ତଦ୍ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶାମ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଦେହମ୍ ଏତଂ ଵିଵସ୍ଵତଃ । ତଦୀଯଃ ପିଙ୍ଗଲୋ ଦେହମ୍ ଉଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି ମେ ତତଃ
ମୁଁ ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ତାଙ୍କର ସେଇ ପିଙ୍ଗଳ ଦେହ ମୋତେ ସେଠାରୁ ଉଠାଇ ନେବ।
ଅଥ ଵା କିଂ ମମୈତେନ ଶାମ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅଵିଘ୍ନତଃ । ନିର୍ଵାମି ସ୍ଵଂ ପଦଂ ଯାମି କୋ ଽର୍ଥୋ ମେ ଦେହଲୀଲଯା
ନହିଁଲେ, ଏହାରେ ମୋର କଣ? ମୁଁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କୌଣସି ବାଧା ଛାଡ଼ି ନିର୍ବାନ ପାଇଁ, ନିଜ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିବି; ଦେହର ଏହି ଖେଳରେ ମୋତେ କଣ ଲାଭ?
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ଵୀତହଵ୍ଯୋ ମହାମତେ । ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ଭୂଯଶ୍ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ଭୂତଲେ
ଏଭଳି ଭାବି, ବିତହବ୍ୟ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, କିଛି ସମୟ ଶାନ୍ତ ରହିଲେ ଏବଂ ପୁଣି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଉପାଦେଯୋ ହି ଦେହସ୍ଯ ନ ମେ ତ୍ଯାଗୋ ନ ସଂଶ୍ରଯଃ । ଯାଦୃଶୋ ଦେହସନ୍ତ୍ଯାଗସ୍ ତାଦୃଶୋ ଦେହସଂଶ୍ରଯଃ
ଶରୀରକୁ ଧରିବା କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିବା ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ; ଯେପରି ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା, ସେପରି ଏହାକୁ ଧରିବା ମଧ୍ୟ।
ତଦ୍ ଯାଵଦ୍ ଅସ୍ତି ଦେହୋ ଽଯଂ ନ ଯାଵଦ୍ ଅଣୁତାଂ ଗତଃ । ତାଵଦ୍ ଏନମ୍ ଉପାରୁହ୍ଯ କିଞ୍ଚିତ୍ ପ୍ରଵିଚରାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେହ ଅଛି ଏବଂ ଏହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହାକୁ ଆଧାର କରି କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଏଠୁ-ସେଠୁ ଘୁରିବି।
ପିଙ୍ଗଲେନ ଶରୀରଂ ସ୍ଵମ୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁଂ ତାପନଂ ଵପୁଃ । ପ୍ରଵିଶାମି ନଭସ୍ସଂସ୍ଥଂ ମକୁରଂ ପ୍ରତିବିମ୍ବଵତ୍
ପିଙ୍ଗଳା ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ଦେହକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଆକାଶରେ ଏମିତି ପ୍ରବେଶ କରେଁ, ଯେପରି ଏକ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଇତ୍ଯ୍ ଅସୌ ମୁନିର୍ ଆଦିତ୍ଯଂ ଵିଵେଶାନିଲରୂପଧୃତ୍ । ପୁର୍ଯଷ୍ଟକଵପୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଶସ୍ତ୍ରପିଣ୍ଡମ୍ ଇଵାନଲଃ
ଏଭଳି, ସେ ମୁନି ବାୟୁର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଲୋହା ଗଠିକାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଭଗଵାନ୍ ରଵିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏନଂ ହୃଦ୍ଗତଂ ମୁନିନାଯକମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋ ଽଚିନ୍ତଯତ୍ କାର୍ଯପୌର୍ଵାପର୍ଯମ୍ ଉଦାରଧୀଃ
ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୁନିମାନଙ୍କ ନେତାଙ୍କୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଉଦାର ମନେ ଯଥାଯଥ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯକନ୍ଦରଭୂଦେଶମ୍ ଅଗ୍ରଂ ମୁନିକଲେଵରମ୍ । ତୃଣୋପଲପରିଚ୍ଛନ୍ନଂ ଦଦର୍ଶ ଗତସଂଵିଦମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ମୁହଁରେ ଘାସ ଓ ପତ୍ରରେ ଢାକା ଥିବା ଏକ ମୁନିଙ୍କ ଦେହ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛି।
ଋଷେଶ୍ ଚିକୀର୍ଷିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭାନୁର୍ ଗଗନମଧ୍ଯଗଃ । ଧରାତୋ ମୁନିମ୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁମ୍ ଆଦିଦେଶାଗ୍ରଗଂ ଗଣମ୍
ଋଷିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହଚରମାନେକୁ ମୁନିଙ୍କୁ ଭୂମିରୁ ଉଠାଇବାକୁ ଆଦେଶ କଲେ।
ଵୀତହଵ୍ଯମୁନେସ୍ ସଂଵିତ୍ ସା ପୁର୍ଯଷ୍ଟକରୂପିଣୀ । ରଵିଂ ଵାତମଯୀ ପୂଜ୍ଯଂ ପ୍ରଣନାମାଶୁ ଚେତସା
ବୀତହବ୍ୟ ମୁନିଙ୍କର ଚେତନା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଆକାରରେ, ବାୟୁମୟ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲା।
ଭାନୁନାଥାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ମାନପୂର୍ଵକମ୍ ଅଗ୍ରଗମ୍ । ଵିଵେଶ ପିଙ୍ଗଲାକାରଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯକନ୍ଦରଗାମିନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କର ଆଦର ସହିତ ଅନୁମତି ପାଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହଚର ବିନ୍ଧ୍ୟ ଗୁହାକୁ ଯିବା ପିଙ୍ଗଳା ନାଳୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପିଙ୍ଗଲୋ ଽସୌ ନଭସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୁଞ୍ଜକୁଞ୍ଜରସୁନ୍ଦରମ୍ । ପ୍ରାପ ଵିନ୍ଧ୍ଯଵନଂ ପ୍ରାଵୃଣ୍ମତ୍ତାଭ୍ରାମ୍ବରଭାସୁରମ୍
ସେ ପିଙ୍ଗଳ ମেঘ, ଆକାଶକୁ ଛାଡି, ଯୁବକ ହାତୀ ପରି ଶୋଭାମୟ, ବର୍ଷାରେ ମତାଳ ମେଘରେ ଆଲୋକିତ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ଉଦ୍ଦଧାର ଧରାକୋଶାନ୍ ନଖନିଷ୍କୃଷ୍ଟଭୂଧରଃ । କଲେଵରଂ ମୁନେଃ ପଙ୍କାନ୍ ମୃଣାଲମ୍ ଇଵ ସାରସଃ
ସେ ନିଜ ନଖରେ ପୃଥିବୀର ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇଲା, ଯେପରି ହଂସ ଦଳାରୁ କମଳ ଡ଼ଣ୍ଡାକୁ ଟାଣି ନେଇଥାଏ।
ମୌନଂ ପୁର୍ଯଷ୍ଟକମ୍ ଅଥ ସ୍ଵଂ ଵିଵେଶ କଲେଵରମ୍ । ନଭସ୍ତଲପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ଵିହଙ୍ଗମ ଇଵାଲଯମ୍
ତାପରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ନିଜ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଆକାଶରେ ଘୂରି ଥକି ଯାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଘଉଁକୁ ଫେରିବା ପରି।
ପ୍ରଣମ୍ଯାଶୁ ମିଥୋ ମୂର୍ତୀ ଵୀତହଵ୍ଯନଭଶ୍ଚରୌ । ବଭୂଵତୁସ୍ ସ୍ଵକାର୍ଯୈକତତ୍ପରୌ ତେଜସାଂ ନିଧୀ
ଏକାଉଁ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ପରସ୍ପରକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇଟି ଦେହ ଆକାଶରେ ଘୂରୁଥିବା ଭିତହବ୍ୟ ପରି, ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ, ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ଭଣ୍ଡାର ଥିଲେ।
ଜଗାମ ପିଙ୍ଗଲୋ ଵ୍ଯୋମ ମୁନିଶ୍ ଚ ଵିମଲଂ ସରଃ । ତାରକାକାରକୁମୁଦଂ ସୂର୍ଯାଂଶୁକଚଦାକୃତି
ପିଙ୍ଗଳ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ମୁନି ପବିତ୍ର ଝିଲିକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଆକାଶରେ ତାରା ଭରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଝିଲିରେ ତାରା ପରି ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଝିଲିର ଆଲୋକ ଥିଲା।
ଵୀତହଵ୍ଯୋ ମମଜ୍ଜାଶୁ ସରସ୍ଯ୍ ଉତ୍ଫୁଲ୍ଲପଙ୍କଜେ । ପଙ୍କପଲ୍ଵଲଲୀଲାନ୍ତେ ଵନେ କଲଭକୋ ଯଥା
ବୀତହବ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଝିଲିରେ ଝପ୍ କରି ପଡିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ କାଦୁଆ ପୋଖରୀ ପାଶରେ ଛୋଟ ହାତୀ ଖେଳୁଥାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଜପଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜଯିତ୍ଵା ଦିଵାକରମ୍ । ତପୋଭୂଷିତଯା ତନ୍ଵା ପୂର୍ଵଵତ୍ ପୁନର୍ ଆବଭୌ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତପସ୍ୟାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ ଦେହରେ ପୂର୍ବପରି ପୁନି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ମୈତ୍ର୍ଯା ତଯା ସମତଯା ପରଯା ଚ ଶାନ୍ତ୍ଯା ସତ୍ପ୍ରଜ୍ଞଯା ମୁଦିତଯା କୃପଯା ଶ୍ରିଯା ଚ । ଯୁକ୍ତୋ ମୁନିସ୍ ସକଲସଙ୍ଗଵିମୁକ୍ତଚେତା ଵିନ୍ଧ୍ଯେ ସରିତ୍ତଟଗତୋ ଦିନମ୍ ଏଵ ରେମେ
ମୈତ୍ରୀ, ସମତା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶାନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ଆନନ୍ଦ, କୃପା ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ସଂସ୍ପୃହାରୁ ମୁକ୍ତ ମନବଳିଆ ମୁନି, ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ନଦୀପାଡ଼ାରେ ସେଇ ଦିନଟି ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ।
ଦିନାନ୍ତେ ସ ସମାଧାତୁଂ ପୁନର୍ ଏଵ ମନୋ ମୁନିଃ । ଵିଵେଶ କାଞ୍ଚିଦ୍ ଵିତତାଂ ଵିଜନାଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯକନ୍ଦରାମ୍
ଦିନ ଶେଷରେ, ସେ ମୁନି ଆଉଥରେ ନିଜ ମନକୁ ଟାଣି, ଏକ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଭିତରକୁ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ।
ତଦ୍ ଏଵାଥାନୁସନ୍ଧାନମ୍ ଅତ୍ଯଜତ୍ ସମମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ । ଚେତସା କଥଯାମ୍ ଆସ ଦୃଷ୍ଟଲୋକପରାଵରଃ
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ସହିତ ଅନ୍ୱେଷଣକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ସଂସାରର ଉପର ଓ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖିଥିବା ଶାନ୍ତ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵେନ୍ଦ୍ରିଯଗଣୋ ମଯା ପରିହୃତସ୍ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ଇଦାନୀଂ ଚିନ୍ତଯା ନାର୍ଥଃ ପୁନର୍ ଵିତତଯା ମମ
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି; ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଆଉ ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତା କରିବାର କୌଣସି ଦରକାର ନାହିଁ।
ଅସ୍ତି ନାସ୍ତୀତି କଲନାଂ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ମୃଦ୍ଵୀଂ ଲତାମ୍ ଇଵ । ଶେଷେ ତୁ ବଦ୍ଧସଂସ୍ଥାନଂ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯ୍ ଅଚଲଶୃଙ୍ଗଵତ୍
‘ଅଛି’ କିମ୍ବା ‘ନାହିଁ’ ବୋଲି ଯେଉଁ ସନ୍ଦେହର ନରମ ଲତାକୁ ଭଙ୍ଗିଦେଇ, ମୁଁ ଏବେ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ଭଳି ଅଡ଼ିଗ ଓ ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି।
ଉଦିତୋ ଽସ୍ତଙ୍ଗତ ଇଵ ସ୍ଵସ୍ତଙ୍ଗତ ଇଵୋଦିତଃ । ସମସ୍ ସମରସାଭାସସ୍ ତିଷ୍ଠାମି ସ୍ଵସ୍ଥତାଂ ଗତଃ
ମୁଁ ଉଦୟ ହେଲି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି, ଅସ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ପରି ଅଛି। ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସମଭାବ ରହି, ମନରେ ଶାନ୍ତି ପାଇ, ମୁଁ ସମତାରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽପି ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥସ୍ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଵାନ୍ । ତୁର୍ଯମ୍ ଆଲମ୍ବ୍ଯ କାର୍ଯାନ୍ତଂ ତିଷ୍ଠାମି ସ୍ତମ୍ଭିତସ୍ଥିତିଃ
ମୁଁ ସଚେତନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଛି, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ଅଛି। ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି।
ସ୍ଥିରସ୍ ସ୍ଥାଣୁର୍ ଇଵୈକାନ୍ତେ ସ୍ଵାନ୍ତାନ୍ତେ ସର୍ଵତସ୍ ସ୍ଥିତେ । ସତ୍ତ୍ଵସାମାନ୍ଯସାମ୍ଯେ ହି ତିଷ୍ଠାମ୍ଯ୍ ଅପଗତାମଯଃ
ମୁଁ ଏକାନ୍ତରେ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଅଚଳ ରହି, ମନର ଶେଷ ଅଂଶରେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛି। ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର ସମତାରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସ ଧ୍ଯାନେ ପୁନସ୍ ତସ୍ଥୌ ଦିନାନି ଷଟ୍ । ତତଃ ପ୍ରବୋଧମ୍ ଆପନ୍ନଃ କ୍ଷଣସୁପ୍ତ ଇଵାଧ୍ଵଗଃ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଛଅ ଦିନ ଧରି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହିଲେ। ତାପରେ, ଏକ ଯାତ୍ରୀ ଯେପରି ଅଳ୍ପ ନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗିଉଠେ, ସେ ଏକଦମ ସଚେତନ ହେଲେ।
ଏଵଂସିଦ୍ଧସ୍ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵୀତହଵ୍ଯୋ ମହାତପାଃ । ଵିଜହାର ଚିରଂ କାଲଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତତଯା ତଯା
ଏଭଳି ସିଦ୍ଧି ପାଇଁଥିବା, ମହାତପସ୍ବୀ ଶ୍ରୀ ବୀତହବ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ।
ଵସ୍ତୁ ନାଭିନନନ୍ଦାସୌ ନ ନିନିନ୍ଦ କଦାଚନ । ନ ଜଗାମ ତଥୋଦ୍ଵେଗଂ ନ ଚ ହର୍ଷମ୍ ଅଵାପ ହ
ସେ କେବେ କୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ଆନନ୍ଦ କଲେ ନାହିଁ, କେବେ ନିନ୍ଦା କଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ମନ କେବେ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ, କେବେ ଅତି ଖୁସି ମଧ୍ୟ ହେଲେ ନାହିଁ।