ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ଦେହସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଜୀଵିତଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ । ଦେହାନ୍ତରାର୍ଥଂ ଦେହସ୍ଯ ସନ୍ତ୍ଯାଗୋ ମରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଦୃଶ୍ୟ ଶରୀରର ସ୍ଥିରତାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜୀବନ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏହି ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାମ ପାଇଁ ଯିବାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମ୍ ଏଵାସି ପକ୍ଷାଭ୍ଯାମ୍ ଆଭ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତୋ ମହାମତେ । କିଂ ତେ ମରଣମ୍ ଅସ୍ତୀହ କିଂ ଵା ଜୀଵିତମ୍ ଅସ୍ତି ତେ
ଏହି ଦୁଇଟି ପଖା ପାଇଁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେଲା, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ। ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜୀବନ ତୁମ ପାଇଁ କ'ଣ ଅଛି?
ନିଦର୍ଶନାର୍ଥମ୍ ଏତତ୍ ତୁ ମଯୋକ୍ତମ୍ ଅରିମର୍ଦନ । ନ ତ୍ଵଂ ଜୀଵସି ସର୍ଵଜ୍ଞ ମ୍ରିଯସେ ନ କଦାଚନ
ଏହାକୁ ମୁଁ କେବଳ ଉଦାହରଣ ପାଇଁ କହିଛି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତୁମେ କେବେ ବଞ୍ଚୁନାହାଁ, କେବେ ମରୁନାହାଁ।
ଦେହସଂସ୍ଥୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଦେହତ୍ଵାଦ୍ ଅଦେହୋ ଽସି ଵିଦେହଦୃକ୍ । ଵ୍ଯୋମସଂସ୍ଥୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସକ୍ତତ୍ଵାଦ୍ ଅଵ୍ଯୋମୈଵ ହି ମାରୁତଃ
ଦେହ ଭିତରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେହ ଭାବନା ନଥିବାରୁ ତୁମେ ଦେହହୀନ। ଆକାଶରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲାଗିନଥିବାରୁ, ପବନ ପରି ତୁମେ ଆକାଶହୀନ।
ସ୍ପର୍ଶସମ୍ବୋଧକାରିତ୍ଵାଦ୍ ଦେହ ଏଵାସି ସୁଵ୍ରତ । ଉତ୍ସେଧାରୋଧକତ୍ଵେନ ଖମ୍ ଉତ୍ସେଧସ୍ଯ କାରଣମ୍
ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ ଦେବାରୁ, ହେ ଶୁଭଚରିତ, ତୁମେ ଦେହ ହେଉଛ। ଯେପରି ଆକାଶ ଉଚ୍ଚତାର କାରଣ, ସେପରି ତୁମେ ଦେହର କାରଣ।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଜ୍ଞାତଵସ୍ତୁତ୍ଵାଦ୍ ଏଵ ତ୍ଵମ୍ ଅସି ନାସି ଚ । ଇଯତ୍ତୈକପରିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ରୂପମ୍ ଅଜ୍ଞେଷୁ ଦୁଃଖିତମ୍
ଜଗତର ସତ୍ୟ ଜାଣି, ଜେଉଁଠି ଜାଗ୍ରତ ଅଛ, ସେଠି ତୁମେ ଅଛ ଓ ନାହିଁ ମଧ୍ୟ। ଏହି ସୀମିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆକୃତି କେବଳ ଅଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଦୁଃଖରେ ରହିଥାଏ।
ସର୍ଵଦା ସର୍ଵମ୍ ଏଵାସି ଚିତ୍ପ୍ରକାଶପରୈକଧୀଃ । କୋ ଦେହଃ କୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଦେହସ୍ ତେ ଯଂ ଗୃହ୍ଣାସି ଜହାସି ଵା
ସବୁବେଳେ ତୁମେ ସବୁ କିଛି ଅଟୁଟ ଚେତନାର ଆଲୋକରେ ଏକମାତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ। ଦେହ କଣ, ଦେହ ନଥିବା କଣ—ଏହା କଣ ତୁମେ ଧରିବା କିମ୍ବା ଛାଡିବା ଯୋଗ୍ୟ?
ସମୁଦେତୁ ଵସନ୍ତୋ ଵା ଵାତୁ ଵା ପ୍ରଲଯାନିଲଃ । ଭାଵାଭାଵଵିହୀନସ୍ଯ କିମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ବସନ୍ତ ଆସୁ, କିମ୍ବା ସଂହାରର ପବନ ବହୁ—ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ଆସିବା-ଯିବା ରହିତ, ସେଠି କଣ ନୂଆ କିଛି ଆସିପାରିବ?
ପ୍ରଲୁଠତ୍ସ୍ଵ୍ ଅପି ଶୈଲେଷୁ କଲ୍ପାଗ୍ନିଷୁ ଦହତ୍ସ୍ଵ୍ ଅପି । ଵହତ୍ସୂତ୍ପାତଵାତେଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ତିଷ୍ଠତି
ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ, କିମ୍ବା ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ଜଳୁ, କିମ୍ବା ବିନାଶର ବାତାସ ଉଡ଼ାଇ ନେଉ—ଆତ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଆପଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ସର୍ଵଭୂତାନି ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ସମମ୍ ଏଵ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ଵା । ନଶ୍ଯନ୍ତୁ ଵାଥ ଵର୍ଧନ୍ତାମ୍ ଆତ୍ମାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ତିଷ୍ଠତି
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ରୁହନ୍ତୁ କିମ୍ବା ସମାନଭାବେ ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ନଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତୁ— ଆତ୍ମା ସେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
କ୍ଷୀଯତେ ନ କ୍ଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵର୍ଧମାନେ ନ ଵର୍ଧତେ । ନ ସ୍ପନ୍ଦତେ ସ୍ପନ୍ଦମାନେ ଦେହେ ଽସ୍ମିନ୍ ପୁରୁଷଃ ପରଃ
ଦେହ ଖସିଯିବାବେଳେ ଯେପରି ଆତ୍ମା କେବେ ଖସେନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ବୃଦ୍ଧି ପାଏନାହିଁ; ଏହି ଦେହ ଚଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରମ ପୁରୁଷ କେବେ ଚଳେନାହିଁ।
ଦେହସ୍ଯାହମ୍ ଅହଂ ଦେହ ଇତି କ୍ଷୀଣେ ଽପି ତେ ଭ୍ରମେ । ତ୍ଯଜାମି ନ ତ୍ଯଜାମୀତି କିଂ ମୃଷା କଲନୋଦିତା
‘ମୁଁ ଦେହ’ ବା ‘ଦେହ ମୋର’ ଭାବନା ଭ୍ରମ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରହିଯାଏ; ‘ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି’ ବା ‘ମୁଁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ’— ଏହା କେବଳ କଳ୍ପନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମିଥ୍ୟା ଧାରଣା।
ଇଦଂ କୃତ୍ଵା କରୋମୀଦମ୍ ଇଦଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵେଦମ୍ ଆହରେ । ଇତି ତତ୍ତ୍ଵଵିଦାଂ ତାତ ସଙ୍କଲ୍ପାସ୍ ସଙ୍କ୍ଷଯଂ ଗତାଃ
‘ଏହା କରିଛି, ଏବେ ଏହା କରିବି’, ‘ଏହା ଛାଡ଼ିଲି, ଏହା ନେବି’— ଏପରି ଭାବନା ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧାସ୍ ସର୍ଵକର୍ତାରଃ କିଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ନଵମ୍ । ନଵସ୍ଯାକରଣାନ୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଅକର୍ତୃତ୍ଵପଦଂ ଗତାଃ
ଯେମାନେ ସଚେତନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନୂତନ କଣ କରିପାରିବେ? ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, କିଛି କରୁନାଥିବା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅକର୍ତୃତ୍ଵାଦ୍ ଅଭୋକ୍ତୃତ୍ଵମ୍ ଅର୍ଥାଦ୍ ଏଵ ସମାଗତମ୍ । ସଙ୍ଗୃହୀତଂ କିଲାନୁପ୍ତଂ କେନେହ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
କିଛି କରୁନାଥିବା ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱାଦ ନେବାର ଅଭିଲାଷା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ହୋଇଯାଏ; ଏହି ତିନି ଜଗତରେ କିଏ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମିତି କିଛି ନେଇଛି କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଏକଠା ହୋଇନଥିଲା?
ଶାନ୍ତେ କର୍ତୃତ୍ଵଭୋକ୍ତୃତ୍ଵେ ଶାନ୍ତିର୍ ଏଵ ହି ଶିଷ୍ଯତେ । ପ୍ରୌଢିମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତା ସୈଵ ମୁକ୍ତିର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯେତେବେଳେ କର୍ତ୍ତା ଓ ଭୋକ୍ତା ଭାବ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ କେବଳ ଶାନ୍ତି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ; ଏହି ପକ୍ୱତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏହାକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଲୋକେ ମୁକ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଶ୍ ଚିନ୍ମଯାଶ୍ ଶୁଦ୍ଧାସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଆକ୍ରମ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ । କିଂ ତ୍ଯକ୍ତଂ ପରିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ କିଂ ଗୃହୀତଂ ତ୍ଯଜନ୍ତୁ ଵା
ଯେମାନେ ସଚେତନ, ଜ୍ଞାନମୟ ଓ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଅଛି କିମ୍ବା ନେବାକୁ ଅଛି? କିମ୍ବା ନେଇ ଛାଡ଼ିବାକୁ କିଛି ଅଛି?
ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକସମ୍ବନ୍ଧଃ ପ୍ରମିତାଵଯଵିକ୍ରମଃ । ହୀନଃ ପ୍ରମେଯାଵଯଵୈଃ କିଂ ଗୃହ୍ଣାତୁ ଜହାତୁ କିମ୍
ଯେତେବେଳେ ଜଣାଯିବା ଜିନିଷରେ ଧରିବା ଓ ଧରାଯିବାର ସମ୍ପର୍କ, କିମ୍ବା ମାପିବା ଅଂଶଗୁଡ଼ିକର ଚଳାଚଳ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କ'ଣ ଧରିବା ଅଛି କିମ୍ବା କ'ଣ ଛାଡ଼ିବା ଅଛି?
ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକସମ୍ବନ୍ଧେ କ୍ଷୀଣେ ଶାନ୍ତିର୍ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ସ୍ଥିତିମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତା ସାନ୍ତର୍ ମୋକ୍ଷନାମ୍ନାଭିଧୀଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଧରିବା ଓ ଧରାଯିବାର ସମ୍ପର୍କ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏହାକୁ 'ମୋକ୍ଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତାସ୍ ସଦା ସନ୍ତସ୍ ତ୍ଵାଦୃଶାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଃ । ସୁଷୁପ୍ତାଵଯଵସ୍ପନ୍ଦସାଧର୍ମ୍ଯେଣ ଚରନ୍ତି ହି
ତୁମେ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ସଦା ସେଠି ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଶାନ୍ତି ଭଳି ଏହି ଜଗତରେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି।
ପରାଵବୋଧଵିଶ୍ରାନ୍ତଵାସନା ଜାଗତୀଂ ସ୍ଥିତିମ୍ । ଅର୍ଧସୁପ୍ତା ଇଵେହେମାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମସ୍ଥଯା ଧିଯା
ଉଚ୍ଚତମ ଜ୍ଞାନରେ ମନର ସମସ୍ତ ଆଶା ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଏହି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅର୍ଧ ନିଦ୍ରା ଭଳି ଦେଖନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ମନ ସ୍ୱୟଂରେ ଏକାଗ୍ର।
ନ ରମନ୍ତି ହି ରମ୍ଯେଷୁ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏକଗତାଶଯାଃ । ନୋଦ୍ଵିଜନ୍ତେ ଚ ଦୁଃଖେଷୁ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏକରସା ଯତଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଖଦ ଜିନିଷରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସମାନ ରସ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ନିତ୍ଯପ୍ରବୁଦ୍ଧା ଗୃହ୍ଣନ୍ତି କାର୍ଯାଣୀମାନ୍ଯ୍ ଅସଙ୍ଗିନଃ । ମକୁରା ଇଵ ବିମ୍ବାନି ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଯ୍ ଅଵାଞ୍ଛଯା
ଯେଉଁମାନେ ସଦା ସଚେତନ ଏବଂ ଅଲଗା ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେମିତି ମାନେ ଆସିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଭିଲାଷା ବିନା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ମାନେ ଦର୍ପଣ ଯେପରି ଆସିଥିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ନିଜେ ଚାହିଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଜାଗ୍ରତି ସ୍ଵାତ୍ମନି ସ୍ଵସ୍ଥାସ୍ ସୁପ୍ତାସ୍ ସଂସାରସଂସ୍ଥିତୌ । ବାଲଵତ୍ ପ୍ରଵିଚେଷ୍ଟନ୍ତେ ସୁଷୁପ୍ତସଦୃଶାଶଯାଃ
ସେମାନେ ସଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ସଂସାରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ପରି କାମ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ମନ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ରହେ।
ତ୍ଵମ୍ ଅଜିତପଦଵୀମ୍ ଉପାଗତୋ ଽନ୍ତଃ କମଲଜଵାସରମ୍ ଏକମ୍ ଏଵ ଭୁକ୍ତ୍ଵା । ଗୁଣଗଣକଲିତାମ୍ ଇହୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଵ୍ରଜ ପରମାସ୍ପଦମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଂ ମହାତ୍ମନ୍
ତୁମେ ଅଜୟ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ, ଆତ୍ମାର ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନରେ ଅନେକ ଗୁଣର ଆନୁଭୂତି କରିଛ; ଏଠାରେ ଏହି ଜଗତରେ ଏବେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଅଚଳ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
ଜଗଦ୍ରତ୍ନସମୁଦ୍ଗେନ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶିନା । ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ପଦ୍ମନାଭେନ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଶୀତଲଯା ଗିରା
ତିନି ଲୋକର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରତ୍ନ ରେଖା ଭଳି ଯିଏ, ସେ ପଦ୍ମନାଭ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ପରି ଶୀତଳ କଥା କହିଲେ—
ପ୍ରହ୍ଲାଦନାମା ଦେହୋ ଽସୌ ଵିକାସିନଯନାମ୍ବୁଜଃ । ମୃଦୂଵାଚ ଵଚୋ ଧୀରୋ ଗୃହୀତମନନକ୍ରମଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାମକ ଶରୀର, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ନୟନ ସହିତ, ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ କଥା କହିଲେ; ମନନ କରିବା ଉପାୟ ଧାରଣ କରି, ଧୈର୍ୟ ଧରିଥିଲେ।
ଚିରମ୍ ଅନ୍ତର୍ ମଯା ଦେଵ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସ୍ଯ୍ ଅମଲଯା ଧିଯା । ପୁନର୍ ବହିର୍ ଅଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦେଵେଶ ଦୃଶ୍ଯସେ
ହେ ଦେବ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଁଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମନର ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭିତରେ ଦେଖୁଥିଲି; ଏବେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ମୋ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ବାହାରେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁଛି, ହେ ଦେବେଶ।
ଅହମ୍ ଆସମ୍ ଅନନ୍ତାଯାମ୍ ଅସ୍ଯାଂ ଦୃଶି ମହେଶ୍ଵର । ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପମୁକ୍ତାଯାଂ ଵ୍ଯୋମ ଵ୍ଯୋମ୍ନୀଵ ନିର୍ମଲେ
ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୁଁ ଅନନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥିଲି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଭିତରେ ଆକାଶ ଭଳି।
ନ ଶୋକେନ ନ ମୋହେନ ନ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଚିନ୍ତଯା । ନ ଦେହତ୍ଯାଗକାର୍ଯେଣ ନ ସଂସାରଭଯେନ ଚ
ଦୁଃଖରେ ନୁହେଁ, ମୂଢ଼ତାରେ ନୁହେଁ, ବିରାକ୍ତି ଭାବନାରେ ନୁହେଁ, ଦେହ ଛାଡ଼ିବା କାମନାରେ ନୁହେଁ, ସଂସାର ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—