ସର୍ଵଵିପ୍ରର୍ଷିସଙ୍ଘୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵସିଦ୍ଧଗଣୈସ୍ ତଥା । ମୁନିଵିଦ୍ଯାଧରଯୁତୋ ଲୋକପାଲସମନ୍ଵିତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧମାନେ, ମୁନି ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ, ଏବଂ ଚାରି ଦିଗର ରକ୍ଷକମାନେ ମିଶିଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ ଅମେଯାତ୍ମା ଦୈତ୍ଯରାଜ୍ଯେ ମହାସୁରମ୍ । ମରୁଦ୍ଗଣୈସ୍ ସ୍ତୂଯମାଣଂ ପୂର୍ଵସର୍ଗେ ହରିଂ ଯଥା
ଅପାର ଆତ୍ମା ହରି, ମରୁତମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମହା ଦାନବକୁ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ ହରିଙ୍କୁ କରାଯାଇଥିଲା।
ସୁରାସୁରୈସ୍ ସ୍ତୂଯମାନଂ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ ସୁରାସୁରୈଃ । ଅଭିଷିକ୍ତମ୍ ଉଵାଚେଦଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ମଧୁସୂଦନଃ
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଏବଂ ସେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯାଵନ୍ ମେରୁର୍ ଧରା ଯାଵଦ୍ ଯାଵଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମଣ୍ଡଲେ । ଅଖଣ୍ଡିତଗୁଣଶ୍ଲାଘୀ ତାଵଦ୍ ରାଜା ଭଵାନଘ
ହେ ନିଷ୍ପାପ ରାଜା, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମେରୁ ପର୍ବତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଅଭିନ୍ନ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ।
ଇଷ୍ଟାନିଷ୍ଟଫଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମଦର୍ଶନଯା ଧିଯା । ଵୀତରାଗଭଯକ୍ରୋଧୋ ରାଜ୍ଯଂ ସମନୁପାଲଯ
ସୁଖଦୁଃଖ ଫଳ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସମଦୃଷ୍ଟି ମନ ରଖ, ରାଗ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ ହୋଇ, ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କର।
ରାଜ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ଭୋଗସମ୍ପୂର୍ଣେ ଦୃଷ୍ଟାନୁତ୍ତମଭୂମିନା । ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଯୋଦ୍ଵେଗସ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵା ନରକେ ଽଥ ଵା
ଏହି ଭୋଗସମୃଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟରେ ରହି, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଚିତ୍ତ ଅଶାନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାକାରୈର୍ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାସୁ ଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ପ୍ରକୃତଂ କାର୍ଯମ୍ ଆତିଷ୍ଠଂସ୍ ତ୍ଯକ୍ତଵାସନମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ ଭୋଃ
ଦେଶ, କାଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଆସେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର, ଏହିପରି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସ।
ଅତିହେଯତଯାଦତ୍ତଂ ମମତାପରିଵର୍ଜିତମ୍ । ଭାଵାଭାଵେ ସମଂ କାର୍ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଇହ ନ ବଧ୍ଯସେ
ଏଠାରେ ଯଦି ତୁମେ ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତି ଓ ମମତା ବିନା, ଯେଉଁଠି ଯାହା ମିଳେ ତାହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, ଉପସ୍ଥିତି କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ସମଭାବରେ କାମ କର, ତେବେ ଏଠାରେ କେବେ ବନ୍ଧିବ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟସଂସାରପର୍ଯାଯସ୍ ତୁଲିତାତୁଲତତ୍ପଦଃ । ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ଜାନାସି କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଉପଦିଶ୍ଯତେ
ତୁମେ ଏହି ସଂସାରର ଚକ୍ରକୁ ଦେଖିଛ, ସମ ଓ ଅସମ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରିଛ; ଏହିପରି ତୁମେ ସବୁଠାରେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତେବେ ଆଉ କଣ ଶିଖାଇବାକୁ ଅଛି?
ଵୀତରାଗଭଯକ୍ରୋଧେ ତ୍ଵଯି ରାଜନି ରାଜତି । ଭୂମିଃ ପାସ୍ଯତି ନେଦାନୀଂ ଦୁର୍ଗୃଧ୍ରୀଵାସୃଗ୍ ଆସୁରମ୍
ହେ ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ରାଗ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଜ୍ଵଳିଉଛ, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଆଉ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋଭୀ ମାନଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦଲଯିଷ୍ଯତି ବାଷ୍ପଶ୍ରୀର୍ ନାସୁରୀକର୍ଣମଞ୍ଜରୀମ୍ । ଵନରାଜୀମ୍ ଇଵୌଘୋତ୍ଥା ସରିତ୍ ତାରତରଙ୍ଗିଣୀ
ସମୃଦ୍ଧିର ଅଶ୍ରୁ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ମାନଙ୍କର କାନର ଗୁଛକୁ ଧୋଇ ଦେବ, ଯେପରି ତରଙ୍ଗିତ ନଦୀ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ବହି ଯାଏ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ସଂଶାନ୍ତଦାନଵାମରସଙ୍ଗରମ୍ । ନିର୍ମନ୍ଦରାମ୍ଭୋନିଧିଵଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଵସ୍ଥମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଆଜିଠାରୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏମିତି ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଥିର ଅଛି, ଯେପରି ମନ୍ଦରା ପାହାଡ଼ ନଥିବା ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତ ରହେ ।
ଦେଵାସୁରକୁଟୁମ୍ବିନ୍ଯୋ ଭର୍ତୃଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ତଃପୁରେଷୁ ଚ । ସ୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ଯାନ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାସମ୍ ଅପରସ୍ପରମ୍ ଆହୃତାଃ
ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଘରର ଜଣେ ଜଣେ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀମାନେ, ନିଜ ଘର ଭିତରେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନ୍ତୁ, ଏକାପର ଉପରେ ନୁହେଁ ।
ଭଵ ବହୁଲନିଶାନିତାନ୍ତନିଦ୍ରାତିମିରମ୍ ଅପାସ୍ଯ ସଦୋଦିତାଶଯଶ୍ରୀଃ । ଦନୁସୁତ ଵନିତାଵିଲାସରମ୍ଯାଂ ଚିରମ୍ ଅଜିତାମ୍ ଉପଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀମ୍
ଏହି ସଂସାରର ଦୀର୍ଘ ରାତିର ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ସଦା ଜାଗୃତ ମନସ୍କୁ ଧରି, ଦାନବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଭରା ସାଙ୍ଗ ଦେଇ, ଅଜୟ ରାଜ୍ୟସ୍ରୀକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଭୋଗ କର ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷସ୍ ସନରାମରକିନ୍ନରଃ । ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ସଂସାରଶ୍ ଚଚାଲାସୁରମନ୍ଦିରାତ୍
ଏଭଳି କହି, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ଦେବତା, ଋଷି ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସହିତ ଦାନବଙ୍କ ମହଳରୁ ବାହାରିଗଲେ, ଯେପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତ ଚଳିଯାଏ ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦାଦିଵିନିର୍ମୁକ୍ତୈଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଵ୍ରଜୈଃ । ପୂର୍ଯମାଣଵିହଙ୍ଗେଶପାଶ୍ଚାତ୍ଯାଙ୍ଗରୁହୋତ୍କରଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପଛରେ ଫୁଲ ଧରି ଚାଲିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଫୁଲର ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ପଶ୍ଚିମ ଆକାଶ ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛର ଝୁଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା।
କ୍ରମାତ୍ କ୍ଷୀରୋଦମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଵିସୃଜ୍ଯ ସୁରଵାହିନୀମ୍ । ଭୋଗିଭୋଗାସନେ ତସ୍ଥୌ ଶ୍ଵେତାବ୍ଜ ଇଵ ଷଟ୍ପଦଃ
ସେ କ୍ରମେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବୀନଦୀକୁ ଛାଡ଼ି, ନାଗର ଶେଷ ଉପରେ ବସିଲେ; ଯେପରି ଧଳା ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷି ବସିଥାଏ।
ଭୋଗିଭୋଗାସନେ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଶକ୍ରସ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ସହାମରୈଃ । ପାତାଲେ ଦାନଵାଧୀଶ ଇତି ତସ୍ଥୁର୍ ଗତଜ୍ଵରାଃ
ବିଷ୍ଣୁ ନାଗର ଶେଷ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ, ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପାତାଳରେ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଷା ତେ କଥିତା ରାମ ନିଶ୍ଶେଷମଲନାଶିନୀ । ପ୍ରାହ୍ଲାଦୀ ବୋଧସମ୍ପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଐନ୍ଦଵଦ୍ରଵଶୀତଲା
ହେ ରାମ, ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହାଗଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଳକୁ ଦୂର କରେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଶିତଳ, ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯ ଏତାଂ ମାନଵା ଲୋକେ ବହୁଦୁଷ୍କୃତିନୋ ଽପି ହି । ଧିଯା ଵିଚାରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଚିରାତ୍ ପଦମ୍
ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବହୁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉଚ୍ଚତମ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଯିବେ।
ସାମାନ୍ଯେନ ଵିଚାରେଣ କ୍ଷଯମ୍ ଆଯାତି ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । ଯୋଗଵାକ୍ଯଵିଚାରେଣ କୋ ନ ଯାତି ପରଂ ପଦମ୍
ସାଧାରଣ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ମନୁଷ୍ୟର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଶେଷ ହୁଏ; ଯୋଗର ଉପଦେଶ ଉପରେ ଭଲଭାବେ ଭାବନା କଲେ କିଏ ଉଚ୍ଚତମ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ?
ଅଜ୍ଞାନମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ପାପଂ ତଦ୍ ଵିଚାରେଣ ନଶ୍ଯତି । ପାପମୂଲଚ୍ଛିଦଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଵିଚାରଂ ନ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଅଜ୍ଞାନକୁ ପାପ ବୋଲାଯାଏ, ଏହା ଚିନ୍ତା କଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହିପରି ପାପର ମୂଳକୁ କାଟିଦେଇଥିବା ଚିନ୍ତାକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇମାଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦସଂସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଵିଚାରଯତାଂ ନୃଣାମ୍ । ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତଂ ପାପଂ କ୍ଷଯମ୍ ଆପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ଏହି ସିଦ୍ଧିକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ପରେ ପଦେ ପରିଣତଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଵନୈର୍ ମନଃ । କଥଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ଭଗଵନ୍ ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ପରମ ପଦରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଏବଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖର ଧ୍ୱନିରେ ମନ ଯେଉଁପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଥିଲା, ସେଇ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ମନ କିପରି ସଚେତନ ହେଲା?
ଦ୍ଵିଵିଧା ମୁକ୍ତତା ଲୋକେ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅନଘାକୃତେ । ସଦେହୈକା ଵିଦେହାନ୍ଯା ଵିଭାଗୋ ଽଯଂ ତଯୋଶ୍ ଶୃଣୁ
ହେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏହି ସଂସାରରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ମୁକ୍ତି ମିଳେ: ଗଦା ଥିବାବେଳେ ଏକ, ଶରୀର ଛାଡ଼ିଲେ ଅନ୍ୟଟି; ଏହି ଦୁଇଟିର ତଫାତ୍ ଶୁଣ।
ଅସଂସକ୍ତମତେର୍ ଯସ୍ଯ ତ୍ଯାଗାଦାନେଷୁ କର୍ମଣାମ୍ । ନୈଷଣା ତତ୍ସ୍ଥିତିଂ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତତାମ୍ ଇହ
ଯାହାଙ୍କର ମନ ଦେବା-ନେବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅସକ୍ତ ରହେ, ଏଠାରେ ସେଉଁଠି ଥିବା ସ୍ଥିତିକୁ ଜୀବନମୁକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ।
ସୈଵ ଦେହକ୍ଷଯେ ରାମ ପୁନର୍ଜନନଵର୍ଜିତା । ଵିଦେହମୁକ୍ତତା ପ୍ରୋକ୍ତା ତତ୍ସ୍ଥା ନାଯାନ୍ତି ଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ହେ ରାମ, ଶରୀର ନାଷ୍ଟ ହେଲାପରେ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନଥାଏ, ସେଉଁଠିକୁ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତି ବୋଲାଯାଏ; ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ଥିବାମାନେ ପୁଣି ଦେଖାଯାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭୃଷ୍ଟବୀଜୋପମା ଭୂଯୋଜନ୍ମାଙ୍କୁରଵିଵର୍ଜିତା । ହୃଦି ଜୀଵଦ୍ଵିମୁକ୍ତାନାଂ ଶୁଦ୍ଧା ଭଵତି ଵାସନା
ଭୁନା ହୋଇଥିବା ବୀଜ ଯେପରି ଆଉ କେବେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଥିବା ପୂର୍ବସଂସ୍କାର ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ପୁନଃଜନ୍ମର ଅଙ୍କୁର ରହିନଥାଏ।
ପାଵନୀ ପରମୋଦାରା ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ରାନୁପାତିନୀ । ଆତ୍ମଧ୍ଯାନମଯୀ ନିତ୍ଯଂ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥେଵ ତିଷ୍ଠତି
ଏହି ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ପବିତ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦାର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ସେମାନେ ସଦା ଆତ୍ମଚିନ୍ତନରେ ଲୀନ ରହନ୍ତି ଏବଂ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାଭଳି ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି।
ଅପି ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ତେ ତଯୈଵାନ୍ତରସ୍ଥଯା । ସତି ଦେହେ ପ୍ରବୁଧ୍ଯନ୍ତେ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ରଘୂଦ୍ଵହ
ହେ ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେହ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶୁଦ୍ଧତା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତି।