ଭୋଗାଭୋଗତିରସ୍କାରୈଃ କାର୍ଶ୍ଯଂ ନେଯଂ ମନଶ୍ ଶନୈଃ । ରସାପହାରୈସ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞେନ କାଲେନାଜୀର୍ଣପର୍ଣଵତ୍
ଭୋଗ ଓ ଅଭୋଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମନକୁ ଦୀରେ-ଦୀରେ କ୍ଷୀଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ରସ ନେଇଲେ ଗଛପତ୍ର କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଏ।
ଅନାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମଭାଵେନ ଦେହମାତ୍ରାସ୍ଥଯାନଯା । ପୁତ୍ରଦାରକୁଟୁମ୍ବୈଶ୍ ଚ ଚେତୋ ଗଚ୍ଛତି ପୀନତାମ୍
ଯେତେବେଳେ ଅପରିଚୟକୁ ନିଜ ବୋଲି ଭାବି, ଶରୀରକୁ ମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପୁଅ, ଝିଅ, ଜଣେ ଜଣେ ପରିବାର ଉପରେ ଆସକ୍ତି ହେଉଥିବାରୁ ମନ ଅତ୍ୟଧିକ ଫୁଲିଯାଏ।
ଅହଙ୍କାରଵିକାରେଣ ମମତାମଲହେଲଯା । ଇଦଂ ମମେତି ଭାଵେନ ଚେତୋ ଗଚ୍ଛତି ପୀନତାମ୍
ଅହଂକାରର ବିକୃତି ଓ ମୋର ଭାବର ଅଶୁଦ୍ଧି, 'ଏହା ମୋର' ବୋଲି ଭାବିବା ଦ୍ୱାରା ମନ ଅତିରିକ୍ତ ଫୁଲିଯାଏ।
ଜରାମରଣଦୁଃଖେନ ଵ୍ଯର୍ଥମ୍ ଉନ୍ନତିମ୍ ଈଯୁଷା । ଦୋଷାଶୀଵିଷକୋଶେନ ଚେତୋ ଗଚ୍ଛତି ପୀନତାମ୍
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଉନ୍ନତି ଚାହିଁ, ଦୋଷର ଅସୁରକ୍ଷିତ ମଣିଆ ମାନେ ପରି ମନ ଅତି ଫୁଲିଯାଏ।
ଦୁରାଶାକ୍ଷୀରପାନେନ ଭୋଗାନିଲବଲେନ ଚ । ଆସ୍ଥାଦାନେନ ଚାନେନ ଚିତ୍ତାହିର୍ ଯାତି ପୀନତାମ୍
ଅନାବଶ୍ୟକ ଆଶାର ଦୁଧ ପିଇ, ଭୋଗର ବାତାସର ଜୋରରେ ଏବଂ ଏହି ସବୁକୁ ଧରି ରଖିବାରୁ, ମନର ସାପ ଅତ୍ୟଧିକ ଫୁଲିଯାଏ।
ଆଧିଵ୍ଯାଧିଵିଲାସେନ ସମାଶ୍ଵାସେନ ସଂସୃତୌ । ହେଯାଦେଯପ୍ରଯତ୍ନେନ ଚେତୋ ଗଚ୍ଛତି ପୀନତାମ୍
ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗର ଖେଳ, ଏହି ସଂସାରର ମିଥ୍ୟା ଆଶ୍ୱାସ ଓ ଯାହା ଛାଡ଼ିବା ଓ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ ଅତ୍ୟଧିକ ଫୁଲିଯାଏ।
ଆଗମାପାଯଵପୁଷା ଵିଷଵୈଷମ୍ଯଶଂସିନା । ଭୋଗାଭୋଗେନ ପୀନେନ ଚିତ୍ତାହିର୍ ଯାତି ପୀନତାମ୍
ଏହି ଦେହ ଆସିଯିବା ଓ ଯିବାରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ, ବିଷର ଅସମତୁଳନ ଦେଖାଇବା, ଭୋଗ ଓ ଅଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ମନର ସର୍ପ ଅତ୍ୟଧିକ ଫୁଲିଯାଏ।
ଶରୀରଦୁଶ୍ଶ୍ଵଭ୍ରଚିରପ୍ରରୂଢଂ ଚିନ୍ତାଚଯୋଚ୍ଚାକୃତିମଞ୍ଜରୀକମ୍ । ଜରାମୃତିଵ୍ଯାଧିଫଲାଵନମ୍ରଂ କାମୋପଭୋଗୌଘଵିକାସିପୁଷ୍ପମ୍
ଏହି ଦେହର ଅବିକାଶୀ ମାଟିରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚିନ୍ତାର ଗୁଛ ଯାହାର ମଞ୍ଜରୀ, ଆସା ଆକାଂକ୍ଷାର ବିସ୍ତାର ଯାହାର ଫୁଲ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗର ଫଳରେ ଯାହା ନମିଯାଏ—ଏହି ମନର ବିଷବୃକ୍ଷ।
ଵିଚାରସାରକ୍ରକଚେନ ଚିତ୍ତଵିଷଦ୍ରୁମଂ ତ୍ଵଂ ଦ୍ରୁତମ୍ ଇନ୍ଦୁକଲ୍ପ । ଆଶାମହାଶାଖମ୍ ଅଶଙ୍କମ୍ ଏଵ ଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଧି ପ୍ରସହ୍ଯାର୍ଦ୍ରଵିକଲ୍ପପତ୍ତ୍ରମ୍
ହେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ନିଷ୍କନ୍ତକ ଭାବରେ, ନିଜର ଭଲ ବୁଝିବାର କର୍ମଠ କର୍ମରେ ଏହି ମନର ବିଷବୃକ୍ଷକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଅ, ଆଶାର ମହାଶାଖା ଓ ଭିଜା କଳ୍ପନାର କୋମଳ ପତ୍ର ସହିତ।
ମତ୍ତଂ କ୍ଷଣଂ ଚୈକତଟୋପଵେଶଵିଶ୍ରାନ୍ତିସୌଖ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅସମର୍ଥମ୍ ଉଗ୍ରମ୍ । ଆଲୋଡନୋତ୍କଂ ସୁଜନକ୍ରମାବ୍ଜଷଣ୍ଡସ୍ଯ ଚଣ୍ଡଂ ସୁଖଦୁଃଖଗଣ୍ଡମ୍
ମନ ଏତେ ମତ୍ତ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଯେ, ଏକାନ୍ତ ଶାନ୍ତିର ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ଏହା ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟର ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ପରି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ-ଦୁଃଖର ଏକ କଠିନ ଗୁଛ ପରି ରହିଥାଏ।
ଚେତୋଗଜଂ କାଯକୁକାନନସ୍ଥଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଯା ଧୀକରଜାଗ୍ରପଙ୍କ୍ତ୍ଯା । ଵିଦାରଯାଦୀର୍ଘଵିକାରଦନ୍ତଂ କ୍ରିଯାକରଂ ରାଘଵ ରାଜସିଂହ
ହେ ରାଘବ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ମନର ହାତୀ ଶରୀର ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଛି। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚିନ୍ତାର ଦୀର୍ଘ ଓ ବିକୃତ ଦାଁତ ସହିତ, ଏହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଚ୍ଛାମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ ନେଇ ଚିରି ଚାଲିଥାଏ।
ରତିଂ ଗତଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଅସତ୍ପ୍ରଦେଶେ ଶରୀରମାଲାଗ୍ରସନେନ ପୁଷ୍ଟମ୍ । ଧୃଷ୍ଟଂ କ୍ରିଯାକର୍କଶଚଞ୍ଚୁଚଣ୍ଡମ୍ ଏକେକ୍ଷଣଂ ପୁଷ୍ଟତମୋଽଂଶକୃଷ୍ଣମ୍
ଏହା ସଦା ମିଥ୍ୟା ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ଶରୀରର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୁଏ, ଦୃଢ଼, କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ଓ ତୀବ୍ର ରହିଥାଏ। ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଏହାର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଂଶ ଅନ୍ଧକାର ଦିଗକୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଦୂରେ ସମୁତ୍ସାରଯ ସାରଭୂତଂ ଦୁଶ୍ଚେଷ୍ଟିତଂ କର୍କଶମ୍ ଆରଟନ୍ତମ୍ । ଗର୍ଵୋଦ୍ଧତଂ କାଯକୁଲାଯକୋଶାଦ୍ ଦୋଷୋପଶାନ୍ତ୍ଯୈ ନିଜଚିତ୍ତକାକମ୍
ଅପରାଧ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ତୁମ ନିଜ ମନର କାଉଁକୁ, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟ, କଠିନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଛି, ଏହି ଅହଂକାରରେ ଫୁଲିଯାଇଥିବା ଶରୀରର ଘଉଁଠୁ ଦୂରକୁ ଚାଲାଇଦିଅ।
ତୃଷ୍ଣାପିଶାଚ୍ଯା ପରିଚର୍ଯମାଣଂ ଵିଶ୍ରାନ୍ତମ୍ ଅଜ୍ଞାନମହାଵଟେଷୁ । ଭ୍ରାନ୍ତଂ ଚିରଂ ଦେହଶତେଷ୍ଵ୍ ଅଟଵ୍ଯାଂ ସ୍ଵସଂସୃତୌ ଚେତନଵର୍ଜିତେଷୁ
ତୃଷ୍ଣା ନାମକ ଦୈତ୍ୟୀ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଅଜ୍ଞାନର ଗଭୀର ଗୁହାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା, ଶତଶଃ ଦେହର ଅଟବୀରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ନିଜ ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଚେତନା ଶୂନ୍ୟ ଦେହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ଏହି ଚିତ୍ତ।
ଵିଵେକଵୈରାଗ୍ଯଗୁରୁପ୍ରଯତ୍ନମନ୍ତ୍ରୈସ୍ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରୈସ୍ ସ୍ଵଚିଦାତ୍ମଗେହାତ୍ । ନୋତ୍ସାରିତଶ୍ ଚିତ୍ତପିଶାଚକୋ ଽଯଂ ଯାଵତ୍ କୁତସ୍ ତାଵଦ୍ ଇହାତ୍ମସିଦ୍ଧିଃ
ବିବେକ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଗୁରୁଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଚେତନାର ଘରୁ ଏହି ଚିତ୍ତର ଭୂତକୁ ବାହାର କରାଯିବା ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ହୁଏନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାର କିପରି ସମ୍ଭବ?
ଶୁଭାସୁଭାଶୀର୍ହତମାନଵୌଘଂ ଚିନ୍ତାଵିଷଂ କାଯକୁକଞ୍ଚୁକଂ ଚ । ଅଜସ୍ରମ୍ ଅଚ୍ଛଶ୍ଵସନାଶନଂ ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ରାମାଭଯନାଶନଂ ଚ
ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଚିନ୍ତାମାନଙ୍କର ଝରଣା, ଚିନ୍ତାର ବିଷ, ଦେହର ଖୋଲ, ନିରନ୍ତର ଶ୍ୱାସ ଓ ଖାଦ୍ୟଗ୍ରହଣ— ଏହି ସବୁ ରାମ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଭୟକୁ ନାଶ କରେ।
ହୃଦବ୍ଜଦୁଶ୍ଶଲ୍ମଲିକୋଟରସ୍ଥଂ ଭୋଗୌଘଗର୍ହାଖଗମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତ୍ଯା । ନୀତ୍ଵା ଶମଂ ରାମ ମନୋମହାହିଂ ଭଯଂ ଭୃଶଂ ପ୍ରୋଜ୍ଝ୍ଯ ଭଵାଭଯାତ୍ମା
ହୃଦୟର ପଦ୍ମର ଅନ୍ତର୍ଗୁହାରେ ରହୁଥିବା ମନର ବଡ଼ ସାପକୁ, ଭୋଗର ଦ୍ୱେଷ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତିକୁ ନେଇଯାଅ, ରାମ। ଭୟର ମୂଳ ହୋଇ, ଭବଭୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେ।
ଅମଙ୍ଗଲାକାରଧରଶ୍ ଶରୀରଶଵାଵଲୀସନ୍ତତସେଵନେନ । ଦିଗାଵଲୀସମ୍ଭ୍ରମଣଶ୍ରମାର୍ତଶ୍ ଶ୍ମଶାନସେଵୀ ଵପୁଷା କ୍ଷତେନ
ଅଶୁଭ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ଦେହଟି ମୃତଦେହର ଏକ ଗୁଛା ପରି ଅଛି, ସଦା ସମୟ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଘୁରିବାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ଶ୍ମଶାନ ପଥରେ ଚାଲିବାରେ ଦୁଃଖିତ, ଏହାର ଦେହ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।
ଭୋଗାମିଷେ ଦିକ୍ଷ୍ଵ୍ ଅଭିଧାଵମାନ ଉତ୍କନ୍ଧରୋ ଧୀରଵିଵୃଦ୍ଧଗର୍ଵଃ । ଉଡ୍ଡୀଯ ଚେଦ୍ ଗଚ୍ଛତି ଚିତ୍ତଗୃଧ୍ରୋ ଦେହଦ୍ରୁମାତ୍ ତନ୍ ନିପୁଣଂ ଜଯସ୍ ତେ
ଯଦି ମନର ଗୃଧ୍ର, ଗର୍ବରେ ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ଭୋଗର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଚାଲିଯାଏ, ଏବଂ ପରେ ଦେହ ଗଛକୁ ଛାଡ଼ି ଉଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ପ୍ରକୃତରେ ବିଜୟୀ ହେଲ।
ଭ୍ରାନ୍ତଂ ଵନାନ୍ତେଷୁ ଦିଗନ୍ତରେଷୁ ଫଲାର୍ଥିନଂ ଚଞ୍ଚଲମ୍ ଆକୁଲାଙ୍ଗମ୍ । ଜନ୍ମାଵନେର୍ ଜନ୍ମମହୀଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ସଂସାରପାନ୍ଥଂ ଜନମ୍ ଆହସନ୍ତମ୍
ସଂସାରର ଯାତ୍ରୀକୁ ଦେଖ, ଯିଏ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଦୂର ଦେଶରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, ଫଳ ଲାଗି ଅଶାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଅଙ୍ଗରେ ଦୌଡ଼ୁଛି, ଏକ ଜନ୍ମ ଭୂମିରୁ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ଭୂମିକୁ ଯାଉଛି, ଏବଂ ସଂସାର ରାସ୍ତାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଡାକୁଛି।
ଦ୍ରୁମେ ଽକ୍ଷିନାସାକୁସୁମେ ଭୁଜାଦିଶାଖେ ଵିଲୋଲାଙ୍ଗୁଲିଜାଲପତ୍ତ୍ରେ । ସମୁଲ୍ଲସନ୍ତଂ ପରିମାରଯୈନଂ ମନୋମହାମର୍କଟମ୍ ଅଙ୍ଗ ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଉଛି ଏହି ଗଛର ଫୁଲ, ହାତ ପାଉଁ ହେଉଛି ଏହାର ଶାଖା, ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଆଂଠି ହେଉଛି ପତ୍ର; ଏହି ଦେହ ଗଛରେ ମନର ବଡ଼ ବାନର ଲୁଚିଁ ଖେଳୁଛି— ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ମିତ୍ର, ସଫଳତା ପାଇଁ।
ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥିତଂ ସତ୍ଫଲସଙ୍କ୍ଷଯାଯ ଲସତ୍ସୁଖାସଙ୍ଗତଡିତ୍ପ୍ରକାଶମ୍ । ଵର୍ଷନ୍ତମ୍ ଆସାରମ୍ ଅନର୍ଥସାର୍ଥମ୍ ଆନ୍ଦୋଲିତଂ ଵାସନଵାତ୍ଯଯାନ୍ତଃ
ସତ୍ୟ ଫଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଉଠିଥିବା, ଆନନ୍ଦରେ ଆସକ୍ତିର ଇଲିଚ୍ଚିକିରି ଚମକୁଥିବା, ଅର୍ଥହୀନ ଦୁଃଖର ବର୍ଷା କରୁଥିବା, ମନର ମେଘଟି ଭିତରରୁ ଆସିଥିବା ଆକାଂକ୍ଷାର ବାତାସରେ ଦୋଳିତ ହେଉଛି।
ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପନଵର୍ଜନୋଗ୍ରମନ୍ତ୍ରପ୍ରଭାଵାଦ୍ ଧୃଦଯାମ୍ବରାତ୍ ତ୍ଵମ୍ । ସୋତ୍ସାହମ୍ ଉତ୍ସାଦଯ ଚିତ୍ତମେଘଂ ମହତ୍ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭଵାଲମ୍ ଆଢ୍ଯଃ
ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିବାର ଦୃଢ଼ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ହୃଦୟର ଆକାଶରୁ, ଉତ୍ସାହ ସହିତ ମନର ମେଘକୁ ଦୂର କର; ବଡ଼ ଫଳ ପାଇଁ, ଏହି ଜୀବନର ଧନରେ ସଂପନ୍ନ ହେ।
ଗ୍ରନ୍ଥୀକୃତଂ କର୍ମଭିର୍ ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟୈଶ୍ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ ଅଭେଦ୍ଯଂ ଜ୍ଵଲନୈର୍ ଅଦଗ୍ଧମ୍ । ପୀଡାଂ ପରାମ୍ ଆତ୍ମନି କଲ୍ପଯନ୍ତଂ ସମସ୍ତଜାତ୍ଯନ୍ତରଦୀର୍ଘଦାମ
ନିଜେ କରିଥିବା କର୍ମରେ ଗଠିତ, ଶସ୍ତ୍ରରେ ଅକଟ, ଅଗ୍ନିରେ ଅଦଗ୍ଧ, ଏହି ଦୁଃଖର ଶୃଙ୍ଖଳ ଆତ୍ମାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଓ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଦେଖି ଲମ୍ବା ହୋଇଛି।
ସମ୍ପ୍ରୋତନିସ୍ସଙ୍ଖ୍ଯଶରୀରମାଲଂ ବଲାଦ୍ ଅସଙ୍କଲ୍ପନମାତ୍ରଶସ୍ତ୍ରୈଃ । ଛିତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ରାଘଵ ଚିତ୍ତପାଶଂ ଯଥାସୁଖଂ ତ୍ଵଂ ଵିହରାସ୍ତଶଙ୍କଃ
ଶୁଦ୍ଧ ଅସଙ୍କଳ୍ପର ଅସ୍ତ୍ରରେ, ଅନେକ ଦେହର ଜଞ୍ଚାଳ ବନ୍ଧନକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେ; ନିଜେ ମନର ପାଶକୁ କାଟି, ରାଘବ, ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁଖରେ ବାସ କର।
ଫୂତ୍କାରଦଗ୍ଧାଖିଲମାର୍ଗଲୋକମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଦୁଷ୍ପ୍ରାପପରପ୍ରବୋଧମ୍ । ଆଶାଵିଷାଶୋଷିତଲୋକଷଣ୍ଡଂ ଵାତାମିଷୋଚ୍ଛୂନଶରୀରଦଣ୍ଡମ୍
ତୁମର ଶ୍ୱାସର ଆଗୁନିରେ ସମସ୍ତ ପଥ ଓ ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେଇଛ, ଏହିପରି ଉଚ୍ଚତମ ଜାଗ୍ରତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ବହୁତ କଠିନ କରିଦେଲ, ଆଶାର ବିଷରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲ, ଓ ବାୟୁର ମାଂସରେ ଦେହର ଦଣ୍ଡକୁ ଫୁଲାଇଦେଲ—
ଆମନ୍ଥରଂ ଦେହଗୁହାପ୍ରସୁପ୍ତଂ ସଙ୍କଲ୍ପଘୋରାଜଗରଂ ଜଵେନ । ଅକାମନାନାମମହାନଲେନ ବଲେନ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଵିଭଯୋ ଭଵ ତ୍ଵମ୍
ଦେହର ଗୁହାରେ ଶୁଏଇଥିବା ଭୟଙ୍କର କଳ୍ପନାର ସାପକୁ, ଅକାମନାଙ୍କର ବଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ତୁରନ୍ତ ଦହିଦେଉ, ଓ ଭୟହୀନ ହେଇଯା।
ଚିତ୍ତେନ ଚେତଶ୍ ଶମମ୍ ଆଶୁ ନୀତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧେନ ଘୋରାସ୍ତ୍ରମ୍ ଇଵାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ୍ଯା । ଚିରାଯ ସାଧୋ ତ୍ଯଜ ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵଂ ଵିମର୍କଟୋ ଵୃକ୍ଷ ଇଵାକ୍ଷତଶ୍ରୀଃ
ପବିତ୍ର ମନରେ ତୁମ ଚିତ୍ତକୁ ଶାନ୍ତ କର, ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିବାରଣ କରାଯାଏ; ହେ ସାଧୁ, ଚିରକାଳ ପାଇଁ ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉ, ଯେପରି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାନର ଗଛରେ ଅକ୍ଷତ ରହେ।
ଅଲମ୍ ଅଲମ୍ ଇତି କୃତ୍ଵା ଚେତସା ଵୀତଶଙ୍କଂ ଵ୍ଯୁପଶମିତମଲୋ ଽନ୍ତସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଆଦେହମ୍ ଏଵ । ତୃଣଲଵଲଘୁ ପଶ୍ଯଂଲ୍ ଲୀଲଯାହେଯଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ପିବ ଵିହର ରମସ୍ଵ ପ୍ରାପ୍ତସଂସାରପାରଃ
ମନରେ 'ବସ, ବସ' ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଭିତରର ସମସ୍ତ ଅଶୁଚି ଓ ସନ୍ଦେହ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ, ସମଗ୍ର ଦେହକୁ ତୁଳି, ତୃଣ ବା ତିଳ ଦାଣା ପରି ହଲୁକ ଦେଖ; ଛାଡ଼ିଦେବାର ସହଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦ କର, ଖେଳ, ରମଣ କର, କାରଣ ତୁମେ ସଂସାରର ସୀମା ପାର କରିଛ।
ପରିଦୀର୍ଘାସୁ ତନ୍ଵୀଷୁ କଚନ୍ତୀଷ୍ଵ୍ ଅସିତାସୁ ଚ । କ୍ଷୁରଧାରୋପମାନାସୁ ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିଷୁ ତିଷ୍ଠ ମା
ମନର ଯେଉଁ ସଂସ୍କାରଗୁଡିକ ଦୀର୍ଘ ଓ ପତଳା, କଳା ଏବଂ ରେଜର ଧାର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ — ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁହିବା ନାହିଁ।