ଚିଚ୍ଛକ୍ତିର୍ ଅମଲା ସୈଷା ଚେତ୍ଯାମଯଵିଵର୍ଜିତା । ଭରିତାଶେଷଦିକ୍କୁଞ୍ଜା ଭୈରଵାକାରଧାରିଣୀ
ଏହି ନିର୍ମଳ ଚେତନାଶକ୍ତି, ଯାହା ବସ୍ତୁ ଭାବନାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରି ରହିଛି ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି।
ସର୍ଵଭାଵଗତା ସୂକ୍ଷ୍ମା ଭାଵାଭାଵଵିଵର୍ଜିତା । ଆବ୍ରହ୍ମଭୁଵନାନ୍ତସ୍ଥା ସର୍ଵଶକ୍ତିସମୁଦ୍ଗିକା
ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ବ୍ୟାପିତ, ଭାବ ଓ ଅଭାବ ଉଭୟରୁ ମୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ।
ସର୍ଵସୌନ୍ଦର୍ଯସୁଭଗା ସର୍ଵପ୍ରାକାଶ୍ଯଦୀପିକା । ସର୍ଵସଂସାରମୁକ୍ତାନାଂ ତନ୍ତୁର୍ ଆତତରୂପିଣୀ
ସେ ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଆଲୋକର ଦୀପ, ସମସ୍ତ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କର ଧାଗା ଭଳି ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ।
ସର୍ଵାକାରଵିକାରାଢ୍ଯା ସର୍ଵାକାରଵିଵର୍ଜିତା । ସର୍ଵଭୂତୌଘତାଂ ଯାତା ସର୍ଵଦା ସର୍ଵତାଂ ଗତା
ସମସ୍ତ ଆକାର ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଆକାରରୁ ଶୂନ୍ୟ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ, ସଦା ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବ୍ୟାପିତ।
ଚତୁର୍ଦଶଵିଧାନ୍ଯ୍ ଏଷା ଭୂତାନି ଭୁଵନୋଦରେ । ଏତନ୍ମଯୀଯଂ କଲନା ଜାଗତୀ ଵେଦନାତ୍ମିକା
ଏହି ଚୌଦ ଧରଣର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଗର୍ଭରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଭାବନା ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଏହି ହେଉଛି ଜଗତର ଅନୁଭୂତି, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରିଥାଏ।
ମିଥ୍ଯାଵଭାସମାତ୍ରଂ ତୁ ସର୍ଵଦୁଃଖଦଶାଗତିଃ । ନାନାକାରମଯାଭାସଂ ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମୈଵ ଚିତ୍ ପରା
କିନ୍ତୁ ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥା ମାତ୍ର ଭ୍ରମ ଦେଖାଯାଉଥିବା; ଏହି ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଦେଖାଯିବା ଅସଲି ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚେତନା, ଆତ୍ମା ହିଁ।
ସେଯମ୍ ଆତ୍ମା ମମ ଵ୍ଯାପୀ ସେଯଂ ମଦଵବୋଧନମ୍ । ସେଯମ୍ ଆକଲିତାଙ୍ଗେହା କରୋତି ନୃପତିଭ୍ରମମ୍
ଏହି ଆତ୍ମା ମୋତେ ବ୍ୟାପିଛି; ଏହି ମୋର ଜ୍ଞାନ; ଏହି ଦେହ ଓ ଅଙ୍ଗର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ରାଜା ହେବାର ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଅସ୍ଯା ଏଵ ପ୍ରସାଦେନ ମନୋ ଦେହରଥସ୍ଥିତମ୍ । ସଂସାରଜାଲଲୀଲାସୁ ଯାତି ଵଲ୍ଗତି ନୃତ୍ଯତି
ଏହି ଦୟାରେ, ମନ ଦେହ ରଥରେ ବସି, ସଂସାରର ଜାଲ ଖେଳରେ ଚାଲେ, ଦୌଡ଼େ ଓ ନାଚେ।
ଇଦଂ ମନଶ୍ ଶରୀରାଦି ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ଅପି ଵସ୍ତୁତଃ । ନଷ୍ଟେ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ପରିନଶ୍ଯତି ପେଲଵେ
ଏହି ମନ, ଶରୀର ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କିଛି ସତ୍ୟରେ କିଛି ନୁହେଁ; ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜିନିଷ ହେଲେ ନଷ୍ଟ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି।
ଜଗଜ୍ଜାଲମଯଂ ନୃତ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଚିତ୍ତନଟୈସ୍ ତତମ୍ । ଏତଯୈଵୈକଯା ପଙ୍କ୍ତ୍ଯା ଦୃଶ୍ଯତେ ଦୀପଲେଖଯା
ଏହି ସଂସାର ଜାଲର ନାଚ, ମନର ଅଭିନେତାମାନେ ପ୍ରସାର କରିଛନ୍ତି; ଏହି ଗୋଟିଏ ହାଲୁକା ରେଖା ପରି, ଦୀପର ଆଲୋକ ରେଖା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
କଷ୍ଟଂ ମୁଧୈଵ ମେ ଚିନ୍ତା ନିଗ୍ରହାନୁଗ୍ରହସ୍ଥିତୌ । ବଭୂଵ ଦେହନିଷ୍ଠୈଵ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ଦେହକଃ
ହାୟ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ କୃପା ନେଇ ମୋର ଚିନ୍ତା ନିରର୍ଥକ ଥିଲା; ଏହା କେବଳ ଦେହ ସହିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦେହ ନିଜେ କିଛି ନୁହେଁ।
ନନ୍ଵ୍ ଅହୋ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽସ୍ମି ଗତଂ ଦୁର୍ଦର୍ଶନଂ ମମ । ଦୃଷ୍ଟଂ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଅଖିଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ମଯା
ନିଶ୍ଚୟ, ଏବେ ମୁଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି; ଯାହା ବୁଝିବା ଦୁର୍ଲଭ ଥିଲା, ସେ ସବୁ ମୋ ପାଖରୁ ଅପସାରି ଯାଇଛି। ଯେତେଦିନ ଦେଖିବାକୁ ଥିଲା, ସେ ସବୁ ଦେଖିଦେଲି; ଯେତେଦିନ ପାଇବାକୁ ଥିଲା, ସେ ସବୁ ମୋତେ ମିଳିଗଲା।
ସର୍ଵଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯଜ୍ ଜଗଦ୍ଗତମ୍ । ଚିନ୍ନିଷ୍ଷ୍ଯନ୍ଦାଂଶମାତ୍ରଂ ତନ୍ ନାନ୍ଯତ୍ କିଞ୍ଚନ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ, ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ କେବଳ ଚେତନାର ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶର ଆଲୋକ ମାତ୍ର; ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ କିଛି ଅନ୍ୟ ନାହିଁ।
କ୍ଵ ତୌ କୀଦୃଗ୍ଵିଧୌ ଵାପି କିଂନିଷ୍ଠୌ ଵା କିମାତ୍ମକୌ । ନିଗ୍ରହାନୁଗ୍ରହୌ ଲୋକେ ହର୍ଷାମର୍ଷକ୍ରମୌ ତଥା
ସଂସାରରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଦୟା ବୋଲି ଯେଉଁ ଦୁଇଟି କଥା କୁହାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି, କେମିତି ଦେଖାଯାଏ, କେଉଁ ଭିତିରେ ଅଛି, କି ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ? ଏହିପରି ଆନନ୍ଦ ଓ ରୋଷର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଅଛି?
କିଂ ସୁଖଂ କିଂ ଚ ଵା ଦୁଃଖଂ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେଦମ୍ ଆତତମ୍ । ଅହମ୍ ଆସଂ ମୁଧା ମୂଢୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯାମୂଢୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅହଂ ସ୍ଥିତଃ
ସୁଖ କଣ, ଦୁଃଖ କଣ? ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମରେ ବ୍ୟାପିତ। ମୁଁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ମୂଢ଼ ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏବେ ମୋର ମୂଢ଼ତା ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି।
କିମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵମ୍ ଆଲୋକେ ଶୋଚ୍ଯତେ କିଂ ଵିମୁହ୍ଯତେ । କିଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯତେ କିମ୍ କ୍ରିଯତେ ସ୍ଥୀଯତେ କ୍ଵ କ୍ଵ ଗମ୍ଯତେ
ଏହି ପ୍ରକାଶରେ କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରାଯିବ? କାହିଁକି ଭ୍ରମିତ ହେବ? କ'ଣ ଦେଖିବାକୁ ଅଛି, କ'ଣ କରିବାକୁ ଅଛି, କ'ଠି ରହିବାକୁ ଅଛି, କ'ଠି ଯିବାକୁ ଅଛି?
କିଞ୍ଚିତ୍ ଇତ୍ଥମ୍ ଇଦଂ ନାମ ଚିଦାଭାସଂ ଵିରାଜତେ । ନମୋ ନମସ୍ ତେ ନିସ୍ତତ୍ତ୍ଵ ଦୃଷ୍ଟଦୃଶ୍ଯୋ ଽସି ସୁନ୍ଦର
ଏହିପରି ଭାବରେ ଏହାକୁ ଚେତନାର ଏକ ଭାସ୍ମାନ ଆଭା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ସୁନ୍ଦର, ତୁମେ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତଥା ନିରାର୍ଥକ, ତୁମକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ଅହୋ ନୁ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽସ୍ମି ସମ୍ଯଗ୍ ଜ୍ଞାତମ୍ ଅଲଂ ମଯା । ନମୋ ମହ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ତାଯ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନୋଦଯାଯ ଚ
ଆହା, ଏବେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସଚେତନ ହୋଇଛି; ସବୁ କିଛି ଭଲଭାବେ ବୁଝି ପାରିଛି। ମୋ ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ଓ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଉଦୟକୁ ନମସ୍କାର।
ଵିଗତରଞ୍ଜନନିର୍ଵିଷଯସ୍ଥିତିର୍ ଗତଭଵଭ୍ରମ ଈହିତଵର୍ଜିତଃ । ସ୍ଥିରସୁଷୁପ୍ତକଲାତିଗତସ୍ ତତସ୍ ସମସମଂ ନିଵସାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଆତ୍ମନି
ମୁଁ ଆକର୍ଷଣରୁ ମୁକ୍ତ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଭୋଗରୁ ଦୂର, ଭ୍ରମ ଶେଷ, କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା ନାହିଁ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଓ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏବେ ମୁଁ ସମତାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଛି।
ଇତି ହେମଜଟାଧୀଶୋ ଲେଭେ ପଦମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ । ଵିଵେକାଧ୍ଯଵସାଯେନ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯମ୍ ଇଵ ଗାଧିଜଃ
ଏପରିଭାବେ ସୁନା ଜଟାଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ବିବେକ ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ, ଯେପରି ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଅନନ୍ତାକାରକାର୍ଯାସୁ ନାସୀଚ୍ ଚେଷ୍ଟାସୁ ଖେଦଵାନ୍ । ଭୂଯୋ ଭୂଯଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତାସୁ ଦିନମାଲାସ୍ଵ୍ ଇଵେଶ୍ଵରଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର କାମ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଓ ପୁନିପୁନି ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ଥକାନି ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦିନ ଓ ରାତିର ଚକ୍ରରେ ଇଶ୍ୱର କେବେ ଅଳସ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ସୋ ଽତିଷ୍ଠତ୍ ସର୍ଵେହାଵିଗତଜ୍ଵରମ୍ । ସମାସମେ ସ୍ଵକେ କାର୍ଯେ ଜଲୌଘୋ ଽଗ୍ର ଇଵାନତେ
ସେତେବେଳୁଠାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସର ଅଶାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ କାମରେ ନିଶ୍ଚଳ ଓ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ, ଯେପରି ପାଣିର ଧାରା ତାହାର ଶିଖରରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ବହିଥାଏ।
ହର୍ଷାମର୍ଷଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପ୍ରକୃତଂ କାର୍ଯମ୍ ଆଚରନ୍ । ଉଦାରଗମ୍ଭୀରଵପୁର୍ ଜହାରାମ୍ବୁନିଧେଶ୍ ଶ୍ରିଯମ୍
ହର୍ଷ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସ୍ୱାଭାବିକ କାମ କରି, ଉଦାର ଓ ଗଭୀର ମନୋଭାବ ଧାରଣ କରି, ସେ ସାଗରର ଶୋଭାକୁ ଅନୁଭବ କଲେ।
ସୁଷୁପ୍ତସମଧର୍ମିଣ୍ଯା ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତ୍ଯା ଵ୍ଯରାଜତ । ନିଷ୍କମ୍ପଯା ପ୍ରକାଶିନ୍ଯା ଦୀପସ୍ ସ୍ଵଶିଖଯେଵ ସଃ
ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମନସ୍ତିତିରେ ସେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହୋଇ ଚମକିଲେ, ନିଜ ଶିଖାରେ ଜ୍ୟୋତି ଦେଉଥିବା ଦୀପ ପରି।
ନ ନିର୍ଘୃଣୋ ଦଯାଵାନ୍ ନୋ ନ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୀ ନାପ୍ଯ୍ ଅମତ୍ସରଃ । ନ ସୁଖୀ ନାସୁଖୀ ନାର୍ଥୀ ନାନର୍ଥୀ ସ ବଭୂଵ ହ
ସେ କ୍ରୁର ନୁହେଁ, ଦୟାଳୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଫସି ନଥିଲେ, ଇର୍ଷ୍ୟା କରି ନଥିଲେ; ସେ ଖୁସି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦୁଃଖି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଲାଭ ଚାହିଲେ ନୁହେଁ, ଅଲାଭ ଟାଳିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସମଦର୍ଶନଯା ନିତ୍ଯଂ ଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚାମଲଧୀରଯା । ଅନ୍ତଶ୍ଶୀତଲଯା ରେଜେ ପରିପୂର୍ଣେନ୍ଦୁବିମ୍ବଵତ୍
ସେ ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ପରିସ୍କାର ମନରେ ସଦା ଶାନ୍ତ ରହିଲେ; ଭିତରେ ଶୀତଳତା ରହିଥିଲା, ଏହିପରି ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକିଲେ।
ସର୍ଵଂ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵକଚନଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଵଲୋକ୍ଯ ସା । ପ୍ରଶାନ୍ତସୁଖଦୁଃଖଶ୍ରୀସ୍ ତସ୍ଯ ପୂର୍ଣା ମତିର୍ ବଭୌ
ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପ ଭାବି ଦେଖି, ସେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଦୁଃଖ-ସୁଖରେ ଅବିଚଳିତ ରହିଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ ହୋଇଗଲା।
ଉଲ୍ଲସନ୍ ଵିଲସନ୍ ଘୂର୍ଣଂସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ ଗଚ୍ଛଞ୍ ଶ୍ଵସନ୍ ସ୍ଵପନ୍ । ଅଭୂତ୍ ସ ସ୍ଵସମାଧିସ୍ଥଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଶ୍ ଚିଲ୍ଲଯଂ ଗତଃ
ଉଠିବା, ଜଗମଗାଇବା, ଘୁରିବା, ଦଣ୍ଡାଇ ରହିବା, ଚାଲିବା, ଶ୍ୱାସ ନେବା କିମ୍ବା ଶୁଅଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ୱ-ସମାଧିରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ସଚେତନ ହୋଇ ଚେତନାର ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ କୁର୍ଵନ୍ ଵିଗତାସଙ୍ଗଂ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ । ଅତିଷ୍ଠଦ୍ ଅକ୍ଷତାକାରୋ ଭୂରିଵର୍ଷଶତାନ୍ଯ୍ ଅଥ
ଅସକ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପଦ୍ମନୟନ ରାଜା ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ଅକ୍ଷତ ଦେହରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ସନ୍ନିଵେଶମ୍ ଇମଂ ଦେହନାମକଂ ତଦନୁ ସ୍ଵଯମ୍ । ସ ଜହୌ ତେଜସାକ୍ରାନ୍ତୋ ରୂପଂ ହିମକଣୋ ଯଥା
ପରେ, ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଦେହ ନାମକ ଗଠନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ହିମବିନ୍ଦୁ ଗଳିଯାଏ।