କଚ୍ଚିତ୍ ପରମକଲ୍ଯାଣ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମତଯା ତଵ । ପ୍ରସାଦୋ ଜାଯତେ ଚିତ୍ତେ ଶରଦୀଵ ସରୋଽମ୍ଭସି
ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶୁଭ, ତୁମର ମନ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଆନନ୍ଦରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁକୁନ୍ତା ଅନୁଭବ କରୁଛି କି? ଶରଦ୍ ଋତୁର ଝିଅ ଝିଅ ପୋଖରୀ ଯେପରି ଶାନ୍ତ ଥାଏ, ସେପରି ତୁମର ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତ ଅଛି କି?
କଚ୍ଚିତ୍ କରୋଷି ସମଯା ସୁପ୍ରସନ୍ନଗଭୀରଯା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ସୁଭଗ କାର୍ଯାଣି କାର୍ଯାଣ୍ଯ୍ ଏଵ ନରାଧିପ
ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା, ତୁମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମୟରେ ଉତ୍ତମ କାମ କରୁଛ କି? ଉଚିତ ସମୟରେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରୁଛ କି?
ନିରାଧିଵ୍ଯାଧଯୋ ଧୀରାଃ କଚ୍ଚିତ୍ ସମ୍ପନ୍ନଶାଲଯଃ । ଜନତାସ୍ ତଵ ଦେଶେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵିଗତଜ୍ଵରମ୍
ତୁମର ଦେଶର ଜଣେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ରୋଗ ଓ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି କି? ସେମାନଙ୍କର ଘର ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ତୁମର ଜନସାଧାରଣ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖ ଛାଡି ସୁଖରେ ରହୁଛନ୍ତି କି?
କଚ୍ଚିଦ୍ ଉଦ୍ଦାମଫଲିନୀ ଫଲିନୀଵ ଲତାନତା । ଧରା ତଵ ଫଲାପୂରୈର୍ ଭୃଶଂ ଧାରଯତି ପ୍ରଜାଃ
ତୁମର ଭୂମିଟି କି ଫଳରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଲତା ପରି, ତାହାର ଫଳର ଭାରରେ ତୁମର ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରଚୁର ଉପଜରେ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରୁଛନ୍ତି କି?
କଚ୍ଚିତ୍ ତଵ ଦିଗନ୍ତେଷୁ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵାଂଶୁପଞ୍ଜରମ୍ । ତୁଷାରନିକରାକାରଂ ପ୍ରସୃତଂ ପାଵନଂ ଯଶଃ
ତୁମର ପବିତ୍ର ଯଶ କି ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ପରି, ତୁଷାର ଗୁଚ୍ଛର ଚମକରେ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ଚାଲିଛି କି?
କଚ୍ଚିଦ୍ ଗୁଣଶତୈର୍ ଏତା ଦିଶୋ ନିର୍ଵିଵରୀକୃତାଃ । ତ୍ଵଯା ସରୋଽମ୍ଭସା ବନ୍ଧୋ ବିସାନାମ୍ ଇଵ ଭିତ୍ତଯଃ
ତୁମେ ଶତ-ଶତ ଗୁଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଏପରି ଭରି ଦେଇଛ କି, ଯେପରି ଏକ ଝିଲିର ଜଳ ମାନେ ପଦ୍ମର ତଣୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଖାଲି ଜାଗାକୁ ଭରି ଦେଇଥାଏ?
କଚ୍ଚିତ୍ କଲମକେଦାରକୋଣସ୍ଥାଣୁଷୁ ହର୍ଷୁଲାଃ । ପ୍ରତିଗ୍ରାମଂ କୁମାର୍ଯସ୍ ତେ ଗାଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଆନନ୍ଦଦଂ ଯଶଃ
ତୁମର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଯଶ କି ପ୍ରତି ଗ୍ରାମରେ, କଳମା କେଦାରର କୋଣାରେ ଦଠିଥିବା ହର୍ଷିତ କୁମାରୀମାନେ ଗାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି କି?
କୁଶଲଂ ତଵ ଧାନ୍ଯେଷୁ ଧନେଷୁ ଵିଭଵେଷୁ ଚ । ଭୃତ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅଥ କଲତ୍ରେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ତୋର ଧାନ, ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି, ଚାକର, ଜନାନୀ, ପୁଅମାନେ ଏବଂ ସହର ଭଲ ଅଛି କି?
ଆଧିଵ୍ଯାଧିଵିହୀନେଯଂ କଚ୍ଚିତ୍ କାଯଲତା ତଵ । ଫଲଂ ଫଲତି ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଯଦ୍ ଇହାମୁତ୍ର ଚୋଦିତମ୍
ତୋର ଦେହ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛି କି? ଏହି ଦେହ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ କୁହାଯାଉଥିବା ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଦେଉଛି କି?
ଆପାତରମଣୀଯେଷୁ ପର୍ଯନ୍ତାତ୍ଯନ୍ତଵୈରିଷୁ । କଚ୍ଚିଦ୍ ଵିଷଯସର୍ପେଷୁ ସଵିରାଗଂ ମନସ୍ ତଵ
ପ୍ରଥମେ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିବା, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ବଡ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯିବା ଭୋଗବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ତୋର ମନ ଅସକ୍ତ ଅଛି କି?
ଅହୋ ବତ ଚିରଂ କାଲମ୍ ଆଵାଂ ଵିଶ୍ଲେଷମ୍ ଆଗତୌ । କାଲେନ ଶ୍ଲେଷିତୌ ଭୂଯୋ ଵସନ୍ତାଦ୍ରିତଟାଵ୍ ଇଵ
ଅହୋ, ବହୁ ଦିନ ପରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲୁ; ଏବେ ସମୟରେ ଆମେ ପୁନି ମିଶିଗଲୁ, ଯେପରି ଉଷ୍ମା ଋତୁ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ତଟ ମିଶିଯାନ୍ତି।
ନ ତା ଜଗତି ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସୁଖଦୁଃଖଦଶାସ୍ ସଖେ । ଜୀଵଦ୍ଭିର୍ ଯା ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସଂଯୋଗଜଵିଯୋଗଜାଃ
ସଖା, ଏହି ଜଗତରେ ସଂଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥା, ସେଗୁଡିକୁ ଜୀବମାନେ ଦେଖିନଥିବା କିଛି ନାହିଁ।
ତଥୈତାସ୍ଵ୍ ଅତିଦୀର୍ଘାସୁ ଦଶାସ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ । ଭୂଯୋ ଵଯମ୍ ଅପି ଶ୍ଲିଷ୍ଟାଶ୍ ଚିତ୍ରା ହି ନିଯତିର୍ ଵିଧେଃ
ଏହି ଦୀର୍ଘ ଅବସ୍ଥାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ, ତଥାପି ଆଜି ପୁଣି ଏକାଠି ହୋଇଛୁ; କାରଣ ଭାଗ୍ୟର ନିୟତି ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ଭଗଵନ୍ ନିଯତେର୍ ଅସ୍ଯା ଗତିଂ ଦୀପଗତେର୍ ଇଵ । ଦୈଵିକ୍ଯାଃ କୋ ହି ଜାନାତି ଗମ୍ଭୀରାଂ ଵିସ୍ମଯପ୍ରଦାମ୍
ଭଗବନ୍, ଦେବୀୟ ନିୟତିର ଏହି ଗତି, ଦୀପର ଶିଖାର ଚଳାଚଳ ପରି ଗଭୀର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର, ଏହାକୁ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?
ତ୍ଵମ୍ ଅହଂ ଚ ଵିଯୋଜ୍ଯାତିଦୂରେ ଦୂରଦଶାସୁ ଚ । ଅଦ୍ଯ ସଙ୍ଘଟିତୌ ଭୂଯଃ କିମ୍ ଅସାଧ୍ଯମ୍ ଅହୋ ଵିଧେଃ
ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଦୂର ଦୂର ଅବସ୍ଥାରେ ବିୟୋଗ ହୋଇଥିଲୁ, ଆଜି ପୁଣି ଏକାଠି ହୋଇଗଲୁ; ଆହା, ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ କଣ ଅସମ୍ଭବ?
ଵଯଂ ତ୍ଵ୍ ଅଦ୍ଯ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ଭୃଶଂ କୁଶଲିନସ୍ ସ୍ଥିତାଃ । ତ୍ଵଦାଗମନପୁଣ୍ଯେନ ପରାଂ ପାଵନତାଂ ଗତାଃ
ଆଜି ମହାନ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମେ ଏକଦମ ଭଲ ଅଛୁ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଛୁ। ଆପଣଙ୍କର ଆଗମନର ଉପରେ ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପବିତ୍ରତାକୁ ପାଇଛୁ।
ଈଷତ୍ ତ୍ଵଦାଗମକ୍ଷୀଣପାପାନାଂ ପୁଣ୍ଯପାଦପୈଃ । ତଥା ଫଲିତମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ନ ଯଥା ଵଯମ୍ ଆକୁଲାଃ
ଆପଣଙ୍କ ଆସିବାରେ ଆମର ଅପରାଧ କିଛି କମିଛି, ଏହି ଉପକାରର ଫଳ ଆମେ ମିଳିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ କଷ୍ଟରେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵାସ୍ ସମ୍ପତ୍ତଯୋ ଽସ୍ମାକଂ ରାଜର୍ଷେ ସଂସ୍ଥିତାଃ ପୁରେ । ଭଵଦାଗମନେନାଦ୍ଯ ପ୍ରଯାତାଶ୍ ଶତଶାଖତାମ୍
ରାଜା ଋଷି, ଆମର ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସହରରେ ଥିଲା; ଆଜି ଆପଣଙ୍କର ଆଗମନରେ ଏହା ଶତଧା ଶାଖାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି।
ଵିକିରତି ପରିତୋ ରସାଯନାନାମ୍ ଇଵ ନିକରଂ ମଧୁରଂ ମହାନୁଭାଵ । ତଵ ଵଚନମ୍ ଅଵେକ୍ଷଣଂ ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ପରମପଦପ୍ରତିମୋ ହି ସାଧୁସଙ୍ଗଃ
ମହାନୁଭାବ, ଆପଣଙ୍କର କଥା ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଚାରିପାଖରେ ମଧୁର ଅମୃତର ବହା ଭଳି ପ୍ରସାରିତ କରେ। କାରଣ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସାଙ୍ଗତି ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟର ନିବାସ ସମାନ।
ଅଥୈଵମ୍ପ୍ରାଯଯା ତତ୍ର ଵିଶ୍ରମ୍ଭକଥଯା ଚିରମ୍ । ପ୍ରାକ୍ତନସ୍ନେହଗର୍ଭିଣ୍ଯା ସ୍ଥିତ୍ଵୋଵାଚାଯୁଧାଭିଧଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ, ସେଠାରେ ପୁରୁଣା ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ଆପଣାପାଣିଆ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରି, ଆୟୁଧାଭିଧ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ କହିଲେ।
ଯଦ୍ ଯତ୍ ସଂସାରଜାଲେ ଽସ୍ମିନ୍ କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ଭୂମିପ । ତତ୍ ସମାହିତଚିତ୍ତସ୍ଯ ସୁଖାଯାନ୍ଯସ୍ଯ ନାନଘ
ରାଜା, ଏହି ସଂସାରର ଜାଲରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତାହା ଏକାଗ୍ର ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାତ୍ର ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ, ହେ ନିର୍ମଳ।
କଚ୍ଚିତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପରହିତଂ ପରଂ ଵିଶ୍ରମଣାସ୍ପଦମ୍ । ପରମୋପଶମଶ୍ରେଯସ୍ ସମାଧିମ୍ ଅନୁତିଷ୍ଠସି
ତୁମେ କି ସମସ୍ତ ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ କରୁଛ?
ଏତନ୍ ମେ ବ୍ରୂହି ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପଵର୍ଜିତମ୍ । ପରମୋପଶମଶ୍ରେଯସ୍ ସମାଧିର୍ ହି କିମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ମୋତେ କହିଦିଅ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ସେ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଧ୍ୟାନକୁ କଣ ଡାକାଯାଏ?
ଯୋ ଜ୍ଞୋ ମହାତ୍ମନ୍ ସତତଂ ତୂଷ୍ଣୀଂ ଵ୍ଯଵହରଂଶ୍ ଚ ଵା । ଅସମାହିତଚିତ୍ତୋ ଽସୌ କଦା ଭଵତି କଃ କିଲ
ଯେଉଁଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବେ, ସେ କେବେ ଚୁପ୍ ରହିବେ କିମ୍ବା କଥା ହେବେ, ତାଙ୍କର ମନ କେବେ ଅସ୍ଥିର ହେବ କି? ଏହା କେମିତି ସମ୍ଭବ?
ନିତ୍ଯପ୍ରବୁଦ୍ଧଚିତ୍ତାସ୍ ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତୋ ଽପି ଜଗତ୍କ୍ରିଯାଃ । ଆତ୍ମୈକତତ୍ତ୍ଵତନ୍ନିଷ୍ଠାସ୍ ସଦୈଵ ସୁସମାଧଯଃ
ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଜାଗୃତ ମନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଗତର କାମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଏକତାରେ ସଦା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଥାନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିରେ ରହନ୍ତି।
ବଦ୍ଧପଦ୍ମାସନସ୍ଯାପି କୃତବ୍ରହ୍ମାଞ୍ଜଲେର୍ ଅପି । ଅଵିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ କସ୍ ସମାଧିଃ କଥଂ ଚ ଵା
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ସ୍ବଭାବ ସଦା ଅଶାନ୍ତ, ସେ ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିଲେ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଜଳି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁ ସମାଧି ଅଛି? ଏହା କେମିତି ଆସିପାରିବ?
ତତ୍ତ୍ଵାଵବୋଧୋ ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵାଶାତୃଣପାଵକଃ । ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ ସମାଧିଭେଦେନ ନ ତୁ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ ଅଵସ୍ଥିତିଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତତ୍ତ୍ୱର ସଠିକ ବୁଝିବା ଏହି ଅଗ୍ନି ଯାହା ସମସ୍ତ ଆଶାକୁ ଜଳାଇ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ଅନେକ ପ୍ରକାର ସମାଧି ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, କେବଳ ଚୁପ୍ ରହିବା ନୁହେଁ।
ସମାହିତା ନିତ୍ଯତୃପ୍ତା ଯଥାଭୂତାର୍ଥଦର୍ଶିନୀ । ସାଧୋ ସମାଧିଶବ୍ଦେନ ପରା ପ୍ରଜ୍ଞୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ 'ସମାଧି' ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଠି ମନ ଶାନ୍ତ ରହିଥାଏ, ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଥାଏ, ଜଗତକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ଦେଖିପାରିଥାଏ ।
ଅକ୍ଷୁବ୍ଧା ନିରହଙ୍କାରା ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଅନଭିପାତିନୀ । ପ୍ରୋକ୍ତା ସମାଧିଶବ୍ଦେନ ମେରୋସ୍ ସ୍ଥିରତରା ସ୍ଥିତିଃ
ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଅପରିବାହିତ, ଅହଂକାର ନଥାଏ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ବି ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ, ସେଠିକୁ 'ସମାଧି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ମେରୁ ପର୍ବତଠାରୁ ବି ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ।
ନିଶ୍ଚିନ୍ତା ଵିଗତାଭୀଷ୍ଟା ହେଯୋପାଦେଯଵର୍ଜିତା । ପ୍ରୋକ୍ତା ସମାଧିଶବ୍ଦେନ ପରିପୂର୍ଣା ମନୋଗତିଃ
ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଚିନ୍ତା ନଥାଏ, କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନଥାଏ, ତ୍ୟାଗ ଓ ଗ୍ରହଣରୁ ମୁକ୍ତ, ମନର ଚଳାଚଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ, ସେଠିକୁ 'ସମାଧି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।