ଏହି ଉପଦେଶରେ, ଏକ ମହାନ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧତାକୁ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରକୃତ ଚେତନାର ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଵଭାବରେ ନିବିଡ଼ ଭାବରେ ବସି ରହନ୍ତି। ପରେ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ସେହି ଅନୁଭୂତିକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସମାଧିରେ ଦୃଢ଼ ରହିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଯାହାଁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଅବଶେଷ ଅଛି, ତାକୁ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କୂଟ ଭାବରେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି, ଚେତନା ଓ ମନର ସମସ୍ତ କଳ୍ପନା, ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଓ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ମୂଳ, ଶ୍ୱାସର ପୂର୍ବ ଚଳନକୁ ମୂଳସହିତ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ମୂଳସହିତ ପରିତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ମନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ଖାଲି ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ଶୀଘ୍ର ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଯେଉଁଜଣ ମହାମନା ଲୋକ ସମସ୍ତକୁ ହୃଦୟରୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଅଚଞ୍ଚଳ ରହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ମୁକ୍ତ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର। ସେ ଧ୍ୟାନ କରୁନ୍ତି କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁନ୍ତି, କିମ୍ବା କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ହୃଦୟ ସମସ୍ତ ବିଷୟରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଉଁଠି ସେ ମୁକ୍ତ ଓ ପରମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଅଧିକାରୀ। ଯେଉଁଠି ମନ ରେ କୌଣସି ସଂସ୍କାର ନାହିଁ, ସେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ, ଅକାର୍ଯ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ପାଠର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ। ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚା କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ସଂସ୍କାରର ପରିତ୍ୟାଗ ଓ ମୌନ ଛାଡ଼ି କୌଣସି ପରମ ପଦ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଦଶ ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଜଗତ ଦେଖାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ କେବଳ କିଛି ଲୋକ ଜଗତକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଯାହାକୁ ଯିବାଯାଏ, ଚାହିଦା କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛା ବ୍ୟତୀତ, ମନୁଷ୍ୟ କୌଣସି ଅନ୍ୟ କିଛି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହାନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ପାଇଁ, ଆତ୍ମା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଭୂଲୋକ, ପାତାଳ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ କିମ୍ବା ସ୍ଵର୍ଗ ଭିତରେ କେବଳ କିଛି ସନ୍ତ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯଥାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିର ଅଧିକାରୀ। ଯେଉଁଠି 'ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଏହାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା' ନିଶ୍ଚୟ ଅସତ୍ୟର ଉଦୟରେ ଅଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେହି ଜ୍ଞାନୀ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। ଜଗତ ଶାସନ କରନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ, ଆତ୍ମାକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ଛାଡ଼ି, ଜୀବ କ୍ଷୟ ମିଳେନାହିଁ। ଯେମାନେ ମହତ୍ ଚିନ୍ତକ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟୀ, ଜନ୍ମ ତାପକୁ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂଜ୍ୟ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଅଛି, ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ପୃଥିବୀ, ପାତାଳ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ, ଜ୍ଞାନୀମନ ଆନନ୍ଦ କେଉଁଠି ପାଏ? ଯେଉଁଠି ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜଗତ ଗାଈର ଖୁରା ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଯୁକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହି ଜଗତ ମହାମୋହର ସମୁଦ୍ର ପରି ଦିଖାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କଦମ୍ବ ଫଳର ଗୁଛ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ, ଏହା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ମନର କ୍ଷେତ୍ର। ଏଠି ସେ କ'ଣ ଦେଉଛନ୍ତି, କ'ଣ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ? ରାମ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ଲାଗି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚିହ୍ନ ନାଶ ପାଇଁ। ସମୟ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଏକ ଯୁଗ ଦ୍ୱାରା, ସମୟର ଦୁର୍ବଳ ଗର୍ଭରେ ଏଠି ଯେଉଁ ନାଶ ଘଟେ, ତାହା ଅଙ୍କୁର ଉପରେ ବଜ୍ରପାତ ପରି। ଆତ୍ମାର ଅତି ଅଲ୍ପ ଅଂଶ କୁହାଯାଏ, ତାହାକୁ କିଛି ଓଡ଼ାଇପାରେନାହିଁ, ଏକ ଘାସର କଣ୍ଡା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତିନି ଲୋକ ଏହାରେ ମିଳିଗଲେ, ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କ'ଣ ଅଧିକ ରହିଯାଏ? ଏହି ପୃଥିବୀ ଶତଶ ଗିରି ଓ ସାଗରରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଶରୀର କେତେ ବଡ଼, ଯାହା ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରିପାରିବ? ଏହି ଗିରି, ପାତାଳ ଓ ଜଗତରେ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଆତ୍ମାରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ଚେତନାରେ ନିବିଡ଼ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତିନି ଲୋକ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟ ପରି ଖାଲି ଗୁହା, ଦେହ ମୂଡ଼ିର ଧୂଳିରେ ଢ଼କା, ଶାନ୍ତ ଚଳନରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ସମସ୍ତ ମହାପାହାଡ଼ ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର ଶୁଦ୍ଧ ସାଗରର ଝାଗ ପରି, ଜଗତର ଚମକ ଚେତନାର ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ମୃଗମରୀଚିକା ପରି। ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ମହାସାଗରର ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟିର ରାଜା, ପରମପଦ ମେଘର ବର୍ଷା ଶାସ୍ତ୍ରର ଦୃଶ୍ୟ। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକ ପାତ୍ର ଓ ଲାଠି ପରି, ଚେତନା ଦୀପର ତେଜ ଓ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ଦଳ ସମସ୍ତ ଉଜାଗର ହେବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ସଂସାରରେ ଲୁଚିଥିବା ଆତ୍ମାମାନେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା, ଦାନବ ମୃଗପରି, କାମର ଆନନ୍ଦରେ ଭକ୍ଷିତ। ସଂସାରର ଶରୀର ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ, ମୁଣ୍ଡ ଢ଼କା, ସନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ଜୀବମାନଙ୍କର ମଣି ମାଂସ ଭିତରେ ଲୁଚିଛି। ଅରଣ୍ୟର ନିର୍ମଳ ହରିଣ ପରି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା, ଚର୍ମ ତନୁ ନାରୀମାନେ ଶିଶୁମନସ୍କୁ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ରହନ୍ତି। ଏପରି ଉଦାର ଓ ବିସ୍ତୃତ ମନ ଦ୍ରବ୍ୟର ବନ୍ୟାରେ ଅଲ୍ପମାତ୍ରା ଓଲିଯାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ମୁଁହର ବାତାସରେ ହଲିଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିରେ, ରାମ, ଜ୍ଞାନୀ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକ ଆମ ପାଇଁ ପାତାଳ ପରି ଦିଖାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦୁଇ ଜଗତରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ଭବସାଗରରେ ଉଠୁଥିବା ଜୀବମାନେ ଆମେ ଯେପରି ମୃଗପରି ଦେଖିଥାଉ, ସେପରି ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ସଂସାର ଅବସ୍ଥା ତଥ୍ୟଜ୍ଞାନୀକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରାମର ମଳ ନଗରବାସୀ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।