ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନସମ୍ବନ୍ଧସୁଖମ୍ ଆତ୍ମଵପୁର୍ ଵିଦୁଃ । ତଦ୍ ଦୃଶ୍ଯାଵଲିତଂ ବଦ୍ଧଂ ତନ୍ମୁକ୍ତଂ ମୁକ୍ତମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ସଂଯୋଗର ସୁଖକୁ ଆତ୍ମାର ରୂପ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଦେଖାଯାଉଥିବା ସହିତ ଜଡିତ ଥିଲେ ଏହାକୁ ବନ୍ଧନ କୁହାଯାଏ, ଏହାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ମୁକ୍ତି କୁହାଯାଏ।
ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନସମ୍ବନ୍ଧସୁଖସଂଵିଦ୍ ଅନାମଯା । କ୍ଷଯାତିଶଯମୁକ୍ତା ଚେତ୍ ତନ୍ ମୁକ୍ତିସ୍ ସୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ସମ୍ପର୍କରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏଥିବା ସୁଖ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟରୁ ସ୍ୱାଧୀନ, ଏହିଠାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ମୁକ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନସମ୍ବନ୍ଧେ ଯାନୁଭୂତିସ୍ ସ୍ଵଗୋଚରା । ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନନିର୍ମୁକ୍ତା ତାମ୍ ଆଲମ୍ବ୍ଯ ଭଵାଭଵଃ
ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ସମ୍ପର୍କରେ ଯେଉଁ ଅନୁଭୂତି ନିଜ ମନରେ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ସେହି ଦୁଇଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର ଆଧାର ହୁଏ।
ସୌଷୁପ୍ତୀ ଦୃଷ୍ଟିର୍ ଏଷା ହି ଯାତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସମ୍ପ୍ରକାଶତାମ୍ । ଏଵଂ ଚ ଯାତି ତୁର୍ଯତ୍ଵମ୍ ଏଵଂ ମୁକ୍ତିର୍ ଇତି ସ୍ମୃତା
ଏହି ଦୃଷ୍ଟି ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ଥାଏ, ଏଭଳି ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାକୁ 'ଚତୁର୍ଥ' ଅବସ୍ଥା କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନମୁକ୍ତାଯାଂ ଯୁକ୍ତାଯାଂ ପରଯା ଧିଯା । ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନସମ୍ବନ୍ଧସଂଵିଦ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାଂ ତୁ ରାଘଵ
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ, ରାଘବ, ସେତେବେଳେ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମ୍ପର୍କର ଜ୍ଞାନ କେବଳ ସେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ରହିଯାଏ।
ନାତ୍ମା ସ୍ଥୂଲୋ ନ ଚୈଵାଣୁର୍ ନ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋ ନ ଚେତନଃ । ନାଚେତନୋ ନ ଚ ଜଡୋ ନ ଚୈଵାସନ୍ ନ ସନ୍ମଯଃ
ଆତ୍ମା ନ ହେଉଛି ଦେହ ଭଳି ଭାରି, ନ ହେଉଛି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ନ ହେଉଛି ସିଧାସଳଖ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ନ ହେଉଛି ଜାଗୃତ ଚେତନା, ନ ହେଉଛି ଅଚେତନ, ନ ହେଉଛି ନିଷ୍ପ୍ରଭ, ନ ହେଉଛି ଅସତ୍, ନ ହେଉଛି ସତ୍ ଦ୍ରବ୍ୟର ମିଶ୍ରଣ।
ନାହଂ ନାନ୍ଯୋ ନ ଚୈଵୈକୋ ନାନେକୋ ନାପ୍ଯ୍ ଅନେକଵାନ୍ । ନାଭ୍ଯାଶସ୍ଥୋ ନ ଦୂରସ୍ଥୋ ନୈଵାସ୍ତି ନ ଚ ନାସ୍ତି ଚ
ମୁଁ ନ ହେଉଛି ମୋ ନିଜେ, ନ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ କିଏ, ନ ହେଉଛି ଏକ, ନ ହେଉଛି ବହୁ, ନ ହେଉଛି ବହୁତ୍ୱ ଥିବା, ମୁଁ ନ ହେଉଛି ନିକଟରେ, ନ ହେଉଛି ଦୂରରେ, ମୁଁ ନ ଅଛି, ନ ଅନ୍ୟଥା ଅଛି ନାହିଁ।
ନାପ୍ରାପ୍ଯୋ ନାପି ଚ ପ୍ରାପ୍ଯୋ ନ ଚାସର୍ଵୋ ନ ସର୍ଵଗଃ । ନ ପଦାର୍ଥୋ ନାପଦାର୍ଥୋ ନାପଞ୍ଚାତ୍ମା ନ ପଞ୍ଚ ଚ
ମୁଁ ନ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ନ ହେଉଛି ପ୍ରାପ୍ୟ, ନ ହେଉଛି ସବୁ, ନ ହେଉଛି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ମୁଁ ନ ହେଉଛି ବସ୍ତୁ, ନ ହେଉଛି ଅବସ୍ତୁ, ନ ହେଉଛି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ମିଶ୍ରଣ, ନ ହେଉଛି ସେହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ।
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମନଷ୍ଷଷ୍ଠେନ୍ଦ୍ରିଯାସ୍ପଦମ୍ । ତଦତୀତଂ ପଦଂ ଯତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଵେହିତମ୍
ଯାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ମନ ଓ ଛଅ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର କ୍ଷେତ୍ର, ସେଠାଠି ଯେଉଁ ପଦ ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସେଠି କିଛି କାମ କରାଯାଏ ନାହିଁ।
ଯଥାଭୂତମ୍ ଇଦଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଜ୍ଞସ୍ଯ ସମ୍ପଶ୍ଯତୋ ଜଗତ୍ । ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମମଯଂ ଵିଦ୍ଵନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅନାତ୍ମମଯଂ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଜଣା ଜଗତକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ କୁ ଆତ୍ମାରେ ଭରିଆ ଦେଖନ୍ତି; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାରୁ ଅଲଗା କିଛି ନାହିଁ।
କାଠିନ୍ଯଦ୍ରଵଣସ୍ପନ୍ଦସ୍ଵାଵକାଶାଵଲୋକନେ । ଆତ୍ମୈଵ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂଵାର୍ଯନିଲଖାଗ୍ନିଷୁ
ମାଟି, ପାଣି, ପବନ, ଅଗ୍ନି ଓ ଆକାଶର କଠିନତା, ପ୍ରବାହ, ଗତି ଓ ଖାଲି ସ୍ଥାନରେ ଆତ୍ମା ହିଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଅଛି।
ସତ୍ତୈଵାସ୍ତି ନ ଵସ୍ତୂନାଂ ଯଯା ନାମ ଵିନା ଚିତା । ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ତତୋ ଽସ୍ତୀତି ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରୋନ୍ମତ୍ତଜଲ୍ପିତମ୍
ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହିଁ ସତ୍ୟ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନାମ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଚେତନା ବିନା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି ଭାବିବା, ଏହା ଅସ୍ତିର ମନର ଅସାର କଥା।
ଏକୋ ଜଗନ୍ତି ସକଲାନି ସମସ୍ତକାଲକଲ୍ପକ୍ରମାନ୍ତରଗତାନି ଗତାଗତାନି । ଆତ୍ମୈଵ ନେତରକଲାକଲନାସ୍ତି କାଚିଦ୍ ଇତ୍ଥମ୍ମତିର୍ ଭଵ ଭଵାତିଗତୋ ମହାତ୍ମନ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତ, ସମସ୍ତ କାଳ ଚକ୍ରରେ, ଆସିବା ଓ ଯିବାରେ, ଏକ ଆତ୍ମା ହିଁ ଅଛି; ଅନ୍ୟ କିଛି ଗଣନା କରିବା ନାହିଁ। ଏହି ଭାବନା ସହିତ, ମହାତ୍ମନ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ରହ।
ଏଵଂଵିଚାରଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଦ୍ଵୈତତ୍ଯାଗେନ ରାଘଵ । ସ୍ଵୋ ଭାଵଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ତଜ୍ଜ୍ଞୈସ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞୈଶ୍ ଚିନ୍ତାମଣିର୍ ଯଥା
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିତୀୟତାକୁ ଛାଡି ଦେଲେ, ରାଘବ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜର ସ୍ବଭାବକୁ ପାଇଁଥାଏ, ଯେପରି ଚିନ୍ତାମଣି ପାଇଁଥାଏ ତାହାକୁ ଜଣାଇଥିବା ଲୋକ।
ଅଥେମାମ୍ ଅପରାଂ ଦୃଷ୍ଟିଂ ଶୃଣୁ ରାମାନଯା ଯଥା । ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅଚଲଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଚ ଦିଵ୍ଯଦୃକ୍
ଏବେ ଆଉ ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ରାମ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଜକୁ ଅଚଳ ଭାବରେ ଦେଖିପାରିବା ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଭ କରିବା।
ଅହଂ ଖମ୍ ଅହମ୍ ଆଦିତ୍ଯୋ ଦିଶୋ ଽହମ୍ ଅହମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଧଃ । ଅହଂ ଦୈତ୍ଯା ଅହଂ ଦେଵାଶ୍ ଶୈଲାଶ୍ ଚାହମ୍ ଅହଂ ମହଃ
ମୁଁ ଆକାଶ, ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୁଁ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ, ମୁଁ ତଳ ଭାଗ; ମୁଁ ଦେତ୍ୟ, ମୁଁ ଦେବତା, ମୁଁ ପାହାଡ଼, ମୁଁ ମହା ଆଲୋକ।
ତମୋ ଽହମ୍ ଅହମ୍ ଅଭ୍ରାଣି ଭୂସମୁଦ୍ରାଦିକଂ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ । ରଜୋ ଵାଯୁର୍ ଅଥାଗ୍ନିଶ୍ ଚ ଜଗତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍
ମୁଁ ଅନ୍ଧାର, ମୁଁ ମେଘ, ମୁଁ ପୃଥିବୀ, ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ମୁଁ ରାଗ, ମୁଁ ପବନ, ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୁଁ ନିଜେ।
ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ ଽହଂ ସର୍ଵତ୍ର ସ ଆତ୍ମୈଵ କିଲ ସ୍ଥିତଃ । କୋ ଽହଂ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଇହ ହି ଦ୍ଵିତ୍ଵମ୍ ଏକସ୍ଯ କୀଦୃଶମ୍
ତିନି ଜଗତରେ ମୁଁ ସର୍ବଦା ସ୍ଥିତ, ସେଇ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ କିଏ? ଏଠି ଅନ୍ୟ କଣ? ଏକା ଆତ୍ମାରେ କେମିତି ଦ୍ୱିତୀୟତା ହେବ?
ଇତି ନିଶ୍ଚଯଵାନ୍ ଅନ୍ତର୍ ନୂନମ୍ ଆତ୍ମତଯା ଜଗତ୍ । ପଶ୍ଯନ୍ ହର୍ଷଵିଷାଦାଭ୍ଯାଂ ନାଵଶଃ ପରିଭୂଯତେ
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ ଭିତରେ ରହି, ଜଗତକୁ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଦେଖି, ଲୋକ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ଅସହାୟ ଭାବରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ।
ମନ୍ମଯେ ଽସ୍ମିନ୍ କିଲ ଜଗତ୍ଯ୍ ଅଖିଲେ ସଂସ୍ଥିତେ ଽନଘ । କିମ୍ ଆତ୍ମୀଯଂ ପରଂ କିଂ ସ୍ଯାତ୍ କମଲେକ୍ଷଣ କଥ୍ଯତାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋଠି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି, ତେବେ କଣ ଆମର କିମ୍ବା ପରର କହିବାଯୋଗ୍ୟ? ମନ୍ଦାର ନୟନୀ, କହ।
କିଂ ତଜ୍ଜ୍ଞଵ୍ଯତିରେକେଣ ଵିଦ୍ଯତେ ଯଦ୍ ଉପାଗମେ । ହର୍ଷମ୍ ଏତୁ ଵିଷାଦଂ ଵା ଵିନାଶେ ଜ୍ଞୋ ଜଗନ୍ମଯଃ
ଜଣା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଠାରୁ ଅଲଗା କଣ ଅଛି, ଯାହା ପାଇଲେ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଆସିପାରେ? ଜଣା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯେଉଁଠି ଜଗତର ସ୍ୱଭାବରେ ଅଛି, ବିନାଶରେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅହଙ୍କାରଦୃଶାଵ୍ ଏତେ ସାତ୍ତ୍ଵିକେ ଦ୍ଵେ ଵିନିର୍ମଲେ । ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନାତ୍ ପ୍ରଵର୍ତେତେ ମୋକ୍ଷଦେ ପାରମାର୍ଥିକେ
ଏହି ଦୁଇଟି ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅହଂଭାବ ଓ ଦୃଷ୍ଟି, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ।
ପରୋ ଽଣୁସ୍ ସକଲାତୀତରୂପୋ ଽହଂ ତ୍ଵ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅହଙ୍କୃତିଃ । ପ୍ରଥମା ସର୍ଵମ୍ ଏଵାହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯୋକ୍ତା ରଘୂଦ୍ଵହ
ପ୍ରଥମ ଅହଂଭାବ ହେଉଛି—'ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଉପରେ'; ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି—'ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଟା'। ରଘୁବଂଶୀ, ଏହି ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବ।
ଅହଙ୍କାରଦୃଗ୍ ଅନ୍ଯା ତୁ ତୃତୀଯା ଵିଦ୍ଯତେ ଽନଘ । ଦେହୋ ଽହମ୍ ଇତି ତାଂ ଵିଦ୍ଧି ଦୁଃଖାଯୈଵ ନ ଶାନ୍ତଯେ
ଏଉଁ ଅହଂଭାବ ଓ ଦୃଷ୍ଟିର ତୃତୀୟ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ମନ୍ଦାନ, ଯାହା ହେଉଛି—'ମୁଁ ଏହି ଦେହ'; ଏହା କେବଳ ଦୁଃଖକୁ ଦେଇଥାଏ, ଶାନ୍ତିକୁ ନୁହେଁ।
ଅଥ ଵୈତତ୍ ତ୍ରଯମ୍ ଅପି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସକଲସିଦ୍ଧଯେ । ଯଥେଚ୍ଛଂ ତଦ୍ ଉପାଲମ୍ବ୍ଯ ତିଷ୍ଠାଵଷ୍ଟବ୍ଧତତ୍ପଦଃ
ଏହି ତିନିଟି ଭାବକୁ ଛାଡି, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, ସେପରି ଉପାୟ ଅନୁସରି, ତୁମେ ସେହି ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।
ସର୍ଵାତୀତସ୍ଵରୂପୋ ଽପି ସର୍ଵସତ୍ତାତିଗୋ ଽପି ଚ । ସ୍ଵସତ୍ତାପୂରିତଜଗଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵାତ୍ମା ପ୍ରକାଶକଃ
ସେ ଜଣେ ସବୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜର ସ୍ବଭାବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂରିତ କରିଥିବା ଏବଂ ଆତ୍ମା ଏକା ଆଲୋକ ଦେଇ ଚମକୁଛି ।
ସ୍ଵାନୁଭୂତ୍ଯୈଵ ପଶ୍ଯାଶୁ ସ ଏଵାସି ସଦୋଦିତଃ । ସଂଶଯଂ ହୃଦଯଗ୍ରନ୍ଥିଂ ତ୍ଯଜ ତତ୍ତ୍ଵଵିଦାଂ ଵର
ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଦ୍ରୁତ ଦେଖ, ତୁମେ ସଦା ସେଇ ଉଦିତ ଆତ୍ମା । ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ହୃଦୟର ଅସନ୍ଦେହ ଗଠିକୁ ଛାଡିଦିଅ ।
ନାତ୍ମାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅନୁମଯା ରାମ ନ ଚାପ୍ତଵଚନାଦିନା । ସର୍ଵଦା ସର୍ଵଥା ସର୍ଵଂ ସ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନୁଭୂତିତଃ
ରାମ, ଆତ୍ମାକୁ ଅନୁମାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ । ସେ ସଦା, ସମସ୍ତ ଦିନ, ସମସ୍ତ ଭାବରେ, ସମସ୍ତ କିଛିରେ ସ୍ବୟଂ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ।
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦର୍ଶନଂ ସ୍ପନ୍ଦଃ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଯତ୍ ସଂଵିଦାଦ୍ଯ୍ ଅପି । ତତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମା ଭଗଵାନ୍ ଦୃଶ୍ଯଦର୍ଶନଵର୍ଜିତଃ
ଯେ କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଯେ କିଛି ଚଳନ, ଯେ କିଛି ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି, ସମସ୍ତ କିଛି ଆତ୍ମା, ପବିତ୍ର ଭଗବାନ, ଦେଖିବା ଓ ଦେଖାଯିବା ଦୁଇଁରୁ ମୁକ୍ତ ।
ନ ସନ୍ ନାସଦ୍ ଅସୌ ଦେଵୋ ନାଣୁର୍ ନାପି ମହାନ୍ ଅସୌ । ନାପ୍ଯ୍ ଏତଯୋର୍ ଦୃଶୋର୍ ମଧ୍ଯଂ ସ ଏଵେଦଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେ ନା ଅସ୍ତି, ନା ନାସ୍ତି; ନା ଦେବତା, ନା ଅଣୁ, ନା ବଡ଼; ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେ ଏହା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ।