କଦା ବହଲକଲ୍ଲୋଲାଂ ନାଵା ପରମଯା ଧିଯା । ପରିତୀର୍ଣୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ତୃଷ୍ଣାମତ୍ତତରଙ୍ଗିଣୀମ୍
ମୁଁ କେବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିରେ ତୃଷ୍ଣାର ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ଉଠୁଥିବା ନଦୀକୁ ଏପାରୁ ସେପାର କରିପାରିବି?
କଦେମାଂ ଜାଗତୈର୍ ଭୂତୈଃ କ୍ରିଯମାଣାମ୍ ଅସନ୍ମଯୀମ୍ । କ୍ରିଯାମ୍ ଉପହସିଷ୍ଯାମି ବାଲଲୀଲାମ୍ ଇଵାଫଲାମ୍
ଏହି ସଂସାରର ଲୋକମାନେ କରୁଥିବା ଅସାର କାର୍ଯ୍ୟକୁ, ଯେପରି ଜଣେ ଶିଶୁଙ୍କ ଅଫଳ ଖେଳକୁ ଦେଖି ହସେ, ସେପରି ମୁଁ କେବେ ହସିପାରିବି?
କଦା ଵିକଲ୍ପପର୍ଯସ୍ତମନୋଦୋଲାଵଦୋଲନମ୍ । ପ୍ରଶମିଷ୍ଯତି ମେ ଶାନ୍ତପାନୌଜସ ଇଵ ଭ୍ରମଃ
ମୋ ମନ ଯେଉଁଥିରେ କଳ୍ପନାରେ ଡୁବି ଦୋଳିଯାଏ, ସେଇ ଅସ୍ଥିରତା କେବେ ଶାନ୍ତ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ମତି ଭ୍ରମ ଯେପରି ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଶାନ୍ତ ହେବ?
କଦୋଦିତଵପୁର୍ଭାସ୍ଵାନ୍ ଵିହସଞ୍ ଜାଗତୀର୍ ଗତୀଃ । ଅନ୍ତସ୍ ସନ୍ତୋଷମ୍ ଏଷ୍ଯାମି ଵିରାଡାତ୍ମେଵ ପୂର୍ଣଧୀଃ
କେବେ ମୁଁ ଏମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ସଂସାରର ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ ଚାଲିବି, ମନରେ ଗଭୀର ସନ୍ତୋଷ ନେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ବିଶ୍ୱମନ୍ଦିର ଭଳି?
ଶାନ୍ତଶ୍ ସମସମାଚାରସ୍ ସୋମ୍ଯସ୍ ସର୍ଵାର୍ଥନିସ୍ସ୍ପୃହଃ । କଦୋପଶମମ୍ ଏଷ୍ଯାମି ମନ୍ଥୋନ୍ମୁକ୍ତମହାବ୍ଧିଵତ୍
କେବେ ମୁଁ ଶାନ୍ତ, ସମତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣରେ, ମୃଦୁ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମନ ଶାନ୍ତିକୁ ପାଇବି, ଯେପରି ମଥନରୁ ମୁକ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ?
କଦେମାମ୍ ଅଖିଲାଂ ଦୃଶ୍ଯଶ୍ରିଯମ୍ ଆଶାଶତାତ୍ମିକାମ୍ । ସର୍ଵାଂ ସୁଷୁପ୍ତଵତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅନ୍ତରାତତଃ
କେବେ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଶ୍ରୀକୁ, ଯାହା ଅନେକ ଆଶାରେ ଗଠିତ, ସୁଷୁପ୍ତିରେ ଦେଖିବା ପରି, ମନର ଗଭୀରତାରୁ ଦେଖିପାରିବି?
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ସର୍ଵଂ ଶାନ୍ତକଲ୍ପନଯା ଧିଯା । ପଶ୍ଯଂଶ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଅଖିଲଂ ଭାଵଯିଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ କଦା
କେବେ ମୁଁ ବାହାର ଓ ଭିତର ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଶାନ୍ତ ବିବେକରେ ଦୃଢ଼ ମନ ସହିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ବୋଲି ଅନୁଭବିବି?
କଦୋପଶାନ୍ତଚିତ୍ତାତ୍ମା ଚିତ୍ତାମ୍ ଉପଗତଃ ପରାମ୍ । ପରମାଲୋକମ୍ ଏଷ୍ଯାମି ଜାତ୍ଯାନ୍ଧ୍ଯଵିଗମାଦ୍ ଇଵ
ମୋର ମନ ଏବଂ ଆତ୍ମା କେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ହେବ, ଉଚ୍ଚତମ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୁଁ କେବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିପାରିବି, ଯେପରି ଜନ୍ମର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହେଲେ ଜଣେ ଅନ୍ଧ ମଣିଷ ଆଲୋକକୁ ଦେଖିପାରେ?
କଦାଭ୍ଯାସୋପଲବ୍ଧେନ ଚିତ୍ପ୍ରକାଶେନ ଚାରୁଣା । ଦୂରାଦ୍ ଆଲୋକଯିଷ୍ଯାମି ତନ୍ଵୀଂ କାଲକଲାମ୍ ଇମାମ୍
ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଲଭିଥିବା ଜ୍ଞାନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ, ମୁଁ କେବେ ଦୂରରୁ ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ କାଳର ଧାରାକୁ ଦେଖିପାରିବି?
ଈହିତାନୀହିତୋନ୍ମୁକ୍ତୋ ହେଯୋପାଦେଯଵର୍ଜିତଃ । କଦାନ୍ତସ୍ ତୋଷମ୍ ଏଷ୍ଯାମି ସ୍ଵପ୍ରକାଶପଦସ୍ଥିତଃ
ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନିଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ, ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗର ଭାବନା ଛାଡି, ମୁଁ କେବେ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସନ୍ତୋଷ ପାଇପାରିବି?
କଦାଶାକୌଶିକୀକୀର୍ଣା ଜାଡ୍ଯଜୀର୍ଣହୃଦମ୍ବୁଜା । କ୍ଷଯମ୍ ଏଷ୍ଯତି କୃଷ୍ଣେଯଂ କଦା ମେ ମୋହଯାମିନୀ
ଏହି ଅନ୍ଧକାର ମୋହିନୀ, ଯିଏ ମୋର ହୃଦୟର ପଦ୍ମକୁ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଜରାରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରେ, ସେ କେବେ ମୋ ପାଇଁ ସମାପ୍ତ ହେବ?
କଦୋପଶାନ୍ତମନନୋ ଧରଣୀଧରକନ୍ଦରେ । ସମେଷ୍ଯାମି ଶିଲାସାମ୍ଯଂ ନିର୍ଵିକଲ୍ପସମାଧିନା
କେବେ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ଏବଂ ଶିଳା ପରି ଅଚଳ ହୋଇ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସମାଧିରେ ଲୀନ ହେବି?
କଦା ମେ ଚିତ୍ତମାତଙ୍ଗସ୍ ସ୍ଵାଭିମାନମହାମଦଃ । ତତ୍ତ୍ଵାଵବୋଧହରିଣା ହତୋ ନାଶମ୍ ଉପୈଷ୍ଯତି
କେବେ ମୋ ମନର ଗଜ, ଆତ୍ମଗର୍ବର ମହାମଦରେ ମତ୍ତ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ହରିଣା ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେବ?
ନିରଂଶଧ୍ଯାନଵିଶ୍ରାନ୍ତିମୂକସ୍ଯ ମମ ମୂର୍ଧନି । କଦା କର୍ଣେ କରିଷ୍ଯନ୍ତି କୁଲାଯଂ ଵନପୁତ୍ତିକାଃ
କେବେ ମୁଁ ନିରବ ଧ୍ୟାନରେ ବିଶ୍ରାମ କରିବି, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ହେବ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଚଡ଼େଇମାନେ ମୋ କାନରେ ଘଉଁ ବନାଇବେ?
କଦା ନିଶ୍ଶଙ୍କମ୍ ଉରସି ଧ୍ଯାନାଧୀନଧିଯଃ ଖଗାଃ । ମମ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତି ଶୈଲସ୍ଥାଣୁତଲସ୍ଥିତେଃ
କେବେ ମୁଁ ପାହାଡ଼ର ଦୃଢ଼ ଖମ୍ବ ପରି ଅଚଳ ରହିବି, ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ମୋ ଛାତି ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରିବେ?
ତୃଷ୍ଣାକରଞ୍ଜଜଟିଲାଂ ଜନ୍ମଜର୍ଜରଗୁଲ୍ମକାମ୍ । ସଂସାରାରଣ୍ଯସରଣିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯାସ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ କଦା
ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା, ତୃଷ୍ଣାର ଜଟିଳ ଜଙ୍ଗଳରେ ଆବୃତ, ସଂସାରର ଏହି ଅନ୍ଧାର ରାସ୍ତାକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରିବି?
ଇତି ଚିନ୍ତାପରଵଶୋ ଵନ ଉଦ୍ଦାଲକୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ପୁନଃ ପୁନସ୍ ତୂପଵିଶ୍ଯ ଧ୍ଯାନାଭ୍ଯାସଂ ଚକାର ସଃ
ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ମନ ଭରିଯାଇ, ଉଦ୍ଦାଳକ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ବନରେ ପୁନିପୁନି ବସି ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ।
ଵିଷଯୈର୍ ନୀଯମାନେ ତୁ ଚିତ୍ତେ ମର୍କଟଚଞ୍ଚଲେ । ନ ସ ଲେଭେ ସମାଧାନପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରୀତିଦାଯିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ମନଟି ବାନର ପରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗକୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ସେଇ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତିର ସ୍ଥିରତାକୁ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
କଦାଚିଦ୍ ବାହ୍ଯସଂସ୍ପର୍ଶପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ ଅନନ୍ତରମ୍ । ତସ୍ଯାଗଚ୍ଛଚ୍ ଚିତ୍ତକପିଃ ପ୍ରୋଦ୍ଵେଗଂ ତତ୍ତ୍ଵସଂସ୍ଥିତୌ
କେବେ କେବେ ବାହ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଚିନ୍ତନରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ମନ ବାନର ଭଳି ଉତ୍କଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଉଥିଲା।
କଦାଚିଦ୍ ଆନ୍ତରାନ୍ ସ୍ପର୍ଶାନ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମନଃକପିଃ । ଲୋଲତ୍ଵାତ୍ ତସ୍ଯ ସଂଯାତୋ ଵିଷଯଂ ଵିଷଲୁବ୍ଧଵତ୍
କେବେ କେବେ ସେ ମନର ବାନର, ଭିତରର ଆଭାସଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ତାହାର ଅସ୍ଥିର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ସେନ୍ସ ଜଗତ ପ୍ରତି ଏମିତି ଧାଉଥିଲା, ଯେମିତି କେହି ବିଷ ପାଇଁ ଲୋଭୀ ହୁଏ।
କଦାଚିଦ୍ ଆନ୍ତରାର୍କାଭଂ ତେଜୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନ୍ତରେ ମନଃ । ଵିଷଯୋନ୍ମୁଖତାଂ ଯାତଂ ତସ୍ଯ ତାମରସେକ୍ଷଣ
କେବେ କେବେ ଭିତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଏକ ତେଜ ଦେଖି, ହେ କମଳନୟନ, ତାଙ୍କର ମନ ପୁଣି ସେନ୍ସ ଜଗତ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା।
ଅନ୍ତର୍ ଆନ୍ଧ୍ଯତମସ୍ତ୍ଯାଗଂ କୃତ୍ଵା ଵିଷଯଲମ୍ପଟମ୍ । ତସ୍ଯୋଡ୍ଡୀଯ ମନୋ ଯାତି କଦାଚିତ୍ ତ୍ରସ୍ତପକ୍ଷିଵତ୍
କେବେ କେବେ ଭିତରର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଛାଡ଼ି, ସେନ୍ସ ଜଗତ ପ୍ରତି ଲୋଭୀ ତାଙ୍କର ମନ ହଠାତ୍ ଭୟଭିତ ପକ୍ଷୀ ପରି ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା।
ବାହ୍ଯାନ୍ ଆଭ୍ଯନ୍ତରାନ୍ ସ୍ପର୍ଶାଂସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନିଦ୍ରାଂ ଚ ତନ୍ମନଃ । ତମସ୍ ତେଜଶ୍ ଚ ନୋ ଲେଭେ କଦାଚିଚ୍ ଛାଶ୍ଵତୀଂ ସ୍ଥିତିମ୍
ବାହାର ଓ ଭିତରର ସମ୍ପର୍କ, ଏବଂ ନିଦ୍ରାକୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର ମନ କେବେ ଅନ୍ଧକାର ନାହିଁ କିମ୍ବା ତେଜ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତିକୁ ପାଇପାରୁନଥିଲା।
ଇତି ପର୍ଯାକୁଲାସ୍ଵ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସୋ ଽଲୁଠଦ୍ ଧ୍ଯାନଵୃତ୍ତିଷୁ । ଦରୀଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ଵହମ୍ ଉଗ୍ରାସୁ ଵାତଭଗ୍ନ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ଏଭଳି ଭାବନାରେ ଅସ୍ଥିର ମନରେ ସେ ଦିନେଦିନେ ଧ୍ୟାନର ତରଙ୍ଗରେ ଭାସିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବାତାସରେ ଭଙ୍ଗୁର ଗଛ ଉଡ଼ିଯାଏ।
ଅତିଷ୍ଠଲ୍ ଲୂନସଂରୂଢମନା ମନନସଙ୍କଟେ । ଯଥା ଦୋଲାଯିତଵପୁସ୍ ତୃଣଂ ତୀରତରଙ୍ଗକେ
ତାଙ୍କର ମନ ଚିନ୍ତାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା, ଯେପରି ତୀରରେ ଥିବା ଘାସ ତରଙ୍ଗରେ ଡୁଲିଯାଏ।
ଅଥ ପର୍ଯାକୁଲମତିର୍ ଵିଜହାରାରତିର୍ ଗିରୌ । ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଦିଵସାଧୀଶୋ ମହାମେରାଵ୍ ଇଵୈକକଃ
ପରେ ଅସ୍ଥିର ମନ ଓ ଅନନ୍ଦହୀନ ହୃଦୟ ସହିତ ସେ ପାହାଡ଼ରେ ପ୍ରତିଦିନ ଏକାକୀ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଦିନର ରାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମହାମେରୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଏକାକୀ ରହିଥାଏ।
ସମଗ୍ରଭୂତଦୁଷ୍ପ୍ରାପାମ୍ ଏକଦା ପ୍ରାପ କନ୍ଦରାମ୍ । ସଂଶାନ୍ତସର୍ଵସଞ୍ଚାରାଂ ମୁନିର୍ ମୋକ୍ଷଦଶାମ୍ ଇଵ
ଏକ ଦିନ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଏକ ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ମୁନି ମୁକ୍ତିର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଅପର୍ଯାକୁଲିତାଂ ଵାତୈର୍ ଅପ୍ରାପ୍ତମୃଗପକ୍ଷିଣୀଂ । ଅଦୃଷ୍ଟାଂ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପରମାକାଶଶୋଭନାମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଟି ପବନରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, କୌଣସି ପଶୁ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ ଏଠାକୁ ଆସିନଥିଲେ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିନଥିଲେ, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆକାଶର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲା।
ପୁଷ୍ପପ୍ରକରସଞ୍ଛନ୍ନାଂ ମୃଦୁଶାଦ୍ଵଲକୋମଲାମ୍ । ଜ୍ଯୋତୀରସାଶ୍ମସମ୍ପ୍ରୋତୈଃ କୃତାଂ ମରକତୈର୍ ଇଵ
ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଫୁଲର ଗୁଛିରେ ଢାକା, କମଳ ଘାସରେ ମୃଦୁ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ମଣିର ଚମକରେ ମାଣିକ୍ୟର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସିଦ୍ଧଗୀତଲସଚ୍ଛାଯାଂ ପ୍ରକଟାଂ ରତ୍ନଦୀପକୈଃ । ସୁଗୁପ୍ତାଂ ଵନଦେଵୀନାମ୍ ଅନ୍ତଃପୁରକୁଟୀମ୍ ଇଵ
ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଗାଇଥିବା ଗୀତର ଛାୟା ରହିଥିଲା, ରତ୍ନର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ଅତି ଗୁପ୍ତ ଥିଲା, ଯେପରିକି ଅରଣ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ରହୁଥିବା ଅନ୍ତଃପୁର।