ସଂଵେଦ୍ଯେନ ହୃଦାକାଶୋ ମନାଗ୍ ଅପି ନ ଲିପ୍ଯତେ । ଯସ୍ଯାସାଵ୍ ଅଜଡୋ ଽସଂଵିଜ୍ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶ୍ ଚ କଥ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ହୃଦୟ ଆକାଶ ଅନୁଭବ କରିହେବା ସହିତା ମଧ୍ୟ କିଛିମାତ୍ର ମଳିନ ହୁଏନାହିଁ, ଏହିପରି ଅଜଡ଼ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଦା ନ ଭାଵ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିନ୍ ନିର୍ଵାସନତଯାତ୍ମନି । ବାଲମୂକାଦିଵିଜ୍ଞାନମ୍ ଇଵ ଚ ସ୍ଥୀଯତେ ସ୍ଥିରମ୍
ଯେତେବେଳେ ମନରେ କୌଣସି କଳ୍ପନା ନାହିଁ, ମନର ଗୁପ୍ତ ଆଶା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଓ ଜ୍ଞାନ ଶିଶୁ ବା ଗୁଙ୍ଗା ଲୋକଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ପରି ଅଚଳ ରହିଥାଏ,
ତଦା ଜାଡ୍ଯଵିନିର୍ମୁକ୍ତମ୍ ଅସଂଵେଦନମ୍ ଆତତମ୍ । ଆଶ୍ରିତଂ ଭଵତି ପ୍ରାଜ୍ଞ ଯସ୍ମାଦ୍ ଭୂଯୋ ନ ଲିପ୍ଯତେ
ସେତେବେଳେ ଜଡତାରୁ ମୁକ୍ତ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଅଜ୍ଞାନ ଅନୁଭବ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୁନି କେବେ ମଳିନ ହୁଅନାହାନ୍ତି।
ସମସ୍ତଵାସନାତ୍ଯାଗାନ୍ ନିର୍ଵିକଲ୍ପସମାଧିତଃ । ନୀଲତ୍ଵମ୍ ଇଵ ଖାତ୍ ସ୍ଫାର ଆନନ୍ଦସ୍ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସମସ୍ତ ମନୋବୃତ୍ତି ଛାଡ଼ି ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଶୂନ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ, ଆକାଶର ନୀଳତା ପରି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
ଯୋଗିନସ୍ ତତ୍ର ଲୀନସ୍ଯ ନିସ୍ସଂଵେଦନସଂଵିଦଃ । ତନ୍ମଯତ୍ଵାଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଵିଲୀଯତେ
ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ସେଠାରେ ଏକତାରେ ଲୀନ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଅନୁଭୂତି ଶୂନ୍ୟ, ସେ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତାରେ ଲୀନ ହେବାରୁ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ବିନା ଅନ୍ତରେ ହରାଇଯାଏ।
ଗଚ୍ଛଂସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ ସ୍ପୃଶଞ୍ ଜିଘ୍ରନ୍ନ୍ ଅପି ତେନ ସ ଉଚ୍ଯତେ । ଅଜଡୋ ଗଲିତାନନ୍ଦସ୍ ତ୍ଯକ୍ତସଂଵେଦନସ୍ ସୁଖୀ
ସେ ଚାଲୁଥିବା, ଦଁଡା ହୋଇଥିବା, ଛୁଁଇଥିବା କିମ୍ବା ଘ୍ରାଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମ ରହିତ, ଆନନ୍ଦ ଗଳିଗଲା, ଅନୁଭୂତିକୁ ଛାଡିଦେଇ ଖୁସିରେ ରହିଥାଏ।
ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଵଷ୍ଟଭ୍ଯ କଷ୍ଟଯା ନଷ୍ଟଚେଷ୍ଟଯା । ତର ଦୁଃଖାମ୍ବୁଧେଃ ପାରମ୍ ଅପାରଗୁଣସାଗରଃ
ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି, ଶରୀର ଓ ଚେତନା ଦୁଃଖରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଅପାର ଗୁଣର ସାଗର, ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରକୁ ଟପିଯିବ।
ଯଥା ବୀଜାଦ୍ ବୃହଦ୍ଵୃକ୍ଷୋ ଵ୍ଯୋମ ଵ୍ଯାପ୍ନୋତି କାଲତଃ । ତଥୈଵେଦଂ ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ ସଂଵେଦ୍ଯଂ ସଂଵିଦୁତ୍ଥିତମ୍
ଯେପରି ଏକ ଗଛ ବୀଜରୁ ଦେରେ ଦେରେ ବଡ଼ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଉଛି, ସେପରି ନିଜର ଇଚ୍ଛାରୁ ଜ୍ଞାନ ଉପଜି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚେତନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯଦା ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ସଙ୍କଲ୍ପଂ ସଂଵିତ୍ ସଂଵିନ୍ଦତେ ଵପୁଃ । ତଦାସ୍ଯ ଜନ୍ମଜାଲସ୍ଯ ସୈଵ ଗଚ୍ଛତି ବୀଜତାମ୍
ଯେତେବେଳେ ଚେତନା ମନରେ ଭାବ ଧରି ଏକ ଆକାରକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେଇ ସମୟରେ ଏହି ଭାବଟି ଜନ୍ମର ଶୃଙ୍ଖଳାର ମୂଳ କାରଣ ହୋଇଯାଏ।
ଜନଯିତ୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ । ସ୍ଵଯଂ ମୋକ୍ଷଂ ନଯତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତେ ସଂଵିତ୍ ସର୍ଵତ୍ର ରାଘଵ
ଚେତନା ନିଜେ ନିଜକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପୁନି ପୁନି ନିଜକୁ ମୋହିତ କରେ; ଶେଷରେ, ହେ ରାଘବ, ସେଇ ଚେତନା ସବୁଠାରେ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ।
ଯଦ୍ ଏଵ ଭାଵଯତ୍ଯ୍ ଏଷା ତଦ୍ ଏଵ ଭଵତି କ୍ଷଣାତ୍ । ନଟଵଦ୍ ଭୂମିକାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵମ୍ ଆଯାତି ଚିରାଦ୍ ଵପୁଃ
ଏହି ଚେତନା ଯାହାକୁ ଭାବିଥାଏ, ସେଇ ଦ୍ରୁତ ଏହାର ସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ଏକ ନଟ ମଞ୍ଚ ଛାଡ଼ି ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ନିଜ ଆକାରକୁ ଫେରିଯାଏ, ଚେତନାର ଆକାର ମଧ୍ୟ ଏପରି ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଫେରେ।
ଦେଵୋ ନାଗୋ ଽସୁରୋ ଯକ୍ଷୋ ରକ୍ଷଃ ପୁଙ୍କିନ୍ନରୋ ଗଜଃ । ଆତ୍ମୈଵାସ୍ଯା ଵିଲାସିନ୍ଯା ଜଗନ୍ନଟ୍ଯାଃ ପ୍ରନୃତ୍ଯତି
ଦେବତା, ସର୍ପ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନର, ହାତୀ—ଏସବୁ ଏହି ବିଶ୍ୱ ନାଟକରେ ଚେତନାର ଖେଳ ଭିତରେ ଆତ୍ମା ନୃତ୍ୟ କରୁଛି।
ବଦ୍ଧ୍ଵାତ୍ମାନଂ ରୁଦିତ୍ଵା ଚ କୋଶକାରଃ କ୍ରିମିର୍ ଯଥା । ଚିରାତ୍ କେଵଲତାମ୍ ଏତି ସ୍ଵଯଂ ସଂଵିତ୍ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଏହି ଜୀବ ନିଜେ ନିଜକୁ ବାନ୍ଧି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦେ, ଯେପରି ରେଶମ ପୋକା ନିଜେ ଜାଲି ତିଆରି କରି ତାହାରେ ଆଟକି ପଡ଼େ । ଏମିତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଚେତନା ନିଜର ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚେ ।
ଜଗଜ୍ଜଲଧିଜାଲାନାଂ ସଂଵିଜ୍ ଜଲମ୍ ଅଲଂ ତଥା । ଯଥୈଵାପୂର୍ଯ ଦିକ୍ଚକ୍ରଂ ସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ର୍ଯାଦିତାଂ ଗତା
ଏହି ସମସ୍ତ ସଂସାର ସାଗରର ତରଙ୍ଗମାନେ ପାଇଁ ଚେତନା ହେଉଛି ଜଳ । ଯେପରି ଜଳ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପୂରଣ କରି ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ, ଏମିତି ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ ବିକାଶ ପାଏ ।
ଦ୍ଯୌଃ କ୍ଷମା ଵାଯୁର୍ ଆକାଶଂ ପର୍ଵତାସ୍ ସରିତୋ ଦିଶଃ । ଇତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯା ଵୀଚଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ ସଂଵିତ୍ସଲିଲସନ୍ତତେଃ
ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ଦିଗମାନେ—ଏହାମାନେ ସମସ୍ତେ ଚେତନାର ଜଳଧାରାର ତରଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ଦ୍ଵିତୀଯା ନାସ୍ତି କଲ୍ପନା । ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନେନ ସଂଵିଦ୍ ଗଚ୍ଛତି ନାନ୍ଯତାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନାହିଁ । ଏହି ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଚେତନା କେବେ ଅନ୍ୟ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଯଦା ନ ଵିନ୍ଦତେ କିଞ୍ଚିତ୍ ସ୍ପନ୍ଦତେ ନ ନ ଚୋପତି । ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ସ୍ଥିତିଂ ଯାତି ସଂଵିନ୍ ନାଲିପ୍ଯତେ ତଦା
ଯେତେବେଳେ କେହି କିଛି ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି, ଚେତନା ନ ହଲେ, ନ ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବିଚଳ ରହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଚେତନା କୌଣସି ଦୂଷଣରେ ଆସେନାହିଁ।
ଅଥାସ୍ଯାସ୍ ସଂଵିଦୋ ରାମ ସନ୍ମାତ୍ରଂ ବୀଜମ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ରାଦ୍ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଏଷା ପ୍ରାକାଶ୍ଯମ୍ ଇଵ ତେଜସଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ଚେତନାର ମୂଳ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତାକୁ କୁହାଯାଏ; କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଆଲୋକରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହୁଏ।
ଦ୍ଵେ ରୂପେ ତତ୍ର ସତ୍ତାଯା ଏକଂ ନାନାକୃତି ସ୍ଥିତମ୍ । ଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ଏକରୂପଂ ତୁ ଵିଭାଗୋ ଽଯଂ ତଯୋଶ୍ ଶୃଣୁ
ଏଠାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ସତ୍ତା ଅଛି: ଗୋଟିଏ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ହୁଏ, ଆଉ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଏକ ରୂପରେ ଅଟୁଟ ରହେ; ଏହି ଦୁଇଟିର ଭିନ୍ନତା ଶୁଣ।
ଘଟତା ପଟତା ତତ୍ତା ତ୍ଵତ୍ତା ମତ୍ତେତି କଥ୍ଯତେ । ସତ୍ତାରୂପଂ ଵିଭାଗେନ ଯତ୍ ତୁ ନାନାକୃତି ସ୍ଥିତମ୍
ଘଡ଼ ହେବା, କପଡ଼ ହେବା, ତତ୍ତ୍ୱ ହେବା, ତୁମ ଭାବ, ମଦ ଭାବ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅନେକ ରୂପର ସତ୍ତା, ଯାହା ବିଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ।
ଵିଭାଗଂ ତୁ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସତ୍ତୈକାତ୍ମତଯା ତତମ୍ । ସାମାନ୍ଯେନୈଵ ସତ୍ତାଯା ରୂପମ୍ ଏକମ୍ ଉଦାହୃତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଭେଦକୁ ଛାଡିଦିଆଯାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତରେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବ୍ୟାପିଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ସେତିଏବେଳେ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଏହି ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ରୂପକୁ ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଏ।
ଵିଶେଷଂ ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସନ୍ମାତ୍ରଂ ଯଦ୍ ଅଲେପକମ୍ । ଏକରୂପଂ ମହାରୂପଂ ସତ୍ତାଯାସ୍ ତତ୍ ପରଂ ଵିଦୁଃ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭେଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡିଦିଆଯାଏ, ସେହି ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଏକ ଏବଂ ବିଶାଳ ରୂପରେ, ସେହିଠାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ରୂପଂ ନାନାକୃତିତ୍ଵେନ ସତ୍ତାଯା ନ କଦାଚନ । ଅସଂଵେଦ୍ଯଂ ସମ୍ଭଵତି ତସ୍ମାଦ୍ ଏତଦ୍ ଅଵସ୍ତୁକମ୍
ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଯେତେବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ଏହାକୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଏକରୂପଂ ତୁ ଯଦ୍ ରୂପଂ ସତ୍ତାଯା ଵିମଲାତ୍ମକମ୍ । ନ କଦାଚନ ତଦ୍ ଯାତି ନାଶଂ ନାପି ଚ ଵିସ୍ମୃତିମ୍
ଯେଉଁ ଏକ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ରୂପରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ, ନାହିଁ କେବେ ଭୁଲିଯାଏ।
କାଲସତ୍ତା କଲାସତ୍ତା ଵସ୍ତୁସତ୍ତେଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅପି । ଵିଭାଗକଲନାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସନ୍ମାତ୍ରୈକପରୋ ଭଵ
ସମୟର ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଆକାଶର ଅସ୍ତିତ୍ୱ କିମ୍ବା ବସ୍ତୁର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବୋଲି ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନତାର ଧାରଣା ଅଛି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଭେଦବୁଦ୍ଧିକୁ ଛାଡ଼ି, ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଏକାଗ୍ର ହେଇ ରୁହ।
କାଲସତ୍ତା ଖସତ୍ତା ଚ ପ୍ରୋନ୍ମୁକ୍ତକଲନା ସତୀ । ଯଦ୍ଯ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଉତ୍ତମସଦ୍ରୂପା ତଥାପ୍ଯ୍ ଏଷା ନ ଵାସ୍ତଵୀ
ସମୟ ଓ ଆକାଶର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଯେତେବେଳେ ଧାରଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଦେଖିବାକୁ ଯଦିଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଲାଗେ, ତଥାପି ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ସତ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ଵିଭାଗକଲନା ଯତ୍ର ଵିଭିନ୍ନମତଦାଯିନୀ । ନାନାତାକାରଣଂ ଦୃଷ୍ଟା ତତ୍ କଥଂ ପାଵନଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନତାର ଧାରଣା ରହିଛି, ଯାହା ଭିନ୍ନ ମତ ଓ ବିଭିନ୍ନତାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି, ସେଉଁଠି କିପରି ପବିତ୍ରତା ରହିପାରିବ?
ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯମ୍ ଏଵୈକଂ ଭାଵଯନ୍ କେଵଲଂ ଵପୁଃ । ପରିପୂର୍ଣଃ ପରାନନ୍ଦୀ ତିଷ୍ଠାଭରିତଦିଗ୍ଭରଃ
ଏକମାତ୍ର ସାଧାରଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତା କର, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ହେବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଭରିଯିବ।
ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯମାତ୍ରସ୍ଯ ଯା କୋଟିଃ କୋଵିଦେଶ୍ଵର । ସୈଵାସ୍ଯ ବୀଜତାଂ ଯାତା ତତ ଏଷ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ହେ ପଣ୍ଡିତ, ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଯେଉଁ ସାଧାରଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ତାହାର ଯେତେ ଅନ୍ତ ଅଛି, ସେଇ ଅନ୍ତଟିଏ ଏହାର ବୀଜ ହୁଏ; ଏହି ବୀଜରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯପର୍ଯନ୍ତଂ ଯତ୍ ତତ୍ କଲନଯୋଜ୍ଝିତମ୍ । ପଦମ୍ ଆଦ୍ଯମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ବୀଜଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସାଧାରଣତା ରହିଛି, ଯାହା କୌଣସି ଭାବନାରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ଏକ ଆଦିମ ଅବସ୍ଥା ଅଛି—ଏହାର ନା ଆରମ୍ଭ ଅଛି, ନା ଶେଷ; ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ବୀଜ ନାହିଁ।