ସଂଵେଦ୍ଯଵର୍ଜିତମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ଆଦ୍ଯମ୍ ଏକଂ ସଂଵିତ୍ପଦଂ ଵିକଲନଂ କଲଯନ୍ ମହାତ୍ମନ୍ । ହୃଦ୍ଯ୍ ଏଵ ତିଷ୍ଠ କଲନାରହିତଃ କ୍ରିଯାଂ ତୁ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅକର୍ତୃପଦମ୍ ଏଷ୍ଯ୍ ଅସମୋଦିତଶ୍ରୀଃ
ହେ ମହାତ୍ମା, ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଅନୁଭୂତି ନାହିଁ, ସେହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ମୂଳ ଜ୍ଞାନକୁ ଚିନ୍ତା କର। ହୃଦୟରେ ରହ, କୌଣସି ଭାବନା ଛାଡ଼ି, କାମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଭାବ ରଖନିଅ, ଏବଂ ଅଚଳ ମହିମାରେ ଅବିଚଳିତ ରୁହ।
ମନାଗ୍ ଅପି ଵିଚାରେଣ ଚେତସସ୍ ସ୍ଵସ୍ଯ ନିଗ୍ରହଃ । ମନାଗ୍ ଅପି କୃତୋ ଯେନ ତେନାପ୍ତଂ ଜନ୍ମନଃ ଫଲମ୍
ଯେଉଁଠି ଅଳ୍ପ ଚିନ୍ତନ ଓ ମନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଜନ୍ମର ଫଳ ମିଳେ।
ଵିଚାରକଣିକା ଯେଷାଂ ହୃଦି ସ୍ଫୁରତି ପେଲଵା । ଏଷୈଵାଭ୍ଯାସଯୋଗେନ ପ୍ରଯାତି ଶତଶାଖତାମ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଅନ୍ୱେଷଣର ଏକ ହଳକା ଆଲୋକ ଉଦିତ ହୁଏ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସର ଦ୍ୱାରା ସେହି ଚିନ୍ତା ଶତଧା ଶାଖା ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରୌଢଵିଚାରଂ ତୁ ନରଂ ଵୈରାଗ୍ଯପୂର୍ଵକମ୍ । ସଂଶ୍ରଯନ୍ତି ଗୁଣା ଗୌରାସ୍ ସରଃ ପୂର୍ଣମ୍ ଇଵାଣ୍ଡଜାଃ
ଯଦି କେହି ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ପକ୍କା ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହା ପୂର୍ବରୁ ବିରାଗ ଥାଏ, ତେବେ ଗୁଣଗୁଡିକ ତାଙ୍କୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରେ, ଯେପରି ସ୍ୱାନଗୁଡିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।
ସମ୍ଯଗ୍ଵିଚାରିଣଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଯଥାଭୂତାଵଲୋକିନମ୍ । ଆସାଦଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି ସ୍ଫାରା ନାଵିଦ୍ଯାଵିଭଵା ଭୃଶମ୍
ଯିଏ ଠିକ୍ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କରେ ଏବଂ ବସ୍ତୁକୁ ଯଥାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖେ, ସେହି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍କୁ ଅଜ୍ଞାନର ବଡ଼ ବଡ଼ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ।
କିଂ କୁର୍ଵନ୍ତୀହ ଵିଷଯା ମାନସ୍ଯୋ ଵୃତ୍ତଯସ୍ ତଥା । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଵାପି ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନସନ୍ମତେଃ
ଯିଏ ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଅବିଚଳିତ, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟ, ମନସିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ରୋଗ କଣ କରିପାରିବେ?
କ୍ଵୋନ୍ନମତ୍ପଵନାପୂରାସ୍ ତଡିତ୍ପିଙ୍ଗଲପାଟଲାଃ । ପୁଷ୍କରାଵର୍ତଜଲଦା ଗୃହୀତା ଜାଲମୁଷ୍ଟିଭିଃ
କେଉଁଠି ସେଇ ମେଘମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପବନର ଶକ୍ତିରେ ଭରିଥିଲେ, ବିଜୁଳିର ହଳଦା ରେଖାରେ ରଙ୍ଗିଥିଲେ, ପଦ୍ମର ଘୁର୍ଣ୍ଣିରେ ଘୂରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଜାଲର ମୁଠିରେ ଧରାଯାଇଥିଲେ?
କ୍ଵ ନଭୋମଧ୍ଯସଂସ୍ଥେନ୍ଦୁର୍ ମୁଗ୍ଧେ ମଣିସମୁଦ୍ଗକେ । ମୁଗ୍ଧଯାଙ୍ଗନଯା ବଦ୍ଧୋ ମୁଗ୍ଧେନ୍ଦୀଵରଶଙ୍କଯା
ମୁଁହଁ ନିର୍ମଳ ଝିଅ, ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସେଇ ଚନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠି, ଯେଉଁଠି ଏକ ମଣିର ପେଟିରେ ରଖାଯାଇଛି ଭଳି ଲାଗେ, ଏବଂ ଏକ ଭୋଲା ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ନୀଳ କମଳ ବୋଲି ଭାବି ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଛି?
କ୍ଵ କଟପ୍ରୋଚ୍ଛଲଦ୍ଭୃଙ୍ଗପଟଲୋତ୍ପଲଶେଖରାଃ । ମୁଗ୍ଧସ୍ତ୍ରୀଶ୍ଵାସମଧୁରୈର୍ ମଷକୈର୍ ମଥିତା ଗଜାଃ
କେଉଁଠି ସେଇ ହାତୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ମଧୁମକ୍ଷିମାନେ ଘିରିଥିବା ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ, ଏବଂ ଭୋଲା ଝିଅର ଶ୍ୱାସ ପରି ମୃଦୁ ଓ ମିଠା ଶ୍ୱାସ ଥିବା ମଶାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଉଥିଲେ?
କ୍ଵେଭମୁକ୍ତାଫଲୋଲ୍ଲାସନିରଣନ୍ନଖପଞ୍ଜରାଃ । ସିଂହାସ୍ ସମରସଂରବ୍ଧା ହରିଣୈଃ ପ୍ରଵିଦାରିତାଃ
କେଉଁଠି ସେଇ ସିଂହମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ନଖ ହାତୀର ଦାନ୍ତର ମୁକ୍ତା ମାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହରିଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଫାଟିଯାଇଥିଲେ?
କ୍ଵ ଵିଷୋଲ୍ଲାସନିଶ୍ଶ୍ଵାସଦଗ୍ଧୋନ୍ନତଵନଦ୍ରୁମାଃ । କ୍ଷୁଦ୍ଵନ୍ତୋ ଽଜଗରାଃ କ୍ଷୁବ୍ଧା ନିଗୀର୍ଣା ବାଲଦର୍ଦୁରୈଃ
ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ସାପର ବିଷ ଶ୍ୱାସରେ ପୋଡ଼ିଦେଇଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ, ଅସ୍ଥିର ଛୋଟ ଉଠିଆ ମୂଷାମାନେ ଖାଇଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?
କ୍ଵ ପ୍ରାପ୍ତଭୂମିକୋ ଧୀରୋ ଜ୍ଞାତଜ୍ଞେଯୋ ଵିଵେକଵାନ୍ । ଆକ୍ରାନ୍ତଃ କିଲ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯଦସ୍ଯୁଭିଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢ଼, କଣ ଜାଣିବାକୁ ଉଚିତ ତାହା ବୁଝିପାରେ, ବିବେକଶୀଳ ଅଟୁଟ ମନ ଥିବା ସେଇ ମନୁଷ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟର ଦୁଷ୍ଟ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଉଛି—ସେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?
ଵିଚାରଧିଯମ୍ ଅପ୍ରୌଢାଂ ହରନ୍ତି ଵିଷଯାରଯଃ । ପ୍ରଚଣ୍ଡପଵନା ମୃଦ୍ଵୀଂ କ୍ଷତଵୃନ୍ତାଂ ଲତାମ୍ ଇଵ
ଯେଉଁ ମନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିନାହିଁ, ତାହାକୁ ବିଷୟ ନାମକ ଶତ୍ରୁମାନେ ଏଭଳି ଉଠାଇ ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ପବନ ଆଘାତ ଲାଗିଥିବା କମ୍ଜୋର ଲତାକୁ ଉଖଳିଦେଇଥାଏ।
ନ ଵିଵେକବଲପ୍ରୌଢାଂ ଭଙ୍କ୍ତୁଂ ଶକ୍ତା ଦୁରାଧଯଃ । କଲ୍ପକ୍ଷୋଭସହଂ ଧୀରଂ ଶୈଲଂ ମନ୍ଦାନିଲା ଇଵ
ଯେଉଁଠାରେ ବିବେକର ଶକ୍ତି ଦୃଢ଼ ଅଛି, ସେଠାରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ କିଛି କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟର ଉତ୍ପାତ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ହଳୁକା ପବନ କମ୍ପାଇପାରେନାହିଁ।
ଅଗୃହୀତମହୀପୀଠଂ ଵିଚାରକୁସୁମଦ୍ରୁମମ୍ । ଚିନ୍ତାଵାତ୍ଯା ଵିଧୁନ୍ଵନ୍ତି ନ ସ୍ଥିରସ୍ଥିତିସୁସ୍ଥିତମ୍
ଅଜ୍ଞାନର ମାଟିରେ ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ଭଲଭାବେ ଧାରଣ ହୋଇନାହିଁ, ଏହି ବିବେକର ବୃକ୍ଷକୁ ଚିନ୍ତାର ବାତାସ ହଲେ ମଧ୍ୟ ହଲାଇପାରେନାହିଁ, ଏହା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ି ରହିଥାଏ।
ଗଚ୍ଛତସ୍ ତିଷ୍ଠତୋ ଵାପି ଜାଗ୍ରତସ୍ ସ୍ଵପତୋ ଽପି ଵା । ନ ଵିଚାରପରଂ ଚେତୋ ଯସ୍ଯାସୌ ମୃତ ଉଚ୍ଯତେ
ଚାଲିବା, ଦଉଡ଼ିବା, ଜାଗିବା କିମ୍ବା ଶୁଇବା — ଯେଉଁ ଲୋକର ମନ ବିବେକରେ ଲାଗିନଥାଏ, ସେ ମୃତ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
କିମ୍ ଇଦଂ ସ୍ଯାଜ୍ ଜଗତ୍ କିଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଅହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନିଶଂ ଶନୈଃ । ଵିଚାରଯାଧ୍ଯାତ୍ମଦୃଶା ସ୍ଵଯଂ ଵା ସଜ୍ଜନୈସ୍ ସହ
ଏହି ଜଗତ କଣ? ମୁଁ କିଏ? — ଏହାକୁ ନିଜର ଅନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୀରେ-ଦୀରେ, ସତତ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଚିନ୍ତା ନିଜେ କିମ୍ବା ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହ କରିପାରିବା।
ଅନ୍ଧକାରପରେଣାଶୁ ଵିଚାରେଣ ପରଂ ପଦମ୍ । ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିମଲଂ ରତ୍ନଂ ପ୍ରଦୀପେନେଵ ଭାସ୍ଵତା
ବିବେକର ତୁରନ୍ତ ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଏହି ଆଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ଦେଖାଯାଏ — ଏହା ଏକ ଶୁଭ୍ର ରତ୍ନ ପରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀପରେ ଚମକୁଥିବା।
ଜ୍ଞାନେନ ସର୍ଵଦୁଃଖାନାଂ ଵିନାଶ ଉପଜାଯତେ । କୃତାଲୋକଵିଲାସେନ ତମସାମ୍ ଇଵ ଭାସ୍ଵତା
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ନାଶ ହୁଏ, ଯେପରି ଏକ ଦୀପର ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହୁଏ।
ଜ୍ଞାନେ ପ୍ରକଟତାଂ ଯାତେ ଜ୍ଞେଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ରଵାଵ୍ ଅଭ୍ଯୁଦିତେ ଭୂମାଵ୍ ଆଲୋକ ଇଵ ନିର୍ମଲଃ
ଜ୍ଞାନ ଚିତ୍ରସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲେ, ଜ୍ଞେୟ ନିଜେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ପୃଥିବୀରେ ସ୍୫ଚ୍ଛ ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ।
ଯେନ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଚାରେଣ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିବୁଧ୍ଯତେ । ତଜ୍ ଜ୍ଞାନମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଜ୍ଞେଯାଦ୍ ଅଭିନ୍ନମ୍ ଇଵ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଶାସ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତନ କରି ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିବାଯାଏ, ସେହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ; ଏହା ଜ୍ଞେୟ ସହ ଏକାତ୍ମ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଵିଚାରୋ ଽଧ୍ଯାତ୍ମଵିଦ୍ଯାନାଂ ଜ୍ଞାନମ୍ ଅଙ୍ଗ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ । ଜ୍ଞେଯମ୍ ଅସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଏଵାସ୍ତି ମାଧୁର୍ଯଂ ପଯସୋ ଯଥା
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ଜ୍ଞାନର ବିଚାର ଏହାର ଅଂଗ; ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ ନିଜ ଭିତରେ ଅଛି, ଯେପରି ଦୁଧରେ ମିଠାସ ଅଛି।
ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନସମାଲୋକଃ ପୁମାଞ୍ ଜ୍ଞେଯମଯସ୍ ସ୍ଵଯମ୍ । ଭଵତ୍ଯ୍ ଆପୀତମୈରେଯୋ ମଦାନନ୍ଦମଯୋ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ସଠିକ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକରେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ସେ ନିଜେ ଜ୍ଞାନର ବସ୍ତୁରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ଯେପରି ମଦ ପିଇଥିବା ଲୋକ ମଦର ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଏ।
ସଦସଦ୍ରୂପମ୍ ଅମଲଂ ଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଵିଦୁଃ । ଜ୍ଞାନାଧିଗମମାତ୍ରେଣ ତତ୍ ସ୍ଵଯଂ ସମ୍ପ୍ରସୀଦତି
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସତ-ଅସତ ଦୁଇଟି ରୂପରେ ଜାଣନ୍ତି; ଏହାକୁ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଜ୍ଞାନଵାନ୍ ଉଦିତାନନ୍ଦୋ ନ କ୍ଵଚିତ୍ ପରିମଜ୍ଜତି । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଗତାସଙ୍ଗଂ ସମ୍ରାଡାତ୍ମୈଵ ତିଷ୍ଠତି
ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ଯାହାର ଆନନ୍ଦ ଉଦିତ ହୋଇଛି, ସେ କେଉଁଠିବି କମିଯାଏ ନାହିଁ; ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡି, ସେ ନିଜେ ଆତ୍ମାର ରାଜା ଭାବରେ ରହିଥାଏ।
ଜ୍ଞାନଵାନ୍ ହୃଦ୍ଯଶବ୍ଦେଷୁ ଵୀଣାଵଂଶରଵାଦିଷୁ । କାମିନ୍ଯାଃ କାମଗୀତେଷୁ ସମ୍ଭୋଗମଣିତେଷୁ ଚ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ମନୋହର ଶବ୍ଦରେ—ବୀଣା, ବାଂଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦରେ—କିମ୍ବା ପ୍ରିୟା ନାରୀର ଗୀତରେ, କିମ୍ବା ଭୋଗର ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁରତା ଅନୁଭବ କରେ।
ଵସନ୍ତମଦମତ୍ତାନାଂ ଷଟ୍ପଦାନାଂ ସ୍ଵନେଷୁ ଚ । ପ୍ରାଵୃଟ୍ପ୍ରସରପୁଷ୍ଟେଷୁ ଜଲଦସ୍ତନିତେଷୁ ଚ
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଯେମିତି ଗୁଞ୍ଜନ କରନ୍ତି, ବା ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମେଘମାନେ ଯେମିତି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେଇ ସବୁ ଶବ୍ଦରେ
ଉତ୍ତାଣ୍ଡଵଶିଖଣ୍ଡେଷୁ କେକାକଲରଵେଷୁ ଚ । ରଣିତାମ୍ଭୋଜଷଣ୍ଡେଷୁ ସାରସକ୍ଵଣିତେଷୁ ଚ
ଉତ୍ତାଳ ନୃତ୍ୟର କୋଳାହଳରେ, ମୟୂରମାନେ ଯେମିତି କୁହୁକୁହୁ କରନ୍ତି, କମଳମାଳାର ମଧୁର ଗୁଞ୍ଜନରେ, କିମ୍ବା ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେମିତି ଡାକିଉଠନ୍ତି, ସେଇ ସବୁ ଶବ୍ଦରେ
କର୍ତର୍ଯାଦିକରାନ୍ତେଷୁ ଗମ୍ଭୀରମୁରଜେଷୁ ଚ । ତତାଵନଦ୍ଧସୁଷିରଚିତ୍ରଵାଦ୍ଯସ୍ଵନେଷୁ ଚ
କୌଣସି କାମର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷର ଶବ୍ଦରେ, ଗଭୀର ଢୋଳର ଧ୍ୱନିରେ, କିମ୍ବା ତାନ୍ତି ବା ବାଂଶୀ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ରର ରଙ୍ଗିନ ଶବ୍ଦରେ
କେଷୁଚିନ୍ ନ ନିବଧ୍ନାତି ରୂକ୍ଷେଷୁ ମଧୁରେଷୁ ଚ । ରଣିତେଷୁ ରତିଂ ରାମ ପଦ୍ମେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ନିଶାକରଃ
ଏହି ସବୁ ଶବ୍ଦ କଠୋର ହେଉ କି ମଧୁର, ରମଣୀୟ ହେଉ କି ମନୋହର, ରାମ, ସେମାନେ କାହାକୁ ବାନ୍ଧି ପାରନାହାନ୍ତି; ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା କମଳକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେନାହିଁ।