ଵୀତହଵ୍ଯାତ୍ମିକା ସଂଵିତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପଜଗତୀତି ସା । ଅନୁଭୂତଵତୀ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇଦମ୍ ଏଵ ଚ ତଜ୍ ଜଗତ୍
ଯିଏ ଭିତହବ୍ୟ ନାମକ ଚେତନା, ସେଇ ଚେତନା ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ। ସେ ଏହି ଅନୁଭବ କରି, ବୁଝିଲେ ଯେ, ଏହି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଶ୍ୱଟି ହିଁ ସେଇ ଭାବନାର ଜଗତ।
ଵୀତହଵ୍ଯୋ ମନୋମାତ୍ରଂ ମନୋ ଽହଂ ତ୍ଵମ୍ ଇମେ ଽଦ୍ରଯଃ । ମନୋ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ କୃତ୍ସ୍ନମ୍ ଅନ୍ଯତାନନ୍ଯତେ ଽତ୍ର କେ
ଭିତହବ୍ୟ କେବଳ ମନ ମାତ୍ର; ଏହି ମନ ହେଉଛି 'ମୁଁ', 'ତୁମେ', ଏବଂ ଏହି ପାହାଡ଼ମାନେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ମନରୁ ହିଁ ହୋଇଛି—ଏଠାରେ କିଏ ଆଉ କିଏ ଭିନ୍ନ ଅଛି?
ଅଧିଗତପରମାର୍ଥଃ କ୍ଷୀଣରାଗାଦିଦୋଷସ୍ ସକଲମଲଵିକାରୋପାଧିଭଙ୍ଗାଦ୍ ଅତୀତଃ । ଚିରମ୍ ଅନୁସୃତମ୍ ଅନ୍ଯୈସ୍ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଭାଵଂ ଵିଵେକୀ ପଦମ୍ ଅମଲମ୍ ଅନନ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାଞ୍ ଶାନ୍ତଶୋକଃ
ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ମଳ, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବାଧା ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ ନିଜର ନିର୍ମଳ, ଅନନ୍ତ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ଵୀତହଵ୍ଯଵଦ୍ ଆତ୍ମାନଂ ନୀତ୍ଵା ଵିଦିତଵେଦ୍ଯତାମ୍ । ଵୀତରାଗଭଯଦ୍ଵେଷସ୍ ତିଷ୍ଠ ରାଘଵ କର୍ମସୁ
ଭିତହବ୍ୟ ପରି ନିଜକୁ ଜଣାଯାଇଥିବା ଦଶାକୁ ନେଇ, ରାଘବ, ତୁମେ ରାଗ, ଭୟ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ରୁହ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଜହାର ଯଥା ମୁନିଃ । ଵୀତହଵ୍ଯୋ ଵୀତଶୋକସ୍ ତଥା ଵିହର ରାଘଵ
ତିରିସ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ବିତହବ୍ୟ ନାମକ ଋଷି ଦୁଃଖରହିତ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାଘବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚ।
ଅନ୍ଯେ ରାଜନ୍ଯମୁନଯୋ ଜ୍ଞାତଜ୍ଞେଯା ମହାଧିଯଃ । ଯଥାଵସନ୍ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେଷୁ ତଥାଵସ ମହାମତେ
ଅନ୍ୟ ରାଜା ଓ ମହାପଣ୍ଡିତ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଣାଯିବା ଓ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଯେପରି ରହିଥିଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ରୁହ।
ସୁଖଦୁଃଖକ୍ରମୈର୍ ଆତ୍ମା ନ କଦାଚନ ଗୃହ୍ଯତେ । ସର୍ଵଗୋ ଽପି ମହାବାହୋ କିଂ ମୁଧା ପରିଶୋଚସି
ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଆସିବା-ଯିବା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ କେବେ ଧରିହେବା ଯାଏନାହିଁ। ଏହା ସବୁଠାରେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଅକାରଣରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ?
ବହଵୋ ଵିଦିତାତ୍ମାନୋ ଵିହରନ୍ତୀହ ଭୂତଲେ । ନ କେଚନ ଵଶଂ ଯାତା ଦୁଃଖସ୍ଯାଙ୍ଗ ଭଵାନ୍ ଇଵ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ଜଣେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି, ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯେପରି ଦୁଃଖର ଅଧୀନ ହେଇପଡ଼ିଛ, ସେମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏପରି ହୋଇନାହାନ୍ତି, ହେ ପ୍ରିୟ।
ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ଭଵୋଦାରସ୍ ସମୋ ଭଵ ସୁଖୀ ଭଵ । ସର୍ଵଗସ୍ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମୈଵ ତଵ ନାସ୍ତି ପୁନର୍ଭଵଃ
ନିଜେ ନିଜ ମନରେ ଶାନ୍ତ ରୁହ, ଜଗତରେ ଉଦାର ହେ, ସୁଖୀ ହେ। ତୁମେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ତୁମେ ନିଜେ ଆତ୍ମା, ତୁମ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ହର୍ଷାମର୍ଷଵିକାରାଣାଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ଭଵାଦୃଶଃ । ନ କେଚନ ଵଶଂ ଯାନ୍ତି ମୃଗେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ ଶାଖିନାମ୍ ଇଵ
ତୁମ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଦଳର ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; ଯେପରି ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହମାନେ କେବେ ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ।
ଅନେନୈଵ ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ସଂଶଯୋ ଽଯଂ ମମୋଦିତଃ । ଶରତ୍କାଲ ଇଵାମ୍ଭୋଦଂ ତଂ ମେ ତ୍ଵଂ ତନୁତାଂ ନଯ
ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମୋ ମନରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଶରତ୍କାଳରେ ମେଘ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ। ଦୟାକରି ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୂର କର।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶରୀରାଣାଂ କଥମ୍ ଆତ୍ମଵିଦାଂ ଵର । ଶକ୍ତଯୋ ନେହ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଆକାଶଗମନାଦିକାଃ
ହେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଆକାଶରେ ଚଳା ଭଳି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ?
ଆକାଶଗମନାଦୀନି ଯାନ୍ଯ୍ ଏତାନି ରଘୂଦ୍ଵହ । କର୍ମାଣି ତାଃ ପଦାର୍ଥାନାଂ ସହଜାଃ ଖଲୁ ଶକ୍ତଯଃ
ରଘୁବଂଶୀ, ଆକାଶରେ ଚଳାଚଳ କରିବା ଓ ଏହା ପରି ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥର ଜନ୍ମଜାତ ଶକ୍ତି।
ଯଦ୍ ଵିଚିତ୍ରଂ କ୍ରିଯାଜାଲଂ ଦର୍ଶ୍ଯତେ ଗୋପ୍ଯତେ ପୁନଃ । ରାମ ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵୋ ଽସୌ ନ ତଦ୍ ଆତ୍ମଵିଦାଂ ମତମ୍
ହେ ରାମ, ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟର ଜାଲ ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଲୁଚାଯାଏ, ସେଟି ପଦାର୍ଥର ସ୍ୱଭାବ; ଏହି ଦୃଷ୍ଟି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ନୁହେଁ।
ଅନାତ୍ମଵିଦ୍ ଅମୁକ୍ତୋ ଽପି ନଭୋଵିହରଣାଦିକମ୍ । ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମକ୍ରିଯାକାଲଶକ୍ତ୍ଯାପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଏଵ ରାଘଵ
ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଯିଏ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିନାହାଁନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପାଇନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, କ୍ରିୟା, କାଳ ଓ ଆକାଶରେ ଚଳାଚଳ କରିବାର ଶକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।
ନାତ୍ମଜ୍ଞସ୍ଯୈଷ ଵିଷଯ ଆତ୍ମଜ୍ଞୋ ହ୍ଯ୍ ଆତ୍ମଵାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍ । ଆତ୍ମନାତ୍ମନି ସନ୍ତୃପ୍ତୋ ନାଵିଦ୍ଯାମ୍ ଅନୁଧାଵତି
ଏହି ବିଷୟ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ନୁହେଁ; କାରଣ, ଯିଏ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଅଜ୍ଞାନ ପଛରେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି ନାହାଁନ୍ତି।
ଯେ କେଚନ ଜଗଦ୍ଭାଵାସ୍ ତାନ୍ ଅଵିଦ୍ଯାକୃତାନ୍ ଵିଦୁଃ । କଥଂ ତେଷୁ କିଲାତ୍ମଜ୍ଞସ୍ ତ୍ଯକ୍ତାଵିଦ୍ଯୋ ନିମଜ୍ଜତି
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଜ୍ଞାନର ଫଳ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଯିଏ ନିଜର ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛି, ସେ କିପରି ଏହି ଜଗତରେ ଲିନ ହେବ?
ଅଵିଦ୍ଯାମ୍ ଅପି ଯେ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ସାଧଯନ୍ତି ସୁଖାତ୍ମିକାମ୍ । ତେ ହ୍ଯ୍ ଅଵିଦ୍ଯାକୃତା ଏଵ ନ ତ୍ଵ୍ ଆତ୍ମଜ୍ଞାସ୍ ତଥାକ୍ରମାଃ
ଯେମାନେ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଖର ରୂପେ ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଏଭଳି ଚାଲିନଥାନ୍ତି।
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଵାପ୍ଯ୍ ଅତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଯଃ କାଲଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମଭିଃ । ଯଥାକ୍ରମଂ ପ୍ରଯତତେ ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵାଦି ସିଧ୍ଯତି
ଯେ କିଏ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣୁଥିବା କିମ୍ବା ନ ଜାଣୁଥିବା, ସେ ଯଦି ସମୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରେ, ତେବେ ସେ ଯଥାଯଥିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇହ ସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ ଅତୀତୋ ଵିଗତୈଷଣଃ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ନ କରୋତି ନ ଚେହତେ
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ କଥାଠାରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କିଛି ଚାହାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ତସ୍ଯାର୍ଥୋ ନଭୋଗତ୍ଯା ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯା ନ ଚ ଭୋଗକୈଃ । ନ ପ୍ରଭାଵେଣ ନୋ ମାନୈର୍ ନାଶାମରଣଜୀଵିତୈଃ
ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ, ଲାଭ, ଭୋଗବସ୍ତୁ, ଶକ୍ତି, ସମ୍ମାନ, ନାଶ, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜୀବନ — କୌଣସିଥିରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ।
ନିତ୍ଯତୃପ୍ତଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ଵୀତରାଗୋ ଵିଵାସନଃ । ଆକାଶସଦୃଶାକାରସ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞ ଆତ୍ମନି ତିଷ୍ଠତି
ସେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ ମନରେ, ରାଗ ଓ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ ସ୍ୱଭାବର, ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଅଶଙ୍କିତୋପଯାତେନ ଦୁଃଖେନ ଚ ସୁଖେନ ଚ । ତୃପ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅପଗତାସଙ୍ଗୋ ଜୀଵେନ ମରଣେନ ଚ
ସେ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଆସିଲେ ଭୟ ନାହିଁ, ଜୀବନ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁରେ ମଧ୍ୟ ସେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନ ରଖି, କେବଳ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ସମୁଦ୍ରସରିଦାପାତକ୍ରମସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଵସ୍ତୁନା । ସମେନ ଵିଷମେଣାପି ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯନ୍
ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ନଦୀ ପରି ଯେଉଁଠି ଯାହା ଆସେ ସେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସମ ଓ ବିପରୀତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଏକାକି ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ନୈଵ ତସ୍ଯ କୃତେନାର୍ଥୋ ନାକୃତେନେହ କଶ୍ଚନ । ନ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅର୍ଥଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ
ଏହି ପ୍ରକାର ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ନ କରିବାରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ କାହାରି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ ତୁ ଵା ଭାଵିତାତ୍ମାପି ସିଦ୍ଧିଜାଲାନି ଵାଞ୍ଛତି । ସ ସିଦ୍ଧିସାଧକୈର୍ ଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ ତାନି ସାଧଯତି କ୍ରମାତ୍
କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଜଣେ ଅନୁଶିଳିତ ମନସ୍କ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କୌଣସି ଶକ୍ତି ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଏହି ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଉପାୟ ଓ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସିଧ୍ଯତୀତ୍ଥମ୍ ଇଦଂ ଯୁକ୍ତ୍ଯୈଵେତ୍ଯ୍ ଅଯଂ ନିଯତେଃ କ୍ରମଃ । ତ୍ର୍ଯକ୍ଷାଦିଭିସ୍ ସୁରଵରୈର୍ ଵ୍ଯର୍ଥୀକର୍ତୁମ୍ ନ ଶକ୍ଯତେ
ଏହି ସିଦ୍ଧି କେବଳ ଯଥାଯଥ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ—ଏହା ନିୟତିର ନିୟମ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵଭାଵ ଏଷ ଵସ୍ତୂନାଂ ସ୍ଵତସ୍ ସିଦ୍ଧୋ ହି ନାନ୍ଯତଃ । ନିଯତିଂ ନ ଜହାତ୍ଯ୍ ଏଵ ଶଶାଙ୍କ ଇଵ ଶୀତତାମ୍
ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଏହି ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବ, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରୁ ନୁହେଁ। ନିୟତି କେବେ ତାହାର ମାର୍ଗ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାହାର ଶୀତଳତା କେବେ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଽପି ସମର୍ଥୋ ଽପି ମାଧଵୋ ଽପି ହରୋ ଽପି ଵା । ଅନ୍ଯଥା ନିଯତିଂ କର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଏଵ ହି
ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, ସମର୍ଥ ହେଉଥିବା, ଚାହେଁ ମାଧବ କିମ୍ବା ହରା ହେଉନ୍ତୁ, କେହି ମଧ୍ୟ ନିୟତିକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ବଦଳାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦ୍ରଵ୍ଯକାଲକ୍ରିଯାମନ୍ତ୍ରପ୍ରଯୋଗାନାଂ ସ୍ଵଭାଵଜାଃ । ଏତାସ୍ ତାଶ୍ ଶକ୍ତଯୋ ରାମ ଯଦ୍ ଵ୍ଯୋମଗମନାଦିକମ୍
ହେ ରାମ, ଦ୍ରବ୍ୟ, ସମୟ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗର ମିଶ୍ରଣରୁ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରିକି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିବା, ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ହୁଏ।