ପ୍ରାଵୃଣ୍ନିଦ୍ରାଵ୍ଯୁପରମେ ଦେଵାର୍ଥମ୍ ଅରିସୂଦନଃ । ଧିଯା ଵିଲୋକଯାମ୍ ଆସ କଦାଚିଜ୍ ଜାଗତୀଂ ସ୍ଥିତିମ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭଗବାନ୍, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଶରଦ୍ ନିଦ୍ରା ଶେଷ କରି, ଏକଥର ମନରେ ବିଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ତ୍ରୈଵିଷ୍ଟପଂ ସ୍ଵମନସା ପାର୍ଥିଵଂ ଚାଵଲୋକ୍ଯ ସଃ । ଆଚାରମ୍ ଆଜଗାମାଶୁ ପାତାଲମ୍ ଅରିପାଲିତମ୍
ସେ ନିଜ ମନରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶାସନ କରୁଥିବା ପାତାଳ ଲୋକକୁ ତୁରନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିରସମାଧାନସ୍ଥିତେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଦାନଵେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପଦମ୍ ଅରୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରେ ପ୍ରୌଢିମ୍ ଉପାଗତାମ୍
ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦାନବଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵ୍ଯାଲତଲ୍ପତଲସ୍ଥସ୍ଯ କ୍ଷୀରୋଦାର୍ଣଵଶାଯିନଃ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପାଣେର୍ ଦେହସ୍ଯାନ୍ତରଚାରିଣା
ଯିଏ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରରେ ସର୍ପ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ରହିଛି, ସେଇ ଦେହର ଭିତରେ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପଦ୍ମାସନସ୍ଥସ୍ଯ ମନଶ୍ଶରୀରେଣାତିଭାସ୍ଵତା । ଇଦଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାବ୍ଜମହାଲିନା
ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ମନ ଓ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିବା ସେ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା କଲେ—ତିନି ଲୋକର ବଡ଼ ପଦ୍ମ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦେ ପଦଵିଶ୍ରାନ୍ତେ ପାତାଲେ ଗତନାଯକେ । କଷ୍ଟଂ ସୃଷ୍ଟିର୍ ଇଯଂ ପ୍ରାଯୋ ନିର୍ଦୈତ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଉପାଗତା
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଯେତେବେଳେ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରୁ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ପାତାଳକୁ ଚଲିଗଲେ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟଃ ଦୈତ୍ୟତ୍ୱ ହରାଇଦେଲା।
ଦୈତ୍ଯାଭାଵେ ସୁରଶ୍ରେଣୀ ନିର୍ଜିଗୀଷୁପଦଂ ଗତା । ଶମମ୍ ଏଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଦୃଷ୍ଟାବ୍ଦପଟଲେଵ ସରିଦ୍ ଵରା
ଦୈତ୍ୟମାନେ ନଥିବାରୁ, ଦେବମାନେ ଜିତିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଶୀଘ୍ର ଏକ ନଦୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ତରଙ୍ଗ ତଳେ ହେଉଥିବା ପରି, ଶାନ୍ତି ଆସିବ।
ମୋକ୍ଷାଖ୍ଯଂ ଵିଗତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ତତୋ ଯାସ୍ଯତି ତତ୍ ପଦମ୍ । କ୍ଷୀଣାଭିମାନା ଵିରସା ଲତେଵ ପରିଶୁଷ୍କତାମ୍
ତାପରେ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଶୂନ୍ୟ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତି ନାମକ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେହି ପରମ ଦେଶକୁ ଯିବ; ଅଭିମାନ କମିଯିବ ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ଶୁଷ୍କ ଲତା ପରି ହ୍ରାସ ପାଇଯିବ।
ଦେଵୌଘେ ଶାନ୍ତିମ୍ ଆଯାତେ ଭୁଵି ଯଜ୍ଞତପଃକ୍ରିଯାଃ । ଅଦେଵତ୍ଵଫଲାସ୍ ସର୍ଵାଶ୍ ଶମମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଦେବମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ହେଉଛି, ଯାହାର ଫଳ ଦେବତା ନୁହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଶାନ୍ତିରେ ଆସିଯିବ।
କ୍ରିଯାସ୍ଵ୍ ଅଥୋପଶାନ୍ତାସୁ ଭୂଲୋକୋ ଽସ୍ତମ୍ ଉପୈଷ୍ଯତି । ଅସଂସାରପ୍ରସଙ୍ଗୋ ଽଥ ଶେଷୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଲୁଚିଯିବ; ତାପରେ, ସଂସାର ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା ଅର୍ଥର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ମାତ୍ର ରହିଯିବ।
ଆକଲ୍ପାନ୍ତଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ଯଦ୍ ଇଦଂ ନିର୍ମିତଂ ମଯା । ଲଯମ୍ ଏଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅକାଲେ ତତ୍ ତାପେ ହିମକଣୋ ଯଥା
ମୁଁ ଯେଉଁ ତିନି ଜଗତ୍କୁ ଏହି କଳ୍ପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଆରି କରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସମୟରେ ଗଳିଯିବ, ଯେପରି ତାପରେ ହିମକଣା ଗଳିଯାଏ।
କିମ୍ ଏଵମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ନ୍ ଆଭାସେ ଵିଲୀଯ କ୍ଷଯମ୍ ଆଗତେ । କୃତଂ ମଯେହ ଭଵତି ସ୍ଵଲୀଲାକ୍ଷଯକାରିଣା
ଏହି ଭାସ୍କର୍ୟ ଲୟ ହୋଇ ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଯାହା କରିଛି, ସେସବୁ ମୋର ନିଜ ଖେଳ ଭାବେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଆସିଥାଏ।
ତତୋ ଽହମ୍ ଅପି ଶୂନ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ନଷ୍ଟଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକେ । ଵପୁଃପ୍ରଶାନ୍ତିମ୍ ଆଦାଯ ସ୍ଥିତିମ୍ ଏଷ୍ଯାମି ତତ୍ପଦେ
ତାପରେ, ଏହି ଶୂନ୍ୟତାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ହରାଇଯାଇଛି, ସେଠାରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଦେହ ନେଇ, ସେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥିତିରେ ବସି ରହିବି।
ଅକାଣ୍ଡ ଏଵମ୍ ଏଵଂ ହି ଜଗତ୍ଯ୍ ଉପଶମଂ ଗତେ । ନେହ ଶ୍ରେଯୋ ଽନୁପଶ୍ଯାମି ମନ୍ଯେ ଜୀଵନ୍ତୁ ଦାନଵାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବା ପରେ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପକାର ମୁଁ ଦେଖୁନି; ମୋ ମତରେ, ଦାନବମାନେ ବଞ୍ଚି ରହୁନ୍ତୁ।
ଦୈତ୍ଯୋଦ୍ଵେଗେନ ଵିବୁଧାସ୍ ତତୋ ଯଜ୍ଞତପଃକ୍ରିଯାଃ । ତେନ ସଂସାରସଂସ୍ଥାନମ୍ ଅସଂସାରକ୍ରମୋ ଽନ୍ଯଥା
ଦାନବମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବେ ସଂସାରର ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ, ନହେଲେ ସଂସାରର ଗତି ଅନ୍ୟ ଭଳି ହେଇଯିବ।
ତସ୍ମାଦ୍ ରସାତଲଂ ଗତ୍ଵା ଯଥାଵତ୍ ସ୍ଥାପଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ସ୍ଵେ କ୍ରମେ ଦାନଵାଧୀଶମ୍ ଋତୁଃ ପୁନର୍ ଇଵ ଦ୍ରୁମମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ମୁଁ ପାତାଳକୁ ଯାଇ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଅବସ୍ଥାନରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବି, ଯେପରି ଋତୁ ଗଛକୁ ପୁନି ତାହାର ଅବସ୍ଥାନରେ ଆଣେ।
ଵିନା ପ୍ରହ୍ଲାଦମ୍ ଅଥ ଚେଦ୍ ଇତରଂ ଦାନଵେଶ୍ଵରମ୍ । କରୋମି ତଦ୍ ଅସୌ ମନ୍ଯେ ଦେଵାନ୍ ଉତ୍ସାଦଯିଷ୍ଯତି
ଯଦି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନବ ମୁଖ୍ୟକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି, ତେବେ ସେ ଦେବତାମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ତ୍ଵ୍ ଅଯଂ ଦେହଃ ପଶ୍ଚିମଃ ପାଵନୋ ମହାନ୍ । ଆକଲ୍ପମ୍ ଇହ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଦେହେନାନେନ ତେନ ଚ
ଏହି ଶରୀରଟି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ଶେଷ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଅବତାର। ଏହି ଦେହ ନେଇ ସେ ଏଠାରେ ଏହି ଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବାକୁ ପଡିବ।
ଏଵଂ ହି ନିଯତିର୍ ଦୈଵୀ ନିଶ୍ଚିତା ପାରମେଶ୍ଵରୀ । ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ଯଥାକଲ୍ପଂ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମ୍ ଇହ ଦେହିନା
ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ନିୟତି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶ ନିଶ୍ଚିତ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ଦେହରେ ଯେତେବେଳେ ଯୁଗ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ହେବ।
ତସ୍ମାତ୍ ତମ୍ ଏଵ ଗତ୍ଵାଶୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ବୋଧଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଗର୍ଜନ୍ ଗିରିଦରୀସୁପ୍ତଂ ମଯୂରମ୍ ଇଵ ଵାରିଦଃ
ସେହିଠାରୁ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଦୈତ୍ୟମହାରାଜ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଏଥିବା ମୟୂରକୁ ବର୍ଷା ମେଘ ଯେପରି ଜଗାଏ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବି।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସମାଧିସ୍ଥଃ କରୋତ୍ଵ୍ ଅସୁରନାଥତାମ୍ । ମଣିର୍ ମୁକ୍ତମନସ୍କାରଃ ପ୍ରତିବିମ୍ବକ୍ରିଯାମ୍ ଇଵ
ଯେଉଁପରି ଜୀବନମୁକ୍ତ ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥାଏ, ସେହିପରି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅସୁରମାନଙ୍କ ନାଥ ହେଉନ୍ତୁ। ଯେପରି ମଣି ନିରଲିପ୍ତ ହୋଇ ଆପଣ ଆପଣ ଚିତ୍ର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଏ, ସେପରି।
ନ ଵିନଶ୍ଯତି ସର୍ଗୋ ଽଯମ୍ ଏଵଂ ସହ ସୁରାସୁରୈଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ନାଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ତନ୍ ମେ କ୍ରୀଡା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଅବିନାଶୀ ରହିଛି; ଏହା କେବେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବିନା ହେବ ନାହିଁ—ଏହି ମୋର ଖେଳ।
ସର୍ଗକ୍ଷଯୋଦଯାଵ୍ ଏତୌ ସୁସମୌ ମମ ଯଦ୍ଯ୍ ଅପି । ତଥାପୀଦଂ ଯଥାସଂସ୍ଥଂ ଭଵତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯେନ କିଂ ମମ
ସୃଷ୍ଟିର ଉଦୟ ଓ ନାଶ ଦୁହିଁଟି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଅଛି ସେପରି ରହୁ; ଏହା ଅନ୍ୟରୂପ ହେଲେ ମୋର କଣ କାମ?
ଭାଵାଭାଵେଷୁ ଯତ୍ ତୁଲ୍ଯଂ ତନ୍ନାଶେ ତତ୍ସ୍ଥିତୌ ଚ ଵା । ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନଃ କୁବୁଦ୍ଧିତ୍ଵାତ୍ ତଦ୍ ଵ୍ଯୋମହନନଂ ଭଵେତ୍
ଯାହା ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି ଭିତରେ ସମାନ, ନାଶ କିମ୍ବା ଅବସ୍ଥାନରେ ଯେପରି ହେଉ; ଅଜ୍ଞାନରୁ ଯେଉଁ ପ୍ରୟାସ ହୁଏ, ସେ ଆକାଶକୁ ମାରିବା ପରି।
ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଯାମି ପାତାଲଂ ବୋଧଯାମ୍ଯ୍ ଅସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ନଯାମି ସଂସାରଂ ଲୀଲାଂ ସମ୍ପାଦଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ତେଣୁ ମୁଁ ପାତାଳକୁ ଯାଏ, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ, ସଂସାରକୁ ଦୃଢ଼ କରେ ଏବଂ ମୋର ଖେଳ ପୂରଣ କରେ।
ଅସୁରପୁରମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ପ୍ରୋଦ୍ଧତାଚାରଘୋରଂ କମଲମ୍ ଇଵ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯମ୍ ଉଦ୍ବୋଧଯାମି । ଜଗଦ୍ ଇଦମ୍ ଅଖିଲାସ୍ଥଂ ସ୍ଥୈର୍ଯମ୍ ଅଭ୍ଯାନଯାମି ଘନଵିଧିର୍ ଇଵ ଶୈଲେ ଚଞ୍ଚଲଂ ମେଘଜାଲମ୍
ମୁଁ ଦେଉଳମାନେ ଥିବା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଳକୁ ଖୋଲିଦେଇ ଦେଉଳକୁ ଜାଗାଇଥାଏ, ସେପରି ମୁଁ ଦେଉଳକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଲି। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ସ୍ଥିରତା ଦେଇଲି, ଯେପରି ମେଘ ଅସ୍ଥିର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସର୍ଵାତ୍ମା କ୍ଷୀରୋଦାଦ୍ ରାମ ତତ୍ପୁରମ୍ । ଚଚାଲ ପରିଵାରେଣ ସହ ସାଭ୍ର ଇଵାଚଲଃ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ହେ ରାମ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରରୁ ତାଙ୍କର ସହଯାତୀମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଛାଉଥିବା ପାହାଡ଼ ଗଡ଼ିଯାଏ।
କ୍ଷୀରୋଦତଲରନ୍ଧ୍ରେଣ ତେନୈଵ ସ୍ତମ୍ଭିତାମ୍ଭସା । ପ୍ରହ୍ଲାଦନଗରଂ ପ୍ରାପ ଶକ୍ରଲୋକମ୍ ଇଵାପରମ୍
ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରର ତଳର ଏକ ଫାଟରେ ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ରୋକାଯାଇଥିଲା, ସେଠାରୁ ସେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଜଗତକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପହଞ୍ଚିଥାଏ।
ହେମମନ୍ଦିରକୋଶସ୍ଥଂ ଦଦର୍ଶାତ୍ରାସୁରଂ ହରିଃ । ଅଥ ଶୈଲଗୁହାଲୀନଂ ସମାଧିସ୍ଥମ୍ ଇଵାବ୍ଜଜମ୍
ହରି ସେଠାରେ ସୁନାର ମହଳର ଭିତରେ ଅସୁରଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ତେ ତେଜସା ଦୈତ୍ଯା ଵୈଷ୍ଣଵେନାଵଧୂନିତାଃ । ଦୂରଂ ଯଯୁର୍ ଦିନେଶାଂଶୁଵିତ୍ରସ୍ତା ଇଵ କୌଶିକାଃ
ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଭୟପାଇଥିବା କୌଶିକ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି, ଦୂରକୁ ପଳାଇଗଲେ।