ମୁକ୍ତାମାଳାର ଝଣ୍ଡାର ଶବ୍ଦ ତୁରନ୍ତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଓଁର ଧ୍ୱନି ଶାନ୍ତ ହେବା ପରି ନିରବ ହୋଇଯାଏ।
କୁମାରଶ୍ ଶଙ୍କରସ୍ଯେଵ କଚୋ ଦେଵଗୁରୋର୍ ଇଵ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଇଵ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ସୁପର୍ଣ ଇଵ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଃ
ଯେପରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ପୁଅ କୁମାର, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ କଚ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ — ସେପରି।