ନିତ୍ଯସ୍ ସୋ ଽଯମ୍ ଅହଂ ଦେଵୋ ଦେଵାନାମ୍ ଅଵବୋଧକଃ । ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମାସ୍ମି ମେ ନାସ୍ତି କଲନାଵିତ୍ କିଲେତରା
ମୁଁ ଏହି ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟତା; ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମା, ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧାରଣା କିମ୍ବା ସୀମା ନାହିଁ।
ରେଣୁନେଵାଣୁନା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ର ଇଵାମ୍ଭସା । ସମ୍ଭ୍ରମେଣେଵ ପାଷାଣେ ସମ୍ବନ୍ଧୋ ମଯି ନୈନସା
ଯେପରି ଧୂଳି ଆକାଶକୁ ଲାଗେନାହିଁ, ଜଳ ପଦ୍ମପତ୍ରକୁ ଧରିପାରେନାହିଁ, ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ପାଥରକୁ ଲାଗେନାହିଁ, ସେପରି ପାପ ମୋତେ କେବେ ଲାଗିପାରିବନାହିଁ।
ସୁଖଦୁଃଖଶ୍ରିଯୋ ଦେହେ ମା ପତନ୍ତୁ ପତନ୍ତୁ ଵା । ତୁମ୍ବକୋପରି ଧାରାଶ୍ ଚ କା ନଃ କ୍ଷତିର୍ ଉପସ୍ଥିତା
ଶରୀରରେ ସୁଖ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଧନ-ସମ୍ପଦ ଆସୁନ୍ କି ନ ଆସୁନ୍, ଏହିଥିରେ ଆମ ପାଇଁ କଣ କ୍ଷତି? ଯେପରି ଉରୁହଳ ଉପରେ ପାଣି ପଡିଲେ କିଛି ହୁଏନାହିଁ।
ଦୀପାଙ୍ଗାଭିଗତୋ ରଜ୍ଜ୍ଵା ନାଲୋକୋ ବଧ୍ଯତେ ଯଥା । ତଥୈଵାଯମ୍ ଅବଦ୍ଧୋ ଽହଂ ସର୍ଵଭାଵଗଣାତିଗଃ
ଯେପରି ପ୍ରକାଶର ରେଖା ରସି ଉପରେ ପଡିଲେ ରସିକୁ ବାନ୍ଧିପାରେନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦଶାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କିଛି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଏନାହିଁ।
ସମ୍ବନ୍ଧଃ କୋ ନୁ ନଃ କାମୈର୍ ଭାଵାଭାଵୈର୍ ଅଥେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ । କେନ ସମ୍ବଧ୍ଯତେ ଵ୍ଯୋମ କେନ ଵା ଗୃହ୍ଯତେ ମନଃ
ଆମର ଇଚ୍ଛା, ଥିବା କିମ୍ବା ନ ଥିବା, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସହ କଣ ସମ୍ପର୍କ? ଆକାଶ କେଉଁଠି ବାନ୍ଧାଯାଏ, କିମ୍ବା ମନ କେଉଁଠି ଧରାଯାଏ?
ଶରୀରେ ଶତଧା ଯାତେ ଖଣ୍ଡନା କା ଶରୀରିଣଃ । କୁମ୍ଭେ ରୁଗ୍ଣେ କ୍ଷତେ କ୍ଷୀଣେ କୁମ୍ଭାକାଶସ୍ଯ କା କ୍ଷତିଃ
ଦେହଟି ଶଖଳି ହୋଇ ଭାଗ ଭାଗ ହେଲେ, ଦେହରେ ଥିବା ଆତ୍ମାଙ୍କୁ କେଉଁ ଅପକାର ହୁଏ? ଏକ ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଫାଟିଗଲେ କିମ୍ବା ସେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଘଡ଼ା ଭିତରେ ଥିବା ଆକାଶକୁ କଣ ହାନି ହୁଏ?
ପିଶାଚକ ଇଵାଦୃଶ୍ଯୋ ମନୋ ନାମୋଦିତଂ ମୁଧା । ଜଡେ ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷତେ ବୋଧାତ୍ କା ନଃ କ୍ଷତିର୍ ଉପସ୍ଥିତା
ଭୂତ ପରି ଦେଖିବାକୁ ନ ମିଳୁଥିବା ମନ, ନାମ ମାତ୍ର ଉପସ୍ଥିତ; ଏହି ଜଡ ମନକୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ଆଘାତ ଲାଗେ, ତେବେ ଆମକୁ କେଉଁ ଅପକାର ହେବ?
ସୁଖଦୁଃଖମଯୀ ଯସ୍ଯ ଵାସନା ତନ୍ ମନୋ ମମ । ଅଭଵତ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯୈକା ସମ୍ପନ୍ନା ନନୁ ନିର୍ଵୃତିଃ
ଯାହାର ମନ ପୂର୍ବେ ସୁଖ ଦୁଃଖର ଭାବନାରେ ଗଠିତ ଥିଲା, ଏବେ ସେ ସବୁ ଏକା ହୋଇ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ନିଶ୍ଚୟ ଏହିଏ ମୁକ୍ତି।
ଅନ୍ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଽନ୍ଯ ଆଦତ୍ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯସ୍ଯାନର୍ଥସଙ୍କଟଃ । ଅନ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅହୋ ମୌର୍ଖ୍ଯଂ କସ୍ଯେଯଂ ଖଲୁ ଚକ୍ରିକା
ଏକ ଲୋକ ଭୋଗ କରେ, ଅନ୍ୟ ନେଇଯାଏ, ଆଉ ଜଣେ ଦୁଃଖ ପାଏ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦେଖିଥାଏ—ହାଏ, କେତେ ମୂର୍ଖତା! ଏହି ଘୂର୍ଣ୍ଣିଲା ଚକ୍ର କାହାର?
ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପ୍ରକୃତିର୍ ଆଦତ୍ତେ ମନୋ ଦେହସ୍ଯ ସଙ୍କଟଃ । ଦ୍ରଷ୍ଟାତ୍ମା ମୌର୍ଖ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତୀହ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ କେଵ ମେ କ୍ଷତିଃ
ପ୍ରକୃତି ଭୋଗ କରେ, ମନ ନେଇଥାଏ, ଶରୀର ଦୁଃଖ ଭୋଗେ; ଦ୍ରଷ୍ଟା ଆତ୍ମା କେବଳ ଏହି ମୂର୍ଖତାକୁ ଦେଖେ—ସତ୍ୟକୁହୁଁ, ଏଠାରେ କିଛି ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରେନାହିଁ।
ନ ମେ ଭୋଗସ୍ଥିତୌ ଵାଞ୍ଛା ନ ଚ ଭୋଗଵିଵର୍ଜନେ । ଯଦ୍ ଆଯାତି ତଦ୍ ଆଯାତୁ ଯତ୍ ପ୍ରଯାତି ପ୍ରଯାତୁ ତତ୍
ମୋର ଭୋଗ ଥିବାରେ କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ, ନା ଭୋଗ ନଥିବାରେ; ଯାହା ଆସିବ, ଆସୁ; ଯାହା ଯିବ, ଯାଉ।
ସୁଖେଷୁ ମମ ନାପେକ୍ଷା ନୋପେକ୍ଷା ଦୁଃଖଵୃତ୍ତିଷୁ । ସୁଖଦୁଃଖାନ୍ଯ୍ ଉପାଯାନ୍ତୁ ଯାନ୍ତୁ ଵାପ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଏଷୁ କଃ
ସୁଖରେ ମୋର କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ, ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଅବହେଳା କରେନି; ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଯେପରି ଆସୁ କିମ୍ବା ଯିବୁ—ମୁଁ କିଏ ଏମାନଙ୍କ ସହିତ?
ଵାସନା ଵିଵିଧା ଦେହେ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ତଂ ଵୋଦଯମ୍ ଏଵ ଵା । ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ନାହମ୍ ଏତାସୁ ନ ଚୈତା ମମ କାଶ୍ଚନ
ଶରୀରରେ ଯେପରି ବିଭିନ୍ନ ଭାବନା ଉଦୟ ହେଉ କିମ୍ବା ଅସ୍ତମିତ ହେଉ, ହେଉନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏମାନଙ୍କ ଭିତରେ ନୁହେଁ, ଏମାନେ ମୋର କିଛି ନୁହେଁ।
ଏତାଵନ୍ତମ୍ ଅହଂ କାଲମ୍ ଅଜ୍ଞାନରିପୁଣୋରୁଣା । ହୃତ୍ଵା ଵିଵେକସର୍ଵସ୍ଵମ୍ ଏକାନ୍ତମ୍ ଅଵପୋଥିତଃ
ଏତେ ଦିନ ଧରି ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଭାସି ଯାଇଥିଲି, ସମସ୍ତ ବିବେକ ହରାଇ ଏକାକୀ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ି ରହିଥିଲି।
ଵୈଷ୍ଣଵେନ ପ୍ରସାଦେନ ସ୍ଵସମୁତ୍ଥେନ ଚାରୁଣା । ଇଦାନୀଂ ସ୍ଵଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ମଯୈଷ ପରିପୋଥିତଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପା ଓ ମୋର ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା, ଏବେ ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଛି ଏବଂ ସେଇ ଏକାକିତ୍ୱକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛି।
ଅହଙ୍କାରପିଶାଚୋ ଽଯଂ ଶରୀରତରୁକୋଟରାତ୍ । ପରାଵବୋଧମନ୍ତ୍ରେଣ ମଯେଦାନୀମ୍ ଅପାକୃତଃ
ଏହି ଅହଂକାର ନାମକ ପିଶାଚ, ଯେଉଁଥି ଶରୀର ଗଛର ଖୋଲରେ ରହୁଥିଲା, ସେଉଁଥିକୁ ମୁଁ ଏବେ ପରମ ଜ୍ଞାନର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରିଦେଇଛି।
ନିରହଙ୍କାରଯକ୍ଷୋ ଽଯଂ ମଚ୍ଛରୀରମହାଦ୍ରୁମଃ । ପୁଣ୍ଯତାମ୍ ଅଲମ୍ ଆଯାତଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ତ ଇଵ ରାଜତେ
ଏବେ ଅହଂକାର ରୂପୀ ଯକ୍ଷ ଦୂର ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୋର ଶରୀର ନାମକ ବଡ଼ ଗଛ ପବିତ୍ରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି ଏବଂ ଫୁଲିଉଠି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଛି।
ପ୍ରଶାନ୍ତମୋହଦାରିଦ୍ର୍ଯୋ ଦୁରାଶାଦୋଷସଙ୍କ୍ଷଯେ । ଵିଵେକଧନସମ୍ଭାରାତ୍ ସ୍ଥିତୋ ଽସ୍ମି ପରମେଶ୍ଵରଃ
ମୋହ ଓ ଅଭିଳାଷାର ଦୁର୍ଦ୍ରୁତି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଅପେକ୍ଷା ଓ ଅନାବଶ୍ୟକ ଆଶା ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି। ବିବେକର ଧନରେ ଧନୀ ହୋଇ, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଈଶ୍ୱର ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛି।
ଜ୍ଞାତଂ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ଦୃଷ୍ଟା ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯଃ । ତତ୍ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅଧୁନା ଯେନ ନ ପ୍ରାପ୍ଯମ୍ ଇହ ଶିଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜାଣିବାକୁ ଥିଲା ସବୁକିଛି ଜାଣିଲି, ଯେଉଁଠି ଦେଖିବାକୁ ଥିଲା ସବୁକିଛି ଦେଖିଲି। ଏବେ ମୁଁ ସେଠିକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ପରେ ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ପାଇବାକୁ ବାକି ନାହିଁ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦୂରୋଜ୍ଝିତାନର୍ଥାମ୍ ଅପେତଵିଷଯୋରଗାମ୍ । ସଂଶାନ୍ତମୋହନୀହାରାଂ ଶାନ୍ତାଶାମୃଗତୃଷ୍ଣିକାମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ଦୁଃଖ ଠାରୁ ଦୂରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପର୍କର ସର୍ପମାନେ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ମୋହ ଓ ଆଶାର କୁହୁଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଆକାଂକ୍ଷାର ମୃଗତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।
ରଜୋରହିତସର୍ଵାଶାଂ ଶୀତଲୋପଶମଦ୍ରୁମାମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ଵିତତାଂ ଭୂମିମ୍ ଉନ୍ନତାଂ ପାରମାର୍ଥିକୀମ୍
ସମସ୍ତ ଆଶାର ଧୂଳି ରହିତ, ଶୀତଳ ଓ ଶାନ୍ତିର ଗଛ ପରି ଶାନ୍ତ ଥିବା, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଉଚ୍ଚ ପାରମାର୍ଥିକ ଭୂମିକୁ ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।
ସ୍ତୁତ୍ଯା ପ୍ରଣତ୍ଯା ଵିଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯା ଶମେନ ନିଯମେନ ଚ । ଲବ୍ଧୋ ଽଯଂ ଭଗଵାନ୍ ଆତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟଶ୍ ଚାଧିଗତସ୍ ସ୍ଫୁଟମ୍
ସ୍ତୁତି, ପ୍ରଣାମ, ଅନୁରୋଧ, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୂଜ୍ୟ ଆତ୍ମାକୁ ଲାଭ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି।
ଅହଙ୍କାରପଦାତୀତଶ୍ ଚିରାତ୍ ସଂସ୍ମୃତିମ୍ ଆଗତଃ । ସ୍ଵଭାଵୋ ଭଗଵାନ୍ ଆତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁର୍ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅହଂକାରର ସୀମାକୁ ଅଟିକି, ଏହି ନିଜସ୍ୱ, ନିଜର ଭିତରେ ଥିବା, ଚିରନ୍ତନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଆତ୍ମା ପୁନଃ ସ୍ମୃତିକୁ ଆସିଛି।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯୋରଗଗର୍ତେଷୁ ମରଣଶ୍ଵଭ୍ରଭୂମିଷୁ । ତୃଷ୍ଣାକରଞ୍ଜକୁଞ୍ଜେଷୁ କାମକୋଲାହଲେଷୁ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସାପ ଗହ୍ୱରରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଭୂମିରେ, ତୃଷ୍ଣାର ଜଙ୍ଗଲରେ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାର କୋଳାହଳରେ,
ଵାସନାଵନଜାଲେଷୁ ଜନ୍ମକୂପାନ୍ତରେଷୁ ଚ । ଦୁଃଖଦାଵାଗ୍ନିଦାହେଷୁ ଦୁଷ୍କୃତାଙ୍ଗାରଭାରିଷୁ
ବାସନାର ଜାଲରେ, ଜନ୍ମର ଗଭୀର କୂଆଁରେ, ଦୁଃଖର ଦାହାନଳରେ ଏବଂ ଦୁଷ୍କୃତିର ଭାରି ଅଙ୍ଗାରରେ,
ପାତୋତ୍ପାତଦଶାଲକ୍ଷୈର୍ ମଜ୍ଜନୋନ୍ମଜ୍ଜନଭ୍ରମୈଃ । ଆଵିର୍ଭାଵତିରୋଭାଵୈର୍ ଆଶାପାଶଵିଵେଷ୍ଟନୈଃ
ଅନେକ ପତନ ଓ ବିପଦରେ, ବୁଡ଼ିବା ଓ ଉଠିବାର ଭ୍ରମରେ, ଦେଖାଯିବା ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାରେ, ଆଶାର ଜଞ୍ଜିରରେ ବନ୍ଧି ରହିଛି।
ଅହଂ ଚିରମ୍ ଅହଙ୍କାରଦ୍ଵିଷା ସମଵପୋଥିତଃ । ନିଶାଯାମ୍ ଅଲ୍ପଧୈର୍ଯାତ୍ମା ପିଶାଚେନେଵ ଜଙ୍ଗଲେ
ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅହଂକାର ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ମାର୍ତ୍ତ ହୋଇଥିଲି, ମୋ ମନ ଅଳ୍ପଧୈର୍ୟ ହୋଇ ରାତିରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୂତ ପିଛା କରିଥିବା ପରି ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲା।
ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ତ୍ଵଯେଦାନୀଂ କ୍ରିଯାଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵଯୈଵ ହି । ଶୌରିଵାଗ୍ଵ୍ଯପଦେଶେନ ଵିଵେକଶ୍ରୀର୍ ଵିବୋଧିତା
କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟଶକ୍ତି ଓ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା, ଶୌରି ଭାବେ, ବିବେକର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଜାଗୃତ ହୋଇଛି।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧେ ଭଵତୀଶାନେ ତମ୍ ଅହଙ୍କାରରାକ୍ଷସମ୍ । ନ ପଶ୍ଯାମି ଵିଭୋ ଦୀପେ ଜ୍ଵଲିତେ ତିମିରଂ ଯଥା
ପ୍ରଭୁ, ଯେତେବେଳେ ମନରେ ଇଶ୍ୱର ଜାଗିଉଠନ୍ତି, ସେଇ ଅହଂକାର ରାକ୍ଷସକୁ ମୁଁ ଆଉ ଦେଖିପାରୁନି, ଯେପରି ଦୀପ ଜଳିଲେ ଅନ୍ଧକାର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ତସ୍ଯାହଙ୍କାରଯକ୍ଷସ୍ଯ ମନୋଵିଵରଵାସିନଃ । ଦୀପସ୍ଯେଵ ପ୍ରଶାନ୍ତସ୍ଯ ନ ଵେଦ୍ମି ଗତିମ୍ ଈଶ୍ଵର
ମନର ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ଆହଂକାର ରୂପୀ ଭୂତଟିଏ ଏବେ ଶାନ୍ତ ଦୀପବାତି ଭଳି ନିଶ୍ୱପ୍ତ ହୋଇଗଲାପରେ, ଏହାର ଅବସ୍ଥା କଣ ହେଲା, ମୁଁ ଜାଣିନି, ହେ ପ୍ରଭୁ।