ଶଠେନ ଭଵତା ଦୀର୍ଘଂ କାଲଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ । ଉପରୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭୂତ୍ ପୂର୍ଵଂ ସାଧୁସଂସର୍ଗଵର୍ଜିତମ୍
ଠକ ଚିତ୍ତ, ତୁମ ପାଇଁ ବହୁଦିନ ମୋ ଦେହ ଘର ଅନ୍ଧାର ରହିଥିଲା, କାରଣ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ ନଥିଲା।
ଜଡେ ପ୍ରେତସମାକାରେ ଗତେ ତ୍ଵଯି ମନଶ୍ଶଠେ । ସର୍ଵସଜ୍ଜନସଂସେଵ୍ଯଂ ଇଦଂ ଦେହଗୃହଂ ସ୍ଥିତମ୍
ହେ ମନ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଜଡ଼ ଏବଂ ମୃତଦେହ ସମାନ ହେଉଛ, ଏହି ଶରୀର ଘର ସମସ୍ତ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ରହିଯାଏ।
ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵାସି ନାସ୍ଯ୍ ଏଵ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅପି ଜଡଂ ଶଠମ୍ । ନ ଭଵିଷ୍ଯସି ଚେଦାନୀଂ କିଂ ଵେତାଲ ନ ଲଜ୍ଜସେ
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଏହି ଶରୀରର ନିଜ ଥିଲେ ନାହିଁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ। ତୁମେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ ଏବଂ ଚତୁର। ଏହିବେଳେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଚାଲିଯିବ ନାହଁ, ହେ ଭୂତ, ତେବେ ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁନାହିଁ କି?
ସହ ତୃଷ୍ଣାପିଶାଚୀଭିସ୍ ସହ କୋପାଦିଗୁହ୍ଯକୈଃ । ନିର୍ଗଚ୍ଛ ଚିତ୍ତଵେତାଲ ଶରୀରସଦନାନ୍ ମମ
ମନର ଭୂତ, ତୁମେ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଭୂତ ଓ କ୍ରୋଧ ଆଦି ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ ସହିତ ମୋ ଶରୀର ଘରୁ ବାହାରିଯାଅ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଵେକମନ୍ତ୍ରେଣ ନିର୍ଗତୋ ଦେହମନ୍ଦିରାତ୍ । ପ୍ରମତ୍ତଚିତ୍ତଵେତାଲଃ କୁଵୃକଃ କନ୍ଦରାଦ୍ ଇଵ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବିବେକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶରୀର ମନ୍ଦିରରୁ ଅସାବଧାନ ମନର ଭୂତ ଦୁଷ୍ଟ ପଶୁ ଯେପରି କୁହୁଡ଼ିରୁ ବାହାରିଯାଏ, ସେପରି ବାହାରିଯାଇଛି।
ଅହୋ ନୁ ଚିତ୍ରଂ ସୁମହଜ୍ ଜଡେନ କ୍ଷଣଭଙ୍ଗିନା । ମନଶ୍ଶଠେନ ସର୍ଵୋ ଽଯଂ ନୀତୋ ଵିଵଶତାଂ ଜନଃ
ହାଁ, କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ! ଏହି ଜଡ଼, କ୍ଷଣିକ ଏବଂ ଚତୁର ମନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅସହାୟତାକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।
କସ୍ ତେ ପରାକ୍ରମଃ କିଂ ତେ ବଲଂ କସ୍ ତେ ସମାଶ୍ରଯଃ । ଯଦି ଵଲ୍ଗସି ମାମ୍ ଏଵ ଜନତାଂ ବାଧସେ ତଥା
ତୋର କଣ ଶକ୍ତି, କଣ ପ୍ରଭାବ, କଣ ଆଶ୍ରୟ ଅଛି? ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଝାପି ପଡ଼, ତେବେ ସେଇପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛ।
ଶଠାତ୍ମୈଵାସି ନ ମଯା ଦୀନଚିତ୍ତକ ମାର୍ଯସେ । ମୃତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଵବୁଦ୍ଧଂ ତ୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯ କେଵଲମ୍ ଅଜ୍ଞ ହେ
ତୁମେ କେବଳ ଏକ ଚତୁର ମନ, ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଉନାହିଁ, ହେ ଦୁଃଖିତ ମନ; ଆଜି ତୁମକୁ ମୃତ ବୋଲି ବୁଝିପାରିଛି, ହେ ଅଜ୍ଞ।
ଏତାଵନ୍ତମ୍ ଅହଂ କାଲଂ ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜୀଵଦାସ୍ଥିତମ୍ । କ୍ଲିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଭୂତଭଙ୍ଗାସୁ ଚିରଂ ସଂସୃତିରାତ୍ରିଷୁ
ଏତେ ଦିନ ଧରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଜୀବନରେ ରହୁଥିବା ବୋଲି ଭାବିଥିଲି; ଏହି ସଂସାରର ଅନେକ ରାତିରେ ମୁଁ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଛି, ଅନେକ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖିଛି।
ଚିତ୍ତଂ ମୃତଂ ହି ନାସ୍ତୀହ ତ୍ଵ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯାଵଗତଂ ମଯା । ତେନ ତ୍ଵଦାଶାଂ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନି କେଵଲଃ
ଆଜି ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିପାରିଛି ଯେ, ଏଠାରେ ମନ ମୃତ ଭାବେ ଅଛିନାହିଁ; ଏହିଠାରେ ମନ ଉପରେ ଆଶା ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଏବେ କେବଳ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଚିତ୍ତଂ ମୃତମ୍ ଇତି ଜ୍ଞାତମ୍ ଅଦ୍ଯ ମଯା ସ୍ଵଯମ୍ । ନ ଶଠେନ ସମଂ ନୀତଂ ସମଗ୍ରଂ ଜୀଵିତଂ ନିଜମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଆଜି ମୁଁ ନିଜେ ଜାଣିପାରିଛି ଯେ ମନ ମୃତ; ଏହି ଠକା ମନ ସହିତ ମୋ ସମଗ୍ର ଜୀବନ କଟିଯାଇନାହିଁ।
ଉତ୍ସାର୍ଯ ଦେହସଦନାନ୍ ମନଶ୍ଶଠମ୍ ଅହଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ଅଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ ସ୍ଥିତୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ଵେତାଲପରିଵର୍ଜିତଃ
ମୁଁ ଏହି ଠକା ମନକୁ ଦେହର ଘରୁ ତୁରନ୍ତ ବାହାର କରିଦେଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ଭିତରେ ସ୍ଥିର ଓ ଶାନ୍ତ ଅଛି, ମନର ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଅଶାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଚିତ୍ତଵେତାଲଲବ୍ଧେନ ଚିରଂ କାଲଂ ମଯୋଦ୍ଧତାଃ । କୃତା ଵିକାରା ଵିଵିଧାସ୍ ସ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ହସାମି ଯାନ୍
ମନର ଭ୍ରମର ପ୍ରଭାବରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମୁଁ ଅସ୍ଥିର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବିକୃତି ତିଆରି କରିଥିଲି; ଏବେ ସେସବୁ କରି, ମୁଁ ନିଜେ ଏହାକୁ ହସୁଛି।
ଚିରାନ୍ ନିପତିତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଚାରାସିଵରାଙ୍କିତଃ । ହୃଦ୍ଗେହାଚ୍ ଚିତ୍ତଵେତାଲସ୍ ତାଲୋତ୍ତାଲସମୁନ୍ନତିଃ
ବହୁତ ଦିନ ପରେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଚିନ୍ତାର ତଳୱାରରେ ଚିହ୍ନିତ ମନର ଭୂତ ହୃଦୟର ଘରୁ ବହୁତ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଉତ୍ତାଳତା ସହିତ ଅବଶେଷରେ ଢଳି ପଡିଛି।
ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତଵେତାଲେ ପଵିତ୍ରାଂ ପଦଵୀଂ ଗତେ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଶରୀରନଗରେ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠାମି କେଵଲଃ
ମନର ଭୂତ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ପବିତ୍ର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲାପରେ, ଭାଗ୍ୟବଶେ ମୁଁ ଏବେ ଶରୀରର ନଗରରେ ଏକାକି ଓ ସୁଖରେ ବସିଛି।
ମୃତଂ ମନୋ ମୃତାଶ୍ ଚିନ୍ତା ମୃତୋ ଽହଙ୍କାରରାକ୍ଷସଃ । ଵିଚାରମନ୍ତ୍ରେଣ ସମସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ ତିଷ୍ଠାମି କେଵଲଃ
ମନ ମରିଗଲା, ଚିନ୍ତା ମରିଗଲା, ଅହଂକାରର ଦାନବ ମଧ୍ୟ ମରିଗଲା; ବିଚାରର ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁଁ ସମତା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଏକାକି ରହିଛି।
କିଂ ମନୋ ମେ ମମାଶାଃ କାଃ କୋ ମେ ଽହଙ୍କାରକୋ ଭଵେତ୍ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵ୍ଯର୍ଥଂ କଲତ୍ରଂ ମେ ନଷ୍ଟମ୍ ଏତଦ୍ ଅଶେଷତଃ
ମୋ ପାଇଁ ମନ କ'ଣ? ମୋର କେଉଁ ଆଶା ଅଛି? କିଏ ମୋର ଅହଂକାର ତିଆରି କରିପାରିବ? ଭାଗ୍ୟବଶେ, ଏହି ସମସ୍ତ ମିଥ୍ୟା ଦଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଏକସ୍ମୈ କୃତକୃତ୍ଯାଯ ନିତ୍ଯାଯ ଵିମଲାତ୍ମନେ । ନିର୍ଵିକଲ୍ପଚିଦାଖ୍ଯାଯ ମହ୍ଯମ୍ ଏଵ ନମୋ ନମଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିଥିବା, ଚିରନ୍ତନ, ପବିତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା ଭାବରେ ଯିଏ ଅଛି, ସେଇ ମୋତେ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ନ ମମାଶା ନ କର୍ମାଣି ନ ସଂସାରୋ ନ କର୍ତୃତା । ନ ଭୋକ୍ତୃତା ନ ଦେହୋ ମେ ମହ୍ଯମ୍ ଏଵ ନମୋ ନମଃ
ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ସଂସାର ନାହିଁ, କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ନାହିଁ, ଭୋକ୍ତୃତ୍ୱ ନାହିଁ, ଦେହ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ମୋତେ ମାତ୍ର ନମସ୍କାର।
ନାହମ୍ ଆତ୍ମା ନ ଚାକାଶୋ ନ ଚୈଵାଯମ୍ ଅହଂ ସ୍ଵଯମ୍ । ମମ ନାସ୍ତି ଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦୋ ମହ୍ଯମ୍ ଏଵ ନମୋ ନମଃ
ମୁଁ ଆତ୍ମା ନୁହେଁ, ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି 'ମୁଁ' ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ—ମୋତେ ମାତ୍ର ନମସ୍କାର।
ନୀରୂପାଯ ନିରାଖ୍ଯାଯ ପ୍ରକାଶାଯାମଲାତ୍ମନେ । ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମୈକସଂସ୍ଥାଯ ମହ୍ଯମ୍ ଏଵ ନମୋ ନମଃ
ଯିଏ ରୂପହୀନ, ବର୍ଣ୍ଣନା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ସ୍ୱରୂପ, ସେଇ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଜେ ନିଜକୁ ଅବସ୍ଥିତ କରିଛନ୍ତି—ମୋତେ ମାତ୍ର ନମସ୍କାର।
ନିର୍ଵିକାରାଯ ନିତ୍ଯାଯ ନିରଂଶାଯ ନିରାତ୍ମନେ । ସର୍ଵସ୍ମୈ ସର୍ଵକାର୍ଯାଯ ମହ୍ଯମ୍ ଏଵ ନମୋ ନମଃ
ଯିଏ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଚିରକାଳର, ଅଂଶହୀନ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ନାହିଁ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ, ସେଇ ମୋତେ ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ।
ସମାଂ ସର୍ଵଗତାଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଂ ଜଗଦେକପ୍ରକାଶିନୀମ୍ । ସତ୍ତାମ୍ ଉପାଗତୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ମହ୍ଯମ୍ ଏଵ ନମୋ ନମଃ
ମୁଁ ମୋ ଭିତରେ ସେଇ ସତ୍ତାକୁ ପାଇଛି, ଯାହା ସମ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ—ସେଇ ମୋତେ ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ।
ସାଦ୍ରିଦ୍ଯୂର୍ଵୀନଦୀଶାଙ୍ଗଂ ନାହମ୍ ଏଵାହମ୍ ଏଵ ଵା । ଜଗତ୍ ସର୍ଵପଦାର୍ଥାଢ୍ଯଂ ମହ୍ଯମ୍ ଏଵ ନମୋ ନମଃ
ମୁଁ ପାହାଡ଼, ମାଟି, ନଦୀ, ଦିଗ୍ବଳୟ ଭଳି ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଏହି ଶରୀର ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୁଁ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ବିଶ୍ୱ—ସେଇ ମୋତେ ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ।
ଵ୍ଯପଗତମନନଂ ଶମାଭିରାମଂ ପ୍ରକଟିତଵିଶ୍ଵମ୍ ଅଵିଶ୍ଵମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତମ୍ । ସ୍ଵଯମ୍ ଅଜମ୍ ଅଜରଂ ଗୁଣାଦ୍ ଅତୀତଂ ଵପୁର୍ ଅହମ୍ ଅଚ୍ଯୁତମ୍ ଐଶ୍ଵରଂ ନମାମି
ଯାହାର ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତ, ଶାନ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ, ବିଶ୍ୱ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ନୁହେଁ, ଅସୀମ, ଅଜନ୍ମା, ବୃଦ୍ଧିବିହୀନ, ଗୁଣ ଉପରେ ନଥିବା, ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଏହି ଆତ୍ମ ସ୍ୱରୂପକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ଵିଚାର୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାନ୍ତଃ ପୁନର୍ ଇତ୍ଥଂ ଵିଚାର୍ଯତେ । ତତ୍ତ୍ଵଵିଦ୍ଭିର୍ ମହାବାହୋ ଜ୍ଞେଯ ଆତ୍ମା ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏଭଳି ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ପୁଣି ଏହିପରି ଭାବିବାକୁ ହୁଏ— ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।
ଆତ୍ମୈଵେଦଂ ଜଗଦ୍ ଇତି ସତ୍ଯଂ ଚିତ୍ତେନ ମାର୍ଜିତମ୍ । ଉତ୍ଥିତଂ ସ୍ଯାତ୍ କୁତଶ୍ ଚିତ୍ତମ୍ ଅହୋ ଚିତ୍ରମ୍ ଅଵସ୍ତୁ ଯତ୍
ଏହି ସଂସାର ଆତ୍ମା ହିଁ— ଏହା ସତ୍ୟ, ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଏହା ବୁଝିବାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ମନ କେଉଁଠୁ ଉପଜେ? ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା କିଛି ନୁହେଁ, ସେଠାରୁ ଏହି ମନ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଅଵିଦ୍ଯାତ୍ଵାଦ୍ ଅଚିତ୍ତ୍ଵାଚ୍ ଚ ସମାଯାତ୍ଵାତ୍ ସଦୈଵ ହି । ମୃତଂ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଵା ଚିତ୍ତଂ ଭ୍ରମାଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ଖପୁଷ୍ପଵତ୍
ଅଜ୍ଞାନ, ମନର ଅଭାବ ଏବଂ ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ମନ କେବେ ଥାଏନି; ଏହା କେବଳ ଭ୍ରମ, ଆକାଶରେ ଫୁଲ ଥିବା ପରି।
ସିଦ୍ଧସ୍ ସ୍ଥାଣୁପରିସ୍ପନ୍ଦୋ ନୌଗତସ୍ଯ ଯଥା ଶିଶୋଃ । ଅବୁଦ୍ଧସ୍ଯ ନ ବୁଦ୍ଧସ୍ଯ ତଥା ଚିତ୍ତମ୍ ଅସନ୍ମଯମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ପାଖରେ ସବୁ କିଛି ଶାନ୍ତ ଥାଏ, କିମ୍ବା ନୌକାରେ ଚଢ଼ିନଥିବା ଛୁଆ ଯେପରି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ରହେ, ସେପରି ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କ ମନ ଅଚଳ ରହେ। ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଜାଗୃତଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଏହି ମନ କେବଳ ଅସତ୍ୟରେ ଗଠିତ।
ମୌର୍ଖ୍ଯମୋହଭ୍ରମେ ଶାନ୍ତେ ଚିତ୍ତଂ ନୋପଲଭାମହେ । ଚକ୍ରାରୋହଭ୍ରମସ୍ଯାନ୍ତେ ପର୍ଵତସ୍ପନ୍ଦନଂ ଯଥା
ମୂର୍ଖତା, ମୋହ ଓ ଭ୍ରମର ଶାନ୍ତିରେ ଆମେ ମନକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରୁନାହୁଁ; ଯେପରିକି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଚକ୍ରର ଭ୍ରମ ଶେଷ ହେଲେ ପାହାଡ଼ର କମ୍ପନ ମାତ୍ର ଅନୁଭବ ହୁଏ।