ତ୍ରିଲୋକୀନାଭିନଲିନୀମତ୍ତେଭା ଦାନଵା ଅପି । ଦେଵଵଦ୍ ଦୈନ୍ଯମ୍ ଆଯାତାଃ କିମ୍ ଅସାଧ୍ଯମ୍ ଅହୋ ଵିଧେଃ
ତିନି ଲୋକର ମହାପଦ୍ମ ସରୋବରରେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଥିବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି; ହେ ବିଧି, ତୁମ ପାଇଁ କ'ଣ ଅସମ୍ଭବ!
ମନାକ୍ ଚଲତି ପର୍ଣେ ଽପି ଦୃଷ୍ଟାରିଭଯଭୀରଵଃ । ଵଧ୍ଵସ୍ ତ୍ରସ୍ଯନ୍ତି ଵିଧ୍ଵସ୍ତା ମୃଗ୍ଯୋ ଗ୍ରାମଗତା ଇଵ
ସତ୍ରୁଙ୍କର ଭୟ ଦେଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ପତ୍ର ଅଳ୍ପ ହିଲା ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ କମ୍ପିଯାନ୍ତି; ଭୟରେ ଭାଗିଯାଇଥିବା ନବବଧୁମାନେ ଗ୍ରାମକୁ ଆସିଥିବା ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନଙ୍କ ପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ତରସିଯାନ୍ତି।
ଅସୁରୀକର୍ଣପୂରାର୍ଥଂ ଫୁଲ୍ଲରତ୍ନଗୁଲୁଚ୍ଛକାଃ । ନରସିଂହକରାଲୂନାସ୍ ସ୍ଥାଣୁତାମ୍ ଆଗତା ଦ୍ରୁମାଃ
ଫୁଲିଥିବା ରତ୍ନ ଓ ଗୁଛା ଯେଉଁଠି ଅସୁରମାନଙ୍କର କାନର ଗହଣା ଥିଲା, ସେଇ ଗଛମାନେ ଏବେ ନରସିଂହ ପରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଛାଡି ନିର୍ଜୀବ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ଦିଵ୍ଯାମ୍ବରଲତାପତ୍ତ୍ରା ରତ୍ନସ୍ତବକଦନ୍ତୁରାଃ । ପୁନର୍ ଆରୋପିତାସ୍ ତତ୍ର ନନ୍ଦନେ କଲ୍ପପାଦପାଃ
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର କଳ୍ପବୃକ୍ଷମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର ଓ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନର ଗୁଛା ଦନ୍ତ ପରି ଲଗିଥିବା, ପୁନି ସେଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୁରେହାମରବନ୍ଦୀନାଂ ଦୈତ୍ଯୈର୍ ଆଲୋକିତଂ ମୁଖମ୍ । ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵ୍ ଅସୁରବନ୍ଦୀନାଂ ସୁରୈର୍ ଆଲୋକ୍ଯତେ ମୁଖମ୍
ଏକ ସମୟରେ ନଗରରେ ଦେବବନ୍ଧୀମାନଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ ଦେବମାନେ; ଆଜି ତାହା ଅସୁରବନ୍ଧୀମାନଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି ସୁରମାନେ।
ମନ୍ଯେ ଦାନମହାନଦ୍ଯସ୍ ସୁରେଭକଟଭିତ୍ତିଷୁ । ପ୍ରଵୃତ୍ତାସ୍ ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଶୈଲସାନୁଷ୍ଵ୍ ଇଵାପଗାଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଦେବତାଙ୍କର ଦୁର୍ଗଦେଖା ଦେଖିବାରେ ଦାନର ମହାନଦୀଗୁଡିକ ଏବେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଝରଣା ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି।
ଅସ୍ମାକମ୍ ଇଭଗଣ୍ଡେଷୁ ଦାଵଦାହଵିଭୂତଯଃ । ଲସନ୍ତି ମରୁଷଣ୍ଡେଷୁ ସଂଶୁଷ୍କେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଧୂଲଯଃ
ଆମ ହାତୀର ଗାଲାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଆଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ଚମକୁଛି, ଯେପରିକି ଶୁଷ୍କ ମରୁଭୂମିରେ ଧୂଳି ଚମକେ।
ଵିକାସିସିତମନ୍ଦାରମକରନ୍ଦାରୁଣାନିଲାଃ । ତା ମେରୁଶିଖରସ୍ଥଲ୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯଦୁର୍ଲଭତାଂ ଗତାଃ
ଫୁଲିଥିବା ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ରସର ଗନ୍ଧ ଭରା ମୃଦୁ ପବନ ଏବେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯାଇଛି, ଦାନବମାନେ ତାହାକୁ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ସୁରଗନ୍ଧର୍ଵସୁନ୍ଦର୍ଯୋ ଦାନଵାନ୍ତଃପୁରୋଷିତାଃ । ପୁନର୍ ମେରୌ ସ୍ଥିତିଂ ଯାତା ମଞ୍ଜର୍ଯ ଇଵ ପାଦପେ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅଟକିଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ପୁନି ମେରୁ ପାହାଡ଼ରେ ବସିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଗଛରେ ଲତା ଭଳି।
କଷ୍ଟଂ ତାତପୁରନ୍ଧ୍ରୀଣାଂ ଶୁଷ୍କାମ୍ବୁରୁହନୀରସାଃ । ଵିଲାସାସ୍ ସୁରନାରୀଭିର୍ ହସ୍ଯନ୍ତେ ହାସ୍ଯଲୀଲଯା
ହାଏ, ଦେବୀମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଏବେ ଜୀବନ ଓ ଆନନ୍ଦ ହୀନ ହୋଇଯାଇଛି, ଦେବନାରୀମାନେ ହସି ହସି ଏହାକୁ ଉଡାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ପୂର୍ଵଂ ଯୈର୍ ଏଵ ମତ୍ତାତଶ୍ ଚାମରୈର୍ ଉପଵୀଜିତଃ । ସହସ୍ରନଯନସ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ କଷ୍ଟଂ ତୈର୍ ଏଵ ଵୀଜ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ପଙ୍ଖା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ମଦମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପଖା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ପଙ୍ଖା ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଥିବାବେଳେ ପଖା ଦେଉଛି।
ଇଯମ୍ ଅସ୍ମାକମ୍ ଅନ୍ଯାପଦ୍ ଆଗତା ଦୈନ୍ଯଦାଯିନୀ । ତସ୍ଯୈକସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ଦୁଷ୍ପୌରୁଷଵତୋ ହରେଃ
ଏହି ଦୁଃଖଦାୟକ ବିପଦ ଆମ ପରେ ଆସିଛି, କାରଣ ଏହା ଏକ ଅଶକ୍ତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହରିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା କୃପାର ଫଳ।
ତଦ୍ଦୋର୍ଵନଘନଚ୍ଛାଯାଲବ୍ଧଵିଶ୍ରାନ୍ତଯସ୍ ସୁରାଃ । ନ କଦାଚନ ତପ୍ଯନ୍ତେ ହିମାଦ୍ରେର୍ ଇଵ ସାନଵଃ
ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତର ଛାୟାରେ ଶାନ୍ତି ମିଳାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ କେବେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଧାଡ଼ି ରୂପେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ତିଆରି।
ଶୌରିଶୌର୍ଯୋଗ୍ରଶିଖରସଂଶ୍ରଯେଣାଶ୍ରିତଶ୍ରିଯଃ । ଅସ୍ମାନ୍ ସମୁପତପ୍ଯନ୍ତି ମୁନୀଞ୍ ଶାଖାମୃଗା ଇଵ
ଯେଉଁମାନେ ଶୌରିଙ୍କର ଦୁଃସାହସିକ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଜି ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲୀ ବାନରମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତନ୍ତା କରନ୍ତି।
ତେନାସୁରପୁରନ୍ଧ୍ରୀଣାଂ ନିତ୍ଯମଣ୍ଡନମଙ୍ଗଲେ । ମୁଖପଦ୍ମେ ଽର୍ପିତଂ ବାଷ୍ପମ୍ ଅବ୍ଜିନୀନାଂ ହିମଂ ଯଥା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଦୈତ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କର ସଦା ସଜିତ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଥିବା ଅଶ୍ରୁ, ଅଭଜିରେ ହିମ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଲାଗେ।
ଶୀର୍ଣଭିନ୍ନଲୁଠଦ୍ଭିତ୍ତିର୍ ଜଗଜ୍ଜର୍ଜରମଣ୍ଡପଃ । ଅଯଂ ନୀଲମଣିସ୍ତମ୍ଭୈସ୍ ତଦ୍ଭୁଜୈର୍ ଏଵ ଧାର୍ଯତେ
ଏହି ଜଗତ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଏବଂ ଚିରିଯାଇଥିବା ଦିଵାଳ ସହିତ ଏକ ଭଙ୍ଗୁର ଦେଉଳ, ଏବେ ତାଙ୍କର ନୀଳ ମଣି ପରି ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦମ୍ବ ଭଳି ଧାରି ରହିଛି।
ସ ଧର୍ତା ସୁରସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଜ୍ଜତୋ ଵିପଦର୍ଣଵେ । କ୍ଷୀରୋଦୋଦରମଗ୍ନସ୍ଯ ମନ୍ଦରସ୍ଯେଵ କଚ୍ଛପଃ
ସେ ଦେବସେନାର ଉଦ୍ଧାରକ, ଯେଉଁଠି ସେନା ବିପଦର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଉଛି, ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଧାରିଥିବା କଚ୍ଛପ ପରି।
ଏତେ ତାତାଦଯସ୍ ସର୍ଵେ ତେନୈଵାସୁରସତ୍ତମାଃ । ପାତିତାଃ କ୍ଷୁବ୍ଧକଲ୍ପାନ୍ତଵାତେନେଵ କୁଲାଚଲାଃ
ତାଟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମେତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେମନମାନେ, ସେହି ଦେମନମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବଡ଼ ପ୍ରଳୟର ପବନରେ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଯିବା ପରି, ଭୁଲି ଯାଇଥିଲେ ।
ସ ଏଷ ଏଵଂ ସଂହାରକର୍ମକ୍ଷମଭୁଜାଵଲିଃ । ସୁରସାର୍ଥସୁହୃଚ୍ ଛ୍ରୀମାନ୍ ଵିଷମୋ ମଧୁସୂଦନଃ
ଯିଏ ନଶ୍ଟ କରିବା କାମରେ ସମର୍ଥ ଭୁଜା ରଖିଛି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଧୁସୂଦନ, ଦେବମାନଙ୍କର ମିତ୍ର, ତଥାପି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସମାନ ।
ଦୈତ୍ଯଦୋର୍ଦଣ୍ଡପରଶୋସ୍ ତସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଦାନଵାନ୍ ବାଧତେ ଶକ୍ରୋ ବାଲକାନ୍ ଇଵ ମର୍କଟଃ
ଦେମନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ର, ଶୂରତାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେମନମାନେକୁ ଏମିତି ଉତ୍ପାତ କରେ, ଯେପରି ଏକ ମକା ଛୁଆମାନେକୁ ଭୟ ଦେଇ ଦେଇ ଖେଳେ ।
ଦୁର୍ଜଯଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପ୍ରଵିମୁକ୍ତାଯୁଧୋ ଽପି ସନ୍ । ନାସୌ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛେଦୈର୍ ଵଜ୍ରସାରୋ ଵିଦୀର୍ଯତେ
ପଦ୍ମନୟନ ଅଜୟ, ଅସ୍ତ୍ର ହରାଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଯିବାରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ହିଁ ଭାଙ୍ଗି ଯାଏନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ସ୍ଵଭାବ ହେଉଛି ବଜ୍ର ପରି ।
ଅଭ୍ଯସ୍ତା ବହଵସ୍ ତେନ ମିଥଃପ୍ରେରିତପର୍ଵତାଃ । ଭୀମାସ୍ ସମରସଂରମ୍ଭାସ୍ ସମମ୍ ଅସ୍ମତ୍ପିତାମହୈଃ
ସେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼କୁ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଝାଁପି ଦେଇ, ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି ।
ତାସୁ ତାସ୍ଵ୍ ଅତିଘୋରାସୁ ଵିତତାସ୍ଵ୍ ଅସୁରାଜିଷୁ । ଯୋ ନ ଭୀତ ଇଦାନୀଂ ସ ଭଯମ୍ ଏଷ୍ଯତି କା କଥା
ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଦେମନ ଦଳର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏବେ ଯେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୟଭିତ ହେବ; ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ ।
ଉପାଯମ୍ ଏକମ୍ ଏଵେମଂ ହରେର୍ ଆକ୍ରମଣେ ସ୍ଫୁଟମ୍ । ମନ୍ଯେ ତଦ୍ଵ୍ଯତିରେକେଣ ଵିଦ୍ଯତେ ନ ପ୍ରତିକ୍ରିଯା
ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉପାୟ ମୁଁ ଭାବୁଛି; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନାହିଁ ।
ସର୍ଵାତ୍ମନା ସର୍ଵଧିଯା ସର୍ଵସଂରମ୍ଭରଂହସା । ସ ଏଵ ଶରଣଂ ଦେଵୋ ଗତିର୍ ଅସ୍ତୀହ ନାନ୍ଯଥା
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ, ଦେହ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସହିତ, ସେଇ ଦେବତା ହିଁ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ ।
ନ ତସ୍ମାଦ୍ ଅଧିକଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅସ୍ତି ଲୋକତ୍ରଯାନ୍ତରେ । ପ୍ରଲଯସ୍ଥିତିସର୍ଗାଣାଂ ହରିଃ କାରଣତାଂ ଗତଃ
ତିନି ଜଗତରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ କେହି ନାହିଁ; ହରି ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶର କାରଣ।
ତସ୍ମାନ୍ ନିମେଷାଦ୍ ଆରଭ୍ଯ ନାରାଯଣମ୍ ଅଜଂ ସଦା । ସମ୍ପ୍ରପନ୍ନୋ ଽସ୍ମି ସର୍ଵତ୍ର ନାରାଯଣମଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଏହିପରି, ଚକୁ ଝିଅଯିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଆମେଷ୍ଟି ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁ ଜନ୍ମହୀନ; ସବୁଠି ମୁଁ ନାରାୟଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ମନ୍ତ୍ରସ୍ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ । ନାପୈତି ମମ ହୃତ୍କୋଶାଦ୍ ଆକାଶାଦ୍ ଇଵ ମାରୁତଃ
‘ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ମନ୍ତ୍ରଟି ସବୁ କାମ ପୂରଣ କରେ; ଏହା ମୋ ହୃଦୟର ଗଭୀରରୁ କେବେ ବି ଯାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ପବନ ଯାଏ ନାହିଁ।
ହରିର୍ ଆଶା ହରିର୍ ଵ୍ଯୋମ ହରିର୍ ଉର୍ଵୀ ହରିର୍ ଜଗତ୍ । ଅଯଂ ହରିର୍ ଅମେଯାତ୍ମା ଜାତୋ ହରିମଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ହରି ଆଶା, ହରି ଆକାଶ, ହରି ପୃଥିବୀ, ହରି ସମସ୍ତ ଜଗତ; ଏହି ହରି ଅପରିମିତ ସ୍ବଭାବର, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ହରିରେ ମିଶିଛି।
ଅଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂଜଯନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନ ପୂଜାଫଲଭାଗ୍ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଯଜେଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଅଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅହଂ ସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପୂଜାର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ମୁଁ ନିଜେ ଅବସ୍ଥିତ।