ସାଧୁଵାଦଗିରା ସାର୍ଧଂ ସିଦ୍ଧସାର୍ଥସମୀରିତା । ଵିତାନକସମା ଵ୍ଯୋମ୍ନଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ପପାତ ହ
ଭଲ କଥା ଓ ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀଙ୍କର ସଙ୍ଗେ, ଆକାଶରୁ ଛତା ପରି ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ଝରିଲା।
ମନ୍ଦାରକୋଶଵିଶ୍ରାନ୍ତଭ୍ରମରଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵନାଦିନୀ । ମଦିରାମୋଦସୌନ୍ଦର୍ଯମୁଦିତୋନ୍ମଦମାନଵା
ମନ୍ଦାର ମଳିକାର ମୁଞ୍ଚିରେ ବସିଥିବା ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମନ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲସିଥିଲେ।
ଵ୍ଯୋମଵାତଵିନୁନ୍ନେଵ ତାରକାଣାଂ ପରମ୍ପରା । ପତିତେଵ ଧରାପୀଠଂ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତ୍ରୀହସିତଚ୍ଛଟା
ଆକାଶର ପବନରେ ଉଡ଼ିଥିବା ତାରାମାଳା ଭଳି ଫୁଲ ଝରିଲା; ମଣେ ହେଉଥିଲା, ଧରାର ମାଟି ଉପରେ ସ୍ୱର୍ଗନାରୀମାନେ ହସିଥିବା ଆଲୋକରେ ଢାକିଯାଇଛି।
ଵୃଷ୍ଟିଷ୍ଵ୍ ଏକଶରନ୍ମେଘଲଵାଵଲିର୍ ଇଵ ଚ୍ଯୁତା । ହୈଯ୍ଯଙ୍ଗଵୀନପିଣ୍ଡାନାମ୍ ଈରିତେଵ ପରମ୍ପରା
ଏକ ମେଘରୁ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଥିବା ଝରିକା ଶୃଙ୍ଖଳା ପରି, କିମ୍ବା ହେଉଛି ଘିଅ ଗୋଲି ଏକ ପରେ ଏକ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ହିମଵୃଷ୍ଟିର୍ ଇଵୋଦାରା ମୁକ୍ତାହାରଚଯୋପମା । ଐନ୍ଦଵୀ ରଶ୍ମିମାଲେଵ କ୍ଷୀରୋର୍ମୀଣାମ୍ ଇଵାତତିଃ
ସେ ଝରଣାଟି ଏମିତି ଭବ୍ୟ ଥିଲା, ଯେମିତି ହିମ ପତନ, ମୁକ୍ତା ମାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ର ଆଲୋକ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିମ୍ବା ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
କିଞ୍ଜଲ୍କାମୋଦଵଲିତା ଭ୍ରମଦ୍ଭୃଙ୍ଗକଦମ୍ବକା । ସୀତ୍କାରଗାଯଦାମୋଦମଧୁରାନିଲଦୋଲିତା
ପଦ୍ମ ର କେଶର ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର, ଉଡୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦଳରେ ଭରିଥିବା, ମନୋହର ପବନରେ ଦୋଳିତ, ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଓ ଗୀତର ସହ ହଲାହଲ କରୁଥିଲା।
ପ୍ରଭ୍ରମତ୍କେତକଵ୍ଯୂହା ପ୍ରସରତ୍କୈରଵୋତ୍କରା । ପ୍ରପତତ୍କୁନ୍ଦଵଲଯା ଵଲତ୍କୁଵଲଯାଲଯା
ଘୂରୁଥିବା କେତକୀ ଫୁଲର ଗୁଛ, ପ୍ରସରିତ କୁମୁଦ ମାଳା, ପଡୁଥିବା କୁନ୍ଦ ମାଳା ଓ ଦୌଳିତ ନୀଳ କମଳ ଆଶ୍ରୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଆପୂରିତାଙ୍ଗନାରାମଗୃହଚ୍ଛାଦନଚତ୍ଵରା । ଉଦ୍ଗ୍ରୀଵପୁରଵାସ୍ତଵ୍ଯଵରନାରୀଵିଲୋକିତା
ସୁନ୍ଦରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଘରର ଛାତ ଓ ଦଳାନ ଭରିଯାଇଥିଲା, ସହରର ଲୋକମାନେ ଓ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା ଗଳା ଉଠାଇ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନିରଭ୍ରୋତ୍ପଲସଙ୍କାଶଵ୍ଯୋମଵୃଷ୍ଟିର୍ ଅନାକୁଲା । ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ସର୍ଵସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ଜନିତସ୍ମଯା
ନିଳ କମଳ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ମେଘ ନଥିବା ଆକାଶରେ ଏମିତି ଏକ ବର୍ଷା ହେଲା, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ କେହି ଦେଖିନଥିଲେ । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସିଉଠିଲେ ।
ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ସିଦ୍ଧୌଘକରୋତ୍କରସମୀରିତା । ସା ମୁହୂର୍ତଚତୁର୍ଭାଗେ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ପପାତ ହ
ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ପୂର୍ବ ଫୁଲର ବର୍ଷା, ଯାହା ସିଦ୍ଧମାନେର ଶ୍ୱାସରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଚାରି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯାଏଁ ପଡ଼ିଲା ।
ଆପୂରିତସଭାଲୋକେ ଶାନ୍ତେ କୁସୁମଵର୍ଷଣେ । ଇମାନ୍ ସିଦ୍ଧଗଣାଲାପାଞ୍ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ ତେ ସଭାସଦଃ
ସଭା ଲୋକେ ଭରିଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା । ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣିଲେ ।
ଆକଲ୍ପଂ ସିଦ୍ଧସେନାସୁ ଭ୍ରମଦ୍ଭିର୍ ଅଭିତୋ ଦିଵମ୍ । ଅପୂର୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ମାଭିଶ୍ ଶ୍ରୁତଂ ଶ୍ରୁତିରସାଯନମ୍
ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ସେନା ଆକାଶରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଘୁରୁଥିଲେ । ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଅପୂର୍ବ କଥା ଶୁଣିଲୁ, ଯାହା ଶୁଣିବାକୁ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ।
ଯଦ୍ ଅନେନ କିଲୋଦାରମ୍ ଉକ୍ତଂ ରଘୁକୁଲେନ୍ଦୁନା । ଵୀତରାଗତଯା ତଦ୍ ଧି ଵାକ୍ପତେର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଗୋଚରମ୍
ରଘୁବଂଶର ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଲୋଭ ଭାବ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଏହି କଥା ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ଯେ, ସେଥିରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅହୋ ଵତ ମହତ୍ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଯାସ୍ମାଭିର୍ ଇଦଂ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଵଚୋ ରାମମୁଖୋଦ୍ଭୂତମ୍ ଅମୃତାହ୍ଲାଦକଂ ଧିଯଃ
ହାଁ, ଆଜି ଆମେ ବଡ଼ ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ଆମେ ରାମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚରିତ ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲୁ, ଯାହା ମନକୁ ଅମୃତ ଭଳି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ଉପଶମାମୃତସୁନ୍ଦରମ୍ ଆଦରାଦ୍ ଅଧିଗତୋତ୍ତମତାପଦମ୍ ଏଷ ଯତ୍ । କଥିତଵାନ୍ ଉଚିତଂ ରଘୁନନ୍ଦନସ୍ ସପଦି ତେନ ଵଯଂ ପ୍ରତିବୋଧିତାଃ
ଉପଶାନ୍ତିର ଅମୃତ ସମାନ ସୁନ୍ଦର ଏହି ଉତ୍ତମ ପଦବୀ ବିଷୟରେ ରଘୁବଂଶର ଉତ୍ସବ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସତ୍ୱରେ ଜାଗୃତ ହେଇଗଲୁ।
ପାଵନସ୍ଯାସ୍ଯ ଵଚସଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ଯ ରଘୁକେତୁନା । ନିର୍ଣଯଂ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଉଚିତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ମହର୍ଷିଭିଃ
ରଘୁବଂଶର ଧ୍ୱଜ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର କଥା କହିଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେଉଁ ନିଷ୍କର୍ଷ କହିବେ, ତାହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ନାରଦଵ୍ଯାସପୁଲହପ୍ରମୁଖା ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ । ଆଗଚ୍ଛତାଶ୍ଵ୍ ଅଵିଘ୍ନେନ ସର୍ଵ ଏଵ ମହର୍ଷଯଃ
ନାରଦ, ବ୍ୟାସ ଓ ପୁଲହ ଆଦି ମହାନ ଋଷିମାନେ କୌଣସି ବାଧା ବିନା ସମସ୍ତେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ପତାମଃ ପରିତଃ ପୁଣ୍ଯାମ୍ ଏତାଂ ଦାଶରଥୀଂ ସଭାମ୍ । ନୀରନ୍ଧ୍ରକନକାମ୍ଭୋଜାଂ ନଲିନୀମ୍ ଇଵ ଷଟ୍ପଦାଃ
ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦାଶରଥୀଙ୍କର ଏହି ପବିତ୍ର ସଭାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରିବା, ଯେପରି ମଧୁମାକି ଗାପ ନଥିବା ସୁନା ଗୋଲାପରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସା ସମସ୍ତୈଵ ଵ୍ଯୋମାଵାସନିଵାସିନୀ । ଆପପାତ ସଭାଂ ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯା ମୁନିପରମ୍ପରା
ଏପରି କହି, ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସେହି ସଭାକୁ ଅବତରିଲେ।
ଅଗ୍ରସ୍ଥିତମରୁତ୍ପୃଷ୍ଠରଣଦ୍ଵୀଣମୁନୀଶ୍ଵରା । ପଯଃପୀନଘନଶ୍ଯାମଵ୍ଯାସମେଚକିତାନ୍ତରା
ଆଗରେ ଦଢ଼ିଥିବା ପବନପଛରେ ଥିବା ଓ ଅରଣ୍ୟର ପୂଜ୍ୟ ମୁନିମାନେ, ମେଘ ଭଳି ଗାଢ଼ ଶ୍ୟାମ ଓ ଜଳରେ ପୁରା ଥିବା ବ୍ୟାସଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଶି ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରଃପୁଲସ୍ତ୍ଯାଦିମୁନିନାଯକମଣ୍ଡିତା । ଚ୍ଯଵନୋଦ୍ଦାଲକୋଶୀରଶରଲୋମାଦିପାଲିତା
ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଚ୍ୟବନ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ଶୀର, ଶରଲୋମା ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲା।
ପରସ୍ପରପରାମର୍ଶାଦ୍ ଦୁସ୍ସଂସ୍ଥାନମୃଗାଜିନା । ଲୋଲାକ୍ଷମାଲାଵଲଯା ସୁକମଣ୍ଡଲୁଧାରିଣୀ
ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ପରସ୍ପର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ହରିଣଚର୍ମକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ମାଳା ଓ ବାହୁଡ଼ି ହଲୁକ ହଲୁକ ହେଉଥିଲା, ସେମାନେ ନିଜ ଧାର୍ମିକ କ୍ରମକୁ ସହଜରେ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।
ତାରାଵଲିର୍ ଇଵାନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ କୃତଶୋଭାତିଶାଯିନୀ । କୌସୁମୀ ଵୃଷ୍ଟିର୍ ଅନ୍ଯେଵ ଦ୍ଵିତୀଯେଵାର୍କମଣ୍ଡଲୀ
ସେମାନେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ତାରାମାଳା ଏକାଅପରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଅଧିକ ଶୋଭା ପାଉଥାଏ, କିମ୍ବା ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ୁଥିବା ପରି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି।
ତାରାଜାଲ ଇଵାମ୍ଭୋଦୋ ଵ୍ଯାସୋ ହ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଵ୍ଯରାଜତ । ତାରୌଘ ଇଵ ଶୀତାଂଶୁର୍ ନାରଦୋ ଽତ୍ର ଵ୍ଯରାଜତ
ଆକାଶରେ ତାରାମାଳା ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏଠି ବ୍ୟାସ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ; ତାରାମାଳା ଭଳି ଏଠି ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ଦେଵେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ସୁରାଧୀଶଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ଽତ୍ର ଵ୍ଯରାଜତ । ଆଦିତ୍ଯ ଇଵ ଦେଵାନାମ୍ ଅଙ୍ଗିରାଶ୍ ଚ ଵ୍ଯରାଜତ
ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏଠାରେ ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଏହିପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ତେଣୁ ଅଙ୍ଗିରା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦୀପ୍ତି ଛଡ଼ାଇଲେ।
ଅଥାସ୍ଯାଂ ସିଦ୍ଧସେନାଯାଂ ପତନ୍ତ୍ଯାଂ ନଭସୋ ରସାତ୍ । ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ମୁନିସମ୍ପୂର୍ଣା ତଦା ଦାଶରଥୀ ସଭା
ଯେତେବେଳେ ସିଦ୍ଧମୁନିମାନଙ୍କର ସଭା ଆକାଶରୁ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲା, ସେତେବେଳେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ସଭା, ଯାହା ମୁନିମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଉପରକୁ ଉଠିଗଲା।
ମିଶ୍ରୀଭୂତା ଵିରେଜୁସ୍ ତେ ନଭଶ୍ଚରମହୀଚରାଃ । ପରସ୍ପରଵୃତାଙ୍ଗାଭା ଭାସଯନ୍ତୋ ଦିଶୋ ଦଶ
ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ଚଳାଉଥିବା ସେମାନେ ଏକାଠି ମିଶିଗଲେ, ଏବଂ ପରସ୍ପରଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଜଡିଥିବା ଦ୍ୱାରା ଦଶ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ।
ଵେଣୁଘଣ୍ଟାଵୃତକରା ଲୀଲାକମଲଧାରିଣଃ । ଦୂର୍ଵାଙ୍କୁରାକ୍ରାନ୍ତଶିଖାସ୍ ସଚୂଡାମଣିମୂର୍ଧଜାଃ
ତାଙ୍କର ହାତରେ ବାଂଶୀ ଓ ଘଣ୍ଟି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଖେଳୁଥିବା କମଳ ଧରିଥିଲେ, ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଦୁର୍ବା ଅଙ୍କୁର ଲଗିଥିଲା ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ମାଣି ମୁକୁଟ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।
ଜଟାକଟପ୍ରକପିଲା ମୌଲିମାଲିତମସ୍ତକାଃ । ପ୍ରକୋଷ୍ଠଗାକ୍ଷଵଲଯା ମାଣିକ୍ଯଵଲଯାନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ଝୁଟିଆ ଚୁଲି ଗଠିଆ ରହିଥିଲା, କପିଳ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ବାହୁ ଉପରେ ରତ୍ନ ଓ ମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ବାହୁଡ଼ି ଚମକୁଥିଲା ।
ଚୀରଵଲ୍କଲସଂଵୀତାସ୍ ସ୍ରକ୍କୌଶେଯାଵଗୁଣ୍ଠିତାଃ । ଵିଲୋଲମେଖଲାପାଶାଶ୍ ଚଲନ୍ମୁକ୍ତାକଲାପିନଃ
ସେମାନେ ଚିର ଓ ଚାଲା ଲଗାଇଥିଲେ, ରେଶମ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର କମରେ ଢିଲା ମେଖଳା ଝୁଲୁଥିଲା, ଚାଲିବାବେଳେ ମୁକ୍ତାର ମାଳା ହଲୁଚିଯାଉଥିଲା ।