ନାରସିଂହଂ ଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ମାଧଵୋ ଽହନ୍ ମହାସୁରମ୍ । ଲସତ୍କଟକଟାରାଵଂ ତୁରଙ୍ଗମମ୍ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ନାରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମାଧବ ଏହି ମହା ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ; ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଏକ ହାତୀ ଘୋଡ଼ା ପାଖରେ ରହି ଦମ୍ଭ କରୁଥିବା ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ପୁରମ୍ ଆସୁରମ୍ ଉଦ୍ଵାନ୍ତୈର୍ ଦଦାହେକ୍ଷଣଵହ୍ନିଭିଃ । ସସର୍ଵଭୂତଂ କଲ୍ପାନ୍ତେ ଜଗଜ୍ଜାଲମ୍ ଇଵାନଲଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିର ଅଗ୍ନିରେ ଅସୁରମାନେ ଥିବା ସହରକୁ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ଜଳାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଇଥାଏ।
ନୃସିଂହମାରୁତେ ତସ୍ମିନ୍ ଭୃଶଂ କ୍ଷୋଭମ୍ ଉପାଗତେ । ଵିସ୍ଫୂର୍ଜତି ଘନାସ୍ଫୋଟୈର୍ ଏକାର୍ଣଵ ଇଵାକୁଲେ
ସେ ସିଂହ-ମନୁଷ୍ୟ ତୁଳ୍ୟ ବାତାସରେ ଯେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଆତୁରତା ଆସିଗଲା, ସେଥିରେ ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ଅସ୍ଥିର ସମୁଦ୍ର ତାଳମାଳି ଉଠେ।
ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ ଦାନଵୌଘାସ୍ ତେ ଦିକ୍ଷ୍ଵ୍ ଅଲଂ ମଷକା ଇଵ । ଉପାଯଯୁର୍ ଅଦୃଶ୍ଯତ୍ଵଂ ଦୀପା ଇଵ ଗତତ୍ଵିଷଃ
ତାପରେ ସେଇ ଦାନବମାନେ ମଶା ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ, ଏବଂ ଆଲୋକ ନ ଥିବା ଦୀପ ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଅଥ ଵିଦ୍ରୁତଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ଦଗ୍ଧାନ୍ତଃପୁରମଣ୍ଡଲମ୍ । ବଭୂଵ ପାତାଲତଲଂ କଲ୍ପକ୍ଷୁଣ୍ଣଜଗତ୍ସମମ୍
ତାପରେ ଦାନବରାଜା ପଳାଇଯିବା ପରେ ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମ ହେବା ପରେ, ପାତାଳ ଲୋକ କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଥିବା ସୃଷ୍ଟି ପରି ହେଇଗଲା।
ଅକାଲକଲ୍ପାନ୍ତଵିଧୌ ଶନୈଃ ପ୍ରଶମିତେ ଵିଭୌ । କ୍ଵାପି ଯାତେ ସମାଶ୍ଵସ୍ତସୁରସଂରମ୍ଭପୂଜିତେ
ଯେତେବେଳେ ଯୁଗାନ୍ତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉତ୍ତେଜନା ରୁ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।
ମୃତଶିଷ୍ଟା ଦନୁସୁତାଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦପରିପାଲିତାଃ । ଦଗ୍ଧଂ ସ୍ଵଂ ଦେଶମ୍ ଆଜଗ୍ମୁସ୍ ସରଶ୍ ଶୁଷ୍କମ୍ ଇଵାଣ୍ଡଜାଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ଥିବା ଦାନୁର କନ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିଲେ, ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିଲେ—ସେ ଦେଶ ଏବେ ଜଳିଯାଇଛି, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିବା ଝିଲିକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଫେରନ୍ତି।
ତତ୍ର କାଲୋଚିତାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵନାଶପରିଦେଵନାମ୍ । ଔର୍ଧ୍ଵଦୈହିକସତ୍କାରଂ ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରଭୁଷୁ ବନ୍ଧୁଷୁ
ସେଠାରେ ସମୟଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଶୋକ କରି, ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରଭୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ଶବକ୍ରିୟା କଲେ।
ହୃତବନ୍ଦୀଜନଂ ପ୍ଲୁଷ୍ଟବନ୍ଧୁବାନ୍ଧଵମଣ୍ଡଲମ୍ । ଶନୈର୍ ଆଶ୍ଵାସଯାମ୍ ଆସୁର୍ ମୃତଶିଷ୍ଟଂ ସ୍ଵକଂ ଜନମ୍
ବନ୍ଧୀମାନେ ହାରାଇଯିବା, ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ନେହୀମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକମାନେକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ।
ଚିତ୍ରାର୍ପିତୋପମଦୁରାକୃତଯୋ ନିରୀହା ଦୀନାଶଯା ହିମହତାମ୍ବୁରୁହୋପମାନାଃ । ଶୋକୋପତପ୍ତମନସୋ ଽସୁରନାଯକାସ୍ ତେ ଦଗ୍ଧଦ୍ରୁମା ଇଵ ନିରସ୍ତଵିକାସମ୍ ଆସନ୍
ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଦୁଃଖ ଓ ନିରାଶାର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ସେମାନେ ଅସହାୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆଶା ହିମ ପଡିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ମରିଯାଇଥିଲା। ଦେମନ୍ ନେତାମାନେ ଦୁଃଖରେ ମନ ଜଳିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଦହିଯାଇଥିବା ଗଛ ପରି ହେବାକୁ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଭିଭାସ ହରାଇଯାଇଥିଲା।
ଅଥ ଦୁଃଖପରୀତାତ୍ମା ହରିଣା ହତଦାନଵେ । ପ୍ରହ୍ଲାଦଶ୍ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ମୌନୀ ପାତାଲକୋଟରେ
ଏହିପରେ, ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାରୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସେ ନିରବ ହୋଇ, ପାତାଳର ଗୁହାରେ ବସି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କୋ ଽନ୍ଵ୍ ଅସ୍ମାକମ୍ ଉପାଯସ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଯ ଏଵେହାସୁରାଙ୍କୁରଃ । ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୋ ଜାଯତେ ତଂ ତଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶାଖାମୃଗୋ ହରିଃ
ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ କେଉଁ ଉପାୟ ଅଛି? ଯେଉଁଠି ଦାନବମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେବା ସହିତ, ସେଇ ଶାଖା ଖାଇଥିବା ସିଂହ ପକେଇଦିଏ।
ନ କଦାଚନ ପାତାଲେ ଦୈତ୍ଯା ଦୋର୍ଦଣ୍ଡଶାଲିନଃ । ସ୍ଥିରା ବଭୂଵୁର୍ ଉଦ୍ଭିନ୍ନାଃ ପଦ୍ମା ଇଵ ହିମାଚଲେ
ପାତାଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକିପାରିନାହାନ୍ତି—ଯେପରି ହିମ ପଡିଥିବା ପାହାଡ଼ରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଟିକିପାରେନି।
ଉତ୍ପତ୍ଯୋତ୍ପତ୍ଯ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଭାସୁରାକାରଘର୍ଘରାଃ । କ୍ଷଣପ୍ରସ୍ଫୁରିତାରମ୍ଭାସ୍ ତରଙ୍ଗା ଇଵ ଵାରିଧେଃ
ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଆକାରଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପରେ ଏକ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଶବ୍ଦ କରି କରି ପୁନି ପୁନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଦ୍ଭବ ଓ ନାଶ ପାଉଛନ୍ତି, ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ଭଳି।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ କଷ୍ଟଂ ସମଗ୍ରାଲୋକହାରିଣଃ । ରିପଵଃ ପ୍ରୌଢିମ୍ ଆଯାତା ଅପୂର୍ଵତିମିରଭ୍ରମାଃ
ବାହ୍ୟ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଶତ୍ରୁମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଆଲୋକକୁ ଛିନିନେଇ ଅପୂର୍ବ ଅନ୍ଧକାରର ମେଘ ଆଣିଛନ୍ତି।
ତମଃପ୍ରପୂର୍ଣହୃଦଯାସ୍ ସଙ୍କୁଚତ୍ପତ୍ତ୍ରସମ୍ପଦଃ । ସୁହୃଦଃ ଖେଦମ୍ ଆଯାତା ନିଶୀଵ କମଲାକରାଃ
ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ରାତିରେ ପତ୍ର ମୁଡ଼ି ରହୁଥିବା ପଦ୍ମପୁଷ୍କରୀ ଭଳି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ତାତସ୍ଯ ମଲିନଵ୍ଯୂହପାଦପୀଠାପମାର୍ଜକୈଃ । ସୁରୈର୍ ଵିଷଯ ଆକ୍ରାନ୍ତୋ ମୃଗୈର୍ ଇଵ ମହାଵନମ୍
ବିକୃତିର ମଳକୁ ପୋଛିଦେଉଥିବା ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ରାଜ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଅଜାନ୍ତୁ ଜନ୍ତୁମାନେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦଖଳ କରନ୍ତି।
ନିରୁଦ୍ଯମା ଗତଶ୍ରୀକା ଦୀନାଃ ପ୍ରକଟିତାଶଯାଃ । ବାନ୍ଧଵା ନ ଵିରାଜନ୍ତେ ପଦ୍ମାଃ ପ୍ଲୁଷ୍ଟଦଲା ଇଵ
ଉଦ୍ୟମ ଓ ଭାଗ୍ୟ ହୀନ, ମନ ଭିତରେ ଯାହା ଅଛି ସେ ସପ୍ଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା, ଏମିତି ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅନୁତାପରେ ରହିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଜଳିଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ଅପ୍ରଭାଶାଳୀ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସୁରଵୀରାଣାଂ ଗୃହେଷ୍ଵ୍ ଅଵିରତାନିଲୈଃ । ଧୂସରା ଭସ୍ମନୀହାରା ଧୂପଧୂମଭରା ଇଵ
ଅସୁର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଘରେ ଅବିରତ ବାତାସରେ ରାଖ ଧୂଳି ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଘୁରୁଛି, ଯେପରି ଧୂପର ଧୂଆଁ ଘନ ହୋଇ ଚାରିପଟେ ଛାଇଯାଏ।
ହୃତଦ୍ଵାରକଵାଟାସୁ ଦୈତ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଭିତ୍ତିଷୁ । ପ୍ରଭା ମରକତସ୍ଯେଵ ଜାତା ନଵଯଵାଙ୍କୁରାଃ
ଦେଉଳ ଭିତର ଦ୍ୱାର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦାନବମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରରେ, ନୂଆ ଯବ ଅଙ୍କୁର କିମ୍ବା ପନ୍ନା ରଙ୍ଗର ମାଣିକ୍ୟର ପ୍ରଭା ପରି ଏକ ନୂତନ ଆଲୋକ ଉଦିତ ହୋଇଛି।
ତ୍ରିଲୋକୀନାଭିନଲିନୀମତ୍ତେଭା ଦାନଵା ଅପି । ଦେଵଵଦ୍ ଦୈନ୍ଯମ୍ ଆଯାତାଃ କିମ୍ ଅସାଧ୍ଯମ୍ ଅହୋ ଵିଧେଃ
ତିନି ଲୋକର ମହାପଦ୍ମ ସରୋବରରେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଥିବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି; ହେ ବିଧି, ତୁମ ପାଇଁ କ'ଣ ଅସମ୍ଭବ!
ମନାକ୍ ଚଲତି ପର୍ଣେ ଽପି ଦୃଷ୍ଟାରିଭଯଭୀରଵଃ । ଵଧ୍ଵସ୍ ତ୍ରସ୍ଯନ୍ତି ଵିଧ୍ଵସ୍ତା ମୃଗ୍ଯୋ ଗ୍ରାମଗତା ଇଵ
ସତ୍ରୁଙ୍କର ଭୟ ଦେଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ପତ୍ର ଅଳ୍ପ ହିଲା ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ କମ୍ପିଯାନ୍ତି; ଭୟରେ ଭାଗିଯାଇଥିବା ନବବଧୁମାନେ ଗ୍ରାମକୁ ଆସିଥିବା ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନଙ୍କ ପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ତରସିଯାନ୍ତି।
ଅସୁରୀକର୍ଣପୂରାର୍ଥଂ ଫୁଲ୍ଲରତ୍ନଗୁଲୁଚ୍ଛକାଃ । ନରସିଂହକରାଲୂନାସ୍ ସ୍ଥାଣୁତାମ୍ ଆଗତା ଦ୍ରୁମାଃ
ଫୁଲିଥିବା ରତ୍ନ ଓ ଗୁଛା ଯେଉଁଠି ଅସୁରମାନଙ୍କର କାନର ଗହଣା ଥିଲା, ସେଇ ଗଛମାନେ ଏବେ ନରସିଂହ ପରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଛାଡି ନିର୍ଜୀବ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ଦିଵ୍ଯାମ୍ବରଲତାପତ୍ତ୍ରା ରତ୍ନସ୍ତବକଦନ୍ତୁରାଃ । ପୁନର୍ ଆରୋପିତାସ୍ ତତ୍ର ନନ୍ଦନେ କଲ୍ପପାଦପାଃ
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର କଳ୍ପବୃକ୍ଷମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର ଓ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନର ଗୁଛା ଦନ୍ତ ପରି ଲଗିଥିବା, ପୁନି ସେଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୁରେହାମରବନ୍ଦୀନାଂ ଦୈତ୍ଯୈର୍ ଆଲୋକିତଂ ମୁଖମ୍ । ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵ୍ ଅସୁରବନ୍ଦୀନାଂ ସୁରୈର୍ ଆଲୋକ୍ଯତେ ମୁଖମ୍
ଏକ ସମୟରେ ନଗରରେ ଦେବବନ୍ଧୀମାନଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ ଦେବମାନେ; ଆଜି ତାହା ଅସୁରବନ୍ଧୀମାନଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି ସୁରମାନେ।
ମନ୍ଯେ ଦାନମହାନଦ୍ଯସ୍ ସୁରେଭକଟଭିତ୍ତିଷୁ । ପ୍ରଵୃତ୍ତାସ୍ ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଶୈଲସାନୁଷ୍ଵ୍ ଇଵାପଗାଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଦେବତାଙ୍କର ଦୁର୍ଗଦେଖା ଦେଖିବାରେ ଦାନର ମହାନଦୀଗୁଡିକ ଏବେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଝରଣା ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି।
ଅସ୍ମାକମ୍ ଇଭଗଣ୍ଡେଷୁ ଦାଵଦାହଵିଭୂତଯଃ । ଲସନ୍ତି ମରୁଷଣ୍ଡେଷୁ ସଂଶୁଷ୍କେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଧୂଲଯଃ
ଆମ ହାତୀର ଗାଲାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଆଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ଚମକୁଛି, ଯେପରିକି ଶୁଷ୍କ ମରୁଭୂମିରେ ଧୂଳି ଚମକେ।
ଵିକାସିସିତମନ୍ଦାରମକରନ୍ଦାରୁଣାନିଲାଃ । ତା ମେରୁଶିଖରସ୍ଥଲ୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯଦୁର୍ଲଭତାଂ ଗତାଃ
ଫୁଲିଥିବା ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ରସର ଗନ୍ଧ ଭରା ମୃଦୁ ପବନ ଏବେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯାଇଛି, ଦାନବମାନେ ତାହାକୁ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ସୁରଗନ୍ଧର୍ଵସୁନ୍ଦର୍ଯୋ ଦାନଵାନ୍ତଃପୁରୋଷିତାଃ । ପୁନର୍ ମେରୌ ସ୍ଥିତିଂ ଯାତା ମଞ୍ଜର୍ଯ ଇଵ ପାଦପେ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅଟକିଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ପୁନି ମେରୁ ପାହାଡ଼ରେ ବସିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଗଛରେ ଲତା ଭଳି।
କଷ୍ଟଂ ତାତପୁରନ୍ଧ୍ରୀଣାଂ ଶୁଷ୍କାମ୍ବୁରୁହନୀରସାଃ । ଵିଲାସାସ୍ ସୁରନାରୀଭିର୍ ହସ୍ଯନ୍ତେ ହାସ୍ଯଲୀଲଯା
ହାଏ, ଦେବୀମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଏବେ ଜୀବନ ଓ ଆନନ୍ଦ ହୀନ ହୋଇଯାଇଛି, ଦେବନାରୀମାନେ ହସି ହସି ଏହାକୁ ଉଡାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।