ପୂର୍ଵଂ ଯୈର୍ ଏଵ ମତ୍ତାତଶ୍ ଚାମରୈର୍ ଉପଵୀଜିତଃ । ସହସ୍ରନଯନସ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ କଷ୍ଟଂ ତୈର୍ ଏଵ ଵୀଜ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ପଙ୍ଖା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ମଦମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପଖା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ପଙ୍ଖା ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଥିବାବେଳେ ପଖା ଦେଉଛି।
ଇଯମ୍ ଅସ୍ମାକମ୍ ଅନ୍ଯାପଦ୍ ଆଗତା ଦୈନ୍ଯଦାଯିନୀ । ତସ୍ଯୈକସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ଦୁଷ୍ପୌରୁଷଵତୋ ହରେଃ
ଏହି ଦୁଃଖଦାୟକ ବିପଦ ଆମ ପରେ ଆସିଛି, କାରଣ ଏହା ଏକ ଅଶକ୍ତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହରିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା କୃପାର ଫଳ।
ତଦ୍ଦୋର୍ଵନଘନଚ୍ଛାଯାଲବ୍ଧଵିଶ୍ରାନ୍ତଯସ୍ ସୁରାଃ । ନ କଦାଚନ ତପ୍ଯନ୍ତେ ହିମାଦ୍ରେର୍ ଇଵ ସାନଵଃ
ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତର ଛାୟାରେ ଶାନ୍ତି ମିଳାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ କେବେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଧାଡ଼ି ରୂପେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ତିଆରି।
ଶୌରିଶୌର୍ଯୋଗ୍ରଶିଖରସଂଶ୍ରଯେଣାଶ୍ରିତଶ୍ରିଯଃ । ଅସ୍ମାନ୍ ସମୁପତପ୍ଯନ୍ତି ମୁନୀଞ୍ ଶାଖାମୃଗା ଇଵ
ଯେଉଁମାନେ ଶୌରିଙ୍କର ଦୁଃସାହସିକ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଜି ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲୀ ବାନରମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତନ୍ତା କରନ୍ତି।
ତେନାସୁରପୁରନ୍ଧ୍ରୀଣାଂ ନିତ୍ଯମଣ୍ଡନମଙ୍ଗଲେ । ମୁଖପଦ୍ମେ ଽର୍ପିତଂ ବାଷ୍ପମ୍ ଅବ୍ଜିନୀନାଂ ହିମଂ ଯଥା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଦୈତ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କର ସଦା ସଜିତ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଥିବା ଅଶ୍ରୁ, ଅଭଜିରେ ହିମ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଲାଗେ।
ଶୀର୍ଣଭିନ୍ନଲୁଠଦ୍ଭିତ୍ତିର୍ ଜଗଜ୍ଜର୍ଜରମଣ୍ଡପଃ । ଅଯଂ ନୀଲମଣିସ୍ତମ୍ଭୈସ୍ ତଦ୍ଭୁଜୈର୍ ଏଵ ଧାର୍ଯତେ
ଏହି ଜଗତ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଏବଂ ଚିରିଯାଇଥିବା ଦିଵାଳ ସହିତ ଏକ ଭଙ୍ଗୁର ଦେଉଳ, ଏବେ ତାଙ୍କର ନୀଳ ମଣି ପରି ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦମ୍ବ ଭଳି ଧାରି ରହିଛି।
ସ ଧର୍ତା ସୁରସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଜ୍ଜତୋ ଵିପଦର୍ଣଵେ । କ୍ଷୀରୋଦୋଦରମଗ୍ନସ୍ଯ ମନ୍ଦରସ୍ଯେଵ କଚ୍ଛପଃ
ସେ ଦେବସେନାର ଉଦ୍ଧାରକ, ଯେଉଁଠି ସେନା ବିପଦର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଉଛି, ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଧାରିଥିବା କଚ୍ଛପ ପରି।
ଏତେ ତାତାଦଯସ୍ ସର୍ଵେ ତେନୈଵାସୁରସତ୍ତମାଃ । ପାତିତାଃ କ୍ଷୁବ୍ଧକଲ୍ପାନ୍ତଵାତେନେଵ କୁଲାଚଲାଃ
ତାଟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମେତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେମନମାନେ, ସେହି ଦେମନମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବଡ଼ ପ୍ରଳୟର ପବନରେ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଯିବା ପରି, ଭୁଲି ଯାଇଥିଲେ ।
ସ ଏଷ ଏଵଂ ସଂହାରକର୍ମକ୍ଷମଭୁଜାଵଲିଃ । ସୁରସାର୍ଥସୁହୃଚ୍ ଛ୍ରୀମାନ୍ ଵିଷମୋ ମଧୁସୂଦନଃ
ଯିଏ ନଶ୍ଟ କରିବା କାମରେ ସମର୍ଥ ଭୁଜା ରଖିଛି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଧୁସୂଦନ, ଦେବମାନଙ୍କର ମିତ୍ର, ତଥାପି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସମାନ ।
ଦୈତ୍ଯଦୋର୍ଦଣ୍ଡପରଶୋସ୍ ତସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଦାନଵାନ୍ ବାଧତେ ଶକ୍ରୋ ବାଲକାନ୍ ଇଵ ମର୍କଟଃ
ଦେମନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ର, ଶୂରତାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେମନମାନେକୁ ଏମିତି ଉତ୍ପାତ କରେ, ଯେପରି ଏକ ମକା ଛୁଆମାନେକୁ ଭୟ ଦେଇ ଦେଇ ଖେଳେ ।
ଦୁର୍ଜଯଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପ୍ରଵିମୁକ୍ତାଯୁଧୋ ଽପି ସନ୍ । ନାସୌ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛେଦୈର୍ ଵଜ୍ରସାରୋ ଵିଦୀର୍ଯତେ
ପଦ୍ମନୟନ ଅଜୟ, ଅସ୍ତ୍ର ହରାଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଯିବାରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ହିଁ ଭାଙ୍ଗି ଯାଏନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ସ୍ଵଭାବ ହେଉଛି ବଜ୍ର ପରି ।
ଅଭ୍ଯସ୍ତା ବହଵସ୍ ତେନ ମିଥଃପ୍ରେରିତପର୍ଵତାଃ । ଭୀମାସ୍ ସମରସଂରମ୍ଭାସ୍ ସମମ୍ ଅସ୍ମତ୍ପିତାମହୈଃ
ସେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼କୁ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଝାଁପି ଦେଇ, ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି ।
ତାସୁ ତାସ୍ଵ୍ ଅତିଘୋରାସୁ ଵିତତାସ୍ଵ୍ ଅସୁରାଜିଷୁ । ଯୋ ନ ଭୀତ ଇଦାନୀଂ ସ ଭଯମ୍ ଏଷ୍ଯତି କା କଥା
ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଦେମନ ଦଳର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏବେ ଯେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୟଭିତ ହେବ; ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ ।
ଉପାଯମ୍ ଏକମ୍ ଏଵେମଂ ହରେର୍ ଆକ୍ରମଣେ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ମନ୍ଯେ ତଦ୍ଵ୍ଯତିରେକେଣ ଵିଦ୍ଯତେ ନ ପ୍ରତିକ୍ରିଯା
ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉପାୟ ମୁଁ ଭାବୁଛି; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନାହିଁ ।
ସର୍ଵାତ୍ମନା ସର୍ଵଧିଯା ସର୍ଵସଂରମ୍ଭରଂହସା । ସ ଏଵ ଶରଣଂ ଦେଵୋ ଗତିର୍ ଅସ୍ତୀହ ନାନ୍ଯଥା
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ, ଦେହ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସହିତ, ସେଇ ଦେବତା ହିଁ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ ।
ନ ତସ୍ମାଦ୍ ଅଧିକଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅସ୍ତି ଲୋକତ୍ରଯାନ୍ତରେ । ପ୍ରଲଯସ୍ଥିତିସର୍ଗାଣାଂ ହରିଃ କାରଣତାଂ ଗତଃ
ତିନି ଜଗତରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ କେହି ନାହିଁ; ହରି ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶର କାରଣ।
ତସ୍ମାନ୍ ନିମେଷାଦ୍ ଆରଭ୍ଯ ନାରାଯଣମ୍ ଅଜଂ ସଦା । ସମ୍ପ୍ରପନ୍ନୋ ଽସ୍ମି ସର୍ଵତ୍ର ନାରାଯଣମଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଏହିପରି, ଚକୁ ଝିଅଯିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଆମେଷ୍ଟି ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁ ଜନ୍ମହୀନ; ସବୁଠି ମୁଁ ନାରାୟଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ମନ୍ତ୍ରସ୍ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ । ନାପୈତି ମମ ହୃତ୍କୋଶାଦ୍ ଆକାଶାଦ୍ ଇଵ ମାରୁତଃ
‘ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ମନ୍ତ୍ରଟି ସବୁ କାମ ପୂରଣ କରେ; ଏହା ମୋ ହୃଦୟର ଗଭୀରରୁ କେବେ ବି ଯାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ପବନ ଯାଏ ନାହିଁ।
ହରିର୍ ଆଶା ହରିର୍ ଵ୍ଯୋମ ହରିର୍ ଉର୍ଵୀ ହରିର୍ ଜଗତ୍ । ଅଯଂ ହରିର୍ ଅମେଯାତ୍ମା ଜାତୋ ହରିମଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ହରି ଆଶା, ହରି ଆକାଶ, ହରି ପୃଥିବୀ, ହରି ସମସ୍ତ ଜଗତ; ଏହି ହରି ଅପରିମିତ ସ୍ବଭାବର, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ହରିରେ ମିଶିଛି।
ଅଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂଜଯନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନ ପୂଜାଫଲଭାଗ୍ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଯଜେଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଅଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅହଂ ସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପୂଜାର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ମୁଁ ନିଜେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଅନନ୍ତମ୍ ଇଦମ୍ ଆକାଶମ୍ ଆପୂର୍ଯ ଵିନତାସୁତଃ । କନକାଙ୍ଗୋ ମମାଙ୍ଗାନାମ୍ ଅଯମ୍ ଆସନତାଂ ଗତଃ
ଏହି ଅନନ୍ତ ଆକାଶକୁ ପୂରି, ବିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ମୋ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଆସନ ନେଇଛନ୍ତି।
କରଶାଖୈକଵିଶ୍ରାନ୍ତସର୍ଵହେତିଵିହଙ୍ଗମାଃ । ନଖାଂଶୁମଞ୍ଜରୀକୀର୍ଣା ମହାମରକତଦ୍ରୁମାଃ
ମୋ ହାତର ଶାଖାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ, ସମସ୍ତ କାରଣର ଉତ୍ପାଦକ, ମୋ ନଖର ରଶିମାନେ ଫୁଲିଥିବା ଗୁଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବଡ ଦେବୀ ମଣିର ଗଛ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଇମେ ତେ ମୃଦୁମନ୍ଦାରଦାମଦୃବ୍ଧାଂସମଣ୍ଡଲାଃ । ମନ୍ଦରାଘୃଷ୍ଟକେଯୂରାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ମମ ବାହଵଃ
ଏହି ଚାରିଟି ମୋ ବାହୁ, ମୃଦୁ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ, ଦାମା ମଣିର ଚକ୍ର, ଏବଂ ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼ରେ ଘସିଥିବା କେୟୁର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଚଲଚ୍ଛଶିକରାପୂରଚାରୁଚାମରଧାରିଣୀ । ଇଯଂ ମେ ପାର୍ଶ୍ଵଗା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ କ୍ଷୀରୋଦଜଠରୋତ୍ଥିତା
ଚଳିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଚାମର ନେଇ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମୋର ପାଖରେ ଦଉଡ଼ିଛନ୍ତି, ଯିଏ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛନ୍ତି।
ହେଲାଵିଲବ୍ଧଭୁଵନା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯତରୁମଞ୍ଜରୀ । ଇଯଂ ମେ ପାର୍ଶ୍ଵଗା କୀର୍ତିର୍ ଧଵଲାମଲହାସିନୀ
ଖେଳି ଏହି ତିନି ଲୋକକୁ ଅଜିତ କରିଥିବା, ତିନି ଲୋକର ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷର ଫୁଲ ଭାବରେ ରହିଥିବା, ଧଳା ଓ ପରିସ୍କାର ହସ ଥିବା ଏହି କୀର୍ତି ମୋର ପାଖରେ ଦଉଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଅନାରତଂ ଜଗଜ୍ଜାଲନଵନିର୍ମାଣକାରିଣୀ । ଇଯଂ ମେ ପାର୍ଶ୍ଵଗା ମାଯା ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରଜାଲଵିଲାସିନୀ
ସଦା ନୂତନ ଭାବରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜାଲା ତିଆରି କରୁଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟାରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଏହି ମାୟା ମୋର ପାଖରେ ଦଉଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଇଯଂ ସା ହେଲଯାକ୍ରାନ୍ତତ୍ରୈଲୋକ୍ଯତରୁଷଣ୍ଡିକା । ଜଯା ସ୍ଫୁରତି ମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଲତା କଲ୍ପତରୋର୍ ଇଵ
ଏହି ଜୟା ସହଜରେ ତିନି ଲୋକର ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷର ଉପବନକୁ ଜିତିଛନ୍ତି; ସେ ମୋର ପାଖରେ କଳ୍ପତରୁର ଲତା ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ଇମୌ ମେ ନିତ୍ଯଶୀତୋଷ୍ଣୌ ଦେଵୌ ଶୀତାଂଶୁଭାସ୍କରୌ । ପ୍ରକଟୀକୃତସଂସାରୌ ମୁଖମଧ୍ଯେ ଵିଲୋଚନେ
ମୋ ମୁହଁର ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ, ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା — ଚାନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ — ସଦା ଥିବା, ତାଙ୍କର ଶୀତ ଆଲୋକ ଓ ତପ୍ତ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ସଂସାରକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି ।
ମମେଯମ୍ ଉତ୍ପଲଶ୍ଯାମା ପୀନାମ୍ଭୋଧରସୁନ୍ଦରୀ । ଶ୍ଯାମୀକୃତକକୁପ୍ଚକ୍ରା ଦେହଦୀପ୍ତିର୍ ଵିସାରିଣୀ
ଏହି ନୀଳ ଦେବୀ, ଉତ୍ପଳ ରଙ୍ଗରେ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ମୋର ନିଜ; ତାଙ୍କର ଦେହର ଆଲୋକ ଚାରିପାଖ ଅନ୍ଧାର କରି ଫାଲିଯାଉଛି ।
ଅଯଂ ମମ କରେ ଶଙ୍ଖଃ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ ସ୍ଫୁରଦ୍ଧ୍ଵନିଃ । ମୂର୍ତଂ ଖମ୍ ଇଵ ଶବ୍ଦାତ୍ମ କ୍ଷୀରୋଦ ଇଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
ମୋ ହାତରେ ଶଂଖ — ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ — ଅଛି, ଯାହା ଉତ୍ସାହିତ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି; ଏହା ଶବ୍ଦର ଆକାଶ ଭଳି ଅନୁଭବ ହେଉଛି, ଦୁଧର ସାଗରରୁ ଉପଜି ଥିବା ପରି ଏହା ଅଛି ।