ବନ୍ଧାଶାମ୍ ଅଥ ମୋକ୍ଷାଶାଂ ସୁଖଦୁଃଖଦଶାମ୍ ଅପି । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସଦସଦାଶାଂ ଚ ତିଷ୍ଠାକ୍ଷୁବ୍ଧମହାବ୍ଧିଵତ୍
ବନ୍ଧନର ଆଶା, ମୁକ୍ତିର ଆଶା, ସୁଖ ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥା ଓ ସତ୍-ଅସତ୍ ଆଶାକୁ ଛାଡି, ବଡ଼ ସାଗର ପରି ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ରୁହ।
ଅଜରାମରମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର । ଜରାମରଣଶଙ୍କାଭିର୍ ମା ମନଃ କଲୁଷଂ କୃଥାଃ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜକୁ ଅଜର ଓ ଅମର ବୋଲି ଜାଣି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟରେ ମନକୁ ମଲିନ କରନି।
ପଦାର୍ଥଜାତଂ ନେଦଂ ତେ ନାଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସି ରାଘଵ । କିଞ୍ଚିତ୍ ତଦନ୍ଯଦ୍ ଏଵେଦମ୍ ଅନ୍ଯ ଏଵାସି ଶାଶ୍ଵତଃ
ହେ ରାଘବ, ଏହି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ସଂଗ୍ରହ ତୁମର ନୁହେଁ, ତୁମେ ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ, ତୁମେ ସଦା ଭିନ୍ନ ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଅସଦଭ୍ଯୁତ୍ଥିତେ ଵିଶ୍ଵେ ସତ୍ଯେ ଵା ସତତଂ ସ୍ଥିତେ । ତ୍ଵଯି ତତ୍ତାମ୍ ଉପଗତେ ତୃଷ୍ଣାଯାସ୍ ସଙ୍ଗମଃ କୁତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଯଦି ଅସତ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ କିମ୍ବା ସତ୍ୟରେ ସଦା ବସିଥାଏ, ଏବଂ ତୁମେ ଯଦି ସେହି ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ, ତେବେ ତୁମ ମନରେ ଆଶା ଓ ତାପର ସଂଯୋଗ କେମିତି ହେବ?
ଅନ୍ଯଶ୍ ଚ ରାମ ମନସି ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵିଚାରିଣଃ । ଜାଯତେ ନିଶ୍ଚଯସ୍ ସାଧୋ ସ୍ଫାରାକାରଶ୍ ଚତୁର୍ଵିଧଃ
ହେ ରାମ, ବିଚାରଶୀଳ ଲୋକଙ୍କର ମନରେ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଏକ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ, ଯାହା ବିସ୍ତୃତ ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
ଆପାଦମସ୍ତକମ୍ ଅହଂ ମାତାପିତୃଵିନିର୍ମିତଃ । ଇତ୍ଯ୍ ଏକୋ ନିଶ୍ଚଯୋ ରାମ ବନ୍ଧାଯାସଦ୍ଵିଲୋକନାତ୍
ମୁଁ ମୋର ମାତା-ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡୁ ଠାରୁ ପାଉଁଖୁରାଅଯ୍ୟନ୍ତ ତିଆରି ହୋଇଛି— ଏହି ଏକ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ରାମ, ଅସତ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନର କାରଣ ହୁଏ।
ଅତୀତସ୍ ସର୍ଵଭାଵେଭ୍ଯୋ ଵାଲାଗ୍ରାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅହଂ ତନୁଃ । ଇତି ଦ୍ଵିତୀଯୋ ମୋକ୍ଷାଯ ନିଶ୍ଚଯୋ ଜାଯତେ ସତାମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ, ଏକ ଚୁଲିର ଟିପ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଏକ ଦେହ— ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଜଗଜ୍ଜାଲପଦାର୍ଥାତ୍ମା ସର୍ଵଦୈଵାହମ୍ ଅକ୍ଷତଃ । ତୃତୀଯୋ ନିଶ୍ଚଯଶ୍ ଚେତ୍ଥଂ ମୋକ୍ଷାଯୈଵ ରଘୂଦ୍ଵହ
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଅଭେଦ୍ୟ ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ। ରଘୁବଂଶୀ, ଏହି ତୃତୀୟ ନିଶ୍ଚୟ କେବଳ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଅହଂ ଜଗଚ୍ ଚାସଦ୍ ଇଦଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଵ୍ଯୋମସମଂ ସଦା । ଏଵମ୍ ଏଷ ଚତୁର୍ଥୋ ଽପି ନିଶ୍ଚଯୋ ମୋକ୍ଷସିଦ୍ଧଯେ
ମୁଁ ଏବଂ ଏହି ସଂସାର ଅସତ୍ୟ, ଏହା ସଦା ଶୂନ୍ୟ ଓ ଆକାଶ ପରି ଅସାର। ଏହି ଚତୁର୍ଥ ନିଶ୍ଚୟ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଗି ଅଟୁଟ।
ନିଶ୍ଚଯେଷୁ ଚତୁର୍ଷ୍ଵ୍ ଏଵଂ ବନ୍ଧାଯ ପ୍ରଥମସ୍ ସ୍ମୃତଃ । ତ୍ରଯୋ ମୋକ୍ଷାଯ କଥିତାଶ୍ ଶୁଦ୍ଧଭାଵନଯୋମ୍ଭିତାଃ
ଏହି ଚାରିଟି ନିଶ୍ଚୟ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମଟି ବନ୍ଧନ ଭାବରେ ମନେ ରଖାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ତିନିଟି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବନାରେ ଭିଜାଇ ମୁକ୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ।
ଏତେଷାଂ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରୋତସ୍ ତୃଷ୍ଣଯା ବନ୍ଧଯୋଗ୍ଯଯା । ଶୁଦ୍ଧତୃଷ୍ଣାସ୍ ତ୍ରଯସ୍ ସ୍ଵଚ୍ଛା ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ଵିଲାସିନଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଟି ତୃଷ୍ଣାରେ ଗଠିତ ଓ ବନ୍ଧନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଶେଷ ତିନିଟି ଶୁଦ୍ଧ ତୃଷ୍ଣାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାହମ୍ ଏଵେତି ନିଶ୍ଚଯୋ ଯୋ ମହାମତେ । ତମ୍ ଆଦାଯ ଵିଷାଦାଯ ନ ଭୂଯୋ ଯାତି ତେ ମତିଃ
ହେ ମହାମନା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ କରିବା—‘ସମସ୍ତ କିଛି ଆମେ ନିଜେ’—ତାହା ଧରି ରହିଲେ, ତୁମର ମନ ଆଉ କେବେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼େନାହିଁ।
ତିର୍ଯଗ୍ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ଅଧସ୍ତାଚ୍ ଚ ଵ୍ଯାପକୋ ମହିମାତ୍ମନଃ । ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମେତି ତେନାନ୍ତର୍ ନିଶ୍ଚଯେନ ନ ବଧ୍ଯସେ
ନିଜର ମହତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ—ଉପର, ତଳେ ଓ ଚାରିପାଖରେ—ବ୍ୟାପି ଅଛି। ‘ସମସ୍ତ କିଛି ଆତ୍ମା’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଲେ, ତୁମେ ମନରେ କେବେ ବନ୍ଧି ରହିନାହଁ।
ଶୂନ୍ଯଂ ପ୍ରକୃତିମାଯେ ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜ୍ଞାନମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅପି । ଶିଵଃ ପୁରୁଷ ଈଶେତି ନିତ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମୈଵ କଥ୍ଯତେ
ଶୂନ୍ୟତା, ପ୍ରକୃତି, ମାୟା, ବ୍ରହ୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ଶିବ, ପୁରୁଷ, ଏବଂ ଈଶ୍ୱର—ଏହା ସବୁକୁ ଏବେଳେ ଏବେଳେ ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସଦା ସର୍ଵଂ ସଦ୍ ଏଵେଦଂ ନେହ ଦ୍ଵିତ୍ଵାନ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ । ଵିଦ୍ଯତେ ଵିଦ୍ଯଯା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଜଗନ୍ ନେତରଯାନ୍ଧଯା
ସଦା ସମସ୍ତ କିଛି ଏକ ଏବଂ ସତ୍ୟ; ଏଠାରେ କେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ସଂସାର ଜ୍ଞାନରେ ବ୍ୟାପିତ, ଅନ୍ଧକାର ଅଜ୍ଞାନରେ ନୁହେଁ।
ଆପାତାଲମ୍ ଅନନ୍ତାତ୍ମା ପୂରିତୋ ଽମ୍ବୁଭିର୍ ଅମ୍ବୁଧିଃ । ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ଜଗଦ୍ ଆପୂର୍ଣମ୍ ଆତ୍ମନା
ସମୁଦ୍ର ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଓ ତଳସ୍ଥଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗଛର ତୃଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆତ୍ମାରେ ଏକାଦମ୍ବ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଋତଂ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ନିତ୍ଯଂ ନାନୃତଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ । ଵାର୍ଯ୍ ଏଵ ସକଲୋ ଽମ୍ଭୋଧିର୍ ନ ତରଙ୍ଗାଦଯଃ ପୃଥକ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ସତ୍ୟ ଓ ଚିରନ୍ତନ; କେଉଁଠିଓ ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ। ସମୁଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଣି ହେଉଛି—ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ପୃଥକ୍ କଟକକେଯୂରନୂପୁରାଦି ନ କାଞ୍ଚନାତ୍ । ଭିନ୍ନାସ୍ ତରୁତୃଣାକାରକୋଟଯଶ୍ ଚୈଵ ନାତ୍ମନଃ
କଙ୍କଣ, ବାହୁବନ୍ଧ, ପାଉଁରି ଏବଂ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହନା ସୁନାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ତୃଣ ଆତ୍ମାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତସମୁଦ୍ଭେଦୈର୍ ଜଗନ୍ନିର୍ମାଣଲୀଲଯା । ପରମାତ୍ମମଯୀ ଶକ୍ତିର୍ ଅଦ୍ଵୈତୈଵ ଵିଜୃମ୍ଭତେ
ଦ୍ୱିତୀୟତା ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟତାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ମାଧ୍ୟମରେ ସୃଷ୍ଟିର ଖେଳ ଚାଲିଛି; ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ପରମାତ୍ମାରେ ଏକତା ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।
ଆତ୍ମୀଯେ ପରକୀଯେ ଚ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ସର୍ଵଦା । ନଷ୍ଟେ ଵୋପଚିତେ କାର୍ଯେ ସୁଖଦୁଃଖେ ଗୃହାଣ ମା
ନିଜର କିମ୍ବା ପରର, ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଏବଂ ସବୁବେଳେ, କିଛି ହରାଇ ଯାଉ କିମ୍ବା ମିଳିଯାଉ, ଖୁସି କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ—କିଛିକୁ ଧରିବା କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି।
ଭାଵାଦ୍ଵୈତମ୍ ଉପାଶ୍ରିତ୍ଯ ସତ୍ତାଦ୍ଵୈତମଯାତ୍ମକଃ । କର୍ମାଦ୍ଵୈତମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତମଯୋ ଭଵ
ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଏକତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କର, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ହେଉଛି ଏକତାରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ; କାର୍ଯ୍ୟର ଏକତାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଓ ଏକତା ଦୁହିଁରେ ଏକାତ୍ମ ହେ।
ଭଵଭୂମିଷୁ ଭୀମାସୁ ଭଵଭାଵନଯାନଯା । ମା ପତୋତ୍ପାତପୂର୍ଣାସୁ ନଦୀଷ୍ଵ୍ ଅନ୍ଧଃ କରୀ ଯଥା
ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ଭୂମିରେ, ଏହି ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁପରି ଅନ୍ଧା ହାତୀ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀକୁ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖର ଝରଣାରେ ତଳିଯିବାକୁ ଦିଅନି।
ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ନ ସମ୍ଭଵତି ସର୍ଵଗତେ ମହାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଥୈକ୍ଯମ୍ ଅପି ଚ ଦ୍ଵିତଯୋଦିତାତ୍ମ । ଅଦ୍ଵୈତମ୍ ଐକ୍ଯରହିତଂ ସତତୋଦିତଂ ଚ ସର୍ଵଂ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ଚାହୁର୍ ଅତସ୍ ସ୍ଵରୂପମ୍
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଦ୍ୱିତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏକତା ନଥିବା ଅଦ୍ୱିତୀୟତା ସଦା ପ୍ରକାଶିତ, ତେଣୁ ସେମାନେ କହନ୍ତି—ସବୁ କିଛି ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ସ୍ୱରୂପ।
ନୈଵାହମ୍ ଅସ୍ମି ନ ଚ ନାମ ଜଗନ୍ତି ସନ୍ତି ସର୍ଵଂ ଚ ଵିଦ୍ଯତ ଇଦଂ ନନୁ ନିର୍ଵିକାରମ୍ । ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରମ୍ ଅଵଭାସତ ଏଵ ଶାନ୍ତଂ ନାସନ୍ ନ ସଜ୍ ଜଗଦ୍ ଅହଂ ଚ ସଦେତି ଵିଦ୍ଧି
ମୁଁ ନାହିଁ, ନାମ କିମ୍ବା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ନାହିଁ । ସବୁ କିଛି ଏକ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଚେତନା ମାତ୍ର । ଏହି ଶାନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର ଆଲୋକିତ ହେଉଛି । ଜଗତ କିମ୍ବା ମୁଁ, ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ଅଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ପରମମ୍ ଅମୃତମ୍ ଆଦ୍ଯଂ ଭାସନଂ ସର୍ଵଭାସାମ୍ ଅଜମ୍ ଅଜରମ୍ ଅଚିନ୍ତ୍ଯଂ ନିଷ୍କ୍ରମଂ ନିର୍ଵିକାରମ୍ । ଵିଗତକରଣଜାଲମ୍ ଜୀଵନଂ ଜୀଵଶକ୍ତେସ୍ ସକଲକଲନହୀନଂ କାରଣଂ କାରଣାନାମ୍
ସମସ୍ତ ଆଲୋକର ମୂଳ ଯେଉଁ ପ୍ରାଚୀନ ଅମୃତତ୍ୱ, ତାହା ଅଜନ୍ମା, ଅଜର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ । ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଜାଳରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭାବନାରୁ ଶୂନ୍ୟ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ।
ସତତମ୍ ଉଦିତମ୍ ଈଶଂ ଵ୍ଯାତତେ ଚିତ୍ପ୍ରକାଶେ ସ୍ଥିତମ୍ ଅନୁଭଵବୀଜଂ ସ୍ଵାତ୍ମଭାଵୋପଦେଶ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵଦନମ୍ ଅନୁ ଚିତୋ ଽନ୍ତର୍ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵଂ ସଦୈତତ୍ ତ୍ଵମ୍ ଅହମ୍ ଅପି ଜଗଚ୍ ଚେତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ ନିଶ୍ଚଯୋ ଽନ୍ତଃ
ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁ ସଦା ପ୍ରକାଶିତ, ଚେତନାର ଆଲୋକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଅନୁଭୂତିର ମୂଳବୀଜ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ, ନିଜ ଆତ୍ମାର ସାର ଭାବେ ଉପଦେଶ ହୁଏ; ଏହି ଚେତନା ଭିତରେ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ତୁମର ଅନ୍ତରରେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ହେଉ: 'ବ୍ରହ୍ମ ସବୁ କିଛି, ସଦା; ତୁମେ, ମୁଁ ଏବଂ ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ।'
ମୁକ୍ତାଶଯାନାଂ ମହତାମ୍ ଅହତାନାଂ କୁଦୃଷ୍ଟିଭିଃ । ସ୍ଵଭାଵୋ ଽଯଂ ମହାବାହୋ ଲୀଲଯା ଚରତାମ୍ ଇହ
ଓ ବଳଶାଳୀ, ଯେଉଁ ମହାନ୍ ମନ୍ଦିର ମନ ମୁକ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷତ ଅଛି, ତେବେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଏହିପରି; ତେମାନେ ଏଠାରେ ନିଜେ ମନମତା ଚଳିଛନ୍ତି, ଭ୍ରାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉନାହାନ୍ତି ।
ଵିହରନ୍ନ୍ ଅପି ସଂସାରେ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତମନା ମୁନିଃ । ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତଵିରସା ଵିହସଞ୍ ଜାଗତୀର୍ ଗତୀଃ
ମୁନି ମନେ ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତିର ଅନୁଭୂତି ଥାଏ, ସେ ସଂସାରରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚାଳିଚଳିକୁ ହସି ଦେଖନ୍ତି।
ସର୍ଵପ୍ରକୃତକାର୍ଯସ୍ଥୋ ମଧ୍ଯସ୍ଥସ୍ ସର୍ଵଵୃତ୍ତିଷୁ । ଧ୍ଯେଯଂ ତଂ ଵାସନାତ୍ଯାଗମ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସମସ୍ତ କାମରେ ନିର୍ପେକ୍ଷ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡି, ଧ୍ୟାନ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ସର୍ଵତ୍ର ଵିଗତୋଦ୍ଵେଗସ୍ ସର୍ଵାର୍ଥପରିପୋଷକଃ । ଵିଵେକୋଦ୍ଯାନତୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରବୋଧୋପଵନେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ସବୁଠାରେ ଚିନ୍ତା ଭୟ ରହିତ, ସମସ୍ତ କାମକୁ ପୂରଣ କରେ, ବିବେକର ଉଦ୍ୟାନରେ ମନ ଆନନ୍ଦିତ, ଜ୍ଞାନର ଉପବନରେ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି।