ଯଥା ନ କିଞ୍ଚିତ୍ କଲଯନ୍ ମଞ୍ଚକେ ସ୍ପନ୍ଦତେ ଶିଶୁଃ । ତଥା ଫଲାଦ୍ଯ୍ ଅକଲଯନ୍ କୁରୁ କର୍ମାଣି ରାଘଵ
ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଶରୀର ହଲାଉଥାଏ, ସେପରି ରାଘବ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି କାମ କର।
ଅଚେତ୍ଯଚିତ୍ପଦସ୍ଥତ୍ଵାଜ୍ ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଅପି ସୁଷୁପ୍ତଧୀଃ । ଯଦ୍ ଯତ୍ କରୋତି ଲବ୍ଧାତ୍ମା ତସ୍ମିଂସ୍ ତସ୍ଯ ନ କର୍ତୃତା
ଯେହେତୁ ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଚେତନାରେ ବସିଥାଏ, ସେ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମନ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ଶାନ୍ତ ରହେ। ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ପାଇଲେ, ଯେଉଁ କିଛି କରେ, ସେଥିରେ କେବେ ମଧ୍ୟ 'ମୁଁ କରୁଛି' ବୋଧ ନଥାଏ।
ଦଶାମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସୌଷୁପ୍ତୀଂ ସ୍ଵଵିଦୈଵ ଵିଵାସନଃ । ଅନ୍ତଶ୍ଶୀତଲତାମ୍ ଏତି ଜ୍ଞୋ ରସେନ ଯଥା ଶଶୀ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଚାଳିଥାଏ। ଅନ୍ତରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୀତଳତା ଅନୁଭବ କରେ।
ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥୋ ମହାତେଜା ଘୂର୍ଣନ୍ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁବିମ୍ବଵତ୍ । ସମସ୍ ସର୍ଵାସ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥାସୁ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ରିର୍ ଯଥର୍ତୁଷୁ
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ; ସେ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସମାନ ରହେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ଋତୁରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
ସୁଷୁପ୍ତସଂସ୍ଥୋ ଧୀରାତ୍ମା ବହିର୍ ଆଯାତି ଲୋଲତାମ୍ । କ୍ରିଯାସୁ ନାନ୍ତର୍ ଭୂକମ୍ପପ୍ରସ୍ପନ୍ଦିତ ଇଵାଚଲଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଟୁଟ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ, ବାହାରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଭିତରେ ସେ ଅଚଳ ରହେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ମାତ୍ର ଉପରେ କମ୍ପିଥାଏ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଅଚଳ ରହିଯାଏ।
ସୁଷୁପ୍ତାଵସ୍ଥିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେହଂ ଵିଗତକଲ୍ମଷଃ । ଘାତଯାଶ୍ଵ୍ ଅଥ ଵା ଦୀର୍ଘଂ କାଲଂ ଧାରଯ ଶୈଲଵତ୍
ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶରୀରକୁ ଅପବିତ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷଣିକ କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଧରି ରଖ।
ଏଷୈଵ ରାମ ସୌଷୁପ୍ତୀ ସ୍ଥିତିର୍ ଅଭ୍ଯାସଯୋଗତଃ । ପ୍ରୌଢା ସତୀ ତୁର୍ଯମ୍ ଇତି କଥିତା ତତ୍ତ୍ଵକୋଵିଦୈଃ
ହେ ରାମ, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଯେଉଁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ 'ଚତୁର୍ଥ' ଅବସ୍ଥା ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଆନନ୍ଦମଯ ଏଵାତ୍ର ପ୍ରକ୍ଷୀଣସକଲାମଯଃ । ଅତ୍ଯନ୍ତାସ୍ତଙ୍ଗତମନା ଭଵତି ଜ୍ଞୋ ମହୋଦଯଃ
ଏଠାରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶମିତ ହୋଇଯାଏ; ଯାହାର ମନ ଏକଦମ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଥାଏ।
ଅତ୍ରସ୍ଥୋ ଜ୍ଞଃ ପ୍ରମୁଦିତଃ ପରମାନନ୍ଦଘୂର୍ଣିତଃ । ଲୀଲାମ୍ ଇଵେମାଂ ରଚନାଂ ସାଂସାରୀମ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତି
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ସଂସାରୀ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଏକ ଖେଳ ଭଳି ଦେଖିଥାଏ।
ଵୀତଶୋକଭଯାଯାସୋ ଗତସଂସାରସମ୍ଭ୍ରମଃ । ତୁର୍ଯାଵସ୍ଥାମ୍ ଉପାରୂଢୋ ଭୂଯଃ ପତତି ନାତ୍ମଵାନ୍
ଯେଉଁଜଣେ ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ସଂସାରର ଅସ୍ତିରତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱାରା ପୁନି କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସ୍ଵାଂ ପଦଵୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଯତ୍ନଵନ୍ତମ୍ ଇମଂ ଜନମ୍ । ଶୈଲସଂସ୍ଥ ଇଵାଧସ୍ସ୍ଥଂ ହସନ୍ ପଶ୍ଯତି ଧୀରଧୀଃ
ଯେଉଁଜଣେ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିଶ୍ଚିତ, ସେ ଜଣେ ପାହାଡ଼ରେ ଦଉଁ ଥିବା ଲୋକ ନିମ୍ନରେ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ଶୁଭ ପଥ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିବାକୁ ହସି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଅସ୍ଯାଂ ତୁ ତୁର୍ଯାଵସ୍ଥାଯାଂ ସ୍ଥିତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯାଵିନାଶିନୀମ୍ । ଆନନ୍ଦୈକାନ୍ତଲୀନତ୍ଵାଦ୍ ଅନାନନ୍ଦପଦଂ ଗତଃ
ଏହି ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାର ଅବିନାଶୀ ସ୍ଥିତିକୁ ପାଇଁ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଦୁଃଖ ହିନ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
ଅନାନନ୍ଦମହାନନ୍ଦଃ କଲାତୀତସ୍ ତତୋ ଽପି ହି । ମୁକ୍ତ ଇତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଯୋଗୀ ତୁର୍ଯାତୀତପଦଂ ଗତଃ
ଯେଉଁଯୋଗୀ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦୁଃଖ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଦୁହିଁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ପରିଗଲିତସମସ୍ତଜନ୍ମପାଶସ୍ ସକଲଵିହୀନମନୋମଯାଭିମାନଃ । ପରମରସମଯୀଂ ପ୍ରଯାତି ସତ୍ତାଂ ଜଲଗତସୈନ୍ଧଵଖଣ୍ଡଵନ୍ ମହାତ୍ମା
ଯେ ମହାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ ଗଳିଗଲା, ମନରେ ଥିବା ଆତ୍ମତ୍ୱ ଭାବ ମିଛିଗଲା, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ, ଯେପରି ଜଳରେ ଲୁଣ ଗଳିଯାଏ।
ଯାଵତ୍ ତୁର୍ଯପରାମର୍ଶସ୍ ତାଵତ୍ କେଵଲତାପଦମ୍ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ଯ ଵିଷଯୋ ଵଚସାଂ ଚ ରଘୂଦ୍ଵହ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାର ଜ୍ଞାନ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ଜୀବନମୁକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ଶବ୍ଦରେ ବ୍ୟକ୍ତ ହୁଏ, ରଘୁବଂଶୀ।
ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସଦେହାନାଂ ମୁକ୍ତାନାଂ ଵଚସାଂ ତଥା । ଵିଷଯୋ ନ ମହାବାହୋ ପୁରୁଷାଣାଂ ଇଵାମ୍ବରମ୍
ଏହା ପରେ, ମହାବାହୁ, ଦେହରେ ଥିବା ମୁକ୍ତଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଶବ୍ଦରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଯେପରି ଆକାଶ ଲୋକମାନେ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ସା ହି ଵିଶ୍ରାନ୍ତିପଦଵୀ ଦୂରେଭ୍ଯୋ ଽପି ଦଵୀଯସୀ । ଗମ୍ଯା ଵିଦେହମୁକ୍ତାନାଂ ଖଲେଖେଵ ନଭସ୍ଵତାମ୍
ସେ ଶାନ୍ତିର ପଥ ଦୂର ଠାରୁ ବହୁତ ଦୂର, ଏହା କେବଳ ଦେହ ବିନା ମୁକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ, ଯେପରି ଆକାଶ କେବଳ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବାମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି।
ସୁଷୁପ୍ତାଵସ୍ଥଯା କଞ୍ଚିତ୍ କାଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତ୍ସ୍ଥିତିମ୍ । ତୁର୍ଯତାମ୍ ଏତ୍ଯ ତଦନୁ ପରମାନନ୍ଦଘୂର୍ଣିତାଃ
ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖି, ପରେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ବିମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତୁର୍ଯାତୀତାଂ ଦଶାଂ ତଜ୍ଜ୍ଞା ଯଥା ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମକୋଵିଦାଃ । ତଥାଧିଗଚ୍ଛ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ପଦଂ ରଘୁକୁଲୋଦ୍ଵହ
ଯେମିତି ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ପରେ ଅତିତ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ତେମିତି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅଧିଗମନ କର।
ସୁଷୁପ୍ତାଵସ୍ଥଯା ରାମ ଭଵ ସଂଵ୍ଯଵହାରଵାନ୍ । ଚିତ୍ରେନ୍ଦୋର୍ ଇଵ ତେ ନ ସ୍ତଃ କ୍ଷଯୋଦ୍ଵେଗାଵ୍ ଅରିନ୍ଦମ
ହେ ରାମ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଲିନ ରହ; ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିବା ତୁମ ପାଇଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମାନଙ୍କ ପରି, କେବଳ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ଉତ୍ତେଜନା ରହିବ ନାହିଁ।
ଶରୀରସନ୍ନିଵେଶସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ସ୍ଥୈର୍ଯେ ଚ ସଂଵିଦମ୍ । ମା ଗୃହାଣ ଭ୍ରମୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ଶରୀରମ୍ ଇତି ଜୃମ୍ଭତେ
ଶରୀରର ଗଠନ ବିଭାଜନ କିମ୍ବା ଏହାର ଥିବା ଅବସ୍ଥାକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି; ଏହି ଭ୍ରମ 'ଏହା ଶରୀର' ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦେହନାଶେନ କୋ ଽର୍ଥସ୍ ତେ କୋ ଽର୍ଥସ୍ ତେ ଦେହସଂସ୍ଥଯା । ଭଵ ତ୍ଵଂ ପ୍ରକୃତାରମ୍ଭସ୍ ତିଷ୍ଠତ୍ଵ୍ ଏଷ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍
ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ କି ଲାଭ, ଦେହ ରହିଲେ କି ଲାଭ? ତୁମେ ନିଜ ସ୍ବଭାବରେ ଅଟୁଟ ରୁହ, ଏହି ଦେହ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ରହୁ।
ଜ୍ଞାତଵାନ୍ ଅସି ତତ୍ ସତ୍ଯଂ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ଅସି ତତ୍ ପଦମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ଅସି ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ଵିଶୋକୋ ଭଵ ଭୂତଯେ
ତୁମେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛ, ତୁମେ ସେ ପଦକୁ ବୁଝିଛ, ତୁମେ ନିଜ ରୂପକୁ ପାଇଛ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଛାଡି ଶାନ୍ତ ରୁହ।
ଈପ୍ସିତାନୀପ୍ସିତତ୍ଯକ୍ତଶ୍ ଶୀତଲାଲୋକଶୋଭଯା । ଅନ୍ଧକାରାତପାମ୍ଭୋଦମୁକ୍ତଂ ଖମ୍ ଇଵ ଶୋଭସେ
ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନିଚ୍ଛାକୁ ଛାଡି, ତୁମେ ଶୀତଳ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛ; ଅନ୍ଧାର, ଧୂପ ଓ ମେଘରେ ଅସ୍ପର୍ଶିତ ଆକାଶ ପରି ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ମନସ୍ ତଵାତ୍ମା ସମ୍ପନ୍ନଂ ନାଧସ୍ ସମନୁଧାଵତି । ଯୋଗମନ୍ତ୍ରତପସ୍ସିଦ୍ଧଃ ପୁରୁଷଃ ଖାଦ୍ ଇଵାଵନିମ୍
ତୁମର ମନ ଆତ୍ମାରେ ଏକତା ପାଇଛି, ଏବେ କିଛି ନିମ୍ନ ଦିଗରେ ଚାଲିନାହିଁ; ଯୋଗ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଆକାଶ ପରି ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ଅଲିପ୍ତ।
ଇହ ଶୁଦ୍ଧା ଚିଦ୍ ଏଵାସ୍ତି ପାରାଵାରଵିଵର୍ଜିତା । ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଇଦଂ ତନ୍ ମେ ଇତି ତେ ମାସ୍ତୁ ଵିଭ୍ରମଃ
ଏଠାରେ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅଛି, ଯାହାର କୌଣସି ସୀମା କିମ୍ବା ବିଭାଜନ ନାହିଁ। 'ଏହା ମୁଁ, ସେହି ମୋର' ଭଳି ଭ୍ରମ ତୁମେ କରିବେ ନାହିଁ।
ଆତ୍ମେତି ଵ୍ଯଵହାରାର୍ଥମ୍ ଅଭିଧା କଲ୍ପିତା ଵିଭୋଃ । ନାମରୂପାଦିଭେଦାସ୍ ତୁ ଦୂରମ୍ ଅସ୍ମାଦ୍ ଅଲଂ ଗତାଃ
'ଆତ୍ମା' ଏହି ଶବ୍ଦଟି କେବଳ ଦୈନିକ କାମକାଜ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ; ନାମ, ରୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଏହି ଚେତନାରୁ ବହୁତ ଦୂର ଅଛି।
ଜଲମ୍ ଏଵ ଯଥାମ୍ଭୋଧିର୍ ନ ତରଙ୍ଗାଦିକଂ ପୃଥକ୍ । ଆତ୍ମୈଵେଦଂ ତଥା ସର୍ଵଂ ନ ଭୂତୌଘାଦିକଂ ପୃଥକ୍
ଯେପରି ଉପସାଗର କେବଳ ପାଣି, ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ; ସେହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ, ଭୂତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।
ଯଥା ସମସ୍ତାଜ୍ ଜଲଧେର୍ ଜଲାଦ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ନ ଲଭ୍ଯତେ । ତଥୈଵ ଜଗତସ୍ ସ୍ଫାରାଦ୍ ଆତ୍ମନୋ ଽନ୍ଯନ୍ ନ ଲଭ୍ଯତେ
ଯେପରି ସମସ୍ତ ସାଗରରେ ପାଣି ଛଡା ଆଉ କିଛି ମିଳିବ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଏହି ବିଶ୍ୱର ଏକାଉଁ ଆତ୍ମା ଛଡା ଆଉ କିଛି ମିଳିବ ନାହିଁ।
ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଇତି ପ୍ରାଜ୍ଞ କ୍ଵ କରୋଷି ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିମ୍ । କିଂ ତତ୍ ତ୍ଵଂ କିଂ ଚ ଵା ତେ ସ୍ଯାତ୍ କିଂ ନ ତ୍ଵଂ କିଂ ଚ ଵା ନ ତେ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ 'ଏହି ମୁଁ', 'ସେଟି ମୋର' ବୋଲି କେଉଁଠି ଭିନ୍ନତା ରଖିଛ? କିଏ ସେ 'ତୁମେ', କ'ଣ ତୁମର କିଛି ଅଛି, କ'ଣ ତୁମେ ନୁହଁ, କିମ୍ବା କ'ଣ ତୁମର ନୁହଁ?