ତ୍ଵଯି ସ୍ଥିତେ ମଯି ଵିଗତାମଯାତ୍ମନି ସ୍ଵସଂସ୍ଥିତୌ ଵ୍ଯପଗତରାଗରଞ୍ଜନେ । କ୍ଵ ବନ୍ଧଵଃ କ୍ଵ ଚ ଵିପଦଃ କ୍ଵ ସମ୍ପଦୋ ଭଵାଭଵୌ କ୍ଵ ଶମମ୍ ଉପୈମି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ତୁମେ ଅବିଚଳ ରହିଲେ, ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛାହୀନ ଆତ୍ମାରେ ବସିଲି, ମୋ ମନର ସମସ୍ତ ରାଗ ଦୂର ହେଲା—ତେବେ କେଉଁଠି ଆତ୍ମୀୟ, କେଉଁଠି ବିପଦ, କେଉଁଠି ଧନ-ସମ୍ପଦ, କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ? କେଉଁଠି ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତିକୁ ପାଉଛି?
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତଯନ୍ନ୍ ଏଵ ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ପରଵୀରହା । ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ପରାନନ୍ଦସମାଧିଂ ସମୁପାଯଯୌ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି କରି, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଏବଂ ପରମ ଆନନ୍ଦର ସମାଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ନିର୍ଵିକଲ୍ପସମାଧିସ୍ଥଶ୍ ଚିତ୍ରାର୍ପିତ ଇଵାଚଲଃ । ଶୈଲାଦ୍ ଇଵ ସମୁତ୍କୀର୍ଣୋ ବଭୌ ସ୍ଵପଦମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ସେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସମାଧିରେ ଅଚଳ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ଏକ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତିମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁପରି ସେ ପାହାଡ଼ରୁ ବାହାରି ଆସି, ନିଜ ସ୍ଥିତିରେ ବସିଛନ୍ତି।
ତଥାଥ ତିଷ୍ଠତସ୍ ତସ୍ଯ କାଲୋ ବହୁତରୋ ଯଯୌ । ସ୍ଵେ ଗୃହେ ଭୁଵନସ୍ଥସ୍ଯ ମେରୋର୍ ଇଵ ସୁରଦ୍ଵିଷଃ
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା, ସେ ନିଜ ଘରେ, ଏହି ଜଗତରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତରେ ବସିଥାଏ, ସେହିପରି ରହିଲେ।
ବୋଧିତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସୁରାଧୀଶୈର୍ ନାବୁଧ୍ଯତ ମହାମତିଃ । ଅକାଲେ ବହୁସେକୋ ଽପି ବୀଜକୋଶାଦ୍ ଇଵାଙ୍କୁରଃ
ଅସୁରମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଏକ ଅଂକୁର ବହୁ ସମୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୟ ନ ହେଲେ ବିଜରୁ ବାହାରି ଆସେ ନାହିଁ।
ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପୀନାଂସୋ ଽତିଷ୍ଠଦ୍ ଏକଦୃକ୍ । ଶାନ୍ତ ଏଵାସୁରପୁରେ ମତ୍ତାର୍ଣଵ ଇଵୋପଲଃ
ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନ ନେଇ ସେ ଦାନବମାନେର ସହରରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ରହିଲେ, ଯେପରି ତୁଳିଲା ହୋଇଥିବା ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପଥର ଯେମିତି ଅଡିଅଛି।
ପରାନନ୍ଦଦଶୈକାନ୍ତପରିଣାମିତଯା ତଯା । ନିରାନନ୍ଦମ୍ ଅନାଭାସମ୍ ଇଵାଭାସପଦଂ ଗତଃ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ ହୋଇ, ଏମିତି ଏକ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ନ ଆନନ୍ଦ ନ ଆଭାସ ଥିଲା, ମାନେ ମାନେ ଏକ ମାତ୍ର ଭାସାମାନ ସ୍ଥାନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଏତାଵତାଥ କାଲେନ ତଦ୍ରସାତଲମଣ୍ଡଲମ୍ । ବଭୂଵାରାଜକଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣମାତ୍ସ୍ଯନ୍ଯାଯକଦର୍ଥିତମ୍
ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ରସାତଳ ମଣ୍ଡଳ ରାଜା ବିହୀନ ହୋଇଗଲା, ଏଠାରେ ବଳିୟା ଦୁର୍ବଳକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲା।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୌ କ୍ଷୀଣେ ସମାଧୌ ତତ୍ସୁତେ ସ୍ଥିତେ । ନ ବଭୂଵାପରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ରାଜା ଦନୁସୁତାଲଯେ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଦାନୁବଂଶୀମାନେର ଗୃହରେ ଆଉ କେହି ରାଜା ହେଲେ ନାହିଁ।
ଅସୁରେଶାର୍ଥିନାଂ ତେଷାଂ ଦାନଵାନାଂ ସମାଧିତଃ । ପରେଣାପି ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନ ଵ୍ଯବୁଧ୍ଯତ
ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ନେତା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କରି ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମାଧିରେ ଏତେ ଲୀନ ଥିଲେ ଯେ, କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନ ପ୍ରାପୁର୍ ଵିକସଦ୍ରୂପଂ ପତିଂ ତତ୍ରାମରାରଯଃ । ଲସତ୍ପତ୍ତ୍ରପ୍ରଭାଜାଲଂ ନିଶି ପଦ୍ମମ୍ ଇଵାଲଯଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଉନ୍ନତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ରାତିରେ ଘର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମକୁ ପାଇପାରେ ନାହିଁ।
ସଂଵିଦ୍ଵାତୋ ନ ତସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଅବୁଧ୍ଯତ ଵିଚେତସଃ । ଭୁଵଶ୍ ଚେଷ୍ଟାକ୍ରମ ଇଵ ପୌରୁଷୋ ଗତଭାସ୍ଵତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନର ବାତାସ ବହୁନଥିଲା, ସେଠାରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ମନ ଅଚେତନ ରହିଲା; ଯେପରି ରବି ଅସ୍ତ ହେଲେ ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି।
ଅଥୋଦ୍ଵିଗ୍ନେଷୁ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ଗତେଷ୍ଵ୍ ଅଭିମତା ଦିଶଃ । ଵିଚରତ୍ସୁ ଯଥାକାମମ୍ ଅରାଜନି ପୁରେ ପୁରେ
ତାପରେ ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିଜେ ନିଜେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏକ ଶହରରୁ ଅନ୍ୟ ଶହରକୁ ଘୁରୁଥିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କଠାରେ ରାଜା ନଥିଲେ।
ପାତାଲମଣ୍ଡଲମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଅଭୂପାଲତଯା ତଯା । ମାତ୍ସ୍ଯନ୍ଯାଯଵିପର୍ଯସ୍ତମ୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତଗୁଣକ୍ରମମ୍
ପାତାଳ ଦେଶ ନିୟମ ଓ ଶାସନ ବିନା ହୋଇଗଲା, ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଖାଇଦେଉଥିଲେ, ନୀତି ଓ ଗୁଣର ଅନୁସାର ଅପସାରି ଯାଇଥିଲା।
ବଲିଭୁକ୍ତାବଲପୁରଂ ମର୍ଯାଦାକ୍ରମଵର୍ଜିତମ୍ । ସର୍ଵଗାଶେଷଵନିତଂ ପରସ୍ପରହତାସୁରମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଦାନବମାନଙ୍କ ନଗରକୁ ଦଳିଦେଲେ, ସେଠାରେ କୌଣସି ସୀମା ବା ନୀତି ରହିଲା ନାହିଁ, ସମସ୍ତଠାରେ ମହିଳାମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ପରସ୍ପରେ ମାରମାରି କରି ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରଲାପାକ୍ରନ୍ଦପରୁଷଂ ଵିସଂସ୍ଥାନପୁରାନ୍ତରମ୍ । ଲୁଠଦୁଦ୍ଯାନନଗରଂ ଵ୍ଯର୍ଥାନର୍ଥକଦର୍ଥିତମ୍
ସେଠାରେ କେବଳ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ଓ କନ୍ଦନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ଭଙ୍ଗୁର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସହର ଲୁଟିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ଅନର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଉଥିଲା।
ଚିନ୍ତାପରାସୁରଗଣଂ ନିରନ୍ନଫଲବାନ୍ଧଵମ୍ । ଅକାଣ୍ଡୋତ୍ପାତଵିଵଶଂ ଧ୍ଵସ୍ତାଶାମୁଖମଣ୍ଡଲମ୍
ଦାନବମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଭାସୁଥିଲେ, ଖାଦ୍ୟ, ଫଳ ଓ ପରିବାର ବିନା ଥିଲେ, ଅଚାନକ ଦୁର୍ଘଟନା ଆଗରେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନେତାମାନଙ୍କ ମୁହଁ ନିରାଶାରେ ଅବନମ୍ର ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସୁରାର୍ଭକପରାଭୂତଂ ଭୂତୈର୍ ଆକ୍ରାନ୍ତମ୍ ଅନ୍ଯଜୈଃ । ଭୂତରିକ୍ତମ୍ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀକମ୍ ଉତ୍ସନ୍ନପ୍ରାଯକୋଟରମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ଯେଉଁଠି ଜିତି ନେଇଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ଯେଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି, ନିଜ ଲୋକମାନେ ଖାଲି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟ ନାହିଁ, ଘରବାଡି ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରାୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅନିଯତଵନିତାର୍ଥମତ୍ତଯୁଦ୍ଧଂ ହୃତଧନଦାରଵିରାଵିତଂ ସମନ୍ତାତ୍ । କଲିଯୁଗସମଯୋଦ୍ଭଟୋଦରାଭଂ ତଦ୍ ଅସୁରମଣ୍ଡଲମ୍ ଆକୁଲଂ ବଭୂଵ
ଅନିୟମିତ ମହିଳା ଲାଗି ମତାଳ ହୋଇ, ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଧନ ଓ ଜନାନୀ ହରାଇ, କଳିଯୁଗର ଭୟଙ୍କର ପେଟ ଭଳି, ସେଇ ଅସୁରମଣ୍ଡଳ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ଅଥାଖିଲଜଗଜ୍ଜାଲକ୍ରମପାଲନଦେଵନଃ । କ୍ଷୀରୋଦନଗରେ ଶେଷଶଯ୍ଯାସନଗତୋ ହରିଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନିୟମ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେବତା, କ୍ଷୀରସାଗର ନଗରରେ ଶେଷ ନାଗଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଥିବା ହରି ଥିଲେ।
ପ୍ରାଵୃଣ୍ନିଦ୍ରାଵ୍ଯୁପରମେ ଦେଵାର୍ଥମ୍ ଅରିସୂଦନଃ । ଧିଯା ଵିଲୋକଯାମ୍ ଆସ କଦାଚିଜ୍ ଜାଗତୀଂ ସ୍ଥିତିମ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭଗବାନ୍, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଶରଦ୍ ନିଦ୍ରା ଶେଷ କରି, ଏକଥର ମନରେ ବିଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ତ୍ରୈଵିଷ୍ଟପଂ ସ୍ଵମନସା ପାର୍ଥିଵଂ ଚାଵଲୋକ୍ଯ ସଃ । ଆଚାରମ୍ ଆଜଗାମାଶୁ ପାତାଲମ୍ ଅରିପାଲିତମ୍
ସେ ନିଜ ମନରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶାସନ କରୁଥିବା ପାତାଳ ଲୋକକୁ ତୁରନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିରସମାଧାନସ୍ଥିତେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଦାନଵେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପଦମ୍ ଅରୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରେ ପ୍ରୌଢିମ୍ ଉପାଗତାମ୍
ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦାନବଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵ୍ଯାଲତଲ୍ପତଲସ୍ଥସ୍ଯ କ୍ଷୀରୋଦାର୍ଣଵଶାଯିନଃ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପାଣେର୍ ଦେହସ୍ଯାନ୍ତରଚାରିଣା
ଯିଏ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରରେ ସର୍ପ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ରହିଛି, ସେଇ ଦେହର ଭିତରେ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପଦ୍ମାସନସ୍ଥସ୍ଯ ମନଶ୍ଶରୀରେଣାତିଭାସ୍ଵତା । ଇଦଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାବ୍ଜମହାଲିନା
ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ମନ ଓ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିବା ସେ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା କଲେ—ତିନି ଲୋକର ବଡ଼ ପଦ୍ମ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦେ ପଦଵିଶ୍ରାନ୍ତେ ପାତାଲେ ଗତନାଯକେ । କଷ୍ଟଂ ସୃଷ୍ଟିର୍ ଇଯଂ ପ୍ରାଯୋ ନିର୍ଦୈତ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଉପାଗତା
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଯେତେବେଳେ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରୁ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ପାତାଳକୁ ଚଲିଗଲେ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟଃ ଦୈତ୍ୟତ୍ୱ ହରାଇଦେଲା।
ଦୈତ୍ଯାଭାଵେ ସୁରଶ୍ରେଣୀ ନିର୍ଜିଗୀଷୁପଦଂ ଗତା । ଶମମ୍ ଏଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଦୃଷ୍ଟାବ୍ଦପଟଲେଵ ସରିଦ୍ ଵରା
ଦୈତ୍ୟମାନେ ନଥିବାରୁ, ଦେବମାନେ ଜିତିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଶୀଘ୍ର ଏକ ନଦୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ତରଙ୍ଗ ତଳେ ହେଉଥିବା ପରି, ଶାନ୍ତି ଆସିବ।
ମୋକ୍ଷାଖ୍ଯଂ ଵିଗତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ତତୋ ଯାସ୍ଯତି ତତ୍ ପଦମ୍ । କ୍ଷୀଣାଭିମାନା ଵିରସା ଲତେଵ ପରିଶୁଷ୍କତାମ୍
ତାପରେ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଶୂନ୍ୟ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତି ନାମକ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେହି ପରମ ଦେଶକୁ ଯିବ; ଅଭିମାନ କମିଯିବ ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ଶୁଷ୍କ ଲତା ପରି ହ୍ରାସ ପାଇଯିବ।
ଦେଵୌଘେ ଶାନ୍ତିମ୍ ଆଯାତେ ଭୁଵି ଯଜ୍ଞତପଃକ୍ରିଯାଃ । ଅଦେଵତ୍ଵଫଲାସ୍ ସର୍ଵାଶ୍ ଶମମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଦେବମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ହେଉଛି, ଯାହାର ଫଳ ଦେବତା ନୁହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଶାନ୍ତିରେ ଆସିଯିବ।
କ୍ରିଯାସ୍ଵ୍ ଅଥୋପଶାନ୍ତାସୁ ଭୂଲୋକୋ ଽସ୍ତମ୍ ଉପୈଷ୍ଯତି । ଅସଂସାରପ୍ରସଙ୍ଗୋ ଽଥ ଶେଷୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଲୁଚିଯିବ; ତାପରେ, ସଂସାର ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା ଅର୍ଥର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ମାତ୍ର ରହିଯିବ।