ଏକ ଦିନ, ଜଣେ ବିବେକୀ ପୁରୁଷ ଏହି ଜଗତ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ଏହି ସଂସାର ଆନନ୍ଦ ଓ ବେଦନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷାର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ରହିଛି, ଆସକ୍ତି, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉପରେ କୃପା ଭାବ ଆସିଲା । ତେଣୁ ସେ ଏହି ଭୂମିରେ ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲେ । ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ, ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନର ସାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ଶରୀରଧାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ପୁନଃ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାରେ ବସି, ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ନିଜ ପ୍ରକୃତିରେ ବସିଥିଲେ, ମନ୍ଦରା ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ବିଚଳିତ ହେଉନଥିବା ସାଗର ପରି । ଏହି ଭାବରେ, ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ଏହାର ନିୟମ ରଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମରେ ବସି, ପୁନଃ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଶରୀର କେବଳ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ସଂସ୍କାରର ଶକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଏହା ଏକ ଚକ୍ର ପରି ଚାଲିଥାଏ, ଯାହା ଏକଥର ଘୁଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି । ସେ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଠାରେ ନା ଆତ୍ମା, ନା ଅନ୍ୟ, ନା ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ନା ଅନସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି । ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରହନ୍ତି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗର ପରି ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତି । କେବଳ ଯାଦୃଚ୍ଛିକ ଭାବରେ, କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ବିନା, ସେ କେବଳ ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ଜାଗୃତ ହେଉନ୍ତି । ଏହି ଶୁଭ୍ର ବ୍ରହ୍ମ ଅବସ୍ଥା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି, ଏହା ଶୁଭ ଜନ୍ମର ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅବସ୍ଥା । ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ପ୍ରଥମ ମନର ଚଳାପାଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଚଳାପାଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା ଆକାଶ ଓ ବାୟୁ ଉପରେ ଭରସା କରି, ଔଷଧ ଓ ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । କିଛି ଦେବତା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, କିଛି ମନୁଷ୍ୟ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି, କିଛି ପଶୁ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଯକ୍ଷ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଔଷଧ ଓ ପତ୍ର ଉପରେ ଶକ୍ତି ପ୍ରବେଶ କରେ; ଯେଉଁ ଜୀବ ଏହାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଏହି ଜନ୍ମରେ ସଂସ୍କାରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇ, ଜୀବ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିର ଅନୁଯାୟୀ ବାନ୍ଧି ଯାଏ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ ହୁଏ । ଏଭଳି ରୂପରେ, ରାମଭଦ୍ର, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି—ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି, ଅନେକ ଆକାର ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଭାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କଳ୍ପନାର ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ସ୍ରଷ୍ଟା, ସୃଷ୍ଟି କରି, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥାନ୍ତି । ଏହି ବୃଦ୍ଧ ଓ ବେଦନାରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଜଗତ ନିଜ ନିୟମରେ ଚାଲିଥାଏ, ଏକ ଦୂର୍ବଳ କଣ୍ଡାରେ ଝୁଲିଥିବା ଘଡ଼ା ପରି—ଏହି କଣ୍ଡା ହେଉଛି ଜୀବନ ତୃଷ୍ଣା । ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜୀବମାନେ, ସଂସାରର ଖଞ୍ଜ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଭାବ ଶକ୍ତି ଶୋଷି ଯାଏ, ସେମାନେ ସାଗରର ଜଳ ପରି ଏକତା ରୁପେ ହୋଇଯାନ୍ତି । ପ୍ରଭୁ ଠାରୁ ଆସି, ଆକାଶ ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟରେ ଚଳି, ତାଙ୍କର ମନ ଚୁଣା ଦାଣା ପରି ବାୟୁର ଝଟିକାରେ ବିଚଳିତ ହୁଏ । ସର୍ବଦା, କିଛି ଚାଲିଯାନ୍ତି, କିଛି ଆସନ୍ତି, ରାମ, ବ୍ରହ୍ମରେ ଜୀବମାନେ ସାଗରର ତରଙ୍ଗ ପରି । ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଗଣନା ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କିଛି ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଧୂଁଆ ପରି ମେଘରେ । ସେଠାରେ, ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ମଧୁର ପବନରେ ମିଶିଯାଏ ପରି, ତାତ୍ତ୍ୱିକ ତତ୍ତ୍ୱର ଚକ୍ରରେ ଏକତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ, ତାତ୍ତ୍ୱିକ ପବନରେ ଜୀବ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ଭୟାନକ ଦେମନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ଦେବତାମାନେ ପରି । ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପବନ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ନାକର ଘାଏରେ ଗନ୍ଧ ବସିଯାଏ ପରି । ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମୟ ଶରୀରରେ, ଜୀବମାନେ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଅଧିଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ସେଠାରୁ ସେମାନେ ଜଗତରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପ ହୁଏ । ଅନ୍ୟମାନେ, ଧୂଁଆ ଓ ଏହା ପରି ମାର୍ଗରେ ଚଳି, ଶରୀରଧାରୀ ପ୍ରାଣୀର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜୀବନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି । କିଛି ଜୀବ ବାୟୁ ମାର୍ଗରେ, ଧାନ ଦାଣା ମଧ୍ୟରେ ରହି, ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଜୀବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି । ରାମ, କେବେ କେବେ ଏକ ଜୀବ କୁଳ ନବଜାତ ହୋଇ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଆବୃତ, ଆକାଶ ଖୋଳରେ କିଛି ସମୟ ରହିଥାଏ । ଯାଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାପିଠାରେ ଉଦୟ ହୋଇ, ତାର ଅଶାନ୍ତ କିରଣରେ ଜଗତକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ କରି, ଦୁଧର ତରଙ୍ଗ ପରି ବିକିରଣ କରେ । ତାପରେ, ଏହି ଅତି ରମ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଜୀବ ତାର ସ୍ଥାନ ନେଉଛି, ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି ଚଞ୍ଚଳ । ଏହି କିରଣରୁ, ଏହି ଜୀବ ଔଷଧର ତରୁଣ ଅଙ୍କୁରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ମନ୍ଦାର ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି । ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ, ଔଷଧର ଫଳ ଶୁଧାର ରସରେ ମଧୁର ହୋଇଯାଏ, ଚିନିକାନ୍ଦ ନିଜ ରସରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପରି । ଏହି ଫଳରେ, ଚନ୍ଦ୍ରର ରସ ପରି ଜୀବନ ଧାରା ବସିଯାଏ, ମା ଷ୍ଟନ୍ପରି ଦୁଧରେ ଭରିଯାଏ । ଫଳ ଆକାରରେ ପକ୍କ ହେଲେ, ଶରୀରଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ସେମାନେ ଖାଇଥାନ୍ତି; ତାହାରେ, ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ପ୍ରବେଶ କରି ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏନାହିଁ । ଜୀବନ ଧନ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅବିଦ୍ୟାର ଜାଲରେ ଆବୃତ, ଗର୍ଭର ଖଞ୍ଜରେ ବସିଥାଏ, ମୁଁ ଗୁଞ୍ଜା ପତ୍ର ଭିତରେ ମାଞ୍ଜା ପରି । କାଠରେ ଅଗ୍ନି, ମାଟିରେ ଘଡ଼ା, ଦୁଧରେ ଘି, ଏପରି ଆତ୍ମା ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତିରେ ବସିଥାଏ । ଏହି କ୍ରମିକ ଅନୁକ୍ରମରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଠାରୁ ଆସି, ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ଶରୀର ବିନା, ଜୀବ ଏ ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।