ଆକଲ୍ପାନ୍ତଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ଯଦ୍ ଇଦଂ ନିର୍ମିତଂ ମଯା । ଲଯମ୍ ଏଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅକାଲେ ତତ୍ ତାପେ ହିମକଣୋ ଯଥା
ମୁଁ ଯେଉଁ ତିନି ଜଗତ୍କୁ ଏହି କଳ୍ପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଆରି କରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସମୟରେ ଗଳିଯିବ, ଯେପରି ତାପରେ ହିମକଣା ଗଳିଯାଏ।
କିମ୍ ଏଵମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ନ୍ ଆଭାସେ ଵିଲୀଯ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । କୃତଂ ମଯେହ ଭଵତି ସ୍ଵଲୀଲାକ୍ଷଯକାରିଣା
ଏହି ଭାସ୍କର୍ୟ ଲୟ ହୋଇ ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଯାହା କରିଛି, ସେସବୁ ମୋର ନିଜ ଖେଳ ଭାବେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଆସିଥାଏ।
ତତୋ ଽହମ୍ ଅପି ଶୂନ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ନଷ୍ଟଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକେ । ଵପୁଃପ୍ରଶାନ୍ତିମ୍ ଆଦାଯ ସ୍ଥିତିମ୍ ଏଷ୍ଯାମି ତତ୍ପଦେ
ତାପରେ, ଏହି ଶୂନ୍ୟତାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ହରାଇଯାଇଛି, ସେଠାରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଦେହ ନେଇ, ସେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥିତିରେ ବସି ରହିବି।
ଅକାଣ୍ଡ ଏଵମ୍ ଏଵଂ ହି ଜଗତ୍ଯ୍ ଉପଶମଂ ଗତେ । ନେହ ଶ୍ରେଯୋ ଽନୁପଶ୍ଯାମି ମନ୍ଯେ ଜୀଵନ୍ତୁ ଦାନଵାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବା ପରେ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପକାର ମୁଁ ଦେଖୁନି; ମୋ ମତରେ, ଦାନବମାନେ ବଞ୍ଚି ରହୁନ୍ତୁ।
ଦୈତ୍ଯୋଦ୍ଵେଗେନ ଵିବୁଧାସ୍ ତତୋ ଯଜ୍ଞତପଃକ୍ରିଯାଃ । ତେନ ସଂସାରସଂସ୍ଥାନମ୍ ଅସଂସାରକ୍ରମୋ ଽନ୍ଯଥା
ଦାନବମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବେ ସଂସାରର ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ, ନହେଲେ ସଂସାରର ଗତି ଅନ୍ୟ ଭଳି ହେଇଯିବ।
ତସ୍ମାଦ୍ ରସାତଲଂ ଗତ୍ଵା ଯଥାଵତ୍ ସ୍ଥାପଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ସ୍ଵେ କ୍ରମେ ଦାନଵାଧୀଶମ୍ ଋତୁଃ ପୁନର୍ ଇଵ ଦ୍ରୁମମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ମୁଁ ପାତାଳକୁ ଯାଇ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଅବସ୍ଥାନରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବି, ଯେପରି ଋତୁ ଗଛକୁ ପୁନି ତାହାର ଅବସ୍ଥାନରେ ଆଣେ।
ଵିନା ପ୍ରହ୍ଲାଦମ୍ ଅଥ ଚେଦ୍ ଇତରଂ ଦାନଵେଶ୍ଵରମ୍ । କରୋମି ତଦ୍ ଅସୌ ମନ୍ଯେ ଦେଵାନ୍ ଉତ୍ସାଦଯିଷ୍ଯତି
ଯଦି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନବ ମୁଖ୍ୟକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି, ତେବେ ସେ ଦେବତାମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ତ୍ଵ୍ ଅଯଂ ଦେହଃ ପଶ୍ଚିମଃ ପାଵନୋ ମହାନ୍ । ଆକଲ୍ପମ୍ ଇହ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଦେହେନାନେନ ତେନ ଚ
ଏହି ଶରୀରଟି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ଶେଷ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଅବତାର। ଏହି ଦେହ ନେଇ ସେ ଏଠାରେ ଏହି ଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବାକୁ ପଡିବ।
ଏଵଂ ହି ନିଯତିର୍ ଦୈଵୀ ନିଶ୍ଚିତା ପାରମେଶ୍ଵରୀ । ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ଯଥାକଲ୍ପଂ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମ୍ ଇହ ଦେହିନା
ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ନିୟତି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶ ନିଶ୍ଚିତ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ଦେହରେ ଯେତେବେଳେ ଯୁଗ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ହେବ।
ତସ୍ମାତ୍ ତମ୍ ଏଵ ଗତ୍ଵାଶୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ବୋଧଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଗର୍ଜନ୍ ଗିରିଦରୀସୁପ୍ତଂ ମଯୂରମ୍ ଇଵ ଵାରିଦଃ
ସେହିଠାରୁ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଦୈତ୍ୟମହାରାଜ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଏଥିବା ମୟୂରକୁ ବର୍ଷା ମେଘ ଯେପରି ଜଗାଏ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବି।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସମାଧିସ୍ଥଃ କରୋତ୍ଵ୍ ଅସୁରନାଥତାମ୍ । ମଣିର୍ ମୁକ୍ତମନସ୍କାରଃ ପ୍ରତିବିମ୍ବକ୍ରିଯାମ୍ ଇଵ
ଯେଉଁପରି ଜୀବନମୁକ୍ତ ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥାଏ, ସେହିପରି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅସୁରମାନଙ୍କ ନାଥ ହେଉନ୍ତୁ। ଯେପରି ମଣି ନିରଲିପ୍ତ ହୋଇ ଆପଣ ଆପଣ ଚିତ୍ର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଏ, ସେପରି।
ନ ଵିନଶ୍ଯତି ସର୍ଗୋ ଽଯମ୍ ଏଵଂ ସହ ସୁରାସୁରୈଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ନାଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ତନ୍ ମେ କ୍ରୀଡା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଅବିନାଶୀ ରହିଛି; ଏହା କେବେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବିନା ହେବ ନାହିଁ—ଏହି ମୋର ଖେଳ।
ସର୍ଗକ୍ଷଯୋଦଯାଵ୍ ଏତୌ ସୁସମୌ ମମ ଯଦ୍ଯ୍ ଅପି । ତଥାପୀଦଂ ଯଥାସଂସ୍ଥଂ ଭଵତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯେନ କିଂ ମମ
ସୃଷ୍ଟିର ଉଦୟ ଓ ନାଶ ଦୁହିଁଟି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଅଛି ସେପରି ରହୁ; ଏହା ଅନ୍ୟରୂପ ହେଲେ ମୋର କଣ କାମ?
ଭାଵାଭାଵେଷୁ ଯତ୍ ତୁଲ୍ଯଂ ତନ୍ନାଶେ ତତ୍ସ୍ଥିତୌ ଚ ଵା । ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନଃ କୁବୁଦ୍ଧିତ୍ଵାତ୍ ତଦ୍ ଵ୍ଯୋମହନନଂ ଭଵେତ୍
ଯାହା ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି ଭିତରେ ସମାନ, ନାଶ କିମ୍ବା ଅବସ୍ଥାନରେ ଯେପରି ହେଉ; ଅଜ୍ଞାନରୁ ଯେଉଁ ପ୍ରୟାସ ହୁଏ, ସେ ଆକାଶକୁ ମାରିବା ପରି।
ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଯାମି ପାତାଲଂ ବୋଧଯାମ୍ଯ୍ ଅସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ନଯାମି ସଂସାରଂ ଲୀଲାଂ ସମ୍ପାଦଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ତେଣୁ ମୁଁ ପାତାଳକୁ ଯାଏ, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ, ସଂସାରକୁ ଦୃଢ଼ କରେ ଏବଂ ମୋର ଖେଳ ପୂରଣ କରେ।
ଅସୁରପୁରମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ପ୍ରୋଦ୍ଧତାଚାରଘୋରଂ କମଲମ୍ ଇଵ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯମ୍ ଉଦ୍ବୋଧଯାମି । ଜଗଦ୍ ଇଦମ୍ ଅଖିଲାସ୍ଥଂ ସ୍ଥୈର୍ଯମ୍ ଅଭ୍ଯାନଯାମି ଘନଵିଧିର୍ ଇଵ ଶୈଲେ ଚଞ୍ଚଲଂ ମେଘଜାଲମ୍
ମୁଁ ଦେଉଳମାନେ ଥିବା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଳକୁ ଖୋଲିଦେଇ ଦେଉଳକୁ ଜାଗାଇଥାଏ, ସେପରି ମୁଁ ଦେଉଳକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଲି। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ସ୍ଥିରତା ଦେଇଲି, ଯେପରି ମେଘ ଅସ୍ଥିର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସର୍ଵାତ୍ମା କ୍ଷୀରୋଦାଦ୍ ରାମ ତତ୍ପୁରମ୍ । ଚଚାଲ ପରିଵାରେଣ ସହ ସାଭ୍ର ଇଵାଚଲଃ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ହେ ରାମ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରରୁ ତାଙ୍କର ସହଯାତୀମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଛାଉଥିବା ପାହାଡ଼ ଗଡ଼ିଯାଏ।
କ୍ଷୀରୋଦତଲରନ୍ଧ୍ରେଣ ତେନୈଵ ସ୍ତମ୍ଭିତାମ୍ଭସା । ପ୍ରହ୍ଲାଦନଗରଂ ପ୍ରାପ ଶକ୍ରଲୋକମ୍ ଇଵାପରମ୍
ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରର ତଳର ଏକ ଫାଟରେ ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ରୋକାଯାଇଥିଲା, ସେଠାରୁ ସେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଜଗତକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପହଞ୍ଚିଥାଏ।
ହେମମନ୍ଦିରକୋଶସ୍ଥଂ ଦଦର୍ଶାତ୍ରାସୁରଂ ହରିଃ । ଅଥ ଶୈଲଗୁହାଲୀନଂ ସମାଧିସ୍ଥମ୍ ଇଵାବ୍ଜଜମ୍
ହରି ସେଠାରେ ସୁନାର ମହଳର ଭିତରେ ଅସୁରଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ତେ ତେଜସା ଦୈତ୍ଯା ଵୈଷ୍ଣଵେନାଵଧୂନିତାଃ । ଦୂରଂ ଯଯୁର୍ ଦିନେଶାଂଶୁଵିତ୍ରସ୍ତା ଇଵ କୌଶିକାଃ
ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଭୟପାଇଥିବା କୌଶିକ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି, ଦୂରକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଦ୍ଵିତ୍ରୈସ୍ ସହାସୁରୈର୍ ମୁଖ୍ଯୈଃ ପରିଵାରଯୁତୋ ହରିଃ । ପ୍ରଵିଵେଶାସୁରଗୃହଂ ତାରାଵାନ୍ ଇଵ ଖଂ ଶଶୀ
ଦୁଇ-ତିନି ଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଦାନବଙ୍କ ସହିତ ହରି ଦାନବମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ତାରାମାଳା ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଵୈନତେଯାସନସ୍ଥୋ ଽସୌ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵିଧୁତଚାମରଃ । ସ୍ଵାଯୁଧାଦିପରୀଵାରୋ ଦେଵର୍ଷିପରିଵନ୍ଦିତଃ
ଗରୁଡ଼ାସନରେ ବସିଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଚାମରା ଝାଲୁ ଦେଉଥିବା, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ସେବକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଯିଏଁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମହାତ୍ମନ୍ ସମ୍ପ୍ରବୁଧ୍ଯସ୍ଵେତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଉଦାହରନ୍ । ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ପ୍ରଦଧ୍ଵାନ ଧ୍ଵନଯନ୍ କକୁଭାଂ ଗଣମ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, 'ହେ ମହାତ୍ମା, ଜାଗିଉ', ଏହିପରି କହି, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇ ଧ୍ୱନି କରିଦେଲେ।
ମହତା ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଵୈଷ୍ଣଵପ୍ରାଣଜନ୍ମନା । ତୁଲ୍ଯକାଲଂ ପରିକ୍ଷୁବ୍ଧକଲ୍ପାଭ୍ରାର୍ଣଵରଂହସା
ସେଇ ବିଶାଳ ଶବ୍ଦ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରାଣ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଏମିତି ଉଲଟିଦେଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ସମୁଦ୍ର ଓ ମେଘ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ।
ଆସୁରୀ ଜନତା ଭୂମୌ ପପାତାଗତସମ୍ଭ୍ରମା । ମତ୍ତନୀଲାଭ୍ରନାଦେନ ରାଜହଂସାଵଲୀ ଯଥା
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଆସୁର ଦଳ ଭୟରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ମତ୍ତ ନୀଳ ମେଘର ଗର୍ଜନରେ ରାଜହଂସମାନେ ଦଳେଇ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଜହୃଷେ ଜନିତାନନ୍ଦା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଵୀତସମ୍ଭ୍ରମା । ଜନତା ଜଲଦଧ୍ଵାନଫୁଲ୍ଲେଵ କୁଟଜାଵଲୀ
ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଉଠିଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାମେଘର ଧ୍ୱନିରେ କୁଟଜ ଫୁଲମାଳା ଖିଲିଉଠେ।
ବଭୂଵ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଦାନଵେଶଶ୍ ଶନୈଶ୍ ଶନୈଃ । ମେଘାରଵଲସତ୍ପୁଷ୍ପଃ କଦମ୍ବ ଇଵ କାନନେ
ଦାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଦୀରେ-ଦୀରେ ସଚେତନ ହେଲେ, ଯେପରି ମେଘର ଗର୍ଜନରେ କାନନର କଦମ୍ବ ଗଛ ଧୀରେ ଧୀରେ ଫୁଲେଇଉଠେ।
ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରକୃତୋତ୍ଥାନା ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର୍ ଅଥାସୁରମ୍ । ଶନୈର୍ ଆକ୍ରମଯାମ୍ ଆସ ଗଙ୍ଗା ସର୍ଵମ୍ ଇଵାର୍ଣଵମ୍
ତାପରେ ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋଭାଗର ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠିଥିବା ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଧୀରେ ଧୀରେ ସେଇ ଦାନବକୁ ଏମିତି ଭରିଦେଲା, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ସମସ୍ତ ସାଗରକୁ ପୂରଣ କରେ।
କ୍ଷଣାଦ୍ ଆକ୍ରମଯାମ୍ ଆସ ପ୍ରାଣଶ୍ରୀସ୍ ସର୍ଵତୋ ଽସୁରମ୍ । ଉଦଯାନନ୍ତରଂ ସୌରୀ ପ୍ରଭେଵ ଭୁଵନାନ୍ତରମ୍
କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ପ୍ରାଣର ତେଜ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେଇ ଦାନବକୁ ଆବୃତ କରିଦେଲା, ଯେପରି ଉଦୟ ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଭରିଦିଏ।
ପ୍ରାଣେଷୁ ରନ୍ଧ୍ରନଵକେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ତସ୍ଯ ଚିତ୍ । ଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖୀ ବଭୂଵାନ୍ତଃ ପ୍ରାଣଦର୍ପଣବିମ୍ବିତା
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣର ନଉଟି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ସକ୍ରିୟ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଚେତନା ପ୍ରାଣର ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୋଇ, ଭିତରକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଲା।