ଏଠାରେ ଏକ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ବଭାବରେ ଅପ୍ରଭା ଜାଗି ଉଠନ୍ତି; ସେମାନେ ମିତ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣର ଚାରିତ୍ରିକ ମାଧୁର୍ୟରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଏକ ମହାବୃକ୍ଷ ନିମନ୍ତେ ନୂତନ ଫୁଲର ଗୁଛ ଭଳି ଶୋଭା ପାଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ସେମାନେ ସଦା ଏକତା, ସମ୍ମିଳନ, ସାନ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାରେ ଅବିଚଳିତ; ଏକ ସାଗର ଭଳି ସେମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷଣରେ ଅପରିମିତ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ମନୋଭାବ ରଖିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦୁଃଖର ନାଶକ ଅବସ୍ଥା, ଏହାକୁ ସଦା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଜଗତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତି ଓ ରାଜସିକ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି। ଜନ୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶାସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରି ଏବଂ ପୁନପୁନ ଚିନ୍ତନ କରି, ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସଂସାରର ଅସ୍ଥିରତା ଉପରେ ଏକାକୀ ଚିତ୍ତରେ ଉତ୍କଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଯେଉଁ ଅବିନାଶୀ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ତିନି ଜଗତର ସତ୍ତ୍ୱର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ନିଜସ୍ୱ ରୂପ କୁ ଶୀଘ୍ର ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭ୍ରାନ୍ତି ଓ ଅନିର୍ବାଚ୍ୟ ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡି, ଅନନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। "ମୁଁ କିଏ?", "ଏହି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?", "ଏହି ସଂସାରର ବିସ୍ତାର କଣ?"—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଉତ୍କଳନ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତନ କରି ଦ୍ରୁଢ଼ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ। ଅନୁଚିତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅନୁଚିତ ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୃତ୍ୟୁ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ନାଶକ ଅଟୁଟ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ମହାନ ଓ ଶୀତଳ ହୃଦୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ, ମୟୂର ଭଳି ବର୍ଷା ମେଘକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି, ଅହଂ, ଶରୀର ଓ ସଂସାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତନ କରି, କେବଳ ସତ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ। ଅସୁନ୍ଦର ଅସ୍ଥି, ମାଂସ, ରକ୍ତ ଓ ଏଉଁ ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଛାଡି, ମୁକ୍ତ ମଣି ମାଳା ଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବପାଳକ, ଶୁଭ ତତ୍ତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ତାର ଉପରେ ମଣି ଭଳି ଗୁଞ୍ଚି ଅଛି। ଏହି ଚେତନା ଯେଉଁ ଜଗତର ଭୋଗକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରେ, ଏହା ଆକାଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀର ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ଓ କୀଟର ଉଦରରେ ଅଛି; ସମସ୍ତରେ ଏହି ଏକ ଚେତନା। ମାଟି ଘଡା ଭିତର ଆକାଶ ଓ ବାହାର ଆକାଶରେ କିଛି ତଫାତ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଚେତନା ଓ ଶରୀରର ଅନ୍ତର୍ଗତ ତଫାତ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜୀବର ପାଇଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣତା ଓ ତିତ୍ତତା ଏକ; ଅନୁଭୂତି ଏକ, ତେଣୁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ କିପରି ତଫାତ ହେବ? ଏକ ଅବିନାଶୀ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଏକତାରେ, "ଏହି ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏହି ନାଶ ହେଲା" ଏହି ଭାବ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉପଜିଥାଏ। ଏଠାରେ କେହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା ବସ୍ତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିବା ବସ୍ତୁ ନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ, ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଅସ୍ଥିର ମନକୁ ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବି ଦେଖାଯାଏ। ଭ୍ରମ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅସ୍ଥିର ଜଗତକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅସତ୍ୟ ଭାବି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଚିନ୍ତନ କଲେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଅସତ୍ୟ ଜଗତରେ ଭ୍ରମର କାରଣ କଣ? ଏହା ଯଦି ସତ୍ୟ, ତେବେ ଭ୍ରମ କିପରି? ତେଣୁ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସ୍ତିତି ଉପରେ ଆକାଶ ଭଳି ସମଭାବ ଓ ଶାନ୍ତି ରଖ। ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ଲୋକ ଆରମ୍ଭରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଅନୁସଙ୍ଗ କରି ଅବସ୍ଥିତ ହେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ, ସେଉଁଠି ଶୁଭ ଲୋକଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ବସନ୍ତରେ ଲତା ଫୁଲିଉଠିବା ଭଳି ଉପଜାଏ। ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ନିର୍ଲୋଭ, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଚିନ୍ତନ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସାନିଧ୍ୟ, ବିରକ୍ତି ଓ ନିୟମରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେ ଜ୍ଞାନର ପାତ୍ର ଭଳି ଦୀପ୍ତି ମାନେ—ଯେପରି ଆପଣ ରାମା। ଆପଣ ନିଜ ଚରିତ୍ରରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦୃଢ଼, ଗୁଣର ସାଗର; ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ରାଜସ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏବେ, ଏହି ଜଗତ ଦୁଃଖରେ ଆପଣ ଆଉ ଦୁଃଖର ପାତ୍ର ନୁହେଁ, ନିଜ ସ୍ଵଭାବରେ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଜଗତର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିପାରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏବେ, ମୋର ଶବ୍ଦର ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶରଦ ଆକାଶ ଭଳି ନିର୍ମଳ ହେବାକୁ। ସଂସାର ଭାବକୁ ଛାଡି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନରେ ଶୋଭିତ, ତୁମର ହୃଦୟ ମୁକ୍ତିର ମଣି ମାଳା ଭଳି ପାରଦର୍ଶୀ କର। ଯେ ମନ 'ମୋର', 'ଏହି ମୋର', 'ଏହା ଅନ୍ୟର' ଭାବକୁ ଛାଡି, ସମସ୍ତ ଭେଦରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଆପଣଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କରିବେ। ରାଘବଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଅନୁସରଣ କରି ଯେଉଁ ଲୋକ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବେ, ସେମାନେ ନିଜ ମନର ନୌକାରେ ସଂସାର ମହାସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଆପଣଙ୍କ ପରି ମନ ରଖିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାର ଦ୍ରଷ୍ଟି ପାଇବେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୋଭା ପାଇବେ। ଆପଣ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କରି ଯଥାଯଥ କ୍ରିୟା କରୁଛନ୍ତି; ଶରୀର ଯାଏଁ ରହି, ଅସକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡି ମନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଇଥିବେ। ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ଜଗତ ଅନୁସାରେ ଚରିତ୍ର ରଖିବା, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଆଶାକୁ ଛାଡି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୀତଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବା।