ଵେଦଵେଦାନ୍ତସିଦ୍ଧାନ୍ତତର୍କପୌରାଣଗୀତିଭିଃ । ଯୋ ଗୀତସ୍ ସ କଥଂ ହ୍ଯ୍ ଆତ୍ମା ଵିଜ୍ଞାତୋ ଯାତି ଵିସ୍ମୃତିମ୍
ଯିଏ ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ, ତର୍କ, ପୁରାଣ ଓ ଗୀତିର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଗାଏ, ସେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବା ପରେ କେମିତି ଭୁଲିଯିବ?
ସୈଵେହ ଦେଵ ଭୋଗାଲୀ ସୁଭଗାପୀଯମ୍ ଅଦ୍ଯ ମେ । ଅନ୍ତର୍ ନ ସ୍ଵଦତେ ସ୍ଵଚ୍ଛେ ତ୍ଵଯି ଦୃଷ୍ଟେ ପରାପରେ
ହେ ଦେବତା, ଏହି ମଧୁର ସୁଖସମୂହ ଆଜି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁଛି; କିନ୍ତୁ ମନର ଭିତରେ ଏହାର ମାଧୁର୍ୟ ଅନୁଭବ ହେଉନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଥିବା, ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଇଛ।
ତ୍ଵଯା ଵିମଲଦୀପେନ ଭାନୁଃ ପ୍ରକଟତାଂ ଗତଃ । ତ୍ଵଯା ଶୀତତୁଷାରେଣ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ ଶିଶିରତାଂ ଗତଃ
ତୁମର ନିର୍ମଳ ଆଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଛି; ତୁମର ଶୀତଳତାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିତଳ ହୋଇଯାଇଛି।
ତ୍ଵଯୈତେ ଗୁରଵଶ୍ ଶୈଲାସ୍ ତ୍ଵଯୈତେ ଦ୍ଯୁଚରା ଧୃତାଃ । ତ୍ଵଯୈଵେଯଂ ଧରା ଧୀରା ତ୍ଵଯୈଵାମ୍ବରମ୍ ଅମ୍ବରମ୍
ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଦୃଢ଼ ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ଏହି ଆକାଶବାସୀମାନେକୁ ଧାରଣ କରିଛ; ଏହି ଧରା ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଅଛି; ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମତ୍ତାମ୍ ଅସି ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵତ୍ତାମ୍ ଅହଂ ଗତଃ । ଅହଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵମ୍ ଅହଂ ଦେଵ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ନାଵଯୋଃ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ହେଇଛ; ଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଇଛି। ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମେ ମୁଁ, ହେ ଦେବତା; ଭାଗ୍ୟବଶେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ।
ଅହଂ ତ୍ଵମ୍ ଇତି ଶବ୍ଦାଭ୍ଯାଂ ପର୍ଯାଯାଭ୍ଯାଂ ମହାତ୍ମନଃ । ତଵ ଵା ମମ ଵା ସାଧୋ ସମ୍ପୃକ୍ତାଭ୍ଯାଂ ନମୋ ନମଃ
ହେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, 'ମୁଁ' ଓ 'ତୁମେ' ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ଯେଉଁଠି ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ସେଠି ତୁମର କିମ୍ବା ମୋର ଭେଦ ନାହିଁ । ଏ ଦୁଇଁଟି ମିଶିଯିବା ସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରେଁ ।
ନମୋ ମହ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ତାଯ ନିରହଙ୍କାରରୂପିଣେ । ନମୋ ମହ୍ଯମ୍ ଅରୂପାଯ ନମଶ୍ ଶମନସଦ୍ମନେ
ମୁଁ ନିଜକୁ ଅନନ୍ତ ଓ ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରେଁ । ମୁଁ ନିଜକୁ ଅରୂପ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରେଁ । ଶାନ୍ତିର ନିବାସକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେଁ ।
ମଯ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନି ସମେ ସ୍ଵଚ୍ଛେ ସାକ୍ଷିଭୂତେ ନିରାକୃତୌ । ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନେ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵେହ ତିଷ୍ଠତି
ମୋ ଆତ୍ମାରେ, ଯେଉଁଠି ସମତା, ପବିତ୍ରତା, ସାକ୍ଷୀ ଭାବ ଓ ନିରାକାର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଦିଗ, ସମୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ସୀମା ନାହିଁ, ସେଠି ମୋର ନିଜ ଆତ୍ମା ମାତ୍ର ଅଛି ।
ମନଃ ପ୍ରକ୍ଷୋଭମ୍ ଆଯାତି ସ୍ଫୁରନ୍ତୀନ୍ଦ୍ରିଯସଂଵିଦଃ । ଶକ୍ତିର୍ ଉଲ୍ଲସତି ସ୍ଫାରା ପ୍ରାଣାପାନପ୍ରଵାହିନୀ
ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଚମକିଉଠେ, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନର ଶକ୍ତି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ ।
ଵହନ୍ତି ଦେହଯନ୍ତ୍ରାଣି କୃଷ୍ଟାନ୍ଯ୍ ଆଶାଵରତ୍ରଯା । ଚର୍ମମାଂସାସ୍ଥିଦିଗ୍ଧାନି ମନସ୍ସାରଥିମନ୍ତି ଚ
ଇଚ୍ଛାର ତିଣିଟି ଦାଡ଼ିରେ ଟାଣି ଏହି ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମନ ରଥି ହୋଇ ଚାଳାଏ, ଯେଉଁ ଦେହ ଚର୍ମ, ମାଂସ ଓ ହାଡ଼ରେ ଲପେଟାଯାଇଛି।
ଅଯଂ ସଂଵିଦ୍ଵପୁର୍ ଅହଂ ନ କ୍ଵଚିନ୍ ନ କୃତାସ୍ପଦଃ । ଦେହଃ ପତତୁ ଵୋଦେତୁ ସ୍ଵଯାଭିମତଯେଚ୍ଛଯା
ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେହ, ଯାହାକୁ 'ମୁଁ' କୁହାଯାଏ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ଦେହ ଚାହେଁ ତେଣୁ ପଡ଼ିଯାଉ, କିମ୍ବା ଚାଲିଯାଉ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ।
ଚିରାଦ୍ ଅହମ୍ ଅହଂ ଜାତସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମଲାଭଶ୍ ଚିରାଦ୍ ଅଯମ୍ । ଚିରାଦ୍ ଉପଶମଂ ଯାମି କଲ୍ପସ୍ଯାନ୍ତେ ଜଗଦ୍ ଯଥା
ବହୁଦିନ ପରେ ମୁଁ ନିଜକୁ ଜାଣିଛି; ବହୁଦିନ ପରେ ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପାଇଛି; ବହୁଦିନ ପରେ ମୁଁ ଶାନ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯେପରି ଏହି ସଂସାର କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ଚିରାତ୍ ସଂସାରଗାମିତ୍ଵାଦ୍ ଦୀର୍ଘସଂସାରଵର୍ତ୍ମନି । ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋ ଽସ୍ମି ଚିରଶ୍ରାନ୍ତଃ କଲ୍ପସ୍ଯାନ୍ତ ଇଵାନିଲଃ
ବହୁଦିନ ଧରି ସଂସାରର ଦୀର୍ଘ ପଥରେ ଭ୍ରମଣ କରି, ମୁଁ ଏବେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଛି; ଦୀର୍ଘ କ୍ଳାନ୍ତି ପରେ, କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ ବାତାସ ଯେପରି ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ସର୍ଵାତୀତାଯ ସର୍ଵାଯ ତୁଭ୍ଯଂ ମହ୍ଯଂ ନମୋ ନମଃ । ତେଭ୍ଯୋ ଽପି ଚ ନମୋ ଽସ୍ତ୍ଵ୍ ଏଵ ଯେ ତ୍ଵାଂ ମାଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଵା
ସମସ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ହେଉଥିବା, ତୁମକୁ ଓ ମୋତେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର। ଯେମାନେ ତୁମ ବା ମୋ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେଠାରେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।
ଅଖିଲାନନ୍ତସମ୍ଭୋଗା ନ ସ୍ପୃଷ୍ଟା ଦୋଷଦୃଷ୍ଟିଭିଃ । ଜଯତ୍ଯ୍ ଅକୃତସମ୍ଭାରା ସାକ୍ଷିତା ପରମାତ୍ମନଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଅନନ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେନାହିଁ, ଦୋଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, କୌଣସି ପ୍ରସ୍ତୁତି ନ କରିଥିବା, ସେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ।
ଆତ୍ମନ୍ ପୁଷ୍ପ ଇଵାମୋଦଶ୍ ଶସ୍ତ୍ରପିଣ୍ଡ ଇଵାନଲଃ । ତିଲେ ତୈଲମ୍ ଇଵାସ୍ମିଂସ୍ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ଵପୁଷି ସ୍ଥିତଃ
ଫୁଲରେ ଯେପରି ଗନ୍ଧ, କାଠରେ ଯେପରି ଅଗ୍ନି, ତିଳରେ ଯେପରି ତେଲ ରହିଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ବ୍ୟାପିତ।
ହଂସି ପାସି ଦଦାସି ତ୍ଵମ୍ ଅଵସ୍ଫୂର୍ଜସି ଵଲ୍ଗସି । ଅନହଙ୍କୃତିରୂପୋ ଽପି ଚିତ୍ରେଯଂ ତଵ ମାଯିତା
ତୁମେ ହତ୍ୟା କର, ରକ୍ଷା କର, ଦାନ କର, ଗର୍ଜନ କର, ଉଛଳିଉଠ, ମନେ ଅହଂକାର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟା ତୁମର ଦେଖାଯାଏ।
ଜଯସୀଶ ଜ୍ଵଲଦ୍ଦୀପ୍ତିସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଉନ୍ମୀଲଯଞ୍ ଜଗତ୍ । ଜଯସ୍ଯ୍ ଅପଗତାରମ୍ଭଂ ଜଗଦ୍ ଭୂଯୋ ନିମୀଲଯନ୍
ଜୟ ହେଉ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଜଣେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଆଲୋକରେ ଜଳୁଛ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଖୋଲିଦେଉଛ; ଏବଂ ଜୟ ହେଉ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିବାରଣ କର, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୁଣି ବନ୍ଦ କରିଦେଉଛ।
ପରମାଣୋସ୍ ତଵୈଵାନ୍ତର୍ ଇଦଂ ସଂସାରମଣ୍ଡଲମ୍ । ଵଟଶ୍ ଚ ଵଟଧାନାଯାଂ ବଭୂଵାସ୍ତି ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମର ଏକ ଅଣୁ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ସଂସାର ରହିଛି; ଯେପରି ବଟବୃକ୍ଷ ତାହାର ଗୁଟିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା, ଅଛି ଏବଂ ଥିବ।
ହଯଦ୍ଵିପରଥାକାରୈର୍ ଯଦ୍ଵତ୍ ଖେ ଦୃଶ୍ଯତେ ଽମ୍ବୁଦଃ । ତଦ୍ଵଦ୍ ଆଲକ୍ଷ୍ଯସେ ଦେଵ ପଦାର୍ଥଶତଵିଭ୍ରମୈଃ
ଆକାଶରେ ମେଘ ଘୋଡା, ହାତୀ କିମ୍ବା ରଥ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି, ପ୍ରଭୁ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜିନିଷର ଭ୍ରମରେ ତୁମକୁ ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି।
ଭଵାନାଂ ଭୂରିଭଙ୍ଗାନାମ୍ ଅଭାଵାଯ ଭଵାଧିପଃ । ଭଵ ଭାଵଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ଭାଵାଭାଵବହିଷ୍କୃତଃ
ତୁମେ ଏହି ଅନେକ ରୂପର ଭାବର ନାଶ ପାଇଁ ଭବର ସ୍ୱାମୀ; ଭାବ ଓ ଅଭାବରୁ ପାରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅବସ୍ଥାନ କର।
ଜହି ମାନଂ ମଦଂ କୋପଂ କାଲୁଷ୍ଯଂ କ୍ରୂରତାଂ ତଥା । ନ ମହାନ୍ତୋ ନିମଜ୍ଜନ୍ତି ପ୍ରାକୃତେ ଗୁଣସଙ୍କଟେ
ମାନ, ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ, ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ ନିର୍ଦୟତାକୁ ଛାଡିଦେ। ମହାନ ଲୋକେ ସାଧାରଣ ଗୁଣର ଦୁଷ୍କର ଆସ୍ତରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରାକ୍ତନୀର୍ ଦୀର୍ଘଦୌରାତ୍ମ୍ଯଦଶାସ୍ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ । କୋ ଽହଂ କିଂ ତଦ୍ ବଭୂଵେତି ହସ ମୁକ୍ତାଚ୍ଛଟାସିତମ୍
ପୁଣିପୁଣି ପୁରୁଣା ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥାକୁ ମନେ ପକା, ଏବଂ ନିଜକୁ ପଚାର—'ମୁଁ କିଏ ଥିଲି? ସେ କଣ ଥିଲା?'—ଏହିପରି ମୁକ୍ତ ହସରେ ହସ।
ତେ ପ୍ରଯାତାସ୍ ସମାରମ୍ଭା ଗତାସ୍ ତେ ଦଗ୍ଧଵାସରାଃ । ଯେଷୁ ଚିନ୍ତାନଲଜ୍ଵାଲାଜାଲଜୀର୍ଣୋ ଭଵାନ୍ ଅଭୂତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ଶେଷ ହୋଇଗଲା, ସେ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଜଳିଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଚିନ୍ତା ଓ ଚିନ୍ତାର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଥିଲା।
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଦେହନଗରେ ରାଜା ସ୍ଫାରମନୋରଥଃ । ନ ଦୁଃଖୈର୍ ଗୃହ୍ଯସେ ନାପି ସୁଖୈର୍ ଵ୍ଯୋମ କରୈର୍ ଇଵ
ଆଜି ତୁମେ ଦେହ ନଗରରେ ରାଜା, ବିଶାଳ ଇଛା ନେଇ। ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ତୁମକୁ ଛୁଇଁପାରୁନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ଛୁଇଁପାରେନାହିଁ।
ଅଦ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଦୁରଶ୍ଵାଂସ୍ ତ୍ଵଂ ଜିତ୍ଵା ଜିତମନୋଗଜଃ । ଭୋଗାରୀନ୍ ଅଭିତୋ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ସାମ୍ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଧିତିଷ୍ଠସି
ଆଜି ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅବଶ ଘୋଡାମାନେକୁ ଜୟ କରିଛ, ମନର ହାତୀକୁ ବଶ କରିଛ, ଭୋଗର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଚତୁର୍ଦିଗରୁ ଭଙ୍ଗି ଦେଇ, ସମ୍ରାଟ୍ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛ।
ଅପାରାମ୍ବରପାନ୍ଥସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଅଜସ୍ରାସ୍ତମଯୋଦଯଃ । ଅଵଭାସକରୋ ନିତ୍ଯଂ ବହିର୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚ ଭାସ୍କରଃ
ସେଇ ଅସୀମ ଆକାଶର ଯାତ୍ରୀ ତୁମେ, ଯେଉଁଠି ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ଅବିରତ ଚାଲିଥାଏ; ସଦା ଚମକୁଛ, ତୁମେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା।
ସର୍ଵଦୈଵାସି ସଂସୁପ୍ତଶ୍ ଶକ୍ତ୍ଯା ସଂଵେଦ୍ଯସେ ଵିଭୋ । ଭୋଗାଲୋକନଲୀଲାର୍ଥଂ କାମିନ୍ଯା କାମୁକୋ ଯଥା
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶୁଇଯିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ; ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଲୋକେ ତୁମକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ଆଲୋକର ଖେଳ ପାଇଁ, ଯେପରି ଏକ କାମିନୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟକୁ ଜାଣିଥାଏ।
ଦୃକ୍କ୍ଷୁଦ୍ରାଭିର୍ ଉପାନୀତଂ ଦୂରାଦ୍ ରୂପମଧୁ ତ୍ଵଯା । ପୀଯତେ ସ୍ଵୀକୃତଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ନେତ୍ରଵାତାଯନସ୍ଥଯା
ଦୃଷ୍ଟିର ମଉମାନେ ଦୂରରୁ ଆଣିଥିବା ରୂପର ମଧୁ, ତୁମେ ନେତ୍ରର ଜାଳିରେ ବସି, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେହି ମଧୁକୁ ପିଉଛ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୋଟରୋଦ୍ଵାନ୍ତାଃ ପ୍ରାଣାପାନଚରାସ୍ ତ୍ଵଯା । ଗତାଗତୈର୍ ବ୍ରହ୍ମପୁରେ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରତିକ୍ଷଣମ୍
ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୀମା, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଚଳାପଟା ହୁଏ, ସେଗୁଡିକୁ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆସିଯାଇବା ଦେଖୁଛ।