ଵିଜହାର ଯଥାକାମଂ ତ୍ରିଲୋକୀମଠିକାମ୍ ଇମାମ୍ । ସିଦ୍ଧସାଧ୍ଯୈସ୍ ସମଂ ସାଧୋ ସହଂସୋ ଽଲିର୍ ଇଵାବ୍ଜିନୀମ୍
ସେ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁଞ୍ଚିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ, ପଦ୍ମ ଗଛରେ ହଂସ ଓ ମଧୁମକ୍ଷି ମାନେ ଯେପରି, ଏଭଳି ବିହାର କଲେ।
ଏକଦା ତସ୍ଯ ସଦନଂ ହେମଚୂଡମହୀପତେଃ । ପ୍ରାପ ରତ୍ନଵିନିର୍ମାଣଂ ମେରୋଶ୍ ଶୃଙ୍ଗମ୍ ଇଵାପରମ୍
ଏକଦିନ ହେମଚୂଡ ରାଜାଙ୍କର ରତ୍ନରେ ଭରିତ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦୃଢ ମେରୁ ପର୍ବତର ଅନ୍ୟ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଗଲା।
ତେ ତତ୍ର ପ୍ରାକ୍ତନେ ମିତ୍ରେ ପୂଜାମ୍ ଅକୁରୁତାଂ ମିଥଃ । ପୂର୍ଣାଂ ଵିଜ୍ଞାତଵିଜ୍ଞେଯୌ ମୌର୍ଖ୍ଯଗର୍ତାଦ୍ ଵିନିର୍ଗତେ
ସେଠାରେ ଦୁଇ ପୁରୁଣା ମିତ୍ର ଏକାଉଁଠି ଏକାଉଁଠିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ଦୁଇଜଣେ ମୁଁଝା ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧାରୁ ନିସ୍କଳଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ।
ଅହୋ ନୁ ମମ କଲ୍ଯାଣୈଃ ଫଲିତଂ ବତ ପାଵନୈଃ । ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ଅହଂ ଯତ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯମ୍ ଅଥୋଚତୁଃ
ଆହା, ମୋର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଛି, ଯେହେତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଛି—ଏଭଳି ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁଠିକୁ କହିଲେ।
ଆଲିଙ୍ଗିତଶରୀରୌ ତାଵ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯାନିନ୍ଦିତାକୃତୀ । ଏକାସନେ ଵିଵିଶତୁଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଵ୍ ଇଵ ଭୂଧରେ
ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁଠିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅପରିସୀମ ରୂପରେ, ଏକାଉଁଠି ଆସନରେ ବସିଲେ; ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବତ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ପରମାନନ୍ଦମ୍ ଆଯାତଂ ଚେତସ୍ ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନେନ ମେ । ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ଇଵୋନ୍ମଗ୍ନମ୍ ଅନ୍ତଶ୍ଶୀତଲତାଂ ଗତମ୍
ତୁମକୁ ଦେଖିବା ପରେ ମୋର ମନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ପାଇଛି, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ଜଳରେ ଡୁବିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାର ଭିତରେ ଶିତଳତା ଫେରିଯାଏ।
ଅକୃତ୍ରିମଂ ସୁହୃତ୍ପ୍ରେମ ଵିଯୋଗେ ଶତଶାଖତାମ୍ । ପ୍ରଯାତି ପଲ୍ଵଲତଟେ ଛିନ୍ନରୂଢ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ସତ୍ୟ ମିତ୍ରତା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ ଶତାଧିକ ଶାଖାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ଯେପରି ନଦୀ କୂଳରେ ଉପଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଗଛ ନୂତନ ଅଙ୍କୁର ଫୁଟାଏ।
ଵିସ୍ରବ୍ଧାଂସ୍ ତାନ୍ କଥାଲାପାଂସ୍ ତା ଲୀଲାସ୍ ତଚ୍ ଚ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ପ୍ରାକ୍ତନଂ ସାଧୋ ହୃଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଏଵ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଖେଳା ଓ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ମନେ ପକାଇ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛି, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ।
ଜ୍ଞାନମ୍ ଏତନ୍ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଜ୍ଞାନଂ ଯଥାନଘ । ମାଣ୍ଡଵ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ପରମାତ୍ମପ୍ରସାଦଜମ୍
ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପାଇଛି, ଯେପରି ତୁମେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କର କୃପା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିଲା, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କର କୃପାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅଦ୍ଯ କଚ୍ଚିଦ୍ ଅଦୁଃଖସ୍ ତ୍ଵଂ କଚ୍ଚିଦ୍ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଵାନ୍ ଅସି । ପରମେ କାରଣେ ମେରାଵ୍ ଇଵ ଭୂମଣ୍ଡଲାଧିପ
ଆଜି ତୁମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛ କି? ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣରେ, ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଭୂମିର ଅଧିପତି ଯେପରି, ଶାନ୍ତି ଓ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଛ କି?
କଚ୍ଚିତ୍ ପରମକଲ୍ଯାଣ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମତଯା ତଵ । ପ୍ରସାଦୋ ଜାଯତେ ଚିତ୍ତେ ଶରଦୀଵ ସରୋଽମ୍ଭସି
ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶୁଭ, ତୁମର ମନ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଆନନ୍ଦରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁକୁନ୍ତା ଅନୁଭବ କରୁଛି କି? ଶରଦ୍ ଋତୁର ଝିଅ ଝିଅ ପୋଖରୀ ଯେପରି ଶାନ୍ତ ଥାଏ, ସେପରି ତୁମର ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତ ଅଛି କି?
କଚ୍ଚିତ୍ କରୋଷି ସମଯା ସୁପ୍ରସନ୍ନଗଭୀରଯା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ସୁଭଗ କାର୍ଯାଣି କାର୍ଯାଣ୍ଯ୍ ଏଵ ନରାଧିପ
ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା, ତୁମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମୟରେ ଉତ୍ତମ କାମ କରୁଛ କି? ଉଚିତ ସମୟରେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରୁଛ କି?
ନିରାଧିଵ୍ଯାଧଯୋ ଧୀରାଃ କଚ୍ଚିତ୍ ସମ୍ପନ୍ନଶାଲଯଃ । ଜନତାସ୍ ତଵ ଦେଶେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵିଗତଜ୍ଵରମ୍
ତୁମର ଦେଶର ଜଣେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ରୋଗ ଓ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି କି? ସେମାନଙ୍କର ଘର ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ତୁମର ଜନସାଧାରଣ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖ ଛାଡି ସୁଖରେ ରହୁଛନ୍ତି କି?
କଚ୍ଚିଦ୍ ଉଦ୍ଦାମଫଲିନୀ ଫଲିନୀଵ ଲତାନତା । ଧରା ତଵ ଫଲାପୂରୈର୍ ଭୃଶଂ ଧାରଯତି ପ୍ରଜାଃ
ତୁମର ଭୂମିଟି କି ଫଳରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଲତା ପରି, ତାହାର ଫଳର ଭାରରେ ତୁମର ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରଚୁର ଉପଜରେ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରୁଛନ୍ତି କି?
କଚ୍ଚିତ୍ ତଵ ଦିଗନ୍ତେଷୁ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵାଂଶୁପଞ୍ଜରମ୍ । ତୁଷାରନିକରାକାରଂ ପ୍ରସୃତଂ ପାଵନଂ ଯଶଃ
ତୁମର ପବିତ୍ର ଯଶ କି ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ପରି, ତୁଷାର ଗୁଚ୍ଛର ଚମକରେ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ଚାଲିଛି କି?
କଚ୍ଚିଦ୍ ଗୁଣଶତୈର୍ ଏତା ଦିଶୋ ନିର୍ଵିଵରୀକୃତାଃ । ତ୍ଵଯା ସରୋଽମ୍ଭସା ବନ୍ଧୋ ବିସାନାମ୍ ଇଵ ଭିତ୍ତଯଃ
ତୁମେ ଶତ-ଶତ ଗୁଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଏପରି ଭରି ଦେଇଛ କି, ଯେପରି ଏକ ଝିଲିର ଜଳ ମାନେ ପଦ୍ମର ତଣୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଖାଲି ଜାଗାକୁ ଭରି ଦେଇଥାଏ?
କଚ୍ଚିତ୍ କଲମକେଦାରକୋଣସ୍ଥାଣୁଷୁ ହର୍ଷୁଲାଃ । ପ୍ରତିଗ୍ରାମଂ କୁମାର୍ଯସ୍ ତେ ଗାଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଆନନ୍ଦଦଂ ଯଶଃ
ତୁମର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଯଶ କି ପ୍ରତି ଗ୍ରାମରେ, କଳମା କେଦାରର କୋଣାରେ ଦଠିଥିବା ହର୍ଷିତ କୁମାରୀମାନେ ଗାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି କି?
କୁଶଲଂ ତଵ ଧାନ୍ଯେଷୁ ଧନେଷୁ ଵିଭଵେଷୁ ଚ । ଭୃତ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅଥ କଲତ୍ରେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ତୋର ଧାନ, ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି, ଚାକର, ଜନାନୀ, ପୁଅମାନେ ଏବଂ ସହର ଭଲ ଅଛି କି?
ଆଧିଵ୍ଯାଧିଵିହୀନେଯଂ କଚ୍ଚିତ୍ କାଯଲତା ତଵ । ଫଲଂ ଫଲତି ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଯଦ୍ ଇହାମୁତ୍ର ଚୋଦିତମ୍
ତୋର ଦେହ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛି କି? ଏହି ଦେହ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ କୁହାଯାଉଥିବା ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଦେଉଛି କି?
ଆପାତରମଣୀଯେଷୁ ପର୍ଯନ୍ତାତ୍ଯନ୍ତଵୈରିଷୁ । କଚ୍ଚିଦ୍ ଵିଷଯସର୍ପେଷୁ ସଵିରାଗଂ ମନସ୍ ତଵ
ପ୍ରଥମେ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିବା, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ବଡ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯିବା ଭୋଗବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ତୋର ମନ ଅସକ୍ତ ଅଛି କି?
ଅହୋ ବତ ଚିରଂ କାଲମ୍ ଆଵାଂ ଵିଶ୍ଲେଷମ୍ ଆଗତୌ । କାଲେନ ଶ୍ଲେଷିତୌ ଭୂଯୋ ଵସନ୍ତାଦ୍ରିତଟାଵ୍ ଇଵ
ଅହୋ, ବହୁ ଦିନ ପରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲୁ; ଏବେ ସମୟରେ ଆମେ ପୁନି ମିଶିଗଲୁ, ଯେପରି ଉଷ୍ମା ଋତୁ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ତଟ ମିଶିଯାନ୍ତି।
ନ ତା ଜଗତି ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସୁଖଦୁଃଖଦଶାସ୍ ସଖେ । ଜୀଵଦ୍ଭିର୍ ଯା ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସଂଯୋଗଜଵିଯୋଗଜାଃ
ସଖା, ଏହି ଜଗତରେ ସଂଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥା, ସେଗୁଡିକୁ ଜୀବମାନେ ଦେଖିନଥିବା କିଛି ନାହିଁ।
ତଥୈତାସ୍ଵ୍ ଅତିଦୀର୍ଘାସୁ ଦଶାସ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ । ଭୂଯୋ ଵଯମ୍ ଅପି ଶ୍ଲିଷ୍ଟାଶ୍ ଚିତ୍ରା ହି ନିଯତିର୍ ଵିଧେଃ
ଏହି ଦୀର୍ଘ ଅବସ୍ଥାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ, ତଥାପି ଆଜି ପୁଣି ଏକାଠି ହୋଇଛୁ; କାରଣ ଭାଗ୍ୟର ନିୟତି ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ଭଗଵନ୍ ନିଯତେର୍ ଅସ୍ଯା ଗତିଂ ଦୀପଗତେର୍ ଇଵ । ଦୈଵିକ୍ଯାଃ କୋ ହି ଜାନାତି ଗମ୍ଭୀରାଂ ଵିସ୍ମଯପ୍ରଦାମ୍
ଭଗବନ୍, ଦେବୀୟ ନିୟତିର ଏହି ଗତି, ଦୀପର ଶିଖାର ଚଳାଚଳ ପରି ଗଭୀର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର, ଏହାକୁ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?
ତ୍ଵମ୍ ଅହଂ ଚ ଵିଯୋଜ୍ଯାତିଦୂରେ ଦୂରଦଶାସୁ ଚ । ଅଦ୍ଯ ସଙ୍ଘଟିତୌ ଭୂଯଃ କିମ୍ ଅସାଧ୍ଯମ୍ ଅହୋ ଵିଧେଃ
ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଦୂର ଦୂର ଅବସ୍ଥାରେ ବିୟୋଗ ହୋଇଥିଲୁ, ଆଜି ପୁଣି ଏକାଠି ହୋଇଗଲୁ; ଆହା, ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ କଣ ଅସମ୍ଭବ?
ଵଯଂ ତ୍ଵ୍ ଅଦ୍ଯ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ଭୃଶଂ କୁଶଲିନସ୍ ସ୍ଥିତାଃ । ତ୍ଵଦାଗମନପୁଣ୍ଯେନ ପରାଂ ପାଵନତାଂ ଗତାଃ
ଆଜି ମହାନ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମେ ଏକଦମ ଭଲ ଅଛୁ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଛୁ। ଆପଣଙ୍କର ଆଗମନର ଉପରେ ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପବିତ୍ରତାକୁ ପାଇଛୁ।
ଈଷତ୍ ତ୍ଵଦାଗମକ୍ଷୀଣପାପାନାଂ ପୁଣ୍ଯପାଦପୈଃ । ତଥା ଫଲିତମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ନ ଯଥା ଵଯମ୍ ଆକୁଲାଃ
ଆପଣଙ୍କ ଆସିବାରେ ଆମର ଅପରାଧ କିଛି କମିଛି, ଏହି ଉପକାରର ଫଳ ଆମେ ମିଳିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ କଷ୍ଟରେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵାସ୍ ସମ୍ପତ୍ତଯୋ ଽସ୍ମାକଂ ରାଜର୍ଷେ ସଂସ୍ଥିତାଃ ପୁରେ । ଭଵଦାଗମନେନାଦ୍ଯ ପ୍ରଯାତାଶ୍ ଶତଶାଖତାମ୍
ରାଜା ଋଷି, ଆମର ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସହରରେ ଥିଲା; ଆଜି ଆପଣଙ୍କର ଆଗମନରେ ଏହା ଶତଧା ଶାଖାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି।
ଵିକିରତି ପରିତୋ ରସାଯନାନାମ୍ ଇଵ ନିକରଂ ମଧୁରଂ ମହାନୁଭାଵ । ତଵ ଵଚନମ୍ ଅଵେକ୍ଷଣଂ ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ପରମପଦପ୍ରତିମୋ ହି ସାଧୁସଙ୍ଗଃ
ମହାନୁଭାବ, ଆପଣଙ୍କର କଥା ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଚାରିପାଖରେ ମଧୁର ଅମୃତର ବହା ଭଳି ପ୍ରସାରିତ କରେ। କାରଣ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସାଙ୍ଗତି ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟର ନିବାସ ସମାନ।
ଅଥୈଵମ୍ପ୍ରାଯଯା ତତ୍ର ଵିଶ୍ରମ୍ଭକଥଯା ଚିରମ୍ । ପ୍ରାକ୍ତନସ୍ନେହଗର୍ଭିଣ୍ଯା ସ୍ଥିତ୍ଵୋଵାଚାଯୁଧାଭିଧଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ, ସେଠାରେ ପୁରୁଣା ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ଆପଣାପାଣିଆ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରି, ଆୟୁଧାଭିଧ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ କହିଲେ।