ନିର୍ଵାଣମ୍ ଆତ୍ମନି ଗତସ୍ ସତତୋଦିତାତ୍ମା ଜୀଵୋ ଭୁଵି ଵ୍ଯଵହରନ୍ନ୍ ଅପି ରାମଭଦ୍ର । ନାସଙ୍ଗମ୍ ଏତି ଗତସଙ୍ଗତଯା ଫଲେନ କର୍ମୋଦ୍ଭଵେନ ହସତୀଵ ଚ ଦେହମ୍ ଆରାତ୍
ନିଜ ମନରେ ନିର୍ବାଣ ପାଇ, ସଦା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଇ, ଏହି ଭୂମିରେ କାମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାମଭଦ୍ର, ଜୀବ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନେଇନା; ସଂଯୋଗ ଛାଡି ଦେଇ, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରୁ ଅପରିଚିତ ହୋଇ, ଦୂରରୁ ଦେହକୁ ହସିଥାଏ।
ଅସଂସଙ୍ଗସୁଖଧ୍ଯାନସଂସ୍ଥିତୈର୍ ଵିଦିତାତ୍ମଭିଃ । ଵ୍ଯଵହାରିଭିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଵୀତଶୋକୈର୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିରଲମ୍ବତା ଓ ଧ୍ୟାନର ଆନନ୍ଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଧାରଣ କାମକାଜ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ମନରେ ଦୁଃଖରୁ ସଦା ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତି।
ପ୍ରକ୍ଷୁବ୍ଧାକ୍ଷୁବ୍ଧଦେହସ୍ଯ ଵିସଂଵେଦନସଂଵିଦଃ । ଅନ୍ତଃପୂର୍ଣସ୍ଯ ଵଦନେ ଶ୍ରୀର୍ ଇନ୍ଦୋର୍ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ଯାହାର ଶରୀର କେବେ କ୍ଷୁବ୍ଧ, କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ ରହେ, ତାଙ୍କର ମନର ଭିତର ଭରିପୁରି ଆନନ୍ଦ ମୁହଁରେ ଚାଲିଅସିଥାଏ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଳୋକ ଦେଖାଯାଏ।
ଚେତ୍ଯହୀନଚିଦାଲମ୍ବି ମନୋ ଯସ୍ଯ ଗତଜ୍ଵରମ୍ । ତେନାମ୍ବୁ କତକେନେଵ ଜନତା ସମ୍ପ୍ରସୀଦତି
ଯାହାର ମନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭିତିରେ ନୁହେଁ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଛି ଓ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ସାନ୍ତ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଜଳ କଟକ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।
ନିତ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମଦୃଗାଲୀନୋ ଜ୍ଞସ୍ ସ୍ଵସ୍ଥଶ୍ ଚଞ୍ଚଲୋ ଽପି ସନ୍ । କ୍ଷୁବ୍ଧୋ ଦୃଶ୍ଯତ ଏଵାସୌ ପ୍ରତିବିମ୍ବାର୍କଵନ୍ ମୁଧା
ଯେଉଁଜଣ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର ଦ୍ରଷ୍ଟିରେ ଲୀନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ସ୍ୱସ୍ଥ ରହନ୍ତି, ଯଦିଓ କେବେ କେବେ ଚଞ୍ଚଳ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତା କେବଳ ପାଣିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି ଅସଲି ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମାରାମା ମହାତ୍ମାନଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଃ ପରମୋଦଯାଃ । ବହିଃ ପିଞ୍ଛାଗ୍ରତରଲା ଅନ୍ତର୍ ମେରୁର୍ ଇଵାଚଲାଃ
ଯେମାନେ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ମହାନ ଆତ୍ମା ଏବଂ ସଚେତନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବାହାରେ ପଙ୍କର ଟିପ୍ପା ଭଳି ନରମ ଦେଖାଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭିତରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି ଅଚଳ ରହନ୍ତି।
ଚିତ୍ତମ୍ ଆତ୍ମତ୍ଵମ୍ ଆଯାତଂ ସୁଖଦୁଃଖାନୁରଞ୍ଜନାମ୍ । ନୋପୈତି ରଙ୍ଗସଂଯୋଗଂ ମସୃଣସ୍ ସ୍ଫଟିକୋ ଯଥା
ମନ ଆତ୍ମା ସହ ଏକତା ପାଇଁ, ସୁଖ ଦୁଃଖରେ ରଙ୍ଗିତ ହୁଏ, ତଥାପି ସେମାନେ ଏହାର ଖେଳରେ ଯୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ଚକ୍ରା ଭଳି ନରମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େନାହିଁ।
ସଂସାରଦୃଷ୍ଟିର୍ ଉଦିତା ଜ୍ଞାତଲୋକପରାଵରମ୍ । ନ ରଞ୍ଜଯତି ସଚ୍ଚିତ୍ତଂ ଜଲଲେଖା ଯଥାମ୍ବୁଜମ୍
ସଂସାର ଦୃଷ୍ଟି ଉଦୟ ହୁଏ, ଉଚ୍ଚ ନିମ୍ନ ଲୋକର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ତଥାପି ଏହା ସୁଧା ମନକୁ ରଙ୍ଗିତ କରେନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳର ଧାର ଅମ୍ବୁଜକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେନାହିଁ।
ଆତ୍ମଧ୍ଯାନମଯୋ ଽଧ୍ଯାନୀ ପ୍ରବୋଧଂ ପରମ୍ ଆଗତଃ । କଲନାମଲନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅସକ୍ତ ଇତି କଥ୍ଯତେ
ଆତ୍ମା ଧ୍ୟାନରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା ଧ୍ୟାନୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାଗୃତି ପାଇଥାଏ; ଚିନ୍ତାର ମଳ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଅସକ୍ତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ।
ଆତ୍ମାରାମତଯା ଜୀଵୋ ଯାତ୍ଯ୍ ଅସଂସକ୍ତତାମ୍ ଇହ । ଆତ୍ମଜ୍ଞାନେନ ସଂସଙ୍ଗସ୍ ତନୁତାମ୍ ଏତି ନାନ୍ଯଥା
ଆତ୍ମାରାମ ଭାବରେ ଜୀବ ଏଠାରେ ଅସଙ୍ଗତାକୁ ପାଇଁଥାଏ; ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ସହିତ ଲଗା ଦୀର୍ଘ ହେଉଥାଏ, ଅନ୍ୟଥା କିଛି ହୁଏନି।
ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଏଵ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥୋ ଜୀଵୋ ଭଵତି ରାଘଵ । ଅସ୍ଯାଂ ଦୃଶି ଗତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ନିତ୍ଯାନସ୍ତମଯୋଦଯଃ
ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଜୀବ ଜାଗି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ, ରାଘବ; ଏଠାରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଛାଡି ଦିଅପରି, ସଦା ଉଦୟ ହେଉଥାଏ, ଅସ୍ତ ହେଉନି।
ଅତ୍ର ପ୍ରୌଢିମ୍ ଉପାଯାତସ୍ ତୁର୍ଯତାମ୍ ଏତି ପାଵନୀମ୍ । ପରିଣାମଵଶାଦ୍ ଇନ୍ଦୁର୍ ଅମାଵସ୍ଯାର୍କତାମ୍ ଇଵ
ଏଠାରେ ପ୍ରଉଢି ଆସିଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ; ପରିଣାମର ପ୍ରଭାବରେ, ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ହେଉଥାଏ।
ଚିତ୍ତ୍ଵେ ଚେତ୍ଯଦଶାହୀନେ ଯା ସ୍ଥିତିଃ କ୍ଷୀଣଚେତସଃ । ସୋଚ୍ଯତେ ଶାନ୍ତକଲନା ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଏଵ ସୁଷୁପ୍ତତା
ମନ ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତୁ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଆସେ, ତାକୁ ଶାନ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ—ଜାଗି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଷୁପ୍ତି।
ତାଂ ଚ ସୁପ୍ତଦଶାମ୍ ଏତ୍ଯ ଜୀଵନ୍ ଵ୍ଯଵହରନ୍ ନରଃ । ସୁଖଦୁଃଖଵରତ୍ରାଭିର୍ ନ କଦାଚନ କୃଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ଗଭୀର ଘୁମ୍ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଓ କାମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ମଧୁର ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖର ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଏଵ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥୋ ଯଃ କରୋତି ଜଗତ୍କ୍ରିଯାମ୍ । ତଂ ଯନ୍ତ୍ରପୁତ୍ରକମ୍ ଇଵ ନାଯାତି ସୁଖଦୁଃଖଦୃକ୍
ଯିଏ ସଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଘୁମ୍ ଭିତରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସଂସାରର କାମ କରନ୍ତି, ସେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ କଠପୁତଳିକୁ ଛୁଇଁପାରି ନାହିଁ।
ଚିତ୍ତସ୍ଯ ବାଧିକା ସକ୍ତିର୍ ଭାଵାଭାଵୋପତାପଦା । ଆତ୍ମତାମ୍ ଆଗତେ ଚିତ୍ତେ କସ୍ଯ କିଂ ବାଧତେ କଥମ୍
ମନର ଲଗାଉଥିବା ଆସକ୍ତି ଦୁଃଖର କାରଣ, ଯାହା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ଆଣେ। ଯେତେବେଳେ ମନ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେଠାରେ କାହାକୁ କ'ଣ ଭଳି ଦୁଃଖ ହେବ?
ସୁଷୁପ୍ତବୁଦ୍ଧିଃ କର୍ମାଣି ପୂର୍ଵହେଵାକହେଲଯା । କୁର୍ଵନ୍ ନ ବଧ୍ଯତେ ଜୀଵୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତତଯା ସ୍ଥିତଃ
ଯାହାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଗଭୀର ଘୁମ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ସେ ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସର ଶକ୍ତିରେ କାମ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, କୌଣସି ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ସୌଷୁପ୍ତୀଂ ଵୃତ୍ତିମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ କୁରୁ ମା କୁରୁ ଵାନଘ । କର୍ମ ପ୍ରକୃତିହେଵାକଵଶାଦ୍ ଉପଗତଂ ସ୍ଵକମ୍
ହେ ପାପରହିତ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ତୁମ ନିଜ କାମ କରିବା କିମ୍ବା ନ କରିବା, ଏହା ପ୍ରକୃତି ଓ ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସର ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ ଭାବେ ଘଟେ।
ନାଦାନଂ ନ ପରିତ୍ଯାଗଃ କର୍ମଣୋ ଜ୍ଞାଯ ରୋଚତେ । ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଧିଗତାତ୍ମାନୋ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାନୁଵର୍ତିନଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି କାମକୁ ନ ଆରମ୍ଭ କରିବା କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ନିଜକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେପରି ଘଟେ, ସେପରି ନିଜେ ଅଛନ୍ତି।
କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅପି ନ କର୍ତାସି ସୁଷୁପ୍ତୈକସ୍ଥଯା ଧିଯା । ଅକର୍ତାପି ଚ କର୍ତାସି ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଭଳି ଏକାଗ୍ର ମନ ରଖି, କାମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କର୍ତ୍ତା ନୁହଁ, ଏବଂ କାମ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ହୁଅଛ। ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କର।
ଯଥା ନ କିଞ୍ଚିତ୍ କଲଯନ୍ ମଞ୍ଚକେ ସ୍ପନ୍ଦତେ ଶିଶୁଃ । ତଥା ଫଲାଦ୍ଯ୍ ଅକଲଯନ୍ କୁରୁ କର୍ମାଣି ରାଘଵ
ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଶରୀର ହଲାଉଥାଏ, ସେପରି ରାଘବ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି କାମ କର।
ଅଚେତ୍ଯଚିତ୍ପଦସ୍ଥତ୍ଵାଜ୍ ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଅପି ସୁଷୁପ୍ତଧୀଃ । ଯଦ୍ ଯତ୍ କରୋତି ଲବ୍ଧାତ୍ମା ତସ୍ମିଂସ୍ ତସ୍ଯ ନ କର୍ତୃତା
ଯେହେତୁ ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଚେତନାରେ ବସିଥାଏ, ସେ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମନ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ଶାନ୍ତ ରହେ। ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ପାଇଲେ, ଯେଉଁ କିଛି କରେ, ସେଥିରେ କେବେ ମଧ୍ୟ 'ମୁଁ କରୁଛି' ବୋଧ ନଥାଏ।
ଦଶାମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସୌଷୁପ୍ତୀଂ ସ୍ଵଵିଦୈଵ ଵିଵାସନଃ । ଅନ୍ତଶ୍ଶୀତଲତାମ୍ ଏତି ଜ୍ଞୋ ରସେନ ଯଥା ଶଶୀ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଚାଳିଥାଏ। ଅନ୍ତରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୀତଳତା ଅନୁଭବ କରେ।
ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥୋ ମହାତେଜା ଘୂର୍ଣନ୍ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁବିମ୍ବଵତ୍ । ସମସ୍ ସର୍ଵାସ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥାସୁ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ରିର୍ ଯଥର୍ତୁଷୁ
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ; ସେ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସମାନ ରହେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ଋତୁରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
ସୁଷୁପ୍ତସଂସ୍ଥୋ ଧୀରାତ୍ମା ବହିର୍ ଆଯାତି ଲୋଲତାମ୍ । କ୍ରିଯାସୁ ନାନ୍ତର୍ ଭୂକମ୍ପପ୍ରସ୍ପନ୍ଦିତ ଇଵାଚଲଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଟୁଟ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ, ବାହାରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଭିତରେ ସେ ଅଚଳ ରହେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ମାତ୍ର ଉପରେ କମ୍ପିଥାଏ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଅଚଳ ରହିଯାଏ।
ସୁଷୁପ୍ତାଵସ୍ଥିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେହଂ ଵିଗତକଲ୍ମଷଃ । ଘାତଯାଶ୍ଵ୍ ଅଥ ଵା ଦୀର୍ଘଂ କାଲଂ ଧାରଯ ଶୈଲଵତ୍
ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶରୀରକୁ ଅପବିତ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷଣିକ କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଧରି ରଖ।
ଏଷୈଵ ରାମ ସୌଷୁପ୍ତୀ ସ୍ଥିତିର୍ ଅଭ୍ଯାସଯୋଗତଃ । ପ୍ରୌଢା ସତୀ ତୁର୍ଯମ୍ ଇତି କଥିତା ତତ୍ତ୍ଵକୋଵିଦୈଃ
ହେ ରାମ, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଯେଉଁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ 'ଚତୁର୍ଥ' ଅବସ୍ଥା ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଆନନ୍ଦମଯ ଏଵାତ୍ର ପ୍ରକ୍ଷୀଣସକଲାମଯଃ । ଅତ୍ଯନ୍ତାସ୍ତଙ୍ଗତମନା ଭଵତି ଜ୍ଞୋ ମହୋଦଯଃ
ଏଠାରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶମିତ ହୋଇଯାଏ; ଯାହାର ମନ ଏକଦମ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଥାଏ।
ଅତ୍ରସ୍ଥୋ ଜ୍ଞଃ ପ୍ରମୁଦିତଃ ପରମାନନ୍ଦଘୂର୍ଣିତଃ । ଲୀଲାମ୍ ଇଵେମାଂ ରଚନାଂ ସାଂସାରୀମ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତି
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ସଂସାରୀ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଏକ ଖେଳ ଭଳି ଦେଖିଥାଏ।
ଵୀତଶୋକଭଯାଯାସୋ ଗତସଂସାରସମ୍ଭ୍ରମଃ । ତୁର୍ଯାଵସ୍ଥାମ୍ ଉପାରୂଢୋ ଭୂଯଃ ପତତି ନାତ୍ମଵାନ୍
ଯେଉଁଜଣେ ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ସଂସାରର ଅସ୍ତିରତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱାରା ପୁନି କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।