କ୍ଷଣଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଵା ତତ୍ର ଲବ୍ଧ୍ଵା ସ୍ଥିତିଂ ମନଃ । ରତିମ୍ ଏତି ନ ଭୋଗୌଘେ ଦୃଷ୍ଟସ୍ଵର୍ଗ ଇଵାଵନୌ
ସେଠାରେ ମନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ହଜାର ବର୍ଷ ଯେପରି ରହିଥାଉ, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଇଲେ ପରେ ଭୋଗର ଢେର ମଧ୍ୟରେ ରୁଚି ମିଳେନାହିଁ, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଖିଥିବା ଲୋକ ପୃଥିବୀରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହିଁ ।
ତତ୍ ପଦଂ ସା ଗତିଶ୍ ଶାନ୍ତା ତଚ୍ ଛ୍ରେଯଶ୍ ଶାଶ୍ଵତଂ ଶିଵମ୍ । ତତ୍ର ଵିଶ୍ରାନ୍ତିମ୍ ଆପ୍ତସ୍ଯ ନ ଭୂଯୋ ଜାଯତେ ଶ୍ରମଃ
ସେହି ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ଶାନ୍ତିର ମାର୍ଗ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଭଲ ଅବସ୍ଥା। ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶ୍ରାମ ପାଇଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ପୁଣି କେବେ ଥକାନି ଆସେନାହିଁ।
ତତ୍ ପଦଂ ସାଧଵଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଇମାଂ ପୁନଃ । ନ ଯାନ୍ତି ଖଦିରୋଦ୍ଯାନଂ ଲବ୍ଧଚୈତ୍ରରଥା ଇଵ
ସେହି ଦିଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟାର ଅନୁଭୂତିକୁ ପୁଣି ଫେରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ଚୈତ୍ରରଥ ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପୁଣି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଥିବା ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ।
ତାଂ ମହାନନ୍ଦପଦଵୀଂ ଚିତ୍ତାନ୍ଯ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଦେହିନାମ୍ । ଦୃଶ୍ଯଂ ନ ବହୁ ମନ୍ଯନ୍ତେ ରାଜାନୋ ଦୀନତାମ୍ ଇଵ
ଯେତେବେଳେ ଦେହୀମାନେ ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ପଥକୁ ପାଇଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମନ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଆଉ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ, ଯେପରି ରାଜାମାନେ ଦୁଃଖକୁ କିଛି ମାନେନାହିଁ।
ଚେତସ୍ ତତ୍ପଦଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧଂ ଦୃଶ୍ଯଦଶାଂ ପ୍ରତି । କଦର୍ଥାଦ୍ ବୋଧମ୍ ଆଯାତି ନ ଯାତ୍ଯ୍ ଏଵାଥ ଵାନଘ
ମନ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ବିଶ୍ରାମ ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇଯାଏ, ଦୃଶ୍ୟର ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନାସକ୍ତ ଭାବେ ଦେଖେ। କେବେ କେବେ ଏହା ଜ୍ଞାନକୁ ପାଏ, କେବେ କେବେ ନାହିଁ, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଉଦ୍ଦାଲକୋ ଽଥ ଷଣ୍ମାସାନ୍ ଦୂରୋତ୍ସାରିତସିଦ୍ଧଭୂଃ । ଉଷିତ୍ଵୋନ୍ମିଷତୋ ଽମ୍ଭୋଦକୋଶାଦ୍ ଅର୍କୋ ମଧାଵ୍ ଇଵ
ଉଦ୍ଦାଳକ ଛଅ ମାସ ପରେ, ସିଦ୍ଧମଣ୍ଡଳରୁ ଦୂରେ ରହି, ବସିଥିଲେ । ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେମିତି ସେ ଉଦ୍ଦାଳକ ଉଦୟ ହେଲେ ।
ଦଦର୍ଶ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପୁନଃ ପରମତେଜସଃ । ପ୍ରଣାମଲାଲସାନ୍ ସିଦ୍ଧାଂଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବଵପୁର୍ଧରାନ୍
ତାଙ୍କର ଜାଗୃତ ମନରେ, ସେ ପୁଣି ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତ ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ ।
ରମଣୀର୍ ଗୌରମନ୍ଦାରରେଣ୍ଵଭ୍ରାମଲଚାମରାଃ । ସ୍ଫୁରତ୍ପତାକାପଟଲା ଦ୍ଯୁଵିମାନପରମ୍ପରାଃ
ସେ ଦେଖିଲେ ଆନନ୍ଦମୟା ନାରୀମାନେ, ଚାନ୍ଦ୍ରିକା ପରି ଧଳା, ମନ୍ଦାର ମାଳିକାର ଧୂଳିର ଚାମରା ହାତରେ ନେଇ, ଫଡ଼ୁଥିବା ପତାକା ଓ ଆକାଶରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଦେବ ରଥ ଚାଲିଯାଉଛି ।
ଅସ୍ମଦାଦୀନ୍ ମୁନୀନ୍ ଦର୍ଭପଵିତ୍ରାଙ୍କକରାମ୍ବୁଜାନ୍ । ଵିଦ୍ଯାଧରୀଭିର୍ ଵଲିତାନ୍ ଵିଦ୍ଯାଧରପତୀନ୍ ଅପି
ସେ ଦେଖିଲେ ନିଜ ପରି ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ତାଙ୍କର କମଳ ହସ୍ତରେ ଦର୍ଭା ଧରିଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ତେ ତମ୍ ଊଚୁର୍ ମହାତ୍ମାନମ୍ ଉଦ୍ଦାଲକମୁନିଂ ତଦା । ପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରଣାମାନ୍ ନୋ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅଵଲୋକଯ
ସେମାନେ ସେଇ ମହାନ ଉଦ୍ଦାଳକ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭଗବନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଆମର ଶିରୋନମସ୍କାର ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।”
ଆରୁହ୍ଯେମଂ ଵିମାନଂ ତ୍ଵମ୍ ଏହି ତ୍ରୈଵିଷ୍ଟପଂ ପୁରଂ । ସ୍ଵର୍ଗ ଏଵ ହି ସୀମାନ୍ତୋ ଜଗତ୍ସମ୍ଭୋଗସମ୍ପଦାମ୍
ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଆପଣ ତିନି ଲୋକର ନଗରକୁ ଆସନ୍ତୁ; କାରଣ ସ୍ୱର୍ଗ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୋଗସମ୍ପଦର ସୀମା।
ଆକଲ୍ପମ୍ ଉଚିତାନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ ଅଭିମତାନ୍ ଵିଭୋ । ସ୍ଵର୍ଗାଦିଫଲଭୋଗାର୍ଥମ୍ ଏଵାଶେଷତପଃକ୍ରିଯାଃ
ହେ ମହାଶୟ, ଆପଣ ଯେତେଦିନ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ନିଜ ପସନ୍ଦର ଭୋଗବିଲାସ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ; କାରଣ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା କେବଳ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଭୋଗ ପାଇଁ ହୁଏ।
ହାରଚାମରଧାରିଣ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଧରଵରାଙ୍ଗନାଃ । ପଶ୍ଯେମାସ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଉପାସୀନାଃ କରିଣ୍ଯଃ କରିଣଂ ଯଥା
ମାଳା ଓ ଚାମର ଧରିଥିବା ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଦ୍ୟାଧରୀ ଯୁବତୀମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିଛୁ; ଯେପରି ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ମାଲିକଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛୁ।
କାମୋ ଧର୍ମାର୍ଥଯୋସ୍ ସାରଃ କାମସାରାଶ୍ ଶୁଚିସ୍ମିତାଃ । ଵସନ୍ତ ଇଵ ମଞ୍ଜର୍ଯସ୍ ସ୍ଵର୍ଗ ଏଵ ଭଵନ୍ତି ତାଃ
ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ଧର୍ମ ଓ ଧନର ମୂଳ। ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଇଚ୍ଛାର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେମାନେ ବସନ୍ତର ଫୁଲମାଳିକା ପରି — ଏମାନେ କେବଳ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମିଳନ୍ତି।
ଏଵଂ କଥଯତସ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ ଅତିଥୀନ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅସୌ ମୁନିଃ । ପରିପୂଜ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମ୍ ଅତିଷ୍ଠଦ୍ ଗତସମ୍ଭ୍ରମମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ମୁନି ଶିଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଗଣ୍ୟ କରି କଥା ହେଉଥିଲେ, ଯଥାଯଥି ଆଦର ସହିତ ସେମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ରହିଲେ।
ନାଭ୍ଯନନ୍ଦନ୍ ନ ତତ୍ଯାଜ ତାଂ ଵିଭୂତିଂ ସ ଧୀରଧୀଃ । ଭୋସ୍ ସିଦ୍ଧା ଵ୍ରଜତେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଵ୍ଯାପାରପରୋ ଽଭଵତ୍
ସେ ନ ତାହାର ମହିମାକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ନ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଦୃଢ଼ ମନେ ସେ କେବଳ କହିଲେ, 'ହେ ଶିଦ୍ଧମାନେ, ତୁମେ ଯାଅ', ଏବଂ ପୁନି ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଗଲେ।
ଅଥ ସ୍ଵକର୍ମନିରତଂ ଭୋଗେଷ୍ଵ୍ ଅରତିମ୍ ଆଗତମ୍ । ତମ୍ ଉପାସ୍ଯ ଯଯୁସ୍ ସିଦ୍ଧା ଦିନୈଃ କତିପଯୈସ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥିବା ଓ ଭୋଗରେ ଅନାସକ୍ତ ଦେଖି, ଶିଦ୍ଧମାନେ କିଛି ଦିନ ପରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଚାଲିଗଲେ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ ସ ଚ ମୁନିର୍ ଵିଜହାର ଯଥାସୁଖମ୍ । ଯାଵଦିଚ୍ଛଂ ଵନାନ୍ତେଷୁ ମୁନୀନାମ୍ ଆଶ୍ରମେଷୁ ଚ
ସେ ମହାମୁନି, ଯିଏ ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ମେରୁମନ୍ଦରକୈଲାସହିମଵଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯସାନୁଷୁ । ଦ୍ଵୀପୋପଵନଦିକ୍କୁଞ୍ଜଜଙ୍ଗଲାରଣ୍ଯଭୂମିଷୁ
ସେ ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାସ, ହିମବତ୍, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଢାଳ, ଦ୍ୱୀପ, ବଣ, ଦିଗ, ଝାଡ଼ି, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତପଦ ଉଦ୍ଦାଲକୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ଗୁହାସୁ ଗିରିକୁକ୍ଷୀଣାଂ ନ୍ଯଵସଦ୍ ଧ୍ଯାନଲୀଲଯା
ତାପରେ, ଉଦ୍ଦାଳକ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ, ଯିଏ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଓ ଗର୍ଭରେ ଧ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କଦାଚିଦ୍ ଅହ୍ନା ମାସେନ କଦାଚିଦ୍ ଵତ୍ସରେଣ ଚ । କଦାଚିଦ୍ ଵତ୍ସରୌଘେନ ଧ୍ଯାନାସକ୍ତୋ ଵ୍ଯବୁଧ୍ଯତ
କେବେ ଏକ ଦିନ ପରେ, କେବେ ଏକ ମାସ ପରେ, କେବେ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, କିମ୍ବା ବହୁ ବର୍ଷ ପରେ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସେ ଜାଗିଉଥିଲେ।
ଉଦ୍ଦାଲକସ୍ ତଦ୍ ଆରଭ୍ଯ ଵ୍ଯଵହାରପରୋ ଽପି ସନ୍ । ସୁସମାହିତ ଏଵାସୀଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵୈକତ୍ଵମ୍ ଆଗତଃ
ଉଦ୍ଦାଳକ, ସେଇ ସମୟରୁ ସାଧାରଣ କାମକାଜରେ ଲିପ୍ତ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ମନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ରହିଲା, କାରଣ ସେ ଚେତନାର ସାର ସହିତ ଏକତା ପାଇଥିଲେ।
ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵୈକଘନାଭ୍ଯାସାନ୍ ମହାଚିତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପେତ୍ଯ ସଃ । ଦୃଶ୍ଯେ ଽସ୍ମିଂଶ୍ ଚିତ୍ରରଵିଵନ୍ ନାସ୍ତମ୍ ଆଯାନ୍ ନ ଚୋଦଯମ୍
ଚେତନାର ଏକତାର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ସେ ବଡ଼ ମନର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସେ କେବେ ଅସ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ, କେବେ ଉଦୟ ମଧ୍ୟ ହେଲେ ନାହିଁ।
ସମପରପଦଲାଭପ୍ରାପ୍ତିସଂଶାନ୍ତଚେତା ଦଲିତଜନନପାଶଃ କ୍ଷୀଣସନ୍ଦେହଦୋଲଃ । ଶରଦି ଖମ୍ ଇଵ କାନ୍ତଂ ଵ୍ଯାତତଂ ଚୋର୍ଜିତଂ ଚ ସ୍ଫୁଟମ୍ ଅମଲମ୍ ଅଲେଖଂ ତତ୍ ଵପୁସ୍ ସ୍ଵଂ ବଭାର
ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅବସ୍ଥାକୁ ସମଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରି, ସନ୍ଦେହର ଦୋଳାୟମାନତା ଶେଷ କରି, ସେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ନିର୍ମଳ ଓ ଦାଗ ହୀନ ଭାବରେ ଧାରଣ କଲେ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଦିନୈକାର୍କ ମତ୍ସଂଶଯତୃଣାନଲ । ଅଜ୍ଞାନଦାହଶୀତାଂଶୋ ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯମ୍ ଈଶ କିମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଇ ସତ୍ତାର ସାଧାରଣ ସ୍ୱରୂପ କଣ, ଯାହାର ଦିନ ହେଉଛି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯାହାର ଅଗ୍ନି ମୋ ସନ୍ଦେହର ତୃଣକୁ ଦହି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଯାହାର ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅଜ୍ଞାନର ଦାହକୁ ଶାନ୍ତ କରେ?
ଯଦା ସଙ୍କ୍ଷୀଯତେ ଚିତ୍ତମ୍ ଅଭାଵାତ୍ଯନ୍ତଭାଵନାତ୍ । ଚିତ୍ସାମାନ୍ଯସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯତା ତଦା
ଯେତେବେଳେ ମନ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନତାକୁ ଭାବିବା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଚେତନାର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ।
ନୂନଂ ଚେତ୍ଯାଂଶରହିତା ଚିଦ୍ ଯଦାତ୍ମନି ଲୀଯତେ । ଅସଦ୍ରୂପଵଦ୍ ଅତ୍ଯଚ୍ଛଂ ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯତା ତଦା
ନିଶ୍ଚୟ, ଯେତେବେଳେ ଚେତନା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁରୁ ଖାଲି ହୋଇ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଲୟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଫା ଏବଂ ଆକାରହୀନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଯଦା ସର୍ଵାଣି ଦୃଶ୍ଯାନି ସଂଶାନ୍ତାନ୍ଯୋଽନ୍ଯଵେଦନମ୍ । ସ୍ଵରୂପେଣ ସ୍ଵରୂପାଭଂ ଭାଵ୍ଯନ୍ତେ ସମତା ତଦା
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟତ୍ୱର ଅନୁଭୂତି ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେଗୁଡିକ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ସଦୃଶ ଭାବିତ ହୁଏ; ଏହିଠାରେ ସମତା ଅଛି।
କୂର୍ମାଙ୍ଗାନୀଵ ଦୃଶ୍ଯାନି ଲୀଯନ୍ତେ ସ୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି । ଅଭାଵିତାନ୍ଯ୍ ଏଵ ଯଦା ସତ୍ତାସାମାନ୍ଯତା ତଦା
ଯେପରିକି କୁମ୍ଭୀର ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ନିଜ ଶରୀର ଭିତରକୁ ଟାଣିନେଇଥାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଲୟ ହୋଇଯାଏ; ଯେତେବେଳେ ସେଗୁଡିକୁ କୌଣସି ଭାବନା ହୁଏନି, ସେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଯାଏ।
ଦୃଷ୍ଟିର୍ ଏଷା ହି ପରମା ସଦେହାଦେହଯୋସ୍ ସଦା । ମୁକ୍ତଯୋସ୍ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଵ ତୁର୍ଯାତୀତପଦୋପମା
ଏହି ଦୃଷ୍ଟି ସର୍ବଦା ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶରୀର ସହିତ କିମ୍ବା ଶରୀର ବିନା ଯେପରି ହେଉ, ଏହା ସଦା ଅଛି। ଏହି ଦୃଷ୍ଟି କେବଳ ମୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ, ଯାହା ଚତୁର୍ଥାତୀତ ଅବସ୍ଥା ସମାନ।