ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଜନ୍ତୂନାଂ ସଂଵିଦ୍ ଧୃଦଯମ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ନ ଦେହାଵଯଵୈକାଂଶୋ ଜଡୋ ଜୀର୍ଣୋପଲୋପମଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନକୁ ହୃଦୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଶରୀରର କୌଣସି ଜଡ ଅଂଶ ନୁହେଁ, ଯେପରିକି ଜରା ପଡ଼ିଥିବା ପଥର।
ତସ୍ମାତ୍ ସଂଵିନ୍ମଯେ ଶୁଦ୍ଧେ ହୃଦଯେ ଽତ୍ର ଵିଵାସନମ୍ । ବଲାନ୍ ନିଯୋଜିତେ ଚିତ୍ତେ ପ୍ରାଣସ୍ପନ୍ଦୋ ନିରୁଧ୍ଯତେ
ସେହିପରି, ଯେତେବେଳେ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଚେତନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଜୋରକରି ରଖାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ୱାସର ଚଳାଚଳ ଅଟକିଯାଏ।
ଏଭିଃ କ୍ରମୈର୍ ଅଥାନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ନାନାସଙ୍କଲ୍ପକଲ୍ପିତୈଃ । ନାନାଦୈଶିକଵକ୍ତ୍ରସ୍ଥୈଃ ପ୍ରାଣସ୍ପନ୍ଦୋ ନିରୁଧ୍ଯତେ
ଏହି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଉପଜିଥିବା ଉପାୟ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଶିକ୍ଷକମାନେ ଶିଖାଇଥିବା ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଶ୍ୱାସର ଚଳାଚଳ ଅଟକିଯାଏ।
ଅଭ୍ଯାସେନ ନିରାବାଧମ୍ ଏତାସ୍ ତା ଯୋଗଯୁକ୍ତଯଃ । ଉପାଯତାମ୍ ଉପାଯାନ୍ତି ଭଵ୍ଯସ୍ଯ ଭଵଭେଦନେ
ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ, ଏହି ଯୋଗ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ଅବିରୋଧ ଭାବେ ଚାଲିଥାଏ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାର ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ଏହା ଉପକାରୀ ହୁଏ।
ଅଭ୍ଯାସାଦ୍ ଦୃଢତାଂ ଯାତାଦ୍ ଵୈରାଗ୍ଯପରିଲାଞ୍ଛିତାତ୍ । ଯଥାଵାସନମ୍ ଆଯାମଃ ପ୍ରାଣାନାଂ ସଫଲସ୍ ସ୍ମୃତଃ
ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ଦୃଢତା ଆସେ ଏବଂ ବିରାକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଆସନ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ୱାସ ନିୟମନ କରିବାକୁ ସଫଳ ମନାଯାଏ।
ଭ୍ରୂନାସାତାଲୁସଂସ୍ଥାସୁ ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲକୋଟିଷୁ । ଅଭ୍ଯାସାଚ୍ ଛାମ୍ଯତି ପ୍ରାଣୋ ଦୂରେ ଗିରିନଦୀ ଯଥା
ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ମୁଣ୍ଡ ମୂଳ ଓ ଜିଭା ମୂଳ ନିକଟରେ ଥିବା ବାରଟି ଆଙ୍ଗୁଳ ଦୂରିରେ, ଶ୍ୱାସ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ଏକ ନଦୀ କିମ୍ବା ଝରଣା ଦୂରକୁ ହଟିଯାଏ।
ଭୂଯୋ ଭୂଯଶ୍ ଚିରାଭ୍ଯାସାଜ୍ ଜିହ୍ଵାପ୍ରାନ୍ତେନ ତାଲୁନି । ଘଣ୍ଟିକା ସ୍ପୃଶ୍ଯତେ ପ୍ରାଣା ଯେନୋର୍ଧ୍ଵେନ ଵହନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ, ଜିଭାର ଟିପ୍ ଘଣ୍ଟିକା ନିକଟରେ ତାଳୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଏହିପରି ଉପରକୁ ଚଳିଥିବା ଶ୍ୱାସଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ।
ଵିକଲ୍ପବହୁଲାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏତେ ସ୍ଵଭ୍ଯାସେନ ସମାଧଯଃ । ପରମୋପଶମାଯାଶୁ ସମ୍ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିକଲ୍ପତାମ୍
ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ଧ୍ୟାନର ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମନର ଅନେକ ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଭରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଅଭ୍ୟାସରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିଯାନ୍ତି।
ଆତ୍ମାରାମୋ ଵୀତଶୋକୋ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ସୁଖଃ ପୁମାନ୍ । ଅଭ୍ଯାସାଦ୍ ଏଵ ନାନ୍ଯସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଅଭ୍ଯାସଵାନ୍ ଭଵ
ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମାନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ଆନନ୍ଦିତ, ଶୋକ ରହିତ ଓ ଭିତରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସଦା ଅଭ୍ୟାସରେ ଲାଗି ରୁହ।
ଅଭ୍ଯାସେନ ପରିସ୍ପନ୍ଦେ ପ୍ରାଣାନାଂ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । ମନଃ ପ୍ରଶମମ୍ ଆଯାତି ନିର୍ଵାଣମ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ
ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୱାସର ଚଳାଚଳ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ମନ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ଶେଷରେ କେବଳ ମୋକ୍ଷ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଵାସନାଵଲିତଂ ଜନ୍ମ ମୋକ୍ଷୋ ନିର୍ଵାସନଂ ମନଃ । ପ୍ରାଣଶ୍ ଚ ରାମ ଗୃହ୍ଣାତି ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ଅନୁଭୂତିରେ ଲଗିଥିବା ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ହୁଏ; ଯେଉଁ ମନ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଠି ମୋକ୍ଷ ଅଛି। ହେ ରାମ, ଶ୍ୱାସ ତୁମେ ଯେପରି ଚାହଁ, ସେପରି ଚାଲେ—ତେଣୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ କର।
ପ୍ରାଣସ୍ପନ୍ଦୋ ମନୋରୂପଂ ତସ୍ମାତ୍ ସଂସୃତିସମ୍ଭ୍ରମଃ । ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଶମଂ ଯାତେ କ୍ଷୀଯତେ ସଂସୃତିଜ୍ଵରଃ
ଶ୍ୱାସର ଚଳାଚଳ ମନର ଆକୃତି; ଏହିଥିରୁ ସଂସାରର ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହା ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ସଂସାରର ଦୁଃଖ ଶେଷ ହୁଏ।
ଵିକଲ୍ପସଙ୍କ୍ଷଯାଜ୍ ଜନ୍ତୋଃ ପଦଂ ତଦ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ । ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ସମସ୍ତକଲନାନ୍ଵିତାଃ
ମନର ସମସ୍ତ ଭେଦଭାବ ଶେଷ ହେଲେ, ସେଇ ଦଶା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ଯାଠାରୁ ବାଣୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଚାର ଫେରିଯାଏ।
ଯତ୍ର ସର୍ଵଂ ଯତସ୍ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତଶ୍ ଚ ଯତ୍ । ଯତ୍ର ନେଦଂ ଯତୋ ନେଦଂ ଯନ୍ ନେଦଂ ନେଦୃଶଂ ଚ ଯତ୍
ଯେଉଁଠାରୁ ସବୁ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ସବୁ କିଛି ଆସେ, ଯାହା ସବୁ କିଛି ଅଟୁଟ ଅଛି ଏବଂ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି; ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଜଗତ ନାହିଁ, ଏଠାରୁ ଏହି ଜଗତ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି, ଏହା ଏହି ଜଗତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏହା ଏହି ଭଳି କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵିନାଶିତ୍ଵାଦ୍ ଵିକଲ୍ପିତ୍ଵାଦ୍ ଗୁଣିତ୍ଵାନ୍ ନିର୍ଗୁଣାତ୍ମନଃ । ଯସ୍ଯ ନୋ ସଦୃଶୋ ଦୃଶ୍ଯେ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଏଵ ହି
ନଶ୍ୱରତା, ବିଭିନ୍ନତା ଏବଂ ଗୁଣ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ନିର୍ଗୁଣ ସ୍ୱରୂପ ସହିତ କିଛି ମିଳିବା କିମ୍ବା ତାହାର ଉଦାହରଣ କିଛି ମିଳିପାରେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵାଦନୀ ସର୍ଵଶାଲୀନାଂ ଦୀପିକା ସର୍ଵତେଜସାମ୍ । କଲନା ସର୍ଵକାମାନାଂ ଯତଶ୍ ଚିଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରିକୋଦିତା
ଏହା ସମସ୍ତ ଭୋଗୀମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ଦୀପ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାର ଗଣନା; ଯାହାଠାରୁ ଚେତନାର ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଉଦିତ ହୋଇଛି।
ଯତ୍ସଙ୍କଲ୍ପତରୋର୍ ବହ୍ଵ୍ଯସ୍ ସଂସାରଫଲପଙ୍କ୍ତଯଃ । ଅନାରତଂ ବହୁରସା ଜାଯନ୍ତେ ଚ ପତନ୍ତି ଚ
ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛାର ଗଛରୁ ଏହି ସଂସାରର ଫଳର ଅନେକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଅନବରତ ଜନ୍ମ ନେଉଛି ଏବଂ ପଡ଼ୁଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ରସ ଅଧିକ ଅଛି।
ତତ୍ ପଦଂ ସର୍ଵସୀମାନ୍ତମ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯ ମହାମତିଃ । ଯସ୍ ସ୍ଥିତସ୍ ସ୍ଥିରଧୀସ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞସ୍ ସ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତ ଉଚ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ସୀମାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଯିଏ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ଦୃଢ଼ ରହିଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।
ଵିଗତସର୍ଵସମୀହିତକୌତୁକସ୍ ସମୁପଶାନ୍ତହିତାହିତକଲ୍ପନଃ । ସକଲସଂଵ୍ଯଵହାରସମାଶଯୋ ଭଵତି ମୁକ୍ତମନାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଯାହାଙ୍କର ମନ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ଉତ୍ସୁକତା ହିନ୍ନ, ଉପକାର ଓ ଅପକାର ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ଯୋଗଯୁକ୍ତ୍ଯାସ୍ଯ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ଶମ ଏଵଂ ନିରୂପିତଃ । ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନମ୍ ଇଦାନୀଂ ମେ କଥଯାନୁଗ୍ରହାତ୍ ପ୍ରଭୋ
ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମନର ଶାନ୍ତିକୁ ଏଭଳି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏବେ, ମୋତେ ଦୟା କରି, ମହାପ୍ରଭୁ, ଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଅବଶ୍ୟ କହନ୍ତୁ।
ଅନାଦ୍ଯନ୍ତାଵଭାସାତ୍ମା ପରମାତ୍ମେହ ଵିଦ୍ଯତେ । ଇତ୍ଯ୍ ଏକନିଶ୍ଚଯସ୍ ସ୍ଫାରସ୍ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ
ଏଠାରେ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଯାହା ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହି ଏକମାତ୍ର ନିଶ୍ଚିତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ଇମା ଘଟପଟାକାରପଦାର୍ଥଶତଶକ୍ତଯଃ । ଆତ୍ମୈଵ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅସ୍ତୀତି ନିଶ୍ଚଯସ୍ ସମ୍ଯଗୀକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ଘଡ଼ା, କପଡ଼ା ଓ ଏପରି ଅନେକ ବସ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଉଛି, ସେସବୁ ଆସଲେ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ—ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ବୁଝିବାକୁ ଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ।
ଅସମ୍ଯଗ୍ଵେଦନାଜ୍ ଜନ୍ମ ମୋକ୍ଷସ୍ ସମ୍ଯଗଵେକ୍ଷଣାତ୍ । ଅସମ୍ଯଗ୍ଵୀକ୍ଷଣାଦ୍ ରଜ୍ଜୁସ୍ ସର୍ପୋ ନୋ ସମ୍ଯଗୀକ୍ଷଣାତ୍
ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିନଥିଲେ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେପରି ରସିକୁ ଭୁଲରେ ସାପ୍ ଭାବିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖିଲେ ସେ ଭୁଲ ହୁଏନାହିଁ।
ସଙ୍କଲ୍ପାଂଶଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ସଂଵିତ୍ ସଂଵେଦ୍ଯଵର୍ଜିତା । ସଂଵିଦ୍ ଆଦ୍ଯାଭିର୍ ଆଖ୍ଯାଭିର୍ ମୁକ୍ତାସ୍ତୀହ ହି ନେତରତ୍
ଯେ ସଚେତନତା ଚିନ୍ତାର ଟୁକୁଡ଼ା ଓ ଜଣାଯିବା ବସ୍ତୁ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଠି ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ନାମରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛି—ଏଠାରେ ଏହିଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ସା ଶୁଦ୍ଧରୂପା ଵିଜ୍ଞାତା ପରମାତ୍ମେତି କଥ୍ଯତେ । ବୁଦ୍ଧା ତ୍ଵ୍ ଅଶୁଦ୍ଧରୂପାନ୍ତର୍ ଅଵିଦ୍ଯେତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରୂପରେ ଜଣାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯଦି ଅଶୁଦ୍ଧ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଅଜ୍ଞାନ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ସଂଵିତ୍ତିର୍ ଏଵ ସଂଵେଦ୍ଯଂ ନାନଯୋର୍ ଦ୍ଵିତ୍ଵକଲ୍ପନା । ଚିନୋତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମୈଵ ରାମୈଵଂ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅସ୍ତି ହି
ଚେତନା ନିଜେ ନିଜକୁ ଜାଣିଥାଏ, ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନତାର କୌଣସି କଳ୍ପନା ନାହିଁ। ଆତ୍ମା ନିଜେ ନିଜକୁ ଦେଖେ—ହେ ରାମ, ଏଭଳି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି ନାହିଁ।
ଯଥାଭୂତାର୍ଥଦର୍ଶିତ୍ଵମ୍ ଏତାଵଦ୍ଭୁଵନତ୍ରଯେ । ଯଦ୍ ଆତ୍ମୈଵ ଜଗତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ପୂର୍ଣତା
ତିନୋଟି ଜଗତରେ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖିବାର ଅର୍ଥ ଏହି—ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆତ୍ମା ହେଉଛି ବୋଲି ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା। ଏହିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣତା।
ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମୈଵ କିଂନିଷ୍ଠୌ ଭାଵାଭାଵୌ କ୍ଵ ଵାସ୍ଥିତୌ । କ୍ଵ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷକଲନେ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ରାମ ଶୋଚ୍ଯତେ
ଯଦି ସମସ୍ତ କିଛି ଆତ୍ମା ହେଉଛି, ତେବେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱ କେଉଁଠି ଅଛି? ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି କେଉଁଠି ମାପାଯିବ? ହେ ରାମ, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦୁଃଖ କରିବା ଅଛି କଣ?
ନ ଚିତ୍ତମ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ନୋ ଚେତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵେଦଂ ଵିଜୃମ୍ଭତେ । ସର୍ଵଂ ଏକଂ ପରଂ ଵ୍ଯୋମ କ୍ଵ ମୋକ୍ଷଃ କସ୍ଯ ବଦ୍ଧତା
ଏଠାରେ ମନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଚାର ନାହିଁ; କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ। ସମସ୍ତ କିଛି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶ; ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି କେଉଁଠି, କିଏ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ?
ବ୍ରହ୍ମେଦଂ ବୃଂହିତାକାରଂ ବୃହଦ୍ ବୃଂହଦ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍ । ଦୂରମ୍ ଅସ୍ତମିତଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ଭଵାତ୍ମୈଵ ତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମନା
ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଆକାରରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ଅନନ୍ତ ରୂପେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛି। ଦ୍ୱିତୀୟତାର ସମାପ୍ତିରୁ ଦୂରେ, ତୁମେ ନିଜେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜରେ ଏହି ସ୍ୱରୂପ।