ମହ୍ଯଂ ତୁଭ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ତାଯ ତୁଭ୍ଯଂ ମହ୍ଯଂ ଶିଵାତ୍ମନେ । ନମୋ ଦେଵାତିଦେଵାଯ ପରାଯ ପରମାତ୍ମନେ
ମୋତେ ଏବଂ ତୁମକୁ, ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ଏବଂ ମୋତେ, ଶୁଭ ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦେବମାନେଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।
ଗତଘନମ୍ ଇଵ ପୂର୍ଣମ୍ ଇନ୍ଦୁବିମ୍ବଂ ଗତକଲନାଵରଣଂ ସ୍ଵମ୍ ଏଵ ରୂପମ୍ । ସ୍ଵଵପୁଷି ମୁଦିତଂ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵସଂସ୍ଥଂ ସ୍ଵଯମ୍ ଉଦିତଂ ସ୍ଵରସଂ ସ୍ଵଯଂ ନମାମି
ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ମେଘ ନାହିଁ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନିଜ ରୂପରେ ଅନାବୃତ, ନିଜ ଦେହରେ ଆନନ୍ଦିତ, ନିଜେ ନିଜେ ଥିବା, ନିଜେ ଉଦିତ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଥିବା ସେଠାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଓଁ ଇତ୍ଯ୍ ଆକାରିତାକାରୋ ଵିକାରପରିଵର୍ଜିତଃ । ଆତ୍ମୈଵାଯଂ ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗତୀଗତମ୍
'ଓଁ' ଶବ୍ଦର ଆକାର ଯାହା, ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଇ ଆତ୍ମା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ।
ମେଦୋଽସ୍ଥିମାଂସମଜ୍ଜାସୃଗତୀତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏଷ ଚେତନଃ । ଅନ୍ତରସ୍ଥୋ ଽପି ସୂର୍ଯାଦୀନ୍ ପ୍ରକାଶଯତି ଦୀପକଃ
ଏହି ଚେତନା, ମେଦ, ହାଡ଼, ମାଂସ ଓ ମଜ୍ଜାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଭିତରେ ଅଛି; ଏହି ଦୀପ ଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ଉଷ୍ଣୀକରୋତି ଦହନଂ ରସଯତ୍ଯ୍ ଅମୃତୋ ରସଂ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାନୁଭଵାନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଭୋଗାନ୍ ଇଵ ମହୀପତିଃ
ଏହି ଚେତନା ଅଗ୍ନି ଭଳି ଉଷ୍ଣତା ଦେଇଥାଏ, ଅମୃତ ଭଳି ରସକୁ ଉପଭୋଗ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନୁଭବ ଭୋଗକୁ ରାଜା ଭଳି ଉପଭୋଗ କରେ।
ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ଅପି ହି ନାସୀନୋ ଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ ଅପି ନ ଗଚ୍ଛତି । ଶାନ୍ତୋ ଽପି ଵ୍ଯଵହାରସ୍ଥଃ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅପି ନ ଲିପ୍ଯତେ
ଏହା ଦଢ଼ି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ି ରହୁନାହିଁ, ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ବସୁନାହିଁ, ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଲୁନାହିଁ। ଶାନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଲାଗେନାହିଁ।
ପୂର୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯ ତଥେଦାନୀମ୍ ଇହାମୁତ୍ରୋଭଯତ୍ର ଚ । ପିହିତୋ ଽପିହିତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏଷ ସମସ୍ ସର୍ଵାସୁ ଵୃତ୍ତିଷୁ
ପୂର୍ବରୁ, ଏବେ, ପରେ; ଏଠି, ସେଠି, ଦୁଇଠି; ଲୁଚିଥିଲେ କିମ୍ବା ଖୋଲା ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ସମାନ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଉଦ୍ଭଵନ୍ଯଗ୍ଭଵାଭାଵଭାଵନାଭିର୍ ଇତସ୍ ତତଃ । ବ୍ରହ୍ମାଦିତୃଣପର୍ଯନ୍ତଂ ଜଗଦ୍ ଆଵର୍ତଯନ୍ ସ୍ଥିତଃ
ଉତ୍ପତ୍ତି, ଲୟ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବନା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଚେତନା ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ରହିଛି।
ନିତ୍ଯସ୍ପନ୍ଦମଯୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଅପି ଦେଵାତ୍ ସଦାଗତେଃ । ସ୍ଥାଣୋର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅକ୍ରିଯୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଆକାଶାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲେପକଃ
ଏହି ଚେତନା ସଦା ଚଳିତ, ତଥାପି ସଦା ଅଚଳ; ସଦା କିଛି କାମ କରୁନଥିବା, ଆକାଶଠାରୁ ଅଧିକ ଅଲିପ୍ତ ଓ ନିର୍ମଳ।
ମନାଂସି କ୍ଷୋଭଯତ୍ଯ୍ ଏଷ ପଲ୍ଲଵାନ୍ ଇଵ ମାରୁତଃ । ଵାହଯତ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷପଙ୍କ୍ତିଂ ଵା ସ୍ଵାଶ୍ଵାଲୀମ୍ ଇଵ ସାରଥିଃ
ଏହି ଚେତନା ପବନ ଯେପରି ଗଛପତ୍ରକୁ ହଲାଇ ଦିଏ, ସେପରି ମନକୁ ଉତ୍କଳିତ କରେ; ଏବଂ ରଥି ଯେପରି ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଚଲାଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ଚଲାଇଥାଏ।
ଅତିଦୁଃଖିତଵଦ୍ ଦେହଗେହେ କର୍ମକରସ୍ ସଦା । ସମ୍ରାଡ୍ ଇଵାତ୍ମନି ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯସଂସ୍ଥିତୋ ଭୋଗଭୁଗ୍ ଵିଭୁଃ
ଏହି ଚେତନା ଶରୀର ଘରେ ସଦା କର୍ମ କରୁଥିବା ଦୁଃଖିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପରି ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ମନରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ରାଜା ପରି ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଏଷ ଏଵ ସଦାନ୍ଵେଷ୍ଯସ୍ ସ୍ତୁତ୍ଯୋ ଧ୍ଯାତଵ୍ଯ ଏଵ ଚ । ଜରାମରଣସମ୍ମୋହାଦ୍ ଅନେନୋତ୍ତୀର୍ଯ ଗମ୍ଯତେ
ଏହିଠାରେ ଏକମାତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଦା ଖୋଜିବା, ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଓ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବୟସ୍ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଭ୍ରମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯିବାଯାଏ।
ସୁଲଭଶ୍ ଚାଯମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ସୁଜ୍ଞେଯଶ୍ ଚାପ୍ତବନ୍ଧୁଵତ୍ । ଶରୀରପଦ୍ମକୁହରେ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଷଟ୍ପଦଃ
ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜରେ ପାଇଯାଏ ଓ ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରାଯାଏ, ନିକଟ ବନ୍ଧୁ ପରି। ଶରୀରର ପଦ୍ମ ଗୁହାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମଧୁମକୁ ରହିଥାଏ।
ଅନାକୃଷ୍ଟୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନାହୂତସ୍ ସ୍ଵଦେହାଦ୍ ଏଵ ଲଭ୍ଯତେ । ମନାଗ୍ ଏଵୋପହୂତୋ ଽପି କ୍ଷଣାଦ୍ ଭଵତି ସମ୍ମୁଖଃ
ଏହାକୁ ଆକର୍ଷଣ କିମ୍ବା ଡାକିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ନିଜ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଏହା ମିଳିଯାଏ। ଅଲ୍ପ ଡାକିଲେ ବି ସେ ତୁରନ୍ତ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଯାଏ।
ନାସ୍ଯ ସଂସେଵ୍ଯମାନସ୍ଯ ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ତିଶାଲିନଃ । ଧନାନାମ୍ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯେଵ ସ୍ମଯୋ ଗର୍ଵୋ ଽଥ ଵା ଭଵେତ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଥିବାକୁ ସେବନ କଲେ, ଧନୀ ପ୍ରଭୁ ପରି କେବେ ମାନ କିମ୍ବା ଗର୍ବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଆମୋଦ ଇଵ ପୁଷ୍ପେଷୁ ତୈଲଂ ତିଲକଣେଷ୍ଵ୍ ଇଵ । ରସଜାତିଷ୍ଵ୍ ଇଵାସ୍ଵାଦୋ ଦେଵୋ ଦେହେଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଫୁଲରେ ଗନ୍ଧ ଥିବା ପରି, ତିଳରେ ତେଲ ଥିବା ପରି, ରସରେ ରୁଚି ଥିବା ପରି, ଦେବତା ମାନବ ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଅଵିଚାରଵଶାଦ୍ ଏଷ ହୃଦଯସ୍ଥୋ ଽପି ଚେତନଃ । ନ ଜ୍ଞାଯତେ ଚିରାଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ ଇଷ୍ଟବନ୍ଧୁର୍ ଇଵାଗ୍ରଗଃ
ବିଚାର ନ କରିବାରୁ, ଏହି ଚେତନା ହୃଦୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଣା ପଡେନାହିଁ; ଯେପରି ଆଗରେ ଦଉଁଥିବା ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ନପାରିବା।
ଵିଚାରଣାତ୍ ପରିଜ୍ଞାତେ ଏତସ୍ମିନ୍ ପରମେଶ୍ଵରେ । ଅଭ୍ଯୁଦେତି ପରାନନ୍ଦୋ ଲବ୍ଧେ ପ୍ରିଯଜନେ ଯଥା
ବିଚାର କରି ଏହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ମିଳିବା ପରି ପରମ ଆନନ୍ଦ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଅସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ପରେ ବନ୍ଧାଵ୍ ଉଦ୍ଦାମାନନ୍ଦଦାଯିନି । ଆଯାନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟଯସ୍ ତାସ୍ ତା ଯାଭିର୍ ବନ୍ଧୋ ଵିଲୀଯତେ
ଏହି ପରମ ବନ୍ଧୁ, ଅସୀମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଦେଖିଲେ ସେଇ ଦୃଷ୍ଟିଗୁଡିକ ଆସିଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ ଗଳିଯାଏ।
ତ୍ରୁଟ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵତଃ ପାଶାଃ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ସର୍ଵଶତ୍ରଵଃ । ନ କୃନ୍ତନ୍ତି ମନାଂସ୍ଯ୍ ଆଶା ଗୃହାଣୀଵ ଦୁରାଖଵଃ
ସମସ୍ତ ଆଁଶ ଛିଣ୍ଡିଯାଏ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଶେଷ ହୁଏ; ଆଶାମାନେ ମନକୁ କେବେ କଟିପାରେନାହିଁ, ଯେପରି ଭଲ ନଥିବା ଘର ଭିତରେ ଧରିପାରେନାହିଁ।
ଅସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ଜଗଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତେ ଽସ୍ମିନ୍ ସକଲଂ ଶ୍ରୁତମ୍ । ସ୍ପୃଷ୍ଟେ ଚାସ୍ମିଞ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଥିତେ ଽସ୍ମିନ୍ ସଂସ୍ଥିତଂ ଜଗତ୍
ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଦେଖାଯାଏ; ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣାଯାଏ; ଏହାକୁ ଛୁଇଁଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଛୁଇଁହୁଏ; ଏହା ରହିଲେ, ଜଗତ୍ ରହିଥାଏ।
ଏଷ ଜାଗର୍ତି ସୁପ୍ତାନାଂ ପ୍ରହରତ୍ଯ୍ ଅଵିଵେକିନାମ୍ । ହରତ୍ଯ୍ ଆପଦମ୍ ଆର୍ତାନାଂ ଵିତରତ୍ଯ୍ ଅମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହେ ଶେଇଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗିଥାଏ, ଅବିବେକୀମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଏ, ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ହଟାଏ, ଯେଉଁମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ ନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।
ଵିଚରତ୍ଯ୍ ଏଷ ଲୋକେଷୁ ଦୀପ ଏଵ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତୌ । ଵିଲସତ୍ଯ୍ ଏଷ ଭୋଗେଷୁ ପ୍ରସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଏଷ ଵସ୍ତୁଷୁ
ଏହେ ଏହି ଜଗତରେ ଦୀପ ଭଳି ଘୁରିବା, ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଆତ୍ମନାତ୍ମାନମ୍ ଏଵାନ୍ତଶ୍ ଶାନ୍ତେନାନୁଭଵନ୍ ଭଵୀ । ସ୍ଥିତସ୍ ସର୍ଵେଷୁ ଦେହେଷୁ ତିକ୍ତତ୍ଵଂ ମରିଚେଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ରହିଥାଏ, ଯେପରି ବିଷୟରେ ତୀକ୍ତତା ରହିଥାଏ।
ଚେତନାକଲନାରୂପୀ ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରାଶ୍ରିତଃ । ଜଗତ୍ପଦାର୍ଥସମ୍ଭାରସତ୍ତାସାମାନ୍ଯମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ସେ ଚେତନା ଓ ଚିନ୍ତାର ରୂପ, ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଉପସ୍ଥିତ, ସମଗ୍ର ସଂସାରର ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ସାଧାରଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ।
ଏଷ ଶୂନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଆକାଶେ ସ୍ପନ୍ଦ ଏଷ ସଦାଗତୌ । ପ୍ରକାଶଶ୍ ଚୈଷ ତେଜସ୍ସୁ ପଯସ୍ଯ୍ ଏଷ ରସଃ ପରଃ
ଆକାଶରେ ଶୂନ୍ୟତା, ଗତିରେ କମ୍ପନ, ଅଗ୍ନିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଓ ଜଳରେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସାର।
କାଠିନ୍ଯମ୍ ଅଵନାଵ୍ ଏଷ ଔଷ୍ଣ୍ଯମ୍ ଏଷ ହୁତାଶନେ । ଶୈତ୍ଯମ୍ ଏଷ ନିଶାନାଥେ ସତ୍ତା ଚୈଷ ଜଗଦ୍ଗଣେ
ପୃଥିବୀରେ କଠିନତା, ଅଗ୍ନିରେ ତାପ, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୀତଳତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହେଉଛି ସେ।
ମଷୀପିଣ୍ଡେ ଯଥା କାର୍ଷ୍ଣ୍ଯଂ ଶୌକ୍ଲ୍ଯଂ ହିମକଣେ ଯଥା । ଯଥା ପୁଷ୍ପେଷୁ ସୌଗନ୍ଧ୍ଯଂ ଦେହେ ଦେହପତିସ୍ ତଥା
ଯେପରି ମସିରେ କଳାପନି, ହିମକଣିକାରେ ଧଳାପନି ଓ ଫୁଲରେ ସୁଗନ୍ଧ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଦେହରେ ଦେହର ନାଥ ରହିଛନ୍ତି।
ଯଥା ସର୍ଵଗତା ସତ୍ତା କାଲସ୍ ସର୍ଵଗତୋ ଯଥା । ଯଥା ସର୍ଵଗତଂ ଵ୍ଯୋମ ଵିଭୁସ୍ ସର୍ଵଗତସ୍ ତଥା
ଯେପରି ସତ୍ତା ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛି, କାଳ ସବୁଠାରେ ଅଛି, ଓ ଆକାଶ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ସେପରି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ।
ପ୍ରଭୁଶକ୍ତିର୍ ମହୀପସ୍ଯ ସର୍ଵଦେଶଗତା ଯଥା । ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରମୁକ୍ତଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତଥାତ୍ମନଃ
ଯେପରି ରାଜାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦେଶକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମାର ସ୍ୱଭାବ ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମନ ରହିତ ହୋଇ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି।