ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵ ବଲାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଆକ୍ରମ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯପଞ୍ଚକମ୍ । ଅଭ୍ଯାସାତ୍ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ଚିତ୍ତଂ କୁରୁ ଵିଚାରଵତ୍
ସେହିପାଇଁ, ପ୍ରଥମେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚେଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର; ତାପରେ ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ମନକୁ ଚିନ୍ତନଶୀଳ କର।
ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଆସାଦ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିତ୍ କେନଚିତ୍ କ୍ଵଚିଦ୍ ଏଵ ହି । ସ୍ଵଶକ୍ତିସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତ୍ଯା ତଲ୍ ଲଭ୍ଯତେ ନାନ୍ଯତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି କିଏ କିଛି ପାଉଛି, ସେଠି ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କରି ପାଉଛି; ଏହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ କେବେ ମିଳେ ନାହିଁ।
ପୌରୁଷଂ ଯତ୍ନମ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ପ୍ରୋଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯପର୍ଵତମ୍ । ସଂସାରଜଲଧିଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ପାରଂ ଗଚ୍ଛ ପରଂ ପଦମ୍
ମନୁଷ୍ୟର ଚେଷ୍ଟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ପାହାଡ଼କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କର, ସଂସାରର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚ।
ଵିନା ପୁରୁଷଯତ୍ନେନ ଦୃଶ୍ଯତେ ଚେଜ୍ ଜନାର୍ଦନଃ । ମୃଗପକ୍ଷିଗଣଂ କସ୍ମାତ୍ ତଦ୍ ଅସୌ ନୋଦ୍ଧରତ୍ଯ୍ ଅଜଃ
ଯଦି ମନୁଷ୍ୟର ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଯିବା ସମ୍ଭବ, ତେବେ ସେ କାହିଁକି ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେଂକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉନାହାନ୍ତି?
ଗୁରୁଶ୍ ଚେଦ୍ ଉଦ୍ଧରତ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞମ୍ ଆତ୍ମୀଯାତ୍ ପୌରୁଷାଦ୍ ଋତେ । ଉଷ୍ଟ୍ରଦାନ୍ତବଲୀଵର୍ଦାଂସ୍ ତତ୍ କସ୍ମାନ୍ ନୋଦ୍ଧରତ୍ଯ୍ ଅସୌ
ଯଦି ଗୁରୁ ନିଜ ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ି ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ କାହିଁକି ଉଠ, ହାତୀ ଓ ବଳଦମାନେଂକୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁନାହାନ୍ତି?
ନ ହରେର୍ ନ ଗୁରୋର୍ ନାର୍ଥାତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଆସାଦ୍ଯତେ ମହତ୍ । ଆକ୍ରାନ୍ତମନସସ୍ ସ୍ଵସ୍ମାଦ୍ ଯନ୍ ନାସାଦିତମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ଯଦି ନିଜ ମନର ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଲଭ୍ୟ ହୁଏନି, ତେବେ ହରି, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଧନରୁ କୌଣସି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିନିଷ ମିଳେନାହିଁ।
ଅଭ୍ଯାସଵୈରାଗ୍ଯଯୁତାଦ୍ ଆକ୍ରାନ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯପନ୍ନଗାତ୍ । ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଯତ୍ ତତ୍ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନ ଜଗତ୍ତ୍ରଯାତ୍
ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାଗକୁ ଜିତ କରି ନିଜେ ଯାହା ଅର୍ଜନ କରେ, ସେଠାରେ ତିନି ଜଗତରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ।
ଆରାଧଯାତ୍ମନାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନାତ୍ମାନମ୍ ଅର୍ଚଯ । ଆତ୍ମନାତ୍ମାନମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ସନ୍ତିଷ୍ଠ ସ୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି
ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କର, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ସମ୍ମାନ କର; ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ଦେଖି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ।
ଶାସ୍ତ୍ରଯତ୍ନଵିଚାରେଭ୍ଯୋ ମୂର୍ଖାଣାଂ ପ୍ରପଲାଯତାମ୍ । କଲ୍ପିତା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଶୁଭସ୍ଥିତୌ
ଯେଉଁ ମୂର୍ଖମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପ୍ରୟାସରୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲ କାମରେ ଲାଗିବା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିକୁ ଉପାୟ ଭାବରେ ଗଢ଼ାଯାଇଛି।
ଅଭ୍ଯାସଯତ୍ନୌ ପ୍ରଥମଂ ମୁଖ୍ଯୋ ଵିଧିର୍ ଉଦାହୃତଃ । ତଦଭାଵେ ତୁ ଗୌଣସ୍ ସ୍ଯାତ୍ ପୂଜ୍ଯପୂଜାମଯଃ କ୍ରମଃ
ପ୍ରଥମେ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଚେଷ୍ଟାକୁ ମୁଖ୍ୟ ପଦ୍ଧତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ନଥିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ପୂଜା ଓ ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ନେଇ ହେଉଥିବା କ୍ରମ।
ଅସ୍ତି ଚେଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାକ୍ରାନ୍ତିଃ କିଂ ପୂଜାପୂଜ୍ଯପୂଜନୈଃ । ନାସ୍ତି ଚେଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାକ୍ରାନ୍ତିଃ କିଂ ପୂଜାପୂଜ୍ଯପୂଜନୈଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯଦି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି, ତେବେ ପୂଜା, ପୂଜ୍ୟ ଓ ପୂଜକର କଣ ଦରକାର? ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇନାହିଁ, ତେବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା, ପୂଜ୍ୟ ଓ ପୂଜକର କଣ ଦରକାର?
ଵିଚାରୋପଶମାଭ୍ଯାଂ ହି ଵିନା ନାସାଦ୍ଯତେ ହରିଃ । ଵିଚାରୋପଶମାଭ୍ଯାଂ ଚ ଯୁକ୍ତସ୍ଯାବ୍ଜକରେଣ କିମ୍
ବିଚାର ଓ ଶାନ୍ତି ଛଡ଼ା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବା ଯାଏନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ବିଚାର ଓ ଶାନ୍ତି ରହିଛି, ସେଠାରେ ପଦ୍ମଧରୀଙ୍କ ଦରକାର କଣ?
ଵିଚାରୋପଶମୋପେତଂ ଚିତ୍ତମ୍ ଆରାଧଯାତ୍ମନଃ । ତସ୍ମିନ୍ ସିଦ୍ଧେ ଭଵାନ୍ ସିଦ୍ଧୋ ନୋ ଚେତ୍ ତ୍ଵଂ ଵନଗର୍ଦଭଃ
ବିଚାର ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ମନକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଏହିଥିରେ ସଫଳ ହେଲେ, ତୁମେ ସଫଳ; ନହେଲେ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲର ଗଧା ସମାନ।
କ୍ରିଯତେ ମାଧଵାଦୀନାଂ ପ୍ରଣଯଃ ପ୍ରାର୍ଥନାଯ ଯତ୍ । ସ ଚୈଵ କସ୍ମାତ୍ କ୍ରିଯତେ ନ ସ୍ଵକସ୍ଯୈଵ ଚେତସଃ
ମାଧବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ଦିଆଯାଏ, ସେଟି ମାଗଣା ପାଇଁ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି କାମ କାହିଁକି ହୁଏ, ଏବଂ ନିଜ ମନ ପାଇଁ କାହିଁକି ହୁଏନି?
ସର୍ଵସ୍ଯୈଵ ଜନସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅଭ୍ଯନ୍ତରେ ସ୍ଥିତଃ । ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯେ ଯାନ୍ତି ବହିର୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନ ତେ ବୁଧାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି; ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବାହାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି।
ହୃଦ୍ଗୁହାଵାସି ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ମୁଖ୍ଯଂ ସାନାତନଂ ଵପୁଃ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାହସ୍ତୋ ଗୌଣ ଆକାର ଆତ୍ମନଃ
ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ଥିବା ମନର ଏହି ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପଟିଏ ମୂଳ ଓ ଚିରକାଳୀନ ରୂପ; ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା ରୂପଟିଏ ଆତ୍ମାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାର।
ଯୋ ହି ମୁଖ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗୌଣଂ ସମନୁଧାଵତି । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରସାଯନଂ ସିଦ୍ଧଂ ସାଧ୍ଯଂ ସଂସାଧଯତ୍ଯ୍ ଅସୌ
ଯିଏ ମୂଳକୁ ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱିତୀୟକୁ ଧାଉଛି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ରସାୟନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅଧୂରା କଥା ପଛରେ ଲାଗିଯାଏ।
ଯସ୍ ତୁ ଵା ସ୍ଥିତିମ୍ ଏଵାସ୍ଯାମ୍ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଚମତ୍କୃତୌ । ନାସାଦଯତି ସମ୍ମତ୍ତମନାସ୍ ସ ରଘୁନନ୍ଦନ
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଯେଉଁଜଣ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରହିପାରେନି, ଯାହାର ମନ ସତ୍ୟରେ ଏହାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇନାହିଁ, ସେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନି।
ଅପ୍ରାପ୍ତାତ୍ମଵିଵେକୋ ଽନ୍ତର୍ ଅଜ୍ଞଶ୍ ଚିତ୍ତଵଶୀକୃତଃ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପାଣିମ୍ ଅର୍ଚଯତ୍ଯ୍ ଅମରେଶ୍ଵରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମାର ସଠିକ ବିଚାର ନଥାଏ, ଭିତରେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ମନର ଅଧୀନତା ରହିଥାଏ, ସେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଅମରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।
ତତ୍ପୂଜନେନ କଷ୍ଟେନ ତପସା ତସ୍ଯ ରାଘଵ । କାଲେ ନିର୍ମଲତାମ୍ ଏତି ଚିତ୍ତଂ ଵୈରାଗ୍ଯଵାରିଣା
ହେ ରାଘବ, ଦୁର୍ଲଭ ପୂଜା ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ସମୟ ପରେ ମନ ବିରାଗର ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ନିତ୍ଯାଭ୍ଯାସଵିଵେକାଭ୍ଯାଂ ଚିତ୍ତମ୍ ଆଶୁ ପ୍ରସୀଦତି । ଆମ୍ରମ୍ ଏଵ ଦଶାମ୍ ଏତି ସାହକାରୀଂ ଶନୈଶ୍ ଶନୈଃ
ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ମନ ଶୀଘ୍ର ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଆମ୍ବ ଫଳ ଯେପରି ସହକାରୀ ଫଳର ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଏତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନୈଵାତ୍ମା ଫଲମ୍ ଆପ୍ନୋତି ଭାଵିତମ୍ । ହରିପୂଜାକ୍ରମାଖ୍ଯେନ ନିମିତ୍ତେନାରିସୂଦନ
ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଏହି ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ନିଜ ପାଇଁ, ହରିଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଫଳକୁ ଲାଭ କରେ।
ଵରମ୍ ଆପ୍ନୋତି ଯୋ ଵାପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଅମିତତେଜସଃ । ତେନ ସ୍ଵସ୍ଯୈଵ ତତ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲମ୍ ଅଭ୍ଯାସଶାଖିନଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କଠାରୁ କୌଣସି ବର ପାଏ, ସେ ନିଜ ପ୍ରୟାସର ଫଳକୁ, ଗଛର ଶାଖା ନିଜ ଫଳ ପାଏପରି, ଲାଭ କରେ।
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଉତ୍ତମାର୍ଥାନାଂ ସର୍ଵାସାଂ ଚିରସମ୍ପଦାମ୍ । ସ୍ଵମନୋନିଗ୍ରହୋ ଭୂମିର୍ ଭୂମିସ୍ ସସ୍ଯଶ୍ରିଯାମ୍ ଇଵ
ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମ୍ପଦ ପାଇଁ, ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ହେଉଛି ମୂଳ ଭିତ୍ତି, ଯେପରି ଜମି ହେଉଛି ଧାନ୍ୟର ସମ୍ପଦ ପାଇଁ।
ଅପ୍ଯ୍ ଉର୍ଵୀଖନନୋତ୍କସ୍ଯ କଷତୋ ଽପି ଶିଲୋଚ୍ଚଯମ୍ । ସ୍ଵମନୋନିଗ୍ରହାଦ୍ ଅନ୍ଯୋ ନୋପାଯୋ ଽସ୍ତୀହ ଦୁଃଖହା
ମାଟି ଖନନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିବା ଦୁଃଖ ସହିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ତାଵଜ୍ ଜନ୍ମସହସ୍ରାଣି ଭ୍ରମନ୍ତି ଭୁଵି ମାନଵାଃ । ଯାଵନ୍ ନୋପଶମଂ ଯାତି ମନୋମତ୍ତମହାର୍ଣଵଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ନେଇ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନର ମଦ ଭରା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵିନ୍ଦ୍ରରୁଦ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ ଚିରଂ ସମ୍ପୂଜିତା ଅପି । ଉପପ୍ଲୁତମନୋଵ୍ଯାଧିଂ ନ ତ୍ରାଯନ୍ତେ ଽପି ଵତ୍ସଲାଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଦୟାଳୁ ହେବେ, ମନ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆକାରଭାସୁରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବାହ୍ଯମ୍ ଆନ୍ତରମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଜମ୍ । କୁରୁ ଜନ୍ମକ୍ଷଯାଯାଶୁ ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରୈକଚିନ୍ତନମ୍
ବାହ୍ୟ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଯେଉଁ ସବୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆକାରକୁ ଛାଡ଼ି, ଅଜନ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନକୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କର, ଯାହା ତୁମର ଜନ୍ମ ଶେଷ କରିଦେବ।
ସଂଵେଦ୍ଯନିର୍ମୁକ୍ତନିରାମଯୈକସଂଵିନ୍ମଯାସ୍ଵାଦମ୍ ଅନନ୍ତରୂପମ୍ । ସନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଆସ୍ଵାଦଯ ସର୍ଵସାରଂ ପାରଂ ପରଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଜନ୍ମନଦ୍ଯାଃ
ଯାହା ଅନୁଭବରୁ ମୁକ୍ତ, ଦୁଃଖରୁ ଦୂର, ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନାର ଆସ୍ୱାଦ ଓ ନିରାକାର, ସେହି ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତାର ମଧୁରତାକୁ ଅନୁଭବ କର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜନ୍ମର ନଦୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପାରକୁ, ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଯିବ।
ରାମାପର୍ଯଵସାନେଯଂ ମାଯା ସଂସୃତିନାମିକା । ଆତ୍ମଚିତ୍ତଜଯେନୈଵ କ୍ଷଯମ୍ ଆଯାତି ନାନ୍ଯଥା
ହେ ରାମ, ଏହି ମାୟା ଯାହାକୁ ସଂସାର ବୋଲାଯାଏ, ଏହା କେବଳ ନିଜ ମନ ଓ ହୃଦୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନୁହେଁ।