ଭାଵାଭାଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ହେଯୋପାଦେଯଵର୍ଜିତଃ । ଏଵମ୍ ଆସମ୍ ଅହଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଅଧୁନେତ୍ଥମ୍ ଅଵସ୍ଥିତଃ
ଭାବ ଓ ଅଭାବରୁ ମୁକ୍ତ, ଗ୍ରହଣ-ନିଷ୍କାଷଣ ଭାବର ଅଭାବରେ, ଏଭଳି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲି, ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ଶମମ୍ ଆତ୍ମୀଯମ୍ ଆପନ୍ନସ୍ ସର୍ଵଗାତ୍ମନ୍ ସତାଂ ଗତେ । କରୋମ୍ଯ୍ ଅହଂ ମହାଦେଵ ତୁଭ୍ଯଂ ଯତ୍ ପରିରୋଚତେ
ମୁଁ ଏବେ ନିଜ ଶାନ୍ତିକୁ ପାଇଛି, ହେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ମହାଦେବ, ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ତୁମେ ଯାହାକୁ ପସନ୍ଦ କର, ମୁଁ ସେହି କାମ କରିବି।
ତ୍ଵମ୍ ଅଯଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପୂଜ୍ଯସ୍ ତାଵଜ୍ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ । ତନ୍ ମତ୍ତଃ ପ୍ରକୃତପ୍ରାପ୍ତାଂ ପୂଜାମ୍ ଆଦାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ତୁମେ ତିନି ଜଗତରେ ପୂଜ୍ୟ, ତେଣୁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଯେଉଁ ପୂଜା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଆସିଛି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଦାନଵାଧୀଶଃ ପୁରଃ କ୍ଷୀରୋଦଶାଯିନଃ । ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁମ୍ ଅର୍ଘପାତ୍ରମ୍ ଉପାଦଦେ
ଏଭଳି କହି, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଉଠାଇଲେ।
ସାଯୁଧଂ ସାପ୍ସରୋଵୃନ୍ଦଂ ସସୁରଂ ସଖଗାଧିପମ୍ । ପୁଜଯାମ୍ ଆସ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ସତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅଥାଗ୍ରଗମ୍
ଅସ୍ତ୍ର, ଅପ୍ସରାମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ସହିତ, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବୋପରି ଥିବା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରକ୍ରାନ୍ତଭୁଵନଂ ଭୁଵନେଶ୍ଵରମ୍ । ପୂଜଯିତ୍ଵୋପଵିଷ୍ଟଂ ତମ୍ ଉଵାଚ କମଲାପତିଃ
ସବୁ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜଗତକୁ ଯିଏ ଭରି ରହିଛନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେଉଁଠି ବସିଥିବା ସେଉଁଠି ଅଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କୁ କମଳାପତି କଥା କହିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଦାନଵାଧୀଶ ସିଂହାସନମ୍ ଉପାଶ୍ରଯ । ଯାଵଦ୍ ଆଶ୍ଵ୍ ଅଭିଷେକଂ ତେ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ଦଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଉଠ, ଦାନବବିନାଶୀମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସ। ମୁଁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିଜେ କରିବି।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯରଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯ ଇମେ ସମୁପାଗତାଃ । ସିଦ୍ଧାସ୍ ସାଧ୍ଯାସ୍ ସୁରୌଘାସ୍ ତେ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ତଵ ମଙ୍ଗଲମ୍
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି—ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ—ସେମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କରୁନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ଦାନଵଂ ସିଂହଵିଷ୍ଟରେ । ଯୋଜଯାମ୍ ଆସ ଯୋଗାନ୍ତେ ମେରୁଶୃଙ୍ଗ ଇଵାମ୍ବୁଦମ୍
ଏପରି କହି, କମଳନୟନ ଭଗବାନ୍ ଦାନବକୁ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସାଇଲେ, ଯେପରି ମେଘ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ବସିଥାଏ।
ଅଥୈନଂ ହରିର୍ ଆହୂତୈଃ କ୍ଷିରୋଦାଦ୍ଯୈର୍ ମହାବ୍ଧିଭିଃ । ଗଙ୍ଗାଦିଭିସ୍ ସରିତ୍ପୂରୈସ୍ ସର୍ଵତୀର୍ଥଜଲୈସ୍ ତଥା
ତାପରେ ହରି ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରମାନେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଜଳ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଜଳ ଆଣିଥିଲେ।
ସର୍ଵଵିପ୍ରର୍ଷିସଙ୍ଘୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵସିଦ୍ଧଗଣୈସ୍ ତଥା । ମୁନିଵିଦ୍ଯାଧରଯୁତୋ ଲୋକପାଲସମନ୍ଵିତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧମାନେ, ମୁନି ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ, ଏବଂ ଚାରି ଦିଗର ରକ୍ଷକମାନେ ମିଶିଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ ଅମେଯାତ୍ମା ଦୈତ୍ଯରାଜ୍ଯେ ମହାସୁରମ୍ । ମରୁଦ୍ଗଣୈସ୍ ସ୍ତୂଯମାଣଂ ପୂର୍ଵସର୍ଗେ ହରିଂ ଯଥା
ଅପାର ଆତ୍ମା ହରି, ମରୁତମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମହା ଦାନବକୁ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ ହରିଙ୍କୁ କରାଯାଇଥିଲା।
ସୁରାସୁରୈସ୍ ସ୍ତୂଯମାନଂ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ ସୁରାସୁରୈଃ । ଅଭିଷିକ୍ତମ୍ ଉଵାଚେଦଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ମଧୁସୂଦନଃ
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଏବଂ ସେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯାଵନ୍ ମେରୁର୍ ଧରା ଯାଵଦ୍ ଯାଵଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମଣ୍ଡଲେ । ଅଖଣ୍ଡିତଗୁଣଶ୍ଲାଘୀ ତାଵଦ୍ ରାଜା ଭଵାନଘ
ହେ ନିଷ୍ପାପ ରାଜା, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମେରୁ ପର୍ବତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଅଭିନ୍ନ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ।
ଇଷ୍ଟାନିଷ୍ଟଫଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମଦର୍ଶନଯା ଧିଯା । ଵୀତରାଗଭଯକ୍ରୋଧୋ ରାଜ୍ଯଂ ସମନୁପାଲଯ
ସୁଖଦୁଃଖ ଫଳ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସମଦୃଷ୍ଟି ମନ ରଖ, ରାଗ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ ହୋଇ, ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କର।
ରାଜ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ଭୋଗସମ୍ପୂର୍ଣେ ଦୃଷ୍ଟାନୁତ୍ତମଭୂମିନା । ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଯୋଦ୍ଵେଗସ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵା ନରକେ ଽଥ ଵା
ଏହି ଭୋଗସମୃଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟରେ ରହି, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଚିତ୍ତ ଅଶାନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାକାରୈର୍ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାସୁ ଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ପ୍ରକୃତଂ କାର୍ଯମ୍ ଆତିଷ୍ଠଂସ୍ ତ୍ଯକ୍ତଵାସନମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ ଭୋଃ
ଦେଶ, କାଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଆସେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର, ଏହିପରି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସ।
ଅତିହେଯତଯାଦତ୍ତଂ ମମତାପରିଵର୍ଜିତମ୍ । ଭାଵାଭାଵେ ସମଂ କାର୍ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଇହ ନ ବଧ୍ଯସେ
ଏଠାରେ ଯଦି ତୁମେ ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତି ଓ ମମତା ବିନା, ଯେଉଁଠି ଯାହା ମିଳେ ତାହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, ଉପସ୍ଥିତି କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ସମଭାବରେ କାମ କର, ତେବେ ଏଠାରେ କେବେ ବନ୍ଧିବ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟସଂସାରପର୍ଯାଯସ୍ ତୁଲିତାତୁଲତତ୍ପଦଃ । ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ଜାନାସି କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଉପଦିଶ୍ଯତେ
ତୁମେ ଏହି ସଂସାରର ଚକ୍ରକୁ ଦେଖିଛ, ସମ ଓ ଅସମ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରିଛ; ଏହିପରି ତୁମେ ସବୁଠାରେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତେବେ ଆଉ କଣ ଶିଖାଇବାକୁ ଅଛି?
ଵୀତରାଗଭଯକ୍ରୋଧେ ତ୍ଵଯି ରାଜନି ରାଜତି । ଭୂମିଃ ପାସ୍ଯତି ନେଦାନୀଂ ଦୁର୍ଗୃଧ୍ରୀଵାସୃଗ୍ ଆସୁରମ୍
ହେ ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ରାଗ, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଜ୍ଵଳିଉଛ, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଆଉ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋଭୀ ମାନଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦଲଯିଷ୍ଯତି ବାଷ୍ପଶ୍ରୀର୍ ନାସୁରୀକର୍ଣମଞ୍ଜରୀମ୍ । ଵନରାଜୀମ୍ ଇଵୌଘୋତ୍ଥା ସରିତ୍ ତାରତରଙ୍ଗିଣୀ
ସମୃଦ୍ଧିର ଅଶ୍ରୁ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ମାନଙ୍କର କାନର ଗୁଛକୁ ଧୋଇ ଦେବ, ଯେପରି ତରଙ୍ଗିତ ନଦୀ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ବହି ଯାଏ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ସଂଶାନ୍ତଦାନଵାମରସଙ୍ଗରମ୍ । ନିର୍ମନ୍ଦରାମ୍ଭୋନିଧିଵଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଵସ୍ଥମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଆଜିଠାରୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏମିତି ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଥିର ଅଛି, ଯେପରି ମନ୍ଦରା ପାହାଡ଼ ନଥିବା ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତ ରହେ ।
ଦେଵାସୁରକୁଟୁମ୍ବିନ୍ଯୋ ଭର୍ତୃଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ତଃପୁରେଷୁ ଚ । ସ୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ଯାନ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାସମ୍ ଅପରସ୍ପରମ୍ ଆହୃତାଃ
ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଘରର ଜଣେ ଜଣେ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀମାନେ, ନିଜ ଘର ଭିତରେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନ୍ତୁ, ଏକାପର ଉପରେ ନୁହେଁ ।
ଭଵ ବହୁଲନିଶାନିତାନ୍ତନିଦ୍ରାତିମିରମ୍ ଅପାସ୍ଯ ସଦୋଦିତାଶଯଶ୍ରୀଃ । ଦନୁସୁତ ଵନିତାଵିଲାସରମ୍ଯାଂ ଚିରମ୍ ଅଜିତାମ୍ ଉପଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀମ୍
ଏହି ସଂସାରର ଦୀର୍ଘ ରାତିର ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ସଦା ଜାଗୃତ ମନସ୍କୁ ଧରି, ଦାନବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଭରା ସାଙ୍ଗ ଦେଇ, ଅଜୟ ରାଜ୍ୟସ୍ରୀକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଭୋଗ କର ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷସ୍ ସନରାମରକିନ୍ନରଃ । ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ସଂସାରଶ୍ ଚଚାଲାସୁରମନ୍ଦିରାତ୍
ଏଭଳି କହି, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ଦେବତା, ଋଷି ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସହିତ ଦାନବଙ୍କ ମହଳରୁ ବାହାରିଗଲେ, ଯେପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତ ଚଳିଯାଏ ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦାଦିଵିନିର୍ମୁକ୍ତୈଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଵ୍ରଜୈଃ । ପୂର୍ଯମାଣଵିହଙ୍ଗେଶପାଶ୍ଚାତ୍ଯାଙ୍ଗରୁହୋତ୍କରଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପଛରେ ଫୁଲ ଧରି ଚାଲିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଫୁଲର ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ପଶ୍ଚିମ ଆକାଶ ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛର ଝୁଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା।
କ୍ରମାତ୍ କ୍ଷୀରୋଦମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଵିସୃଜ୍ଯ ସୁରଵାହିନୀମ୍ । ଭୋଗିଭୋଗାସନେ ତସ୍ଥୌ ଶ୍ଵେତାବ୍ଜ ଇଵ ଷଟ୍ପଦଃ
ସେ କ୍ରମେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବୀନଦୀକୁ ଛାଡ଼ି, ନାଗର ଶେଷ ଉପରେ ବସିଲେ; ଯେପରି ଧଳା ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷି ବସିଥାଏ।
ଭୋଗିଭୋଗାସନେ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଶକ୍ରସ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ସହାମରୈଃ । ପାତାଲେ ଦାନଵାଧୀଶ ଇତି ତସ୍ଥୁର୍ ଗତଜ୍ଵରାଃ
ବିଷ୍ଣୁ ନାଗର ଶେଷ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ, ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପାତାଳରେ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଷା ତେ କଥିତା ରାମ ନିଶ୍ଶେଷମଲନାଶିନୀ । ପ୍ରାହ୍ଲାଦୀ ବୋଧସମ୍ପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଐନ୍ଦଵଦ୍ରଵଶୀତଲା
ହେ ରାମ, ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହାଗଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଳକୁ ଦୂର କରେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଶିତଳ, ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯ ଏତାଂ ମାନଵା ଲୋକେ ବହୁଦୁଷ୍କୃତିନୋ ଽପି ହି । ଧିଯା ଵିଚାରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଚିରାତ୍ ପଦମ୍
ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବହୁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉଚ୍ଚତମ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଯିବେ।