ତସ୍ଯ ଦେହଦ୍ରୁମାନ୍ତସ୍ସ୍ଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହୃନ୍ନୀଡମ୍ ଆଯଯୁଃ । ପ୍ରୋଡ୍ଡୀଯ ପ୍ରାଣଵିହଗା ଯନ୍ତ୍ରୋନ୍ମୁକ୍ତାଶ୍ମଵନ୍ ନଭଃ
ତାହାର ଶରୀର ଗଛର ଭିତର ହୃଦୟ ଘରକୁ ଛାଡି, ପ୍ରାଣ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉପରକୁ ଉଡିଗଲେ, ଯନ୍ତ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପଥର ପରି ଆକାଶକୁ।
ଭୂତେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନି ଭୂତାନି ସକଲାନ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ମାଂସାସ୍ଥିଯନ୍ତ୍ରଂ ଦେହସ୍ ତୁ ଵନାଵନିତଲେ ଽଵସତ୍
ସମସ୍ତ ଭୂତ ତାଙ୍କର ନିଜ ଭୂତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ମାଂସ, ହାଡ଼ ଓ ଯନ୍ତ୍ରରେ ତିଆରି ଶରୀର ଜଙ୍ଗଲ ମାଟିରେ ପଡି ରହିଗଲା।
ଚିଦର୍ଣଵଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଚିଦ୍ ଧାତଵୋ ଧାତୁଷୁ ସ୍ଥିତାଃ । ସ୍ଵେ ସ୍ଵରୂପେ ସ୍ଥିତଂ ସର୍ଵଂ ମୁନାଵ୍ ଉପଶମଂ ଗତେ
ଚେତନା ଏହି ଚେତନାର ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା; ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବସିଥିଲେ; ମୁନି ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପରେ ସମସ୍ତ କିଛି ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଲା।
ଏଷା ତେ କଥିତା ରାମ ଵିଚାରଶତଶାଲିନୀ । ଵିଶ୍ରାନ୍ତିର୍ ଵୀତହଵ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଜ୍ଞଯୈତାଂ ଵିଵେଚଯ
ଏହି କଥା, ରାମ, ତୁମକୁ କହିଛି, ଅନେକ ବିଚାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହା ହେଉଛି ବୀତହବ୍ୟଙ୍କର ଶାନ୍ତିର ବିବରଣୀ; ଏହାକୁ ତୁମ ଜ୍ଞାନରେ ବିଚାର କର।
ଏଵମ୍ପ୍ରକାରଯା ଯୁକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵଵିଚାରଣଯେଦ୍ଧଯା । ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ତତ୍ସାରମ୍ ଆତିଷ୍ଠୋତ୍ଥାଯ ରାଘଵ
ଏଭଳି ଯୁକ୍ତି ଓ ନିଜ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା, ସତ୍ୟର ମୂଳ ଅଂଶକୁ ଦେଖି, ତାହାର ଗୁଡିକୁ ଧରି ରହ, ରାଘବ।
ଯଦ୍ ଏତଦ୍ ଅଖିଲଂ ରାମ ଭଵତେ ଵର୍ଣିତଂ ମଯା । ଯଦ୍ ଇଦଂ ଵର୍ଣଯାମ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଯଚ୍ ଚ ଵା
ରାମ, ଯାହା କିଛି ମୁଁ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ଏବଂ ଯାହା କହିଛି କିମ୍ବା କହିବି, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମ ପାଇଁ।
ତ୍ରିକାଲଦର୍ଶିନା ନିତ୍ଯଂ ଚିରଂ ଚ କିଲ ଜୀଵତା । ଵିଚାରିତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ମଯା ତଦ୍ ଅଖିଲଂ ସ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ତିନି ସମୟକୁ ଦେଖିପାରିଥିଲି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜୀବନ କଟାଇଛି, ଏହି ସବୁକୁ ନିଜେ ଭଲଭାବେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଏବଂ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛି।
ତଦ୍ ଏତାମ୍ ଅମଲାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯ ମହାମତେ । ଜ୍ଞାନମ୍ ଆସାଦଯ ପରଂ ଜ୍ଞାନାନ୍ ମୁକ୍ତିର୍ ହି ଲଭ୍ଯତେ
ଏହି ପବିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ହେ ମହାମନା, ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନକୁ ଅଧିଗ୍ରହଣ କର; କାରଣ ମୁକ୍ତି ତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ।
ଜ୍ଞାନାନ୍ ନିର୍ଦୁଃଖତୋଦେତି ଜ୍ଞାନାଦ୍ ଅଜ୍ଞାନସଙ୍କ୍ଷଯଃ । ଜ୍ଞାନାଦ୍ ଏଵ ପରା ସିଦ୍ଧିର୍ ନାନ୍ଯସ୍ମାଦ୍ ରାମ ଵସ୍ତୁତଃ
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନ ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ଏ ରାମ, ସତ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।
ଜ୍ଞାନେନ ସକଲାନ୍ ପାଶାନ୍ ଵିନିକୃତ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ । ଶାତିତାଶେଷଚିତ୍ତାଦ୍ରିର୍ ଵୀତହଵ୍ଯୋ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନକୁ ସାରାପଟେ କାଟି, ବୀତହବ୍ୟ ନାମକ ମୁନି, ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ପର୍ବତକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଙ୍ଗ କରି, ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଵୀତହଵ୍ଯାତ୍ମିକା ସଂଵିତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପଜଗତୀତି ସା । ଅନୁଭୂତଵତୀ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇଦମ୍ ଏଵ ଚ ତଜ୍ ଜଗତ୍
ଯିଏ ଭିତହବ୍ୟ ନାମକ ଚେତନା, ସେଇ ଚେତନା ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ। ସେ ଏହି ଅନୁଭବ କରି, ବୁଝିଲେ ଯେ, ଏହି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଶ୍ୱଟି ହିଁ ସେଇ ଭାବନାର ଜଗତ।
ଵୀତହଵ୍ଯୋ ମନୋମାତ୍ରଂ ମନୋ ଽହଂ ତ୍ଵମ୍ ଇମେ ଽଦ୍ରଯଃ । ମନୋ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ କୃତ୍ସ୍ନମ୍ ଅନ୍ଯତାନନ୍ଯତେ ଽତ୍ର କେ
ଭିତହବ୍ୟ କେବଳ ମନ ମାତ୍ର; ଏହି ମନ ହେଉଛି 'ମୁଁ', 'ତୁମେ', ଏବଂ ଏହି ପାହାଡ଼ମାନେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ମନରୁ ହିଁ ହୋଇଛି—ଏଠାରେ କିଏ ଆଉ କିଏ ଭିନ୍ନ ଅଛି?
ଅଧିଗତପରମାର୍ଥଃ କ୍ଷୀଣରାଗାଦିଦୋଷସ୍ ସକଲମଲଵିକାରୋପାଧିଭଙ୍ଗାଦ୍ ଅତୀତଃ । ଚିରମ୍ ଅନୁସୃତମ୍ ଅନ୍ଯୈସ୍ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଭାଵଂ ଵିଵେକୀ ପଦମ୍ ଅମଲମ୍ ଅନନ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାଞ୍ ଶାନ୍ତଶୋକଃ
ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ମଳ, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବାଧା ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ ନିଜର ନିର୍ମଳ, ଅନନ୍ତ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ଵୀତହଵ୍ଯଵଦ୍ ଆତ୍ମାନଂ ନୀତ୍ଵା ଵିଦିତଵେଦ୍ଯତାମ୍ । ଵୀତରାଗଭଯଦ୍ଵେଷସ୍ ତିଷ୍ଠ ରାଘଵ କର୍ମସୁ
ଭିତହବ୍ୟ ପରି ନିଜକୁ ଜଣାଯାଇଥିବା ଦଶାକୁ ନେଇ, ରାଘବ, ତୁମେ ରାଗ, ଭୟ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ରୁହ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଜହାର ଯଥା ମୁନିଃ । ଵୀତହଵ୍ଯୋ ଵୀତଶୋକସ୍ ତଥା ଵିହର ରାଘଵ
ତିରିସ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ବିତହବ୍ୟ ନାମକ ଋଷି ଦୁଃଖରହିତ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାଘବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚ।
ଅନ୍ଯେ ରାଜନ୍ଯମୁନଯୋ ଜ୍ଞାତଜ୍ଞେଯା ମହାଧିଯଃ । ଯଥାଵସନ୍ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେଷୁ ତଥାଵସ ମହାମତେ
ଅନ୍ୟ ରାଜା ଓ ମହାପଣ୍ଡିତ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଣାଯିବା ଓ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଯେପରି ରହିଥିଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ରୁହ।
ସୁଖଦୁଃଖକ୍ରମୈର୍ ଆତ୍ମା ନ କଦାଚନ ଗୃହ୍ଯତେ । ସର୍ଵଗୋ ଽପି ମହାବାହୋ କିଂ ମୁଧା ପରିଶୋଚସି
ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଆସିବା-ଯିବା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ କେବେ ଧରିହେବା ଯାଏନାହିଁ। ଏହା ସବୁଠାରେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଅକାରଣରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ?
ବହଵୋ ଵିଦିତାତ୍ମାନୋ ଵିହରନ୍ତୀହ ଭୂତଲେ । ନ କେଚନ ଵଶଂ ଯାତା ଦୁଃଖସ୍ଯାଙ୍ଗ ଭଵାନ୍ ଇଵ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ଜଣେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି, ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯେପରି ଦୁଃଖର ଅଧୀନ ହେଇପଡ଼ିଛ, ସେମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏପରି ହୋଇନାହାନ୍ତି, ହେ ପ୍ରିୟ।
ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ଭଵୋଦାରସ୍ ସମୋ ଭଵ ସୁଖୀ ଭଵ । ସର୍ଵଗସ୍ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମୈଵ ତଵ ନାସ୍ତି ପୁନର୍ଭଵଃ
ନିଜେ ନିଜ ମନରେ ଶାନ୍ତ ରୁହ, ଜଗତରେ ଉଦାର ହେ, ସୁଖୀ ହେ। ତୁମେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ତୁମେ ନିଜେ ଆତ୍ମା, ତୁମ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ହର୍ଷାମର୍ଷଵିକାରାଣାଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ଭଵାଦୃଶଃ । ନ କେଚନ ଵଶଂ ଯାନ୍ତି ମୃଗେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ ଶାଖିନାମ୍ ଇଵ
ତୁମ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଦଳର ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; ଯେପରି ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହମାନେ କେବେ ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ।
ଅନେନୈଵ ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ସଂଶଯୋ ଽଯଂ ମମୋଦିତଃ । ଶରତ୍କାଲ ଇଵାମ୍ଭୋଦଂ ତଂ ମେ ତ୍ଵଂ ତନୁତାଂ ନଯ
ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମୋ ମନରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଶରତ୍କାଳରେ ମେଘ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ। ଦୟାକରି ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୂର କର।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଶରୀରାଣାଂ କଥମ୍ ଆତ୍ମଵିଦାଂ ଵର । ଶକ୍ତଯୋ ନେହ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଆକାଶଗମନାଦିକାଃ
ହେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଆକାଶରେ ଚଳା ଭଳି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ?
ଆକାଶଗମନାଦୀନି ଯାନ୍ଯ୍ ଏତାନି ରଘୂଦ୍ଵହ । କର୍ମାଣି ତାଃ ପଦାର୍ଥାନାଂ ସହଜାଃ ଖଲୁ ଶକ୍ତଯଃ
ରଘୁବଂଶୀ, ଆକାଶରେ ଚଳାଚଳ କରିବା ଓ ଏହା ପରି ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥର ଜନ୍ମଜାତ ଶକ୍ତି।
ଯଦ୍ ଵିଚିତ୍ରଂ କ୍ରିଯାଜାଲଂ ଦର୍ଶ୍ଯତେ ଗୋପ୍ଯତେ ପୁନଃ । ରାମ ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵୋ ଽସୌ ନ ତଦ୍ ଆତ୍ମଵିଦାଂ ମତମ୍
ହେ ରାମ, ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟର ଜାଲ ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଲୁଚାଯାଏ, ସେଟି ପଦାର୍ଥର ସ୍ୱଭାବ; ଏହି ଦୃଷ୍ଟି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ନୁହେଁ।
ଅନାତ୍ମଵିଦ୍ ଅମୁକ୍ତୋ ଽପି ନଭୋଵିହରଣାଦିକମ୍ । ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମକ୍ରିଯାକାଲଶକ୍ତ୍ଯାପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଏଵ ରାଘଵ
ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଯିଏ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିନାହାଁନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପାଇନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, କ୍ରିୟା, କାଳ ଓ ଆକାଶରେ ଚଳାଚଳ କରିବାର ଶକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।
ନାତ୍ମଜ୍ଞସ୍ଯୈଷ ଵିଷଯ ଆତ୍ମଜ୍ଞୋ ହ୍ଯ୍ ଆତ୍ମଵାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍ । ଆତ୍ମନାତ୍ମନି ସନ୍ତୃପ୍ତୋ ନାଵିଦ୍ଯାମ୍ ଅନୁଧାଵତି
ଏହି ବିଷୟ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ନୁହେଁ; କାରଣ, ଯିଏ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଅଜ୍ଞାନ ପଛରେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି ନାହାଁନ୍ତି।
ଯେ କେଚନ ଜଗଦ୍ଭାଵାସ୍ ତାନ୍ ଅଵିଦ୍ଯାକୃତାନ୍ ଵିଦୁଃ । କଥଂ ତେଷୁ କିଲାତ୍ମଜ୍ଞସ୍ ତ୍ଯକ୍ତାଵିଦ୍ଯୋ ନିମଜ୍ଜତି
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଜ୍ଞାନର ଫଳ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଯିଏ ନିଜର ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛି, ସେ କିପରି ଏହି ଜଗତରେ ଲିନ ହେବ?
ଅଵିଦ୍ଯାମ୍ ଅପି ଯେ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ସାଧଯନ୍ତି ସୁଖାତ୍ମିକାମ୍ । ତେ ହ୍ଯ୍ ଅଵିଦ୍ଯାକୃତା ଏଵ ନ ତ୍ଵ୍ ଆତ୍ମଜ୍ଞାସ୍ ତଥାକ୍ରମାଃ
ଯେମାନେ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଖର ରୂପେ ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଏଭଳି ଚାଲିନଥାନ୍ତି।
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଵାପ୍ଯ୍ ଅତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଯଃ କାଲଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମଭିଃ । ଯଥାକ୍ରମଂ ପ୍ରଯତତେ ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵାଦି ସିଧ୍ଯତି
ଯେ କିଏ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣୁଥିବା କିମ୍ବା ନ ଜାଣୁଥିବା, ସେ ଯଦି ସମୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରେ, ତେବେ ସେ ଯଥାଯଥିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇହ ସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ ଅତୀତୋ ଵିଗତୈଷଣଃ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ନ କରୋତି ନ ଚେହତେ
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ କଥାଠାରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କିଛି ଚାହାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।